﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,620
Emaduraia futuayai we ametafai to Italiafo,

2
00:00:09,620 --> 00:00:15,460
etohong Paulusi tuti mano siaio ewatai na aitamu rorong fosa,

3
00:00:15,460 --> 00:00:29,400
etohonsa to perwira Yuliusi mano wenunggamiei we afai mamuna rabuangno esahui we ewonomi fino Afai Mamuna Kaisari fosa warang rorong fo we deitawansa.

4
00:00:29,400 --> 00:00:32,980
Ainanaya ametauo kapari rowei,

5
00:00:32,980 --> 00:00:34,760
mayeai ametafai.

6
00:00:34,760 --> 00:00:39,040
Kapari nani defai na bendari Adramitiumi ma,

7
00:00:39,040 --> 00:00:43,680
tuti de defai soa maino bendari watai na nu Asia foi.

8
00:00:43,680 --> 00:00:47,040
Aristarkusi dontai ria amea kontai,

9
00:00:47,040 --> 00:00:51,560
i mani inontarai Makedonia dine na bendari Tesalonika.

10
00:00:51,560 --> 00:00:56,080
Diru nania kameai mani amesoa na bendari Sidoni.

11
00:00:56,080 --> 00:00:59,740
Yuliusi niari sua Paulusi na mai paria,

12
00:00:59,740 --> 00:01:05,220
ampafe dohong rahida wei we da wa suambawa ne maniwowirifosa na nanai,

13
00:01:05,220 --> 00:01:12,500
ambori efatai na fianai aino enerorongfoi dohong weai we sobua fo.

14
00:01:12,500 --> 00:01:16,660
Na nanai ametauoai ametafai pari,

15
00:01:16,660 --> 00:01:20,040
wape wanang kiobu amene wa fongfo,

16
00:01:20,040 --> 00:01:25,140
ampafe amehutu rurang nu Siprusi eneung to rei taha foi.

17
00:01:25,140 --> 00:01:27,980
Mayeai ametubapa nufoi,

18
00:01:27,980 --> 00:01:35,480
amewerurangno rawanang nu Kilikia foi tuti Pamfilia foi uaromi weai mandau fo,

19
00:01:35,480 --> 00:01:40,100
paria amesoa na bendari Mira na nu Likia foi.

20
00:01:40,100 --> 00:01:46,060
Na nanai perwirafoi sobu kapari rowei defai na Aleksandria ma,

21
00:01:46,060 --> 00:01:47,980
de defai to nu Italia.

22
00:01:47,980 --> 00:01:51,600
Ampafe kia amea to kapari nani aha.

23
00:01:51,600 --> 00:01:55,660
Amewerurang kataifoi manamo amesahera kaha,

24
00:01:55,660 --> 00:02:00,580
paria rahida beiru teai arahi amesobu bendari Kinidusi.

25
00:02:00,580 --> 00:02:04,220
Wape wanangfoi wiro mering na wea kaha,

26
00:02:04,220 --> 00:02:09,320
ampafe wiro ametafai mimoya kariri ametafai wea fo kaha,

27
00:02:09,320 --> 00:02:14,520
mae amefoberahai bau nu Kreta foi rea do wanansai foi arau.

28
00:02:14,520 --> 00:02:20,560
Ametari urefang Salmone we ambori wedua amea weru wanangfoi.

29
00:02:20,560 --> 00:02:24,800
Wanangfoi ming ameara amebeng kahai wari urefangfoi,

30
00:02:24,800 --> 00:02:30,640
paria mayeai amesoa na katai bei wonong fino Raing Mahikai,

31
00:02:30,640 --> 00:02:34,680
kataifoi kefang we bendari Lasea.

32
00:02:34,680 --> 00:02:37,480
Rabuang bonani mani amene rahida bitoya naia,

33
00:02:37,480 --> 00:02:41,140
paria rahida Yahudifesa ewepuasa nai fi da wa,

34
00:02:41,140 --> 00:02:46,160
ampafe rahida we ametafai na mai ne mani bireri ampa.

35
00:02:46,160 --> 00:02:49,280
Nanai wedaya Paulusi deunausa deyo,

36
00:02:49,280 --> 00:02:51,580
“Doroi bohine meaine.

