﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:14,720
Miaŋgöreŋ aŋgotketka miri giaŋiiga ambazip kambu ketaŋi yeŋön o aŋgö likepŋe toroqeba mala kewö mötmöriget,

2
00:00:14,720 --> 00:00:21,620
“Uran waŋge mohotŋan tari ehinga Jisösnöŋ gwarekurupŋi yembuk waŋgenöŋ qahö öŋgöba anök.

3
00:00:21,620 --> 00:00:24,500
Jisös umbula nanŋinök anget.

4
00:00:24,500 --> 00:00:26,920
Waŋge murutŋi kun qahö ehin.

5
00:00:26,920 --> 00:00:29,820
Miaŋgöra Jisösnöŋ kunbuk ki malja.”

6
00:00:29,820 --> 00:00:32,680
Mewö mötmöriba tosatŋan kewö jiget,

7
00:00:32,680 --> 00:00:34,940
“Waŋge mohotnöŋ angetmö,

8
00:00:34,940 --> 00:00:35,820
ölŋa,

9
00:00:35,820 --> 00:00:39,060
Taiberias taonök waŋge tosatŋi kaget.

10
00:00:39,060 --> 00:00:44,120
Waŋge mi Kembunöŋ beretköra saiwap jiiga nemba tarini,

11
00:00:44,120 --> 00:00:51,420
mönö gölme miaŋgö kösutŋe kagera Jisösnöŋ waŋge mieŋgöreŋök kunöŋ öŋgöba anök me denöwö?”

12
00:00:51,420 --> 00:00:57,940
Ambazip kambu yeŋön mewö jiba Jisös aka gwarekurupŋi miaŋgöreŋ qahö miwikŋaim eŋgiget.

13
00:00:57,940 --> 00:01:03,960
Mewö eka möta mewöŋanök waŋgenöŋ öŋgöba Kaperneam taonöŋ anda Jisös jaruget.

14
00:01:03,960 --> 00:01:04,800
Mewö.

15
00:01:04,800 --> 00:01:11,940
Ambazipnöŋ Jisös jaruba o aŋgö likepŋe yuke göröken miwikŋaiba eka kewö jiget mörök,

16
00:01:11,940 --> 00:01:13,280
“O Ketaŋamnini,

17
00:01:13,280 --> 00:01:16,000
gi mönö wani nalönöŋ ki kazan?”

18
00:01:16,000 --> 00:01:18,660
Mewö jigetka kewö meleŋ eŋgiyök,

19
00:01:18,660 --> 00:01:22,220
“Nöŋön keu öl töhönŋi kun kewö jibi mötket:

20
00:01:22,220 --> 00:01:27,020
Iŋini aŋgöletot membi ekeraŋgöra aka ni qahö jarum niŋgizemö,

21
00:01:27,020 --> 00:01:30,580
nene beret kötuetköbi nemba nem timbireŋ akeri,

22
00:01:30,580 --> 00:01:34,180
mönö miaŋgöra ni nuataŋgöba ki kaze.

23
00:01:34,180 --> 00:01:35,740
Nene ayapkömawi,

24
00:01:35,740 --> 00:01:39,580
mi miwikŋaibingöra urukönöp kude aka malmemö,

25
00:01:39,580 --> 00:01:42,980
urugö neneŋan malmal köhöikŋi eŋgimakzawi,

26
00:01:42,980 --> 00:01:47,020
mönö mia buŋa qem aŋgubingöra kapaŋ köla malme.

27
00:01:47,020 --> 00:01:59,060
Iwi Anutunöŋ muŋgem silimbanŋi Suep gölmegö Azi Ölŋi waŋgiiga kukösumŋan walöŋniga ölöp urugö nene eŋgiiga oyaeŋkoyaeŋ akŋe.

28
00:01:59,060 --> 00:02:04,880
Mewö aka mal köhöiba kömumba toroqeba teteköŋi qahö malme.”

