﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:21,900
Lídan le jaráanserunbei lun joúnajaníwa Itálioun, ába ledéregerún Páblo jáma ja jíbiri adaürǘtiña lábu laríjin ában súdaara gíriti Júlio, ligía gumándanbei lun jadámurin súdaara le gíribei “lisúdaaranigu Urúei Augústo.”

2
00:00:21,900 --> 00:00:35,100
Ába wádinagun tídoun ában ugúnein ñǘbintu Adramítiogiñe lun Ásioun. Ñíñein gíñe Aristárco wáma, le Tesalónicana, Tesalónica ában ubúrugu láni Macedónia.

3
00:00:35,100 --> 00:00:47,160
Larúgan, ligía wachǘlürün Sidón, lídan fulásu ligía, buíti loúseruni Júlio, le gumándan, Páblo, ígira lumúti lun bisída lániña lumádagu lúma lun jeténirun lun.

4
00:00:47,160 --> 00:00:55,060
Lídan wáfuridun Sidóngiñe, ába woúdin ǘnabugiñe libíti uboúju Chípre ladǘga wabánrouñein lan garábali.

5
00:00:55,060 --> 00:01:06,320
Ába wájiñuraguni barána ligíbugiñe lubéyaari Cilícia lúma Panfília, ába wachǘlürün lídoun fulásu le gíribei Míra, ában ubúrugu láni Lícia.

6
00:01:06,320 --> 00:01:16,720
Ñi ladárira gumándan ában ugúnein Alejandríana teíbuga Itália, ába ládinagüdüniwa lun wasígiruni waweíyasun.

7
00:01:16,720 --> 00:01:36,080
Áfayajatiwa jámaru luágu sarágu wéyu, láu lénreengun wachǘlüra ligíbugiñe ubúrugu le gíribei Gnído. Queíti wabánroun mémegili lubeí garábali, ába wáfayajan ǘnabugiñe libíti uboúju Créta, sügüína wagía ligíbugiñe Salmón,

8
00:01:36,080 --> 00:01:49,000
wasígira láu méme lénreengun láru láru, ába wachǘlürün lídoun ában ubúrugu gíriti Buíti Fulásu, yaráfa lun ubúrugu Laséa.

9
00:01:49,000 --> 00:01:59,960
Féridijadiwa sarágu dan, dénchajaliti áfayajani baránaja ladǘga yaráfaali lidáani luríbouga, sügǘjali jafédun juríu le lánina ferúdun figoú. Ligía lewéridirunbaliña Páblo, laríñaga joun.

10
00:01:59,960 --> 00:02:07,600
—Aríja numúti luágu denchábei lan weíyaasu le, áni weféridiruboun ugúnein, féridime sun tíla, gayáraabei gíñe weféridiruni wabágari.

11
00:02:07,600 --> 00:02:17,240
Lubáragiñe ladǘgün gumándan gásu láu le laríñagunbei Páblo, ába lídin láu le lubeíbei tabúreme ugúnein lúma le abúgajabei.

12
00:02:17,240 --> 00:02:41,640
Queíti mabuídun lubeí fulásu ligía lun lásügürǘn luríba dan ñi, ába jarítagun jíbe-ágei luágu buídutima lán yebe lun wáfuridun ñígiñe, lun waríjin ánjein gayára wachǘlürün Feníce, ában fulásu láni uboúju Créta, lun wásügürüni luríbaniga ñi. Ñi Feníce, níjein barána lueígiñe núru lúma suédi.

13
00:02:41,640 --> 00:02:52,480
Queíti lagúmeserun suédi jámaru, ába jarítagun luágu gayáraabei lan jasígiruni weíyaasu, ábati joudin, ába jasígirun láru láru Créta.

14
00:02:52,480 --> 00:02:58,640
Málüti lueígiñe jáfayarun, ába láfurun ában nodísi jéreti,

15
00:02:58,640 --> 00:03:07,080
ába lagúmeserun abánrenjoun ugúnein. Queíti siñá lan wawáanserun lubároun garábali, ába wígiraguágüdün woúngua lun lanǘgüniwa.

16
00:03:07,080 --> 00:03:20,840
Ába wásügürün ǘnabugiñe libíti ában liraǘraü uboúju gíriti Cláuda, le ñí lubei mére lan láfujan garábali, ába wádinagüdünun tisálufun wagúne to atoújeina waboún, láu ában lénreengun.

17
00:03:20,840 --> 00:03:41,000
Lárigiñe wiñúrunun ugúneirugun, ába lásügüragüdǘniwa gúrudu tábugiñegiñe ugúnein lun jagǘragunun, derébugu támuga. Queíti janúfudebei lueí joúdin adágara luágu sándala le gíribei Sírte, ába jagídaraguní bíra, ába jígiraguagüdün joúngua lun lanǘgüniwa garábali.