37
00:02:51,580 --> 00:02:56,800
Enehutituaitai we meteo tatafai pari,

38
00:02:56,800 --> 00:03:00,920
wape nana mani ambori tawao ne karirafo,

39
00:03:00,920 --> 00:03:02,920
amani kaparinei,

40
00:03:02,920 --> 00:03:04,600
fianggeng tahari nei,

41
00:03:04,600 --> 00:03:07,480
tuti inontaraine tata kontai.”

42
00:03:07,480 --> 00:03:10,360
Wape perwirafoi taraoi kaha,

43
00:03:10,360 --> 00:03:14,800
mae tarao te kapteni tuti mano ne kaparifoi fo.

44
00:03:14,800 --> 00:03:21,800
Kaiwasa na kaparifoi bitoya eroa kontai we ametafai weru kataifoi,

45
00:03:21,800 --> 00:03:32,680
weo nafareng amesoa nayai nanai wiro denteng we danunanangfo ne diru neungfo mani kaparifoi dewohi mimoya naya kaha.

46
00:03:32,680 --> 00:03:39,720
Ampafe enemitawanai we ametafai ahera wa amesoa na bendari Feniksi,

47
00:03:39,720 --> 00:03:46,480
ambori amenai nai pariao rabuang bo danunanangfoi ne diru neungfo kai.

48
00:03:46,480 --> 00:03:51,160
Feniksi mani katai weraing na nu Kreta foi dine,

49
00:03:51,160 --> 00:03:55,320
katai denteng we deduka mani kapari dewohi nai,

50
00:03:55,320 --> 00:03:59,940
kataio wiata miara to do wanangfui foi.

51
00:03:59,940 --> 00:04:03,280
Rahida bonani wanansai marirahi bia.

52
00:04:03,280 --> 00:04:09,780
Ampafe mano kapari fosa ewaitarahio maringfoi wiwiainsa we etafai finanai.

53
00:04:09,780 --> 00:04:13,580
Ampafe esahera erabi kamutufoi,

54
00:04:13,580 --> 00:04:18,300
mayeai ametafai amewerurang nafareng Kreta foia.

55
00:04:18,300 --> 00:04:20,780
Wape ametafai tourai,

56
00:04:20,780 --> 00:04:26,360
mayea mani dedukai wanang murang siai na amenemiung dorei nei,

57
00:04:26,360 --> 00:04:29,000
ampafe tebao kaparinei,

58
00:04:29,000 --> 00:04:31,720
ming kaparineia denteng kaha.

59
00:04:31,720 --> 00:04:36,000
Kaparifoi wiro wemambiriu we dapa wanangfoi ahang kaha,

60
00:04:36,000 --> 00:04:41,040
ampafe ametawing amea wanangfoi kia te ameara.

61
00:04:41,040 --> 00:04:43,800
Ametadaria tete nu katui bei,

62
00:04:43,800 --> 00:04:45,280
wonong fino Kauda,

63
00:04:45,280 --> 00:04:46,520
mandau,

64
00:04:46,520 --> 00:04:49,520
ampafe wedua amea kuteai.

65
00:04:49,520 --> 00:04:56,000
Na nanai fiatasa kuteai we erabi wa anduai fo to kaparifoi awiai.

66
00:04:56,000 --> 00:04:57,620
Erabiai awiai,

67
00:04:57,620 --> 00:05:02,920
mae kaparifoi mantauni kontai efautawania mitubaru na wai.

68
00:05:02,920 --> 00:05:11,380
Kontai ematai dohonao saya amea na sayari pinangno wiatai kefang we rawanang Libia foi fe,

69
00:05:11,380 --> 00:05:16,920
ampafe etisu arawingfo to kofa mae wanangfoi kia te ameara.

70
00:05:16,920 --> 00:05:24,060
Wanangfoi bia pampang tuti andeisafoi ming kaparifoi pampang ampafe kameaia mani,

71
00:05:24,060 --> 00:05:28,580
fianggeng kaparifoi esoari to rawanangfoi finanaya.

72
00:05:28,580 --> 00:05:30,920
Rahida sua aha foi,

73
00:05:30,920 --> 00:05:34,000
wanangfoi siai mambiriu aha,

74
00:05:34,000 --> 00:05:41,300
ampafe mano eru fi na kapari fosa esoa nari fianggeng amehari foi wei aha.

75
00:05:41,300 --> 00:05:43,880
Rahida beiru pampangna fo,

76
00:05:43,880 --> 00:05:49,000
wiro amewati sobu wofaisi tuti awaha kutu bei aha kaha.

