﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,140
Tii yepa macʉ̃ wiogʉ Herodes cʉ̃ ca niiri cuure,

2
00:00:09,140 --> 00:00:13,460
Judea yepa macã macã Belénꞌpʉ Jesús cʉ̃ ca baʉaricaro jiro,

3
00:00:13,460 --> 00:00:15,140
jĩcãrã ca majirã,

4
00:00:15,140 --> 00:00:18,620
muipũ cʉ̃ ca mʉa doori nʉña macã yepa macãrãpʉ,

5
00:00:18,620 --> 00:00:20,780
ñocõa cʉ̃ja ca biirijere ca buerã,

6
00:00:20,780 --> 00:00:21,660
Jerusalénꞌre,

7
00:00:21,660 --> 00:00:23,500
o biro ĩi jãiña eaupa:

8
00:00:23,500 --> 00:00:25,060
—¿Noo cʉ̃ niiti,

9
00:00:25,060 --> 00:00:27,300
judíos wiogʉ ca baʉaricʉ?

10
00:00:27,300 --> 00:00:31,820
Cʉ̃ ñocõre muipũ cʉ̃ ca mʉa doori nʉñapʉ niirã ĩari,

11
00:00:31,820 --> 00:00:36,060
cʉ̃re jãa ĩi nʉcʉ̃ bʉorã doojãwʉ —ĩiupa.

12
00:00:36,060 --> 00:00:38,060
To biro cʉ̃ja ca ĩirijere tʉogʉ,

13
00:00:38,060 --> 00:00:41,020
wiogʉ Herodes pea ñee pee ĩi majiticã,

14
00:00:41,020 --> 00:00:42,980
bʉaro tʉgoeña paicoaupi.

15
00:00:42,980 --> 00:00:47,500
Ñucã Jerusalén macãrã cãa niipetirãpʉra to birora biiupa.

16
00:00:47,500 --> 00:00:49,700
To biri wiogʉ Herodes pea,

17
00:00:49,700 --> 00:00:51,300
paia ʉparãre,

18
00:00:51,300 --> 00:00:53,220
doti cũuriquere jʉo bueri majare,

19
00:00:53,220 --> 00:00:54,460
jʉo nea poori:

20
00:00:54,460 --> 00:00:56,020
—Mesías,

21
00:00:56,020 --> 00:00:57,780
¿noopʉ cʉ̃ baʉarʉgaupari?

22
00:00:57,780 --> 00:01:00,100
—cʉ̃jare ĩi jãiñaupi.

23
00:01:00,100 --> 00:01:02,220
To biro cʉ̃ ca ĩi jãiñaro:

24
00:01:02,220 --> 00:01:06,220
—Judea yepa macã macã Belénꞌpʉ.

25
00:01:06,220 --> 00:01:10,580
O biro ĩi owaupi Ʉmʉreco Pacʉ yee quetire wede jʉgueri majʉ:

26
00:01:10,580 --> 00:01:11,940
“Mʉ Belén,

27
00:01:11,940 --> 00:01:14,580
Judea yepare ca niiri macã,

28
00:01:14,580 --> 00:01:19,980
tii yepa macã macãri ca nii majuropeeri macãri watoare,

29
00:01:19,980 --> 00:01:23,620
watoa macã macã méé mʉ nii.

30
00:01:23,620 --> 00:01:27,060
Mʉre jĩcʉ̃ wiogʉ baʉarucumi,

31
00:01:27,060 --> 00:01:27,660
yʉ yaarã,

32
00:01:27,660 --> 00:01:33,100
Israel yaa pooga macãrãre ca ĩa nʉnʉjeepʉ,”

33
00:01:33,100 --> 00:01:34,020
ĩi —ĩiupa.

34
00:01:34,020 --> 00:01:36,340
To cõrora Herodes pea,

35
00:01:36,340 --> 00:01:38,740
ca majirã wadore jʉo cojori,

36
00:01:38,740 --> 00:01:43,420
ñocõ cʉ̃ ca bau ea jʉorica cuure añuro cʉ̃jare jãiña tʉoupi.

37
00:01:43,420 --> 00:01:48,260
To biri Herodes Belénꞌpʉ cʉ̃jare tiicojogʉ,

38
00:01:48,260 --> 00:01:49,660
o biro ĩi cojoupi:

39
00:01:49,660 --> 00:01:51,180
—Waarãja,

40
00:01:51,180 --> 00:01:54,860
wimagʉ yee maquẽre añuro mʉja jãiña tʉo peticãwa.

41
00:01:54,860 --> 00:01:56,460
Cʉ̃re bʉarã,

42
00:01:56,460 --> 00:01:58,100
yʉ cãare mʉja queti tiicojowa,

43
00:01:58,100 --> 00:01:58,580
yʉ cãa,

44
00:01:58,580 --> 00:02:03,900
cʉ̃re yʉ ca nʉcʉ̃ bʉogʉ waapere biro ĩirã —cʉ̃jare ĩiupi Herodes.

