﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,060
Tok ri Jesús nikꞌax pa jun lugar,

2
00:00:08,060 --> 00:00:11,460
xutzꞌet jun achi man nitzuꞌun ta xalex.

3
00:00:11,460 --> 00:00:13,820
Y ri discípulos xquicꞌutuj che:

4
00:00:13,820 --> 00:00:15,220
Tijonel,

5
00:00:15,220 --> 00:00:19,420
¿Ja cami ri rute-rutataꞌ cꞌo quimac o ja ri achi reꞌ,

6
00:00:19,420 --> 00:00:21,900
richin quiriꞌ man nitzuꞌun ta xalex?

7
00:00:21,900 --> 00:00:22,380
xechaꞌ.

8
00:00:22,380 --> 00:00:24,500
Ri Jesús xuꞌij:

9
00:00:24,500 --> 00:00:27,620
Nis-ta rijaꞌ y nis-ta ri rute-rutataꞌ.

10
00:00:27,620 --> 00:00:30,140
Rijaꞌ man nitzuꞌun ta xalex,

11
00:00:30,140 --> 00:00:31,820
richin quiriꞌ tok xtetzuꞌun,

12
00:00:31,820 --> 00:00:34,740
nekꞌalajin rusamaj ri Dios riqꞌuin.

13
00:00:34,740 --> 00:00:38,380
Yin nicꞌatzin chi nin-en rusamaj ri takayon-pe vichin,

14
00:00:38,380 --> 00:00:40,860
utz ri cꞌa man jani toc-pe ri akꞌaꞌ,

15
00:00:40,860 --> 00:00:42,420
roma tok xtoc-pe ri akꞌaꞌ,

16
00:00:42,420 --> 00:00:44,500
man jun chic xtitiquer xtisamaj.

17
00:00:44,500 --> 00:00:47,420
Ri ajani kꞌij cꞌa yincꞌo na chochꞌulef,

18
00:00:47,420 --> 00:00:49,940
ja yin sakil richin quicꞌaslen ri vinak,

19
00:00:49,940 --> 00:00:50,660
xchaꞌ.

20
00:00:50,660 --> 00:00:52,660
Tok ruꞌin chic quiriꞌ,

21
00:00:52,660 --> 00:00:55,060
ri Jesús xchuban-ka pan ulef,

22
00:00:55,060 --> 00:00:57,220
xuꞌon juqꞌuet chꞌabak che ri (ruchub,

23
00:00:57,220 --> 00:00:58,220
rucꞌaxaj),

24
00:00:58,220 --> 00:01:02,380
y xuquil-apu chi runakꞌ-ruvech ri achi man nitzuꞌun ta.

25
00:01:02,380 --> 00:01:04,780
Y quireꞌ cꞌa xuꞌij che:

26
00:01:04,780 --> 00:01:05,940
Vacami cabin,

27
00:01:05,940 --> 00:01:09,260
teꞌachꞌaja-aviꞌ pan atinibel Siloé.

28
00:01:09,260 --> 00:01:10,780
Siloé nuꞌij tzij,

29
00:01:10,780 --> 00:01:12,220
Takon-e.

30
00:01:12,220 --> 00:01:14,300
Ri achi can xbe na vi,

31
00:01:14,300 --> 00:01:15,460
xuchꞌaj-riꞌ,

32
00:01:15,460 --> 00:01:17,300
y tok xtzolij-pe,

33
00:01:17,300 --> 00:01:18,580
nitzuꞌun yan chic.

34
00:01:18,580 --> 00:01:25,060
Jacꞌa ri ru-vecinos y ri más chic vinak ri quitzꞌeton-pe chi can man nitzuꞌun ta vi,

35
00:01:25,060 --> 00:01:26,900
niquibilaꞌ cꞌa:

36
00:01:26,900 --> 00:01:31,100
¿Mana-ta cami reꞌ ri achi nitzꞌuyeꞌ chi tak bey y nucꞌutuj limosna?

37
00:01:31,100 --> 00:01:31,780
yechaꞌ.

38
00:01:31,780 --> 00:01:33,740
Ecꞌo yeꞌin chi ja rijaꞌ.

39
00:01:33,740 --> 00:01:36,500
Chꞌakaꞌ niquiꞌij chi quilaꞌ nitzuꞌun,

40
00:01:36,500 --> 00:01:38,700
jacꞌa rijaꞌ nuꞌij:

41
00:01:38,700 --> 00:01:39,740
Ja yin riꞌ,

42
00:01:39,740 --> 00:01:40,220
nichaꞌ.