18
00:03:41,000 --> 00:03:46,880
Larúgan, quei jére mémegili lubeí dan, ába jagúmeserun achágajei tíla ugúnein baránajoún,

19
00:03:46,880 --> 00:03:54,040
luágu lǘrüwan wéyu, ába jachágajani lídaangiñe tumégegun ugúnein baránajoún láu jájabu guánarügü.

20
00:03:54,040 --> 00:04:04,440
Maríjintiwa wéyu ni warúguma lídan sarágu wéyu, láuti oúnwenbun luríban dan le, féridi wamáali wafíñen luágu weséfuruba lan.

21
00:04:04,440 --> 00:04:23,040
Queíti sügǘjadiwa lubeí sarágu dan meíginga, ába laráramun Páblo wádan, ába laríñagun. —Wügǘriña, aríñagatiná yebe jun lun mayábin wamá Crétagiñe, buídutimaati jamúga lueí wasúfuriruni dáñu le, áni féridi wameí wálagu.

22
00:04:23,040 --> 00:04:28,960
Gagúraasun jumá, úabei ni ában jídaangiñe oúweti, láu sun teféridiruba lan ugúnein.

23
00:04:28,960 --> 00:04:36,720
Chülǘjali ában láni Búngiu ánjeli númoun áriebu to, loúnagüle Búngiu le Nabúreme le gíñe únbei nesériwida,

24
00:04:36,720 --> 00:04:49,800
laríñajare ánjeli ligía nun. “Manúfudedabá, Páblo, ladǘga barúfudaguba búngua ligíbugiñe urúei César Augústo, áni badǘgaba leséfuraña Búngiu sun ja tídaanbaña ugúnein búma lueí oúweni.”

25
00:04:49,800 --> 00:04:59,240
Gagúraasun jumá lubeíti, ladǘga jeménigitina luágu Búngiu, áni choúru numúti luágu ítara lúba lan quei laríñaguni ánjeli luágu nun,

26
00:04:59,240 --> 00:05:02,160
láu sun, wadágaruba lan luágun ában uboúju.

27
00:05:02,160 --> 00:05:16,800
Bián dimáasu wáu luágu waweíyasun, lubáranarugúñadiwa Ádria, labánreinja mémeñadiwa garábali, ligía, amídi áriebu, ába jasándirun mádulungu luágu achǘlüreina wáña lan luágun múa.

28
00:05:16,800 --> 00:05:25,800
Ába jamísurajani lujúlilin dúna, san-wein ugúdi lujúlilin, ábaya jamísurajan jabáruaguoún mémeraü, gádürü-wein-díisi ugúdi.

29
00:05:25,800 --> 00:05:35,280
Léti janúfude lueí jabúguchun luágu dǘbü, ába jágurun gádürü oúnguru tiyúnagiñe ugúnein, ába jagúrabajan larúgadun láu idíjeri.

30
00:05:35,280 --> 00:05:48,520
Súnti dan le, añája mádulungu asáminara lun jeséfuragun joúngua láu jeíbaagun tídaangiñe ugúnein, ába jagúmeserun aráriragüdoún salúfu dúnarugun, jadǘga camá jágura oúnguru tígirigiñe ugúnein.

31
00:05:48,520 --> 00:05:58,280
Ába lawísaruni Páblo gumándan jáma lisúdaaranígu, laríñaga joun. —Ánjaña meréde ja tídan ugúnein, jugúya siñábei jeséfurun.

32
00:05:58,280 --> 00:06:04,760
Ábati jíbuguni súdaara tugúrudun salúfu, ába jígiragüdünun dúnarugun.

33
00:06:04,760 --> 00:06:17,600
Lubá larúgan, ába laríñagun Páblo joun súngubei lun jeígin, laríñaga joun. —Bián dimáasu guetó lueígiñe marúmugun jumá buídu, meígin sarágu, ladǘga idíjeri le juágubei.

34
00:06:17,600 --> 00:06:27,200
Ayúmuraguatina jun lun jeígin, líchuguba érei jun lun jeséfurun. Choúru numúti jun luágu úabei lan ni ában eféridiruti libágari.

35
00:06:27,200 --> 00:06:37,680
Lárigiñe laríñaguni Páblo cátei le, ába lanǘgün ában fein lújaburugu, ába líchugun eteíngiruni lun Búngiu jagíbugiñe súngubei. Ábati lagúbachagunun, ába leígin.

36
00:06:37,680 --> 00:06:42,320
Ába járügüdün ja jíbiri gurásu, ába gíñe jeígin.

