﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:15,860
Na hatelanga e huriki ri tabana na tabeke tara na darilomu ri lohoka vona a posi i taku kunana i pasi vonga ravi,

2
00:00:15,860 --> 00:00:22,940
pali e Isu i uka ma i rike turane huriki a murimuri vona na tahuna ri vano.

3
00:00:22,940 --> 00:00:33,140
Muri a posi ranga na tanga e Tiberius ri dili tabukoi na hini e Bakovi Dagi i kavurike a Vure vona a bret,

4
00:00:33,140 --> 00:00:36,440
i vakani e huriki vona ravi.

5
00:00:36,440 --> 00:00:44,140
Ngane ri matakilaka vona e Isu turane huriki a murimuri vona i uka ma ri made tabu vonga.

6
00:00:44,140 --> 00:00:48,060
Lakea ri rike na maka aga o Tiberius,

7
00:00:48,060 --> 00:00:52,140
ri lakea o Kapernaum ri gi matakanea e Isu.

8
00:00:52,140 --> 00:00:55,460
A Bret na Nimahuri

9
00:00:55,460 --> 00:01:00,200
Na tahuna ri bele o Kapernaum ri matavisia e Isu,

10
00:01:00,200 --> 00:01:01,040
ri nanea,

11
00:01:01,040 --> 00:01:02,340
“Mari ni tovo,

12
00:01:02,340 --> 00:01:04,200
garika o bele koea?”

13
00:01:04,200 --> 00:01:05,680
E Isu i koli,

14
00:01:05,680 --> 00:01:06,460
i ta maea,

15
00:01:06,460 --> 00:01:08,280
“A taki muholi mua,

16
00:01:08,280 --> 00:01:12,660
i uka ma mu ngaru iau na hini a rata a nivakasiri.

17
00:01:12,660 --> 00:01:16,560
Mu ngaru iau a vuhuna a habi tavula a bret ne mua,

18
00:01:16,560 --> 00:01:17,480
mu kani,

19
00:01:17,480 --> 00:01:18,480
mu maru.

20
00:01:18,480 --> 00:01:22,840
Naha ni leho ni bole a maki ni kani na malala.

21
00:01:22,840 --> 00:01:25,060
Bara i bera.

22
00:01:25,060 --> 00:01:28,720
Mu leho ni bole a maki ni kani na hunu,

23
00:01:28,720 --> 00:01:30,460
ra i tabuli vakaroro,

24
00:01:30,460 --> 00:01:32,680
i habi a nimahuri vakaroro.

25
00:01:32,680 --> 00:01:33,440
Iau,

26
00:01:33,440 --> 00:01:34,680
a Tuna Bakovi,

27
00:01:34,680 --> 00:01:37,340
ga habia mua a maki ni kani na hunu,

28
00:01:37,340 --> 00:01:41,860
a vuhuna a Vure e Tata i ru a kilakila nau.

29
00:01:41,860 --> 00:01:43,720
Ra kilakila iea,

30
00:01:43,720 --> 00:01:46,220
i vakasiri manga i vivi nau.”

31
00:01:46,220 --> 00:01:48,180
Muri ri nanea,

32
00:01:48,180 --> 00:01:51,880
“A ra leho a Vure i ngaru mia mi gi ratea?”

33
00:01:51,880 --> 00:01:53,240
E Isu i koli,

34
00:01:53,240 --> 00:01:54,160
i ta maea,

35
00:01:54,160 --> 00:01:56,140
“A leho na Vure i maea,

36
00:01:56,140 --> 00:02:00,140
mu luhoi torea a viri a Vure i rudua i valai.”

37
00:02:00,140 --> 00:02:02,160
Ri longoa a ngava iea,

38
00:02:02,160 --> 00:02:03,820
lakea ri nana tabua,

39
00:02:03,820 --> 00:02:05,900
“A ra nivakasiri go ratea,

40
00:02:05,900 --> 00:02:07,120
mi gi masia,

41
00:02:07,120 --> 00:02:11,460
muri mi gi luhoi torea a viri a Vure i rudua i valai?

42
00:02:11,460 --> 00:02:13,840
A ra go ratea?

43
00:02:13,840 --> 00:02:15,280
Hosi,

44
00:02:15,280 --> 00:02:21,320
e huriki e tubune mia ri kani a mana na tahuna ri laho viliha na tabeke i ngeki,

45
00:02:21,320 --> 00:02:24,460
i manga a ngava ni here puru hosi i ta maea,

46
00:02:24,460 --> 00:02:28,420
‘I habia ne ria a bret na hunu ri gi kania.’ ”

47
00:02:28,420 --> 00:02:30,560
Muri e Isu i taki ria,

48
00:02:30,560 --> 00:02:31,600
i ta maea,

49
00:02:31,600 --> 00:02:33,340
“A taki muholi mua,

50
00:02:33,340 --> 00:02:37,700
e Moses i uka ma a viri i habia ne mua ra bret na hunu,

51
00:02:37,700 --> 00:02:42,060
e Tata kunana a viri i habi ne mua a bret muholi na hunu,

52
00:02:42,060 --> 00:02:44,260
a vuhuna a bret na Vure,

53
00:02:44,260 --> 00:02:47,060
ra viri i pe a hunu i puru valai,

54
00:02:47,060 --> 00:02:50,060
i habi a nimahuri ne huriki na malala.”