29
00:02:04,880 --> 00:02:07,700
Mewö meleŋ eŋgiiga kewö qesim waŋgiget,

30
00:02:07,700 --> 00:02:13,340
“Anutugö sihimŋaŋgö dop ahakmeme tandökŋi mönö denöwö ahinga dop kölbawak?”

31
00:02:13,340 --> 00:02:15,320
Qesim waŋgigetka kewö meleŋnök,

32
00:02:15,320 --> 00:02:17,940
“Anutunöŋ azi melaim waŋgiyöhi,

33
00:02:17,940 --> 00:02:20,460
iŋini i möt narim waŋgiba malme.

34
00:02:20,460 --> 00:02:24,700
Ahakmeme miaŋön mönö Anutu sihimŋaŋgö dop akza.”

35
00:02:24,700 --> 00:02:27,100
Mewö meleŋniga kewö qesim waŋgiget,

36
00:02:27,100 --> 00:02:34,140
“Mewö aiga gi kunbuk wani aŋgöletot kukŋambuk kun menöŋga eka möt narim gihibinak?

37
00:02:34,140 --> 00:02:37,220
Gi mönö wani yuai kun Mosesnöŋ ahök,

38
00:02:37,220 --> 00:02:39,340
miaŋgö dop aka meman?

39
00:02:39,340 --> 00:02:42,780
Buŋa Kimbi kun kewö ohoget ahöza,

40
00:02:42,780 --> 00:02:46,060
‘Yaŋön Suepnöhök nene beret eŋgiiga neget.’

41
00:02:46,060 --> 00:02:58,260
Keu miaŋgö dop nanine ambösakon yeŋön gölme qararaŋkölkölŋe anda mala nene qetŋi mana nemba malget aka gi mönö könaŋamgi Moses oŋgita denöwö kondelbanak?”

42
00:02:58,260 --> 00:03:01,140
Qesim waŋgigetka Jisösnöŋ kewö jii mötket,

43
00:03:01,140 --> 00:03:04,300
“Iŋini miaŋgö könaŋi ölöp qahö möt kutuze.

44
00:03:04,300 --> 00:03:07,340
Nöŋön keu öl töhönŋi kun kewö jibi mötket:

45
00:03:07,340 --> 00:03:10,660
Mosesnöŋ aŋgöletot Toŋi qahö ahök.

46
00:03:10,660 --> 00:03:15,100
Yaŋön nene beret mi Suepnöhök qahö eŋgii negetmö,

47
00:03:15,100 --> 00:03:19,860
nani Iwinan mönö Suepnöhök beret ölbölŋi eŋgimakza.

48
00:03:19,860 --> 00:03:27,100
Anutugö nene beret mi mönö Suepnöhök eta asuhuba gölme dop ambazip malmal köhöikŋi eŋgimakza.”

49
00:03:27,100 --> 00:03:29,620
Mewö jii möta kewö jiget mörök,

50
00:03:29,620 --> 00:03:30,900
“O Kembu,

51
00:03:30,900 --> 00:03:36,020
gi nalö dop nene beret mi neŋginöŋga nemba malbin.”

52
00:03:36,020 --> 00:03:37,740
Jisösnöŋ mi möta jiyök,

53
00:03:37,740 --> 00:03:41,060
“Nöŋön malmal köhöikŋaŋgö neneŋi akzal.

54
00:03:41,060 --> 00:03:42,780
Kunŋan nöŋgöreŋ kazawi,

55
00:03:42,780 --> 00:03:46,940
yaŋön nem timbireŋ aka wösöŋi nalö kunöŋ qahö alma.

56
00:03:46,940 --> 00:03:49,260
Kunŋan ni möt narim niŋgimakzawi,

57
00:03:49,260 --> 00:03:51,580
yaŋön ogöra qahö kömuma.

58
00:03:51,580 --> 00:03:56,700
Mewö aigun iŋini ni nek teköba töndup qahö möt narim niŋgize.