43
00:01:40,220 --> 00:01:41,380
Roma cꞌa riꞌ,

44
00:01:41,380 --> 00:01:45,220
ri ecꞌo-apu chiriꞌ quireꞌ xquiꞌij che ri achi:

45
00:01:45,220 --> 00:01:48,220
¿Achique x-an chave richin xatiquer xatzuꞌun?

46
00:01:48,220 --> 00:01:48,820
xechaꞌ che.

47
00:01:48,820 --> 00:01:50,420
Ri achi xuꞌij chique:

48
00:01:50,420 --> 00:01:57,620
Ja ri jun achi rubinan Jesús xbano juqꞌuet chꞌabak y xuquil-apu chi runakꞌ tak nuvech,

49
00:01:57,620 --> 00:01:58,940
y xuꞌij chuve:

50
00:01:58,940 --> 00:02:00,140
Cabin,

51
00:02:00,140 --> 00:02:03,180
teꞌachꞌaja-aviꞌ pan atinibel Siloé,

52
00:02:03,180 --> 00:02:05,060
xchaꞌ chuve.

53
00:02:05,060 --> 00:02:06,340
Yin xiꞌe cꞌa,

54
00:02:06,340 --> 00:02:07,900
xinchꞌaj-viꞌ,

55
00:02:07,900 --> 00:02:10,020
y jariꞌ xitzuꞌun.

56
00:02:10,020 --> 00:02:13,380
Jacꞌariꞌ tok ri vinak xquicꞌutuj che:

57
00:02:13,380 --> 00:02:15,900
¿Achique lugar cꞌo-vi ri Jesús cꞌa?

58
00:02:15,900 --> 00:02:16,460
xechaꞌ che.

59
00:02:16,460 --> 00:02:18,540
Man veteman ta,

60
00:02:18,540 --> 00:02:18,640
xchaꞌ chique.

61
00:02:18,640 --> 00:02:24,700
Jacꞌariꞌ xquiqꞌuen-apu ri achi nitzuꞌun chic chiquivech ri achiꞌaꞌ fariseos.

62
00:02:24,700 --> 00:02:34,700
Pa jun sábado ri kꞌij richin uxlanen tok ri Jesús xuꞌon ri juqꞌuet chꞌabak y xuꞌon chi xtzuꞌun ri achi man nitzuꞌun ta.

63
00:02:34,700 --> 00:02:42,300
Romariꞌ ja jun ri achiꞌaꞌ fariseos xecꞌutun che ri achi ri achique x-an che richin xtzuꞌun.

64
00:02:42,300 --> 00:02:44,820
Rijaꞌ xuꞌij cꞌa chique:

65
00:02:44,820 --> 00:02:47,180
Ri xbano chuve chi xitzuꞌun,

66
00:02:47,180 --> 00:02:50,540
xuquil juqꞌuet chꞌabak chi runakꞌ tak nuvech,

67
00:02:50,540 --> 00:02:52,180
y tok xenchꞌaj,

68
00:02:52,180 --> 00:02:53,900
jariꞌ xitzuꞌun,

69
00:02:53,900 --> 00:02:54,000
xchaꞌ chique.

70
00:02:54,000 --> 00:02:58,380
Jacꞌariꞌ tok ecꞌo chique ri fariseos xquiꞌij:

71
00:02:58,380 --> 00:03:01,820
Ri achi Jesús man riqꞌuin ta ri Dios petenak-vi;

72
00:03:01,820 --> 00:03:05,900
roma man nuxlan ta chupan ri sábado ri kꞌij richin uxlanen,

73
00:03:05,900 --> 00:03:06,700
yechaꞌ.

74
00:03:06,700 --> 00:03:10,060
Pero chꞌakaꞌ chique ri fariseos niquiꞌij:

75
00:03:10,060 --> 00:03:13,380
¿Nitiquer cami jun achi aj-mac yeruꞌon milagros,

76
00:03:13,380 --> 00:03:16,580
achel xuꞌon ri Jesús riqꞌuin ri achi reꞌ?

77
00:03:16,580 --> 00:03:21,540
Can kꞌalaj chi ri achiꞌaꞌ fariseos man junan ta niquinojij.