55
00:02:50,060 --> 00:02:51,920
Lakea ri ta maea,

56
00:02:51,920 --> 00:02:53,260
“Bakovi dagi,

57
00:02:53,260 --> 00:02:56,500
o habi vakaroroa ne mia ra bret iea.”

58
00:02:56,500 --> 00:02:58,800
Muri e Isu i vakalongo ria,

59
00:02:58,800 --> 00:02:59,740
i ta maea,

60
00:02:59,740 --> 00:03:01,900
“Iau a Bret na nimahuri.

61
00:03:01,900 --> 00:03:05,720
E huriki ri valai nau i uka ma ri gi vitolo tabu.

62
00:03:05,720 --> 00:03:10,120
E huriki ri luhoi tora iau i uka ma ri gi marohu tabu.

63
00:03:10,120 --> 00:03:13,000
I manga a hini a taki muga mua vona,

64
00:03:13,000 --> 00:03:14,260
mu matai iau,

65
00:03:14,260 --> 00:03:17,840
pali i uka ma mu luhoi tora iau ma.

66
00:03:17,840 --> 00:03:21,920
E huriki a bakovi a ngatavine e Tata i habi nau,

67
00:03:21,920 --> 00:03:23,520
bara ri valai nau.

68
00:03:23,520 --> 00:03:25,200
E huriki ri valai nau,

69
00:03:25,200 --> 00:03:27,740
i uka ma ga tono mule ria,

70
00:03:27,740 --> 00:03:31,280
a vuhuna iau a pe a hunu a puru valai.

71
00:03:31,280 --> 00:03:34,620
Iau i uka ma a muri mai a ningaru nau.

72
00:03:34,620 --> 00:03:38,880
A muri mai a ningaru na viri i rudu iau a valai.

73
00:03:38,880 --> 00:03:41,260
A ningaru vona i maea:

74
00:03:41,260 --> 00:03:44,480
e huriki a bakovi a ngatavine a Vure i habi nau,

75
00:03:44,480 --> 00:03:47,620
i uka tara viri ne ria ge velu.

76
00:03:47,620 --> 00:03:51,620
Ga vakamahuri mule ria lobo na nilobona parava,

77
00:03:51,620 --> 00:03:55,680
a vuhuna e Tata i ngaru e huriki lobo ri matai iau,

78
00:03:55,680 --> 00:03:58,120
e Tuna,

79
00:03:58,120 --> 00:03:59,920
lakea ri luhoi tora iau,

80
00:03:59,920 --> 00:04:02,300
ri gi bole a nimahuri vakaroro.

81
00:04:02,300 --> 00:04:04,320
Muri na nilobona parava,

82
00:04:04,320 --> 00:04:07,280
bara vakamahuri mule ria na matenga.”

83
00:04:07,280 --> 00:04:11,520
Lakea e huriki a Iuda ri ta bara­ngungu,

84
00:04:11,520 --> 00:04:13,300
a vuhuna e Isu i ta maea,

85
00:04:13,300 --> 00:04:15,660
“Iau a bret a valai na hunu.”

86
00:04:15,660 --> 00:04:17,000
Pali ri ta maea,

87
00:04:17,000 --> 00:04:18,300
“Ra bakovi iea,

88
00:04:18,300 --> 00:04:20,520
i luhoi ge ia e rei?

89
00:04:20,520 --> 00:04:22,700
Ra bakovi iea e Isu,

90
00:04:22,700 --> 00:04:23,940
e tune Iosep.

91
00:04:23,940 --> 00:04:26,460
Si lohoka ne tamana rua e kinana.

92
00:04:26,460 --> 00:04:29,720
Pali i navai i takia ta i valai na hunu?”

93
00:04:29,720 --> 00:04:31,200
E Isu i koli,

94
00:04:31,200 --> 00:04:32,040
i ta maea,

95
00:04:32,040 --> 00:04:34,080
“Naha ni vata barangungu.

96
00:04:34,080 --> 00:04:38,240
I uka tara viri ge valai nau na ningaru vona kunana.

97
00:04:38,240 --> 00:04:40,900
E Tata i rudu iau a valai,

98
00:04:40,900 --> 00:04:43,780
lakea bara i tuli e huriki i ngaru,

99
00:04:43,780 --> 00:04:45,620
ri gi valai mai iau.