59
00:03:56,700 --> 00:03:59,180
Mi mönö lök jibi mötze.

60
00:03:59,180 --> 00:04:03,780
Aka töndup Iwinöŋ ambazip tosatŋi niŋgimakzawi,

61
00:04:03,780 --> 00:04:06,340
yeŋön mönö körek nöŋgöreŋ kame.

62
00:04:06,340 --> 00:04:08,260
Kunŋan nöŋgöreŋ kamawi,

63
00:04:08,260 --> 00:04:10,580
nöŋön mönö i qahö yakörimam.

64
00:04:10,580 --> 00:04:19,700
“Nöŋön Suepnöhök eta nani imbinaŋgö dop yuai laŋ aka memba malmamgöra qahö asuhuyal.

65
00:04:19,700 --> 00:04:21,100
Mewö qahö.

66
00:04:21,100 --> 00:04:22,340
Melaim niŋgiyöhi,

67
00:04:22,340 --> 00:04:26,780
mönö yaŋgö jitkö dop nup memba malmamgöra eral.

68
00:04:26,780 --> 00:04:28,640
“Melaim niŋgiyöhi,

69
00:04:28,640 --> 00:04:31,540
yaŋgö jitsihitŋan kewö ahöza:

70
00:04:31,540 --> 00:04:36,260
Yaŋön ambazip nöŋgö böröne al eŋgiiga maljei,

71
00:04:36,260 --> 00:04:44,340
nöŋön mi pakpak köyan köl eŋgiba malbiga yeŋgöreŋök kunŋan kun qahö sohoba ayuhuma.

72
00:04:44,340 --> 00:04:50,400
Qahö ayuhugetka nöŋön i nalö ketaŋe eŋgömindiba mem gulim eŋgimam.

73
00:04:50,400 --> 00:04:53,000
“Iwinaŋgö jitsihitŋan kewö ahöza:

74
00:04:53,000 --> 00:04:56,140
Tosatŋan Nahönŋi eka möt narim waŋgizei,

75
00:04:56,140 --> 00:05:01,460
yeŋön körek nalö kewöŋe letota malmal köhöikŋi buŋa qem aŋguba malme.

76
00:05:01,460 --> 00:05:08,020
Mewö mal kömugetka nöŋön i nalö ketaŋi miaŋgöreŋ eŋgömindiba mem gulim eŋgimam.”

77
00:05:08,020 --> 00:05:11,420
Jisösnöŋ mewö jiiga keu kötŋi kun kewö ahök,

78
00:05:11,420 --> 00:05:15,900
“Nöŋön malmalgö nene ölŋi aka Suepnöhök eta asuhuyal.”

79
00:05:15,900 --> 00:05:22,780
Mewö jiyöhaŋgöra aka Juda jitŋememe yeŋön möt böliba uruŋinan ihururuk jiba jim waŋgiget.

80
00:05:22,780 --> 00:05:24,300
Jim waŋgiba jiget,

81
00:05:24,300 --> 00:05:26,140
“Azi ki Jisös,

82
00:05:26,140 --> 00:05:27,480
Josefkö nahönŋa.

83
00:05:27,480 --> 00:05:30,940
Yaŋgö iwinamŋi mi ölöp möt etkizinmö,

84
00:05:30,940 --> 00:05:34,540
mönö denöwögöra ‘Suepnöhök eta asuhuyal,’

85
00:05:34,540 --> 00:05:35,060
jiza?”

86
00:05:35,060 --> 00:05:38,280
Mewö jigetka möta kewö meleŋnök,

87
00:05:38,280 --> 00:05:41,840
“Uruŋinan mönö kude ihururuk jiba jim niŋgime.

88
00:05:41,840 --> 00:05:43,780
Iwi ni melaim niŋgiyöhi,

89
00:05:43,780 --> 00:05:47,240
yaŋön ambazip qahö öröm eŋgiza ewö,

90
00:05:47,240 --> 00:05:50,740
eŋgöreŋök kunŋan nöŋgöreŋ kamamgö osima.