45
00:02:03,900 --> 00:02:07,900
Wiogʉ to biro cʉ̃jare cʉ̃ ca ĩirijere tʉo yapanori jiro,

46
00:02:07,900 --> 00:02:10,580
ca majirã pea waacoaupa ñucã.

47
00:02:10,580 --> 00:02:11,220
Ñocõ,

48
00:02:11,220 --> 00:02:18,460
muipũ cʉ̃ ca mʉa doori nʉña macã yepapʉ niirã cʉ̃ja ca ĩaricʉ pea ñucã cʉ̃jare jʉgue nʉnʉa waa,

49
00:02:18,460 --> 00:02:22,100
wimagʉ cʉ̃ ca niiri tabe jotoa tua nʉcã eaupi.

50
00:02:22,100 --> 00:02:24,620
Ñocõ to biro cʉ̃ ca biiro ĩarã,

51
00:02:24,620 --> 00:02:26,540
ca majirã pea bʉaro ʉjea niiupa.

52
00:02:26,540 --> 00:02:27,780
Tii wiipʉ earã,

53
00:02:27,780 --> 00:02:28,860
wimagʉre,

54
00:02:28,860 --> 00:02:31,860
cʉ̃ paco María mena ca niigʉre ĩaupa.

55
00:02:31,860 --> 00:02:33,180
Cʉ̃re ĩarã,

56
00:02:33,180 --> 00:02:35,780
cʉ̃ja ãjʉro jupeari mena ea nuu,

57
00:02:35,780 --> 00:02:37,420
cʉ̃re ĩi nʉcʉ̃ bʉoupa.

58
00:02:37,420 --> 00:02:38,260
To biro tii,

59
00:02:38,260 --> 00:02:41,580
cʉ̃ja acacũmuarire pãa,

60
00:02:41,580 --> 00:02:42,460
oro,

61
00:02:42,460 --> 00:02:44,420
yucʉ díi ca jʉti añurije,

62
00:02:44,420 --> 00:02:45,100
mirra,

63
00:02:45,100 --> 00:02:47,460
cʉ̃re tiicojo nʉcʉ̃ bʉoupa.

64
00:02:47,460 --> 00:02:49,260
Jiro quẽñaricaropʉ,

65
00:02:49,260 --> 00:02:51,940
“Herodes pʉto peera waaticãña,”

66
00:02:51,940 --> 00:02:54,100
ca ĩi wede majio ecoricarã niiri,

67
00:02:54,100 --> 00:02:57,620
cʉ̃ja yaa yepapʉ tua waarã,

68
00:02:57,620 --> 00:02:59,340
ape maa pee waacoaupa.

69
00:02:59,340 --> 00:03:02,380
Ca majirã cʉ̃ja ca tua waaro jiro,

70
00:03:02,380 --> 00:03:02,820
jĩcʉ̃,

71
00:03:02,820 --> 00:03:07,940
Ʉpʉ yʉʉ cʉ̃re queti wede bojari majʉ Josére cʉ̃ ca quẽñaropʉ cʉ̃re baua eari,

72
00:03:07,940 --> 00:03:09,020
o biro cʉ̃re ĩiupi:

73
00:03:09,020 --> 00:03:10,020
“Wãcãña.

74
00:03:10,020 --> 00:03:10,620
Wimagʉre,

75
00:03:10,620 --> 00:03:11,580
cʉ̃ pacore,

76
00:03:11,580 --> 00:03:14,460
Egiptopʉ jʉo duti waagʉja.

77
00:03:14,460 --> 00:03:16,220
Toopʉ mʉ niicãrucu ména.

78
00:03:16,220 --> 00:03:17,780
Jiro mʉre yʉ wederucu ñucã.

79
00:03:17,780 --> 00:03:23,100
Herodes wimagʉre cʉ̃re jĩa cõarʉgʉ mʉjare amagʉ doogʉ tiimi,”

80
00:03:23,100 --> 00:03:23,340
ĩiupi.

81
00:03:23,340 --> 00:03:25,780
To cõrora José pea wãcã,

82
00:03:25,780 --> 00:03:27,100
wimagʉre ami,

83
00:03:27,100 --> 00:03:28,380
cʉ̃ pacore jʉo,

84
00:03:28,380 --> 00:03:30,580
tii ñamira waacoaupa Egiptopʉ.

85
00:03:30,580 --> 00:03:31,860
Toopʉ niicãupa,

86
00:03:31,860 --> 00:03:33,740
Herodes cʉ̃ ca bii yairopʉ.

87
00:03:33,740 --> 00:03:35,140
O biro bii eaupa,

88
00:03:35,140 --> 00:03:38,300
Ʉmʉreco Pacʉ cʉ̃ yee quetire wede jʉgueri majʉ mena:

89
00:03:38,300 --> 00:03:42,860
“Egiptopʉ ca niigʉre yʉ jʉo cojowʉ yʉ Macʉ̃re,”

90
00:03:42,860 --> 00:03:45,820
cʉ̃ ca ĩi owa cũu jʉguequĩrique.