77
00:05:49,000 --> 00:05:52,340
Wanangfoi wiro finahang na weai aha kaha,

78
00:05:52,340 --> 00:05:55,560
mae biriu pampang na diru rahida,

79
00:05:55,560 --> 00:06:05,040
donio dohong amea pariao amenemirorong fituayai we amesobu maine mani bireria.

80
00:06:05,040 --> 00:06:08,720
Rahida beirua fo wiro etampi kaha,

81
00:06:08,720 --> 00:06:12,100
ampafe Paulusi da wa doa rahansa,

82
00:06:12,100 --> 00:06:13,920
medu wesa deyo,

83
00:06:13,920 --> 00:06:15,420
“Doroi meaine.

84
00:06:15,420 --> 00:06:19,600
Raminde metaramio nehu aunaune ne,

85
00:06:19,600 --> 00:06:22,880
wiro tatafai weru Kreta kaha reti,

86
00:06:22,880 --> 00:06:25,920
tasodai karira toninane kahai ki.

87
00:06:25,920 --> 00:06:30,460
Wape yeunau mea we dohonao mematai fe.

88
00:06:30,460 --> 00:06:34,860
Weo mea kiai wiro manei kontaio niai kaha,

89
00:06:34,860 --> 00:06:36,760
mae kaparinei terai.

90
00:06:36,760 --> 00:06:42,780
Weo diruafa Allai mano ne yau nei tuti isomi wei nei,

91
00:06:42,780 --> 00:06:46,860
ne wewai manei da ma doari ria yau.

92
00:06:46,860 --> 00:06:49,200
Medu we yau deyo,

93
00:06:49,200 --> 00:06:50,560
‘Pauluse,

94
00:06:50,560 --> 00:06:52,120
mutai fanai.

95
00:06:52,120 --> 00:06:59,040
Weo boari na Kaisari arongreafo we kiutu kaiwo we wau rai.

96
00:06:59,040 --> 00:07:02,180
Tuti na Sempaisi ne enewawufo,

97
00:07:02,180 --> 00:07:04,300
yoa we nemu nadiwai,

98
00:07:04,300 --> 00:07:10,540
ampafe kaiwasa fuba metafai ruhiai ninisa ambori manei niai kaha,

99
00:07:10,540 --> 00:07:14,160
mae ekaharai weru ne karirafo ki.’

100
00:07:14,160 --> 00:07:17,980
Ampafe mematai fanai mae menemitawanai,

101
00:07:17,980 --> 00:07:19,960
weo iroaso Allai,

102
00:07:19,960 --> 00:07:24,680
we fianai aino medura ne wiro sofa kaha,

103
00:07:24,680 --> 00:07:27,660
mae ambori finanai kaririai ki.

104
00:07:27,660 --> 00:07:33,800
Wape wanangnei ambori kia tatarao sotaba tata na nu bei ki.”

105
00:07:33,800 --> 00:07:37,400
Diru bo suraya boa foia mani,

106
00:07:37,400 --> 00:07:42,960
wanangfoi so amea na rawanang Adria foi towana toninai.

107
00:07:42,960 --> 00:07:51,920
Rerai we diru rabuang mani inontarai erufi na kapari fosa enumiruainsoai we kaparifoi rerai we reifo.

108
00:07:51,920 --> 00:07:58,040
Ampafe etu maraing bei aweu we etitua kariri rawanangfoi berorongfo.

109
00:07:58,040 --> 00:08:01,480
Etituara mani berorongfo rerai meteri piaru.

110
00:08:01,480 --> 00:08:08,880
Touraia etitua aha mani berorongfo rerai we meteri piarea surawa.

111
00:08:08,880 --> 00:08:15,280
Ematai we dohonao kaparifoi defai ubahai na kamirang fe,

112
00:08:15,280 --> 00:08:19,080
ampafe etu kamutu boa na kapari fui fo,

113
00:08:19,080 --> 00:08:24,320
mae enemitawanai we kadono ahafoi sikera kameai.

114
00:08:24,320 --> 00:08:30,240
Mano erufi na kapari fosa enari we efononansa weru kaparifoi,

115
00:08:30,240 --> 00:08:33,280
ampafe etu wa anduai fo aweu,

116
00:08:33,280 --> 00:08:38,960
mae enari anggari we ete etu kamutu na kapari fongfo aha.