91
00:05:50,740 --> 00:05:52,300
Öröi kabawak ewö,

92
00:05:52,300 --> 00:05:57,620
nöŋön i mönö nalö ketaŋe eŋgömindiba mem gulim waŋgimam.

93
00:05:57,620 --> 00:06:01,940
“Kezapqetok yeŋgöreŋ kimbinöŋ keu kewö ohoget ahöza,

94
00:06:01,940 --> 00:06:05,060
‘Anutunöŋ i körek pakpak kusum eŋgii mötme.’

95
00:06:05,060 --> 00:06:09,740
Iwinöŋ ambazip kusum eŋgii keu möta urukönömŋine ala maljei,

96
00:06:09,740 --> 00:06:12,660
yeŋön mönö körekŋanök nöŋgöreŋ kame.

97
00:06:12,660 --> 00:06:16,420
Ambazip kunŋan Iwi qahö eka malja.

98
00:06:16,420 --> 00:06:18,020
Iwigöreŋök eröhi,

99
00:06:18,020 --> 00:06:21,180
yaŋön mohot kun mönö i eka malja.

100
00:06:21,180 --> 00:06:24,740
Nöŋön keu öl töhönŋi kun kewö jibi mötket:

101
00:06:24,740 --> 00:06:27,120
Kunŋan ni möt narim niŋgizawi,

102
00:06:27,120 --> 00:06:31,400
yaŋön mönö malmal köhöikŋi buŋa qem aŋguba mal öŋgöma.

103
00:06:31,400 --> 00:06:35,340
“Nöŋön malmal köhöikŋaŋgö nene ölŋi akzal.

104
00:06:35,340 --> 00:06:35,940
Mötket!

105
00:06:35,940 --> 00:06:43,020
Eŋgö ambösakonuruŋinan gölme qararaŋkölkölŋe anda mala nene qetŋi mana nemba malgetmö,

106
00:06:43,020 --> 00:06:45,740
töndup kömumba gisahöget.

107
00:06:45,740 --> 00:06:47,240
Yeŋön kömugetmö,

108
00:06:47,240 --> 00:06:50,660
nene beret nalö kewöŋe Suepnöhök eta maljawi,

109
00:06:50,660 --> 00:06:54,020
kunŋan mi nemba mala qahö kömum köhöima.

110
00:06:54,020 --> 00:06:57,180
“Nene beret malmalŋambuk Suepnöhök eröhi,

111
00:06:57,180 --> 00:06:58,800
mi nöŋön akzal.

112
00:06:58,800 --> 00:07:00,940
Kunŋan nene mi nemba malmawi,

113
00:07:00,940 --> 00:07:04,020
yaŋön mönö teteköŋi qahö köhöiba malma.

114
00:07:04,020 --> 00:07:05,980
Nene waŋgiba malmami,

115
00:07:05,980 --> 00:07:07,540
mi nöŋgö busuni.

116
00:07:07,540 --> 00:07:12,340
Gölmeŋi gölmeŋi yeŋön köhöiba malmegöra mi al eŋgimam.”

117
00:07:12,340 --> 00:07:18,540
Jisösnöŋ mewö meleŋniga Juda jitŋememe yeŋön sutŋine urukönöpnöŋ jim qesim aŋguba jiget,

118
00:07:18,540 --> 00:07:19,540
“Yei!

119
00:07:19,540 --> 00:07:24,420
Azi kiaŋön mönö denöwö aka busuŋi neŋgiiga nembinak?”

120
00:07:24,420 --> 00:07:27,040
Mi möta jigetka kewö jii mötket,

121
00:07:27,040 --> 00:07:30,060
“Nöŋön keu öl töhönŋi kun kewö jibi mötket:

122
00:07:30,060 --> 00:07:35,520
Iŋini Suep gölmegö Azi ölŋaŋgö sepŋi aka busuŋi qahö neme ewö,

123
00:07:35,520 --> 00:07:39,620
malmal köhöikŋi miaŋön mönö eŋgö uruŋine qahö ahöma.