78
00:03:21,540 --> 00:03:26,180
Jacꞌariꞌ tok quireꞌ chic xquicꞌutuj che ri achi:

79
00:03:26,180 --> 00:03:30,060
¿Achique chi achi ri xjako ri avech nanojij rat?

80
00:03:30,060 --> 00:03:31,180
xechaꞌ che.

81
00:03:31,180 --> 00:03:31,980
Rijaꞌ xuꞌij:

82
00:03:31,980 --> 00:03:35,300
Yin ninnojij chi rijaꞌ jun profeta,

83
00:03:35,300 --> 00:03:36,020
xchaꞌ.

84
00:03:36,020 --> 00:03:43,020
Pero ri achiꞌaꞌ israelitas cꞌo quikꞌij man niquinimaj ta chi can man nitzuꞌun ta vi xalex,

85
00:03:43,020 --> 00:03:48,340
y man niquinimaj ta chi roma jun milagro tok xtzuꞌun,

86
00:03:48,340 --> 00:03:51,220
romariꞌ xecoyoj ri rute-rutataꞌ,

87
00:03:51,220 --> 00:03:53,540
y quireꞌ xquicꞌutuj chique:

88
00:03:53,540 --> 00:03:57,900
¿Kitzij chi jareꞌ ri ivalcꞌuaꞌl ri niꞌij chi man nitzuꞌun ta xalex?

89
00:03:57,900 --> 00:03:59,060
Pero,

90
00:03:59,060 --> 00:04:00,820
¿achel chi vacami nitzuꞌun?

91
00:04:00,820 --> 00:04:01,460
xechaꞌ.

92
00:04:01,460 --> 00:04:05,460
Jacꞌariꞌ tok quireꞌ xquiꞌij ri rute-rutataꞌ ri achi:

93
00:04:05,460 --> 00:04:10,380
Kitzij chi ja kalcꞌuaꞌl reꞌ y can man nitzuꞌun ta vi xalex.

94
00:04:10,380 --> 00:04:14,220
Jacꞌa ri achique x-an richin xtzuꞌun,

95
00:04:14,220 --> 00:04:15,100
man keteman ta,

96
00:04:15,100 --> 00:04:16,540
y ri (achique,

97
00:04:16,540 --> 00:04:18,460
acuꞌx) xbano che chi xtzuꞌun,

98
00:04:18,460 --> 00:04:19,900
man keteman ta.

99
00:04:19,900 --> 00:04:21,540
Rijaꞌ cꞌo chic rujunaꞌ,

100
00:04:21,540 --> 00:04:24,020
che rijaꞌ ticꞌutuj-vi,

101
00:04:24,020 --> 00:04:26,300
ja rijaꞌ mismo tiꞌin chive.

102
00:04:26,300 --> 00:04:29,140
Quiriꞌ xquiꞌij rute-rutataꞌ ri achi,

103
00:04:29,140 --> 00:04:34,060
roma xa quixiꞌin-quiꞌ chiquivech ri achiꞌaꞌ israelitas cꞌo quikꞌij.

104
00:04:34,060 --> 00:04:45,220
Roma ri achiꞌaꞌ riꞌ quelesan rutzijol chi xa achique na xtiꞌin chi ri Jesús jariꞌ ri Jun ri takon-pe roma ri Dios chucolic ri rutinamit,

105
00:04:45,220 --> 00:04:47,820
nokotex-pe ri pa sinagoga.

106
00:04:47,820 --> 00:04:50,660
Romariꞌ ri teꞌej-tataꞌaj xaxe xquiꞌij:

107
00:04:50,660 --> 00:04:53,220
Rijaꞌ cꞌo chic rujunaꞌ,

108
00:04:53,220 --> 00:04:54,860
che rijaꞌ ticꞌutuj-vi,

109
00:04:54,860 --> 00:04:55,700
xechaꞌ.

110
00:04:55,700 --> 00:05:02,780
Jacꞌariꞌ tok ri achiꞌaꞌ israelitas xcoyoj chic jun bey ri achi ri man nitzuꞌun ta vi xalex,

111
00:05:02,780 --> 00:05:04,220
y xquiꞌij che:

112
00:05:04,220 --> 00:05:06,820
Ja ri Dios tayaꞌ rukꞌij.

113
00:05:06,820 --> 00:05:11,940
Roj keteman chi ri achi ri xbano chave chi xatzuꞌun xa jun aj-mac,

114
00:05:11,940 --> 00:05:12,940
xechaꞌ.