100
00:04:45,620 --> 00:04:49,720
Muri na nilobona parava bara vakamahuri mule ria.

101
00:04:49,720 --> 00:04:53,600
Hosi e huriki a propet ri here puru a ngava i maea,

102
00:04:53,600 --> 00:04:56,900
‘A Vure bara i tovo e huriki lobo.’

103
00:04:56,900 --> 00:04:59,760
E rei a viri i longo maia e Tata,

104
00:04:59,760 --> 00:05:01,680
i bole a lohokanga vona,

105
00:05:01,680 --> 00:05:03,240
bara i valai nau.

106
00:05:03,240 --> 00:05:06,180
I uka tara viri ge masia e Tata.

107
00:05:06,180 --> 00:05:08,500
A viri i valai na Vure,

108
00:05:08,500 --> 00:05:10,280
ia kunana i masia e Tata.

109
00:05:10,280 --> 00:05:12,980
A taki muholi mua,

110
00:05:12,980 --> 00:05:18,360
a viri i luhoi tora ia bara i bole a nimahuri vakaroro.

111
00:05:18,360 --> 00:05:21,480
Iau a bret na nimahuri.

112
00:05:21,480 --> 00:05:27,300
E huriki e tubune mua ri kani a mana na tahuna ri laho viliha na robo i ngeki.

113
00:05:27,300 --> 00:05:29,440
Pali ri mate pali.

114
00:05:29,440 --> 00:05:32,260
Pali i tahoka a bret i valai na hunu.

115
00:05:32,260 --> 00:05:36,660
E huriki ri kani a bret iea i uka ma ri gi mate.

116
00:05:36,660 --> 00:05:40,320
Iau a bret na nimahuri a valai na hunu.

117
00:05:40,320 --> 00:05:44,580
E huriki ri kania a bret iea bara ri mahuri vakaroro.

118
00:05:44,580 --> 00:05:46,920
Ra bret iea a bobogu,

119
00:05:46,920 --> 00:05:50,940
ga habia ne huriki na malala ri gi bole a nimahuri.”

120
00:05:50,940 --> 00:05:53,540
Muri e huriki a Iuda ri vahehe,

121
00:05:53,540 --> 00:05:54,820
ri ta maea,

122
00:05:54,820 --> 00:05:59,120
“Ra bakovi iea ge habi navia ne hita a bobona si gi kania?”

123
00:05:59,120 --> 00:06:00,960
Lakea e Isu i taki ria,

124
00:06:00,960 --> 00:06:01,900
i ta maea,

125
00:06:01,900 --> 00:06:03,720
“A taki muholi mua,

126
00:06:03,720 --> 00:06:07,360
e rei a viri i uka ma i kani a bobona Tuna Bakovi,

127
00:06:07,360 --> 00:06:09,760
i uka ma i ninu a darana,

128
00:06:09,760 --> 00:06:12,400
i uka ma ge bole a nimahuri.

129
00:06:12,400 --> 00:06:14,820
A viri i kani a bobogu,

130
00:06:14,820 --> 00:06:18,680
i ninu a daragu bara i bole a nimahuri vakaroro,

131
00:06:18,680 --> 00:06:23,700
muri na nilobona parava bara vakamahuri mulea na matenga.

132
00:06:23,700 --> 00:06:26,540
A bobogu a kinani muholi,

133
00:06:26,540 --> 00:06:29,020
a daragu a naru muholi.

134
00:06:29,020 --> 00:06:32,600
E huriki ri kani a bobogu ri ninu a daragu,

135
00:06:32,600 --> 00:06:34,520
bara ri made turagu.

136
00:06:34,520 --> 00:06:37,420
Iau tara bara made turane ria.

137
00:06:37,420 --> 00:06:39,920
E Tata ia a Vure mahuri,

138
00:06:39,920 --> 00:06:41,920
i rudu iau a valai.

139
00:06:41,920 --> 00:06:45,500
Iau a bole a nimahuri na nitora ne Tata.

140
00:06:45,500 --> 00:06:49,600
I mavonga kunana a viri bara i kani iau,

141
00:06:49,600 --> 00:06:52,120
bara i mahuri na nitora nau.

142
00:06:52,120 --> 00:06:55,300
Iau kunana ra bret a valai na hunu.

143
00:06:55,300 --> 00:06:58,200
E huriki e tubune mua ri kani a mana,

144
00:06:58,200 --> 00:06:59,620
ri mate pali.

145
00:06:59,620 --> 00:07:04,140
Pali e rei a viri i kania a bret iea i uka ma ge mate,

146
00:07:04,140 --> 00:07:06,260
bara i mahuri vakaroro.”

