﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,540
Y antok eꞌn chic chi ri Pablo y nicꞌaj chic ri icꞌo pa cárcel ncaꞌtak-el cꞌa Roma,

2
00:00:10,540 --> 00:00:12,420
ri cꞌo chupan ri nación Italia,

3
00:00:12,420 --> 00:00:15,100
xaꞌjach-el pa rukꞌaꞌ jun ache rubꞌinan Julio.

4
00:00:15,100 --> 00:00:20,780
Ri Julio capitán quichin cien soldados ri icꞌo chupan ri compañía Augusta rubꞌeꞌ.

5
00:00:20,780 --> 00:00:27,300
Y xojꞌa riqꞌuin ri Pablo y cꞌo kiqꞌuin ri Aristarco ri patanak pa tanamet Tesalónica ri cꞌo Macedonia.

6
00:00:27,300 --> 00:00:30,940
Xojuoc-el chupan jun barco ri patanak pa tanamet Adramitio,

7
00:00:30,940 --> 00:00:35,660
y nakꞌax nicꞌaj chic tanamet ri icꞌo chuchiꞌ ri mar ri icꞌo chupan ri Asia.

8
00:00:35,660 --> 00:00:38,180
Chucaꞌn kꞌij xojbꞌaka pa tanamet Sidón.

9
00:00:38,180 --> 00:00:38,780
Y chireꞌ,

10
00:00:38,780 --> 00:00:41,780
ri Julio ri capitán xuꞌon jun favor cha ri Pablo,

11
00:00:41,780 --> 00:00:45,860
ruma xuꞌon permitir chi xꞌa quiqꞌuin ri ru-amigos chi xquito-pa.

12
00:00:45,860 --> 00:00:47,900
Xojuoc chic el chupan ri barco,

13
00:00:47,900 --> 00:00:49,700
y xkayaꞌ can ri tanamet Sidón.

14
00:00:49,700 --> 00:00:51,340
Y antok oj-bꞌanak,

15
00:00:51,340 --> 00:00:53,740
xbꞌakacꞌuluꞌ jun nem cakꞌiekꞌ ri patanak,

16
00:00:53,740 --> 00:00:56,820
y rumareꞌ xojakꞌax jun lado ri isla rubꞌinan Chipre,

17
00:00:56,820 --> 00:00:59,340
ruma chireꞌ man can ta rubꞌiey cakꞌiekꞌ.

18
00:00:59,340 --> 00:01:04,060
Y antok kakꞌasan chic nojiel ri mar ri cꞌo chiquivach ri Cilicia y ri Panfilia,

19
00:01:04,060 --> 00:01:06,060
xojbꞌaka pa tanamet Mira,

20
00:01:06,060 --> 00:01:08,580
ri cꞌo chupan ri lugar rubꞌinan Licia.

21
00:01:08,580 --> 00:01:10,260
Y chireꞌ pa tanamet Mira,

22
00:01:10,260 --> 00:01:14,900
ri Julio ri capitán xbꞌarilaꞌ jun barco ri patanak pa tanamet Alejandría,

23
00:01:14,900 --> 00:01:16,540
y niꞌa cꞌa Italia.

24
00:01:16,540 --> 00:01:19,820
Y chupan chic ri barco reꞌ xojrucusaj-el.

25
00:01:19,820 --> 00:01:21,900
Y qꞌuiy kꞌij ri akal xojꞌa.

26
00:01:21,900 --> 00:01:24,300
Y cuesta chi xojbꞌaka choch ri tanamet Gnido,

27
00:01:24,300 --> 00:01:28,260
ruma ri cakꞌiekꞌ chakavach patanak-ve y can nutzoliej chikij.

28
00:01:28,260 --> 00:01:30,380
Rumareꞌ xojbꞌaka choch ri Salmón,

29
00:01:30,380 --> 00:01:34,260
y xkayaꞌ vielta chirij ri isla rubꞌinan Creta chi xojakꞌax.

30
00:01:34,260 --> 00:01:36,180
Y can cuesta oj-bꞌanak,

31
00:01:36,180 --> 00:01:38,340
kucꞌuan-el ri ruchiꞌ ri mar.

32
00:01:38,340 --> 00:01:41,580
Y antok xbꞌakilaꞌ ri lugar rubꞌinan Buenos Puertos,

33
00:01:41,580 --> 00:01:43,780
chireꞌ xojcꞌujie-ve-ka.