124
00:07:39,620 --> 00:07:45,600
Nöŋgö sepnan o ölŋi akza aka nöŋgö busunan nene ölŋi akza.

125
00:07:45,600 --> 00:07:48,600
Miaŋgöra kunŋan nöŋgö sep busuni nemakzawi,

126
00:07:48,600 --> 00:07:53,180
yaŋön mönö letota malmal köhöikŋaŋgö buŋaya aka mal öŋgöma.

127
00:07:53,180 --> 00:07:58,360
Mewö mal kömuiga nöŋön i nalö ketaŋe mindiba mem gulim waŋgimam.

128
00:07:58,360 --> 00:08:01,380
“Kunŋan nöŋgö sep busuni nemakzawi,

129
00:08:01,380 --> 00:08:06,680
yaŋön mönö nömbuk qekötahöba kinakza aka nöŋön yambuk kinakzal.

130
00:08:06,680 --> 00:08:13,280
Iwinöŋ Malmal Toŋi aka melaim niŋgiba wötni aka nam köl niŋgiiga köhöiba maljal.

131
00:08:13,280 --> 00:08:16,900
Mewöŋanök kunŋan ni nem niŋgimakzawi,

132
00:08:16,900 --> 00:08:23,880
nöŋön mönö mewöŋanök yaŋgö wötŋi aka nam köl waŋgibiga ölöp köhöiba malma.

133
00:08:23,880 --> 00:08:26,360
Nene ölŋi Suepnöhök eröhi,

134
00:08:26,360 --> 00:08:28,000
mi nöŋön akzal.

135
00:08:28,000 --> 00:08:33,020
Eŋgö ambösakonurupŋinan Anutugö nene nemba mala kömugetmö,

136
00:08:33,020 --> 00:08:37,800
nalö kewöŋe eŋgöreŋök kunŋan beret ki nemba malmawi,

137
00:08:37,800 --> 00:08:41,100
yaŋön mönö teteköŋi qahö köhöiba malma.”

138
00:08:41,100 --> 00:08:47,220
Jisösnöŋ Kaperneam taongö köuluk miriŋe kinda keu mi jim kusum eŋgiyök.

139
00:08:47,220 --> 00:08:47,980
Mewö.

140
00:08:47,980 --> 00:08:53,380
Jisösgö gwarekurupŋi yeŋgöreŋök gwötpukŋan keu mi möta jiget,

141
00:08:53,380 --> 00:08:54,820
“Keu jit jizawi,

142
00:08:54,820 --> 00:08:58,340
miaŋön mönö keu köt ewö lömbötŋambuk akza.

143
00:08:58,340 --> 00:09:02,320
Mi möringa uruninan lömböriba bölim teköza.

144
00:09:02,320 --> 00:09:07,740
Miaŋgöra mi kunbuk mötpingö ölan neŋgöhöiga i mönö mosötpin.”

145
00:09:07,740 --> 00:09:18,780
Gwarek yeŋön Jisösgö keugöra möt böliba uruŋinan ihururuk jiba jim waŋgigetka Jisösnöŋ mi uruŋan eŋguaŋgita möta kewö jii mötket,

146
00:09:18,780 --> 00:09:19,860
“Keu jizali,

147
00:09:19,860 --> 00:09:22,520
mi möt bölize me qahö?

148
00:09:22,520 --> 00:09:25,580
Keu miaŋgöra möt bölize ewö,

149
00:09:25,580 --> 00:09:28,620
könaŋgep mönö denöwö asuhubawak?

150
00:09:28,620 --> 00:09:32,180
Suep gölmegö Azi ölŋan mutuk miri mala koröhi,

151
00:09:32,180 --> 00:09:35,340
euyaŋgöreŋ kunbuk liliŋgöba öŋgöi ekŋe ewö,

152
00:09:35,340 --> 00:09:38,700
nalö miaŋgöreŋ mönö denöwö mötme?