115
00:05:12,940 --> 00:05:15,620
Romariꞌ ri achi quireꞌ xuꞌij chique:

116
00:05:15,620 --> 00:05:17,700
Si rijaꞌ aj-mac,

117
00:05:17,700 --> 00:05:19,860
yin man veteman ta.

118
00:05:19,860 --> 00:05:21,140
Ri veteman,

119
00:05:21,140 --> 00:05:24,420
ja chi yin naꞌey man yitzuꞌun ta,

120
00:05:24,420 --> 00:05:26,900
jacꞌa ri vacami xa yitzuꞌun chic,

121
00:05:26,900 --> 00:05:27,780
xchaꞌ rijaꞌ.

122
00:05:27,780 --> 00:05:33,780
Jacꞌariꞌ tok ri achiꞌaꞌ israelitas xquicꞌutuj chic jun bey che ri achi:

123
00:05:33,780 --> 00:05:35,340
¿Achique ri xuꞌon chave?

124
00:05:35,340 --> 00:05:38,420
¿Achique xuꞌon rijaꞌ chi rat xatiquer xatzuꞌun?

125
00:05:38,420 --> 00:05:39,340
xechaꞌ che.

126
00:05:39,340 --> 00:05:40,980
Jacꞌa rijaꞌ xuꞌij chique:

127
00:05:40,980 --> 00:05:43,060
Yin xin-ij yan chive,

128
00:05:43,060 --> 00:05:46,380
pero rix man xijoꞌ ta xivacꞌaxaj.

129
00:05:46,380 --> 00:05:50,820
¿Achique roma vacami nijoꞌ chi nincamuluj chic rubixic chive?

130
00:05:50,820 --> 00:05:54,500
¿Ja jun rix nijoꞌ yixoc tzekleꞌey richin?

131
00:05:54,500 --> 00:05:54,600
xchaꞌ chique.

132
00:05:54,600 --> 00:05:58,780
Jacꞌariꞌ tok chi oyoval xechꞌo-vi che y xquiꞌij:

133
00:05:58,780 --> 00:05:59,300
Rat,

134
00:05:59,300 --> 00:06:01,260
rat jun tzekleꞌey richin rijaꞌ,

135
00:06:01,260 --> 00:06:01,820
pero roj,

136
00:06:01,820 --> 00:06:04,500
roj tzekleꞌey richin ri Moisés.

137
00:06:04,500 --> 00:06:07,900
Roj keteman chi ri Moisés xchꞌo ri Dios che,

138
00:06:07,900 --> 00:06:11,500
jacꞌa ri achi reꞌ nis-ta keteman achique lugar tipe-vi,

139
00:06:11,500 --> 00:06:12,420
xechaꞌ.

140
00:06:12,420 --> 00:06:15,340
Quireꞌ cꞌa rutzolic quitzij xuꞌon ri achi:

141
00:06:15,340 --> 00:06:18,580
Romariꞌ nisatz nucꞌuꞌx yin,

142
00:06:18,580 --> 00:06:23,220
roma rix man iveteman ta achique lugar nipe-vi,

143
00:06:23,220 --> 00:06:25,980
y rijaꞌ xuꞌon chuve chi xitzuꞌun.

144
00:06:25,980 --> 00:06:30,660
Roj keteman chi ri Dios man yeracꞌaxaj ta ri ebanoy mac.

145
00:06:30,660 --> 00:06:36,020
Pero si jun vinak nuyaꞌ rukꞌij ri Dios y nuꞌon ri nrojoꞌ ri Dios,

146
00:06:36,020 --> 00:06:40,620
can nacꞌaxex-vi y niyoꞌox che ri nucꞌutuj.

147
00:06:40,620 --> 00:06:43,860
Xe tok xecꞌujeꞌ vinak pa ruviꞌ ri rochꞌulef,

148
00:06:43,860 --> 00:06:50,820
man jun bey elenak rutzijol chi cꞌo ta jun jakayon ruvech jun vinak ri can man nitzuꞌun ta vi xalex.

149
00:06:50,820 --> 00:06:55,900
Si man ta riqꞌuin ri Dios petenak-vi ri xbano chuve chi xitzuꞌun,

150
00:06:55,900 --> 00:06:58,220
man ta nitiquer nuꞌon milagro,

151
00:06:58,220 --> 00:06:59,140
xchaꞌ ri achi.