34
00:01:43,780 --> 00:01:46,980
Ri lugar reꞌ cꞌo cierca ri tanamet Lasea.

35
00:01:46,980 --> 00:01:48,460
Y qꞌuiy tiempo takꞌax,

36
00:01:48,460 --> 00:01:50,740
rumareꞌ ya peligro chic ncaꞌa paroꞌ ri mar,

37
00:01:50,740 --> 00:01:53,820
ruma ya xakꞌax ri kꞌij richin ri ayuno.

38
00:01:53,820 --> 00:01:57,220
Y rumareꞌ ri Pablo ncaꞌruꞌon aconsejar ri i-cꞌuayuon quichin.

39
00:01:57,220 --> 00:01:59,540
Jajaꞌ xuꞌej chica:

40
00:01:59,540 --> 00:02:02,020
Inreꞌ nitzꞌat vi xa nkuꞌa chic paroꞌ ri mar,

41
00:02:02,020 --> 00:02:03,540
man joꞌc ta ri barco niqꞌuis,

42
00:02:03,540 --> 00:02:05,260
xa niqꞌuis ri akaꞌn ri rucꞌuan,

43
00:02:05,260 --> 00:02:06,820
y xa xkojqꞌuis jeꞌ ojreꞌ,

44
00:02:06,820 --> 00:02:07,580
xchaꞌ.

45
00:02:07,580 --> 00:02:12,140
Pero ri Julio ri capitán man xunimaj ta ri xuꞌej ri Pablo cha.

46
00:02:12,140 --> 00:02:16,980
Xa ja ri xuꞌej ri rajaf ri barco y ri xuꞌej ri ache ri cꞌuayuon richin ri barco,

47
00:02:16,980 --> 00:02:18,900
xa jareꞌ ri xunimaj.

48
00:02:18,900 --> 00:02:22,460
Ruma chireꞌ man otz ta chi ncaꞌcꞌujie-ka pa ru-tiempo ri cakꞌiekꞌ,

49
00:02:22,460 --> 00:02:24,940
rumareꞌ jubꞌaꞌ ma quinojiel xquiꞌan pensar,

50
00:02:24,940 --> 00:02:29,860
chi más otz niquiyaꞌ can ri lugar reꞌ y a ver xa ncaꞌtiquir ncaꞌbꞌaka Fenice,

51
00:02:29,860 --> 00:02:32,900
ri puerto ri cꞌo jeꞌ chireꞌ Creta.

52
00:02:32,900 --> 00:02:39,140
Ruma ri Fenice cꞌo ri lado noreste y sudeste y chireꞌ nakakꞌasaj ri tiempo richin ri cakꞌiekꞌ.

53
00:02:39,140 --> 00:02:41,660
Y antok xpa jubꞌaꞌ cakꞌiekꞌ ri patanak sur,

54
00:02:41,660 --> 00:02:44,540
ijejeꞌ xquiꞌan pensar chi otz nkuꞌa Fenice.

55
00:02:44,540 --> 00:02:45,740
Antok xojiel-el,

56
00:02:45,740 --> 00:02:48,900
xa joꞌc xkacꞌuaj ri ruchiꞌ ri mar richin ri Creta.

57
00:02:48,900 --> 00:02:51,340
Pero cꞌa jubꞌaꞌ oc kojiel-el chireꞌ,

58
00:02:51,340 --> 00:02:54,460
xkacꞌul jun nem cakꞌiekꞌ ri niꞌeꞌx Euroclidón cha,

59
00:02:54,460 --> 00:02:55,980
ri patanak paroꞌ ri mar,

60
00:02:55,980 --> 00:02:57,940
jun cakꞌiekꞌ ri can qꞌuiy ruchukꞌaꞌ,

61
00:02:57,940 --> 00:03:02,020
y nalrutzꞌaja-riꞌ chirij ri barco ri pacheꞌ oj-bꞌanak-ve.

62
00:03:02,020 --> 00:03:03,980
Y ruma altíra ruchukꞌaꞌ ri cakꞌiekꞌ,

63
00:03:03,980 --> 00:03:06,980
can xojrucꞌuaj y man nkojtiquir ta nkuꞌin chakavach,

64
00:03:06,980 --> 00:03:09,820
rumareꞌ xkayaꞌ lugar cha chi xojrucꞌuaj.