117
00:08:38,960 --> 00:08:43,560
Wape Paulusi medu we perwirafoi tuti afai mamuna fosa deyo,

118
00:08:43,560 --> 00:08:46,920
“Mano erufi na kaparife ninisa,

119
00:08:46,920 --> 00:08:49,360
enayai na kaparinei kaha mani,

120
00:08:49,360 --> 00:08:52,560
mea kiai ambori menai ki.”

121
00:08:52,560 --> 00:08:57,920
Ampafe afai mamuna fosa etoaria eferang kutu wai anduai foi,

122
00:08:57,920 --> 00:09:00,060
tuti anduaifoi dedaria.

123
00:09:00,060 --> 00:09:02,800
Wiro ahafoi tibau kaharai mae,

124
00:09:02,800 --> 00:09:05,760
Paulusi dutansa we etampi,

125
00:09:05,760 --> 00:09:07,020
deyo,

126
00:09:07,020 --> 00:09:09,640
“Rahida suraya boa mau fininai,

127
00:09:09,640 --> 00:09:11,840
wiro metang fiea kaha,

128
00:09:11,840 --> 00:09:16,440
mae metamang terai na menemirorong weansarai paria.

129
00:09:16,440 --> 00:09:18,080
Ampafe yeyo,

130
00:09:18,080 --> 00:09:22,980
ambori meweinontarai mani wepararu metampi kuteai.

131
00:09:22,980 --> 00:09:30,460
Mematai fanai weo mane wau kontai wiro numurandaung kutu bei niai kaha rai.”

132
00:09:30,460 --> 00:09:32,400
Medua kai tonanafo,

133
00:09:32,400 --> 00:09:37,160
kia rotifo wenadi tutirai we Allai na earomireafo,

134
00:09:37,160 --> 00:09:41,680
ainanaya fiobabau rotifoa tuti dang.

135
00:09:41,680 --> 00:09:48,240
Ampafe ea kiai enemirorong wemambiriu aha tuti etampi kontai.

136
00:09:48,240 --> 00:09:55,220
Kaiwasa fuba na kaparifoi amewepiaurawa piatorua sura suraya wonang (276).

137
00:09:55,220 --> 00:09:57,860
Ametampi pariao amemamosi,

138
00:09:57,860 --> 00:10:03,460
mayeai ehabi patibu amehari na kaparifoi to rawanangfoi,

139
00:10:03,460 --> 00:10:05,860
ambori kaparifoi seayai.

140
00:10:05,860 --> 00:10:08,420
Ahafoi fiorarisia mani,

141
00:10:08,420 --> 00:10:12,020
inontarai kapari fosa ewati arei reifo,

142
00:10:12,020 --> 00:10:14,960
ewati raing bei tuti ne nafafoi deuroi,

143
00:10:14,960 --> 00:10:20,260
wape ewaitawana kahai we katai bodoni dine.

144
00:10:20,260 --> 00:10:26,060
Ampafe enemirorong we etafai arei we saya kaparifoi na nanai.

145
00:10:26,060 --> 00:10:31,120
Ainanaya eferang kutu wai kamutu fo daisui to kofara,

146
00:10:31,120 --> 00:10:36,440
kontai etisu wai ewora tawang ne bo irua foi nai foi,

147
00:10:36,440 --> 00:10:42,580
mayeai eruai arawingfoi na kapari fongfo we defai kaparifoi to nafarengfo arei.

148
00:10:42,580 --> 00:10:45,760
Manamo kaparifoi defai tourai arei,

149
00:10:45,760 --> 00:10:50,500
mayeai fongfoi sayaria pepayai na nafa wiatai arau,

150
00:10:50,500 --> 00:10:56,260
mae fuifoi andeisa biohaia wenukahai beyari.

151
00:10:56,260 --> 00:11:02,840
Afai mamuna fosa enemitituaitai we emung mano eru aitamusa fosa,

152
00:11:02,840 --> 00:11:08,400
weo ematai dohonao manei deriai arei nafarengfo wewu fe.

153
00:11:08,400 --> 00:11:10,920
Manamo perwirafoi suasa,

154
00:11:10,920 --> 00:11:15,620
enerorong we ambori Paulusi sodai mararehafo konta fanai.

155
00:11:15,620 --> 00:11:22,100
Ainanaya demi mano eteri naria fosa erobusa eteri fafong to rei.