153
00:09:38,700 --> 00:09:43,620
“Uŋa Töröŋi yaŋön ambazip mem gulim eŋgimakza.

154
00:09:43,620 --> 00:09:47,640
Iŋini gölme ambinöhök ahuba busuŋinambuk akzemö,

155
00:09:47,640 --> 00:09:55,960
ahuahu dölökŋe qahö ahuba nanŋini ösumŋinan öne letota Suepkö buŋa ahak mi qahöpmahöp.

156
00:09:55,960 --> 00:09:58,780
Uŋa Töröŋan malmal köhöikŋi eŋgizawi,

157
00:09:58,780 --> 00:10:02,820
nöŋön keu kötŋi mi jim tuaribi möta malget.

158
00:10:02,820 --> 00:10:04,980
Mewö möta malgetmö,

159
00:10:04,980 --> 00:10:09,780
eŋgöreŋök tosatŋan töndup ni qahö möt narim niŋgiba malje.”

160
00:10:09,780 --> 00:10:15,900
Denike yeŋön qahö möt narim waŋgigeri aka daŋön könaŋgep mamalolo mem waŋgimawi,

161
00:10:15,900 --> 00:10:19,500
Jisösnöŋ mi könakönahiŋeyök möta korök.

162
00:10:19,500 --> 00:10:21,300
Miaŋgöra mewö jiyök.

163
00:10:21,300 --> 00:10:23,240
Mewö jiba toroqeba jiyök,

164
00:10:23,240 --> 00:10:25,760
“Miaŋgöra nöŋön kewö jibi mötme:

165
00:10:25,760 --> 00:10:29,960
Nöŋgö Iwinan ambazip kun qahö inahöm waŋgiza ewö,

166
00:10:29,960 --> 00:10:32,920
yaŋön mönö nöŋgöreŋ kamamgö osima.”

167
00:10:32,920 --> 00:10:41,560
Keu miaŋgöra aka gwarek yeŋgöreŋök gwötpukŋan poraiba ziriŋziriŋ aka mosöta yambuk qahö toroqeba anda kaget.

168
00:10:41,560 --> 00:10:45,300
Miaŋgöra Jisösnöŋ gwarek 12 mieŋgöra kewö jiyök,

169
00:10:45,300 --> 00:10:49,560
“Iŋini mönö mewöŋanök nömosöta anbingö mötze me qahö?”

170
00:10:49,560 --> 00:10:52,380
Mewö jiiga Saimon Pitönöŋ meleŋnök,

171
00:10:52,380 --> 00:10:53,440
“O Kembu,

172
00:10:53,440 --> 00:10:55,740
nini mönö dagöreŋ anbinak?

173
00:10:55,740 --> 00:11:00,000
Malmal köhöikŋaŋgö Buŋa keuŋi mi mönö göhöreŋ ahöza.

174
00:11:00,000 --> 00:11:03,020
Göŋön Anutugöreŋ azi sarakŋi akzani,

175
00:11:03,020 --> 00:11:06,300
nini mi möt nariba möt asariba maljin.”

176
00:11:06,300 --> 00:11:09,040
Mewö meleŋniga Jisösnöŋ möta jiyök,

177
00:11:09,040 --> 00:11:16,380
“Nöŋön azi 12 iŋini möwölöhöm eŋgial aka eŋgöreŋök kunöŋ mönö bölöŋaŋgö bohonŋi akza.”

178
00:11:16,380 --> 00:11:24,340
Judas Saimon Iskariotkö nahönŋi yaŋön gwarek 12 yeŋgö sutŋine mala könaŋgep mamalolo mem waŋgiyök.

179
00:11:24,340 --> 00:11:26,860
Jisösnöŋ keu mi yaŋgöra möta jiyök.

180
00:11:26,860 --> 00:11:29,420
Mewö.