147
00:07:06,260 --> 00:07:12,780
E Isu i taki a ngava nga na tahuna i vara na roho na vaponga o Kapernaum.

148
00:07:12,780 --> 00:07:17,020
E Huriki a Murimuri Ri Ha Taroa e Isu

149
00:07:17,020 --> 00:07:21,280
Na tahuna e huriki a murimuri vona ri longo a ngavana,

150
00:07:21,280 --> 00:07:24,080
i kupo ne ria ri ta maea,

151
00:07:24,080 --> 00:07:26,240
“Ra ngava iea i mava hateka.

152
00:07:26,240 --> 00:07:28,320
E rei a viri ge longoa?”

153
00:07:28,320 --> 00:07:33,080
E Isu i lohoka vona e huriki a murimuri vona ri ta kutukutu,

154
00:07:33,080 --> 00:07:34,460
lakea i nana ria,

155
00:07:34,460 --> 00:07:36,080
“Ra ngava a takia,

156
00:07:36,080 --> 00:07:38,220
mu marikoi vona?

157
00:07:38,220 --> 00:07:46,380
Pali mu gu luhoi navai na tahuna mu gu masia a Tuna Bakovi ge sike tabu na murina i made muga vona?

158
00:07:46,380 --> 00:07:49,540
A Hanuna Vure i habi a nimahuri,

159
00:07:49,540 --> 00:07:51,880
pali a bakovi i keri.

160
00:07:51,880 --> 00:07:56,200
A ngava a taki mua vona i vakasiri mua a Hanuna Vure,

161
00:07:56,200 --> 00:07:58,540
ra viri i habi a nimahuri.

162
00:07:58,540 --> 00:08:02,300
Pali i ranga ne mua i uka ma mu luhoi tora.”

163
00:08:02,300 --> 00:08:04,320
E Isu i ta mavonga,

164
00:08:04,320 --> 00:08:08,840
a vuhuna i lohoka vona muga e huriki i uka ma ri luhoi torea,

165
00:08:08,840 --> 00:08:13,680
i lohoka vona e rei a viri ge habia na limane huriki a pile vona.

166
00:08:13,680 --> 00:08:15,080
Lakea i ta tabu,

167
00:08:15,080 --> 00:08:16,220
i ta maea,

168
00:08:16,220 --> 00:08:20,000
“I ranga ne mua i uka ma mu luhoi tora iau.

169
00:08:20,000 --> 00:08:22,280
Lakea a taki mua pali,

170
00:08:22,280 --> 00:08:24,940
i uka tara viri ge valai tavula nau.

171
00:08:24,940 --> 00:08:28,200
E huriki e Tata i tuli ria ri valai nau,

172
00:08:28,200 --> 00:08:30,900
ria kunana bara ri valai nau.”

173
00:08:30,900 --> 00:08:33,440
Na tahuna ri longoa a ngava iea,

174
00:08:33,440 --> 00:08:36,580
i kupo e huriki a murimuri vona ri ha taroa,

175
00:08:36,580 --> 00:08:38,760
i uka ma ri ramai tabua.

176
00:08:38,760 --> 00:08:42,960
Muri i nana e huriki a murimuri vona ala ravulu a polona i rua,

177
00:08:42,960 --> 00:08:44,020
i ta maea,

178
00:08:44,020 --> 00:08:46,560
“Mua ranga mu gu hataro iau?”

179
00:08:46,560 --> 00:08:49,120
Lakea e Simon Petrus i koli,

180
00:08:49,120 --> 00:08:50,480
i ta maea,

181
00:08:50,480 --> 00:08:53,940
“Bakovi Dagi e rei tabu mi gi ramaia?

182
00:08:53,940 --> 00:08:57,800
Ioe kikeri o tahoka a ngava na nimahuri vakaroro.

183
00:08:57,800 --> 00:08:59,600
Mi luhoi tora ioe,

184
00:08:59,600 --> 00:09:00,840
mi lohoka vomu,

185
00:09:00,840 --> 00:09:03,600
ioe kunana a Viri Malamala na Vure.”

186
00:09:03,600 --> 00:09:05,500
Muri e Isu i koli,

187
00:09:05,500 --> 00:09:06,700
i ta maea,

188
00:09:06,700 --> 00:09:11,620
“Iau a viri a vulaki mua e huriki ala ravulu a polona i rua.

189
00:09:11,620 --> 00:09:15,020
Pali tara ne mua i manga a hanitu!”

190
00:09:15,020 --> 00:09:19,800
A viri i ta kanea e Iudas e tune Simon Iskariot.

191
00:09:19,800 --> 00:09:23,880
E Iudas ia a turane huriki ala ravulu a polona i rua,

192
00:09:23,880 --> 00:09:30,840
pali muri bara i habi e Isu na limane huriki a bakovi hale.