37
00:06:42,320 --> 00:06:46,280
Bián-sáñadiwa ǘrüwa-wein-díisi-sísi gürígia tídan ugúnein.

38
00:06:46,280 --> 00:06:54,000
Dánti le joújáña quimúle, ába jáguruni türígu baránajoun lúntima tawálidagun ugúnein.

39
00:06:54,000 --> 00:07:05,160
Dan le larúgadunbei, ibídiñeti fulásu le ñí jabei mádulungu joun, ába jaríjin ában beídi gebéyaariti, ába joúchun lun janǘgünun ugúnein ñíjin.

40
00:07:05,160 --> 00:07:21,680
Ába jíbuguni lagǘrüga oúnguru, ába jígiruni baránaja, ába jasílacürüni fágaayu le esériwidubei lun jabúgurunun ugúnein. Ábati jaweínragüdüni lúgubu bíra, ába tagúmeserun ugúnein ayárafajoúa lun láru béya.

41
00:07:21,680 --> 00:07:35,200
Ába tídin lídoun ában fulásu le ñí lubei biángua lan ébeeni, ába tadágarun, siñá lánjingichun tígiri ni murúsun, ába tagúmeserun aboúchagua tiyúnagiñe, le lére lugúdi barána.

42
00:07:35,200 --> 00:07:41,640
Ába yebe jabúseerun súdaara jáfaraguniña adaürǘtiña jilágubei lueí janúrajan áfulijeina.

43
00:07:41,640 --> 00:07:56,280
Ánjein le gumándan, quei busén lubei leséfuruni Páblo, mígirunti lun jadǘgüni súdaara le jarítagubei. Ábati laríñagun lun lan jachúbaragun ja gáfulijadíbaña baránajoun furúmiñe lun jachǘlürün múarugun,

44
00:07:56,280 --> 00:08:06,440
jáme jíbiri, joúdinme ligíbuagu buri fuláansu lúma buri tífe ugúnein. Ítara líña jachǘlürün súngubei múarugun séfuñu.

45
00:08:06,440 --> 00:08:14,120
Dan le séfujadiwa sun wagía láru béya, ligía wasúbudiruni luágu Málta lan líribei uboúju ligía.

46
00:08:14,120 --> 00:08:25,160
Buíti joúseruniwa gürígia ja aganoúbaña ñi, ába jáfuragun ában oúnwenbun wátu quei dilíga lubeí áni niján júya ájuya, ába jamísurajaniwa sun wagía lun wabácharagun.

47
00:08:25,160 --> 00:08:37,480
Ábati labúdajan Páblo wátu mábeiti, líchuguñein yebe wáturugun, ligía táfuridun ában jéwe tanúrajaña lueí lára wátu, ába tárügüdün luágu lújabu, ába tágürüni.

48
00:08:37,480 --> 00:08:50,560
Dan le jaríjinbarun lílana fulásu jéwe to dawágu luágu lújabu Páblo, ába jaríñagun jámagua. —Mósu ában lan wügǘri gáfarajati wügǘri le, láu sun leséfurun baránajagiñe, mabúseerunti Búngiu lun labágaridun.

49
00:08:50,560 --> 00:08:57,840
Ába láfuridunun Páblo jéwe wáturugun, masúseredunti ni cáta lun.

50
00:08:57,840 --> 00:09:13,320
Agúrabatiñá yebe súngubei láludun lújabu, o láburujan lan oúwe. Lílüwagu jagúrabajan, dan le jaríjinbei luágu masúseredun lan ni cáta lun, ába lasáansirun jarítagun, ába jagúmeserun aríñaga luágu ában lan búngiu Páblo.

51
00:09:13,320 --> 00:09:26,440
Yaráfa lun fulásu ligía, ñíñein lufúlasun ában wügǘri le weírigutimaabei lídan sun uboúju ligía, Públio líribei, resíbi lumútiwa lúbiñe, seríwi láwa buídu luágu ǘrüwa wéyu.

52
00:09:26,440 --> 00:09:39,360
Roun liñáti lúguchi Públio láu sándi, abíruaü, lúma denési. Ába lídin Páblo aríjei, lásun layúmuragun lun Búngiu luágu, ába líchuguni lújabu luágu, ába lareídagun.

53
00:09:39,360 --> 00:09:46,120
Lárigiñe lira, ába gíñe jayábingua jíbiri sánditiña ja lídaanbaña fulásu ligía, ába jareídagun.

54
00:09:46,120 --> 00:10:00,420
Ába jarúfuduni lubuídun jagáburi woun, edéweejatiña sarágu cátei woun, lárigiñe, dan le lachǘlürün dan lúnya wádinagun lun wasígiruni waweíyasun, ába jíchuguni sun le wemégeirubei woun lun waweíyasun.