91
00:03:45,820 --> 00:03:51,540
Herodes pea ca majirã cʉ̃re cʉ̃ja ca ĩi ditoriquere majiri,

92
00:03:51,540 --> 00:03:53,260
ajia ametʉacoari,

93
00:03:53,260 --> 00:03:54,580
Belén macãrã,

94
00:03:54,580 --> 00:04:00,620
tii macã wejari macãrã niipetirã ʉmʉa wimarãre pʉa cʉ̃ma ca cʉorã,

95
00:04:00,620 --> 00:04:03,940
cʉ̃ja jiro macãrã cãare jĩa peoticã dotiupi,

96
00:04:03,940 --> 00:04:06,860
ca majirã cʉ̃ja ca wedericarore biro,

97
00:04:06,860 --> 00:04:09,660
“To cãnacã cʉ̃ma ca cʉogʉ niicumi,”

98
00:04:09,660 --> 00:04:10,580
ĩi majiri.

99
00:04:10,580 --> 00:04:12,100
O biri wãme bii eaupa,

100
00:04:12,100 --> 00:04:17,420
Ʉmʉreco Pacʉ yee quetire wede jʉgueri majʉ Jeremías niiquĩricʉ o biro cʉ̃ ca ĩi owarique:

101
00:04:17,420 --> 00:04:20,300
“Ramápʉre acaro buirique wedeo,

102
00:04:20,300 --> 00:04:20,940
yacó,

103
00:04:20,940 --> 00:04:23,900
ñañaro tamʉo tʉgoeña pai otirique,

104
00:04:23,900 --> 00:04:24,300
wedeo.

105
00:04:24,300 --> 00:04:26,900
Raquel ĩimo,

106
00:04:26,900 --> 00:04:28,540
cõ punare otigo.

107
00:04:28,540 --> 00:04:29,940
‘Otiticãña,’

108
00:04:29,940 --> 00:04:31,340
ĩiriquere bootimo,

109
00:04:31,340 --> 00:04:31,820
mee,

110
00:04:31,820 --> 00:04:36,380
cõ puna cʉ̃ja ca bii yaicoarique ca niiro macã,”

111
00:04:36,380 --> 00:04:37,100
ĩiupi.

112
00:04:37,100 --> 00:04:39,540
Herodes cʉ̃ ca bii yairo jiro,

113
00:04:39,540 --> 00:04:42,620
jĩcʉ̃ Ʉpʉ yʉʉ cʉ̃re queti wede bojari majʉ,

114
00:04:42,620 --> 00:04:43,060
José,

115
00:04:43,060 --> 00:04:46,380
Egiptopʉ cʉ̃ ca niiro cʉ̃ ca quẽñaropʉ cʉ̃re baua eari,

116
00:04:46,380 --> 00:04:47,860
o biro cʉ̃re ĩiupi:

117
00:04:47,860 --> 00:04:48,940
“Wãcãña.

118
00:04:48,940 --> 00:04:49,580
Wimagʉre,

119
00:04:49,580 --> 00:04:50,660
cʉ̃ pacore,

120
00:04:50,660 --> 00:04:53,420
jʉo tua waagʉja ñucã Israel yepapʉ.

121
00:04:53,420 --> 00:04:57,340
Mee wimagʉre ca jĩarʉgamiricarã bii yai peticoama,”

122
00:04:57,340 --> 00:04:58,900
cʉ̃re ĩiupi.

123
00:04:58,900 --> 00:05:00,820
To biri José wãcã,

124
00:05:00,820 --> 00:05:01,500
wimagʉre,

125
00:05:01,500 --> 00:05:02,340
cʉ̃ pacore,

126
00:05:02,340 --> 00:05:05,220
Israel yepapʉ jʉo tuacoaupi ñucã.

127
00:05:05,220 --> 00:05:06,900
To biro bii pacagʉ,

128
00:05:06,900 --> 00:05:07,980
Herodes macʉ̃ Arquelao,

129
00:05:07,980 --> 00:05:12,580
cʉ̃ pacʉ wajoaye Judea yepa macãrã wiogʉ cʉ̃ ca niirijere queti tʉori,

130
00:05:12,580 --> 00:05:15,380
toopʉre waarʉgʉ uwi jañuupi.

131
00:05:15,380 --> 00:05:20,620
To biri cʉ̃ ca quẽñaropʉ Ʉmʉreco Pacʉ cʉ̃ ca wede majioricʉ niiri,

132
00:05:20,620 --> 00:05:23,260
Galilea yepa pee waacoaupi.

133
00:05:23,260 --> 00:05:24,140
Toopʉ eagʉ,

134
00:05:24,140 --> 00:05:25,940
Nazaret macãpʉ niigʉ waaupi.

135
00:05:25,940 --> 00:05:26,980
O biro bii eaupa,

136
00:05:26,980 --> 00:05:30,860
Ʉmʉreco Pacʉ yee quetire wede jʉgueri maja,

137
00:05:30,860 --> 00:05:32,460
“ ‘Nazaret macʉ̃ niimi,’

138
00:05:32,460 --> 00:05:33,660
ĩiricʉ niirucumi,”

139
00:05:33,660 --> 00:05:37,900
cʉ̃ja ca ĩiricarore birora biro.