152
00:06:59,140 --> 00:07:01,580
Quireꞌ cꞌa rutzolic rutzij xquiꞌen ri achi:

153
00:07:01,580 --> 00:07:04,340
Rat can rat aj-mac vi xatalex,

154
00:07:04,340 --> 00:07:06,700
¿y can najoꞌ nkojatijoj roj?

155
00:07:06,700 --> 00:07:08,860
xechaꞌ ri achiꞌaꞌ israelitas.

156
00:07:08,860 --> 00:07:10,100
Jacꞌariꞌ xquelesaj-pe ri achi chiriꞌ.

157
00:07:10,100 --> 00:07:14,900
Tok ri Jesús xracꞌaxaj chi xeleses-pe ri achi ri pa sinagoga,

158
00:07:14,900 --> 00:07:15,940
xerucanoj,

159
00:07:15,940 --> 00:07:17,380
y tok xril,

160
00:07:17,380 --> 00:07:18,300
xuꞌij che:

161
00:07:18,300 --> 00:07:22,220
¿Nayaꞌ avánima rat riqꞌuin ri Rucꞌajol ri Dios?

162
00:07:22,220 --> 00:07:22,700
xchaꞌ che.

163
00:07:22,700 --> 00:07:24,500
Ri achi quireꞌ cꞌa xuꞌij:

164
00:07:24,500 --> 00:07:26,140
Taꞌij cꞌa chuve (achique,

165
00:07:26,140 --> 00:07:28,260
acuꞌx) ri Rucꞌajol ri Dios,

166
00:07:28,260 --> 00:07:31,620
richin quiriꞌ ninyaꞌ vánima riqꞌuin,

167
00:07:31,620 --> 00:07:32,260
xchaꞌ.

168
00:07:32,260 --> 00:07:34,180
Ri Jesús xuꞌij che:

169
00:07:34,180 --> 00:07:38,140
Rat atzꞌeton chic ruvech ri Rucꞌajol ri Dios.

170
00:07:38,140 --> 00:07:40,300
Ja yin ri yichꞌo aviqꞌuin,

171
00:07:40,300 --> 00:07:40,660
xchaꞌ.

172
00:07:40,660 --> 00:07:42,180
Y ri achi xuꞌij:

173
00:07:42,180 --> 00:07:43,940
Ninnimaj,

174
00:07:43,940 --> 00:07:44,580
Ajaf,

175
00:07:44,580 --> 00:07:45,140
xchaꞌ.

176
00:07:45,140 --> 00:07:47,420
Y xuyaꞌ rukꞌij ri Jesús.

177
00:07:47,420 --> 00:07:49,260
Y ri Jesús xuꞌij:

178
00:07:49,260 --> 00:07:54,220
Yin xipe chochꞌulef richin ninkꞌalajrisaj achique rubanon cánima ri vinak,

179
00:07:54,220 --> 00:07:56,380
richin quiriꞌ ri man yetzuꞌun ta,

180
00:07:56,380 --> 00:07:57,980
xtijakataj quivech.

181
00:07:57,980 --> 00:08:00,100
Jacꞌa ri niquinojij chi yetzuꞌun,

182
00:08:00,100 --> 00:08:02,900
xtin-en chique chi xtikꞌukꞌumer ronojel chiquivech,

183
00:08:02,900 --> 00:08:03,820
xchaꞌ.

184
00:08:03,820 --> 00:08:08,700
Jacꞌariꞌ jujun chique ri fariseos ri ecꞌo-apu chunakaj ri Jesús,

185
00:08:08,700 --> 00:08:11,140
tok xquicꞌaxaj ri xuꞌij,

186
00:08:11,140 --> 00:08:12,700
quireꞌ xquiꞌij-apu che:

187
00:08:12,700 --> 00:08:15,420
Ni modo ja jun roj man nkutzuꞌun ta,

188
00:08:15,420 --> 00:08:15,900
xechaꞌ.

189
00:08:15,900 --> 00:08:18,500
Jacꞌa ri Jesús xuꞌij chique:

190
00:08:18,500 --> 00:08:21,060
Más utz man ta yixtzuꞌun,

191
00:08:21,060 --> 00:08:24,300
richin quiriꞌ manak ta imac nivakalej.

192
00:08:24,300 --> 00:08:26,620
Pero roma rix niꞌij chi xa yixtzuꞌun,

193
00:08:26,620 --> 00:08:31,060
romariꞌ can cꞌo mac nivakalej.