156
00:11:22,100 --> 00:11:28,980
Mae mano eteri rirewa fosa erutawang na wonggang abirarungno kaparifoi,

157
00:11:28,980 --> 00:11:31,220
we eteri nai to rei kontai.

158
00:11:31,220 --> 00:11:37,840
Na rang tonanane amea kiai amesobu reifo na mai.

159
00:11:37,840 --> 00:11:39,500
Ameteri arei ametoari kai na reifoa,

160
00:11:39,500 --> 00:11:47,520
arahio amewaitawanai we nu ametoari nai nani mani wonong fino Maltai.

161
00:11:47,520 --> 00:11:49,620
Kaiwasa na nu nanisa,

162
00:11:49,620 --> 00:11:53,260
etohonsua amea fo mahikai pari beyari.

163
00:11:53,260 --> 00:11:59,240
Etamang we amea na mai tuti enari adia we amea we ameharuruai,

164
00:11:59,240 --> 00:12:01,880
weo metangfoi ming,

165
00:12:01,880 --> 00:12:05,420
tuti kataifoi denunanang paria.

166
00:12:05,420 --> 00:12:12,300
Paulusi da kehafung ruhi aimasa we dohonai to adiafoi arau we ameharuruai.

167
00:12:12,300 --> 00:12:24,080
Niari tonanayao adiafoi data karerai ampafe tawai memuna manei dariai na kutu siari nanai mandiei kiria mutu na Paulusi warangfoi.

168
00:12:24,080 --> 00:12:32,500
Na kutuo kaiwasa nu fosa ewatioai we tawaifi sawai na Paulusi warangfi nana fo,

169
00:12:32,500 --> 00:12:35,260
emadu wawerasa eteyo,

170
00:12:35,260 --> 00:12:37,080
“Inontarai nini,

171
00:12:37,080 --> 00:12:39,140
tarahi weming inontarai dine,

172
00:12:39,140 --> 00:12:43,540
donio kiaharai weru dedukarausi to rei mandei,

173
00:12:43,540 --> 00:12:48,900
wape tane seng mano kiutu kaiwo na mai nei sawini kaha,

174
00:12:48,900 --> 00:12:52,080
mae demi tawainei kirifi,

175
00:12:52,080 --> 00:12:53,660
ambori mireha.”

176
00:12:53,660 --> 00:12:59,320
Wape Paulusi kifasaya tawaifoi weru warangfoi to adia rorong fo arau,

177
00:12:59,320 --> 00:13:03,600
mae mantauni wiro niuruainso pirahai kutea kahaia.

178
00:13:03,600 --> 00:13:12,040
Kaiwasa nu fosa enemitituaitai we katu wori warangfoi bebara tuti mireha sau tantuma.

179
00:13:12,040 --> 00:13:17,220
Wape etamangna manamo wiro sodai karirafea kaha,

180
00:13:17,220 --> 00:13:24,540
ampafe enemitituaitai aha eteyo tarahi i mani seng dine.

181
00:13:24,540 --> 00:13:30,040
Inontarai fiebai na nufoi wonong fino Publiusi,

182
00:13:30,040 --> 00:13:33,300
ne kahofafeai wiatai kefang na nanai.

183
00:13:33,300 --> 00:13:39,180
Na enerorong denteng wenoti ameara ameminohi riati rahida botoru.

184
00:13:39,180 --> 00:13:48,020
Rabuang bonani mani tamang wia na fatafoi terai we ne tarai meninggapoi tuti amasori.

185
00:13:48,020 --> 00:13:51,280
Paulusi da wa wenadi wei,

186
00:13:51,280 --> 00:13:56,040
yuai warangfoa wa saui ampafe denteng.

187
00:13:56,040 --> 00:14:00,120
Fi Paulusi niari we mano meninang finani,

188
00:14:00,120 --> 00:14:07,100
wedaya kaiwasa fuba meninang na nu foi era we Paulusi ma tuti niarisa ebeng.

189
00:14:07,100 --> 00:14:14,000
Kaiwasa nanisa etato amea paria tuti etohong mahikai paria we amea,

190
00:14:14,000 --> 00:14:17,820
kontai rahida bo ameteyo ametafai foi,

191
00:14:17,820 --> 00:14:27,520
efata amea eha fianggeng bitoyao amewepararui foi we ameha ria amea na kapari wowongfo.