65
00:03:09,820 --> 00:03:13,180
Xojakꞌax chirij jun isla rubꞌinan Clauda.

66
00:03:13,180 --> 00:03:15,380
Y chireꞌ manak más ruchukꞌaꞌ ri cakꞌiekꞌ,

67
00:03:15,380 --> 00:03:21,100
pero cuesta xuꞌon chika chi xkajotobꞌa-el ri lancha ri ruchiririen ri barco ri pacheꞌ oj-bꞌanak-ve.

68
00:03:21,100 --> 00:03:23,340
Y antok ri lancha cꞌo chic chupan ri barco,

69
00:03:23,340 --> 00:03:28,860
ri achiꞌaꞌ ri ncaꞌsamaj chupan ri barco xquixim rij ri barco cha nimaꞌk tak caloꞌ chi xquitoꞌ jubꞌaꞌ.

70
00:03:28,860 --> 00:03:31,100
Y ruma quixiꞌin-quiꞌ,

71
00:03:31,100 --> 00:03:33,220
xaꞌquikasaj-ka ri nimaꞌk tak tziak,

72
00:03:33,220 --> 00:03:38,020
chi quireꞌ man xaꞌbꞌaka ta pacheꞌ man nem ta kajnak ri yaꞌ ri rubꞌinan Sirte,

73
00:03:38,020 --> 00:03:41,100
y xquiyaꞌ lugar chi xaꞌcꞌuax ruma ri cakꞌiekꞌ.

74
00:03:41,100 --> 00:03:42,220
Y chucaꞌn kꞌij,

75
00:03:42,220 --> 00:03:44,060
ruma ri cakꞌiekꞌ-jobꞌ cꞌa ja roch,

76
00:03:44,060 --> 00:03:47,860
mareꞌ xaꞌquicꞌak can pa yaꞌ ri akaꞌn ri rucꞌuan ri barco.

77
00:03:47,860 --> 00:03:48,780
Y chi ruox kꞌij,

78
00:03:48,780 --> 00:03:51,300
ruma ri cakꞌiekꞌ-jobꞌ cꞌa cꞌo ruchukꞌaꞌ,

79
00:03:51,300 --> 00:03:52,780
can xojtoꞌn ojreꞌ jeꞌ,

80
00:03:52,780 --> 00:03:55,780
chi xkacꞌak can nicꞌaj kax richin ri barco.

81
00:03:55,780 --> 00:03:58,020
Y ruma cꞌa nem ri cakꞌiekꞌ-jobꞌ ri nimiyuon kichin,

82
00:03:58,020 --> 00:04:02,460
y qꞌuiy yan kꞌij ri man katzꞌatuon ta ri kꞌij ni ri estrellas (chꞌumil),

83
00:04:02,460 --> 00:04:04,340
rumareꞌ joꞌc chic ri kacamic kayoꞌien;

84
00:04:04,340 --> 00:04:06,740
can man nkojcolotaj ta chic xkanaꞌ.

85
00:04:06,740 --> 00:04:09,260
Y ruma qꞌuiy yan kꞌij ri man oj-viꞌnak ta,

86
00:04:09,260 --> 00:04:11,540
ri Pablo xpiꞌieꞌ chiquicajol quinojiel,

87
00:04:11,540 --> 00:04:11,860
y xuꞌej chica:

88
00:04:11,860 --> 00:04:16,100
Xinimaj ta jubꞌaꞌ ri xinꞌej chiva antok cꞌa ojcꞌo Creta,

89
00:04:16,100 --> 00:04:18,660
y man ta xojiel-pa,

90
00:04:18,660 --> 00:04:21,580
man ta xkaꞌan perder ri akaꞌn ri rucꞌamun-pa,

91
00:04:21,580 --> 00:04:23,660
y ri nicꞌaj kax richin ri barco.

92
00:04:23,660 --> 00:04:25,580
Pero vacame niꞌej chiva:

93
00:04:25,580 --> 00:04:26,700
Man tixiꞌij-iviꞌ,

94
00:04:26,700 --> 00:04:28,140
ruma man jun xticon,

95
00:04:28,140 --> 00:04:30,780
joꞌc ri barco xtiqꞌuis can.

96
00:04:30,780 --> 00:04:34,420
Ruma chakꞌaꞌ xucꞌut-riꞌ chinoch jun ángel ri rutakuon-pa ri Dios,

97
00:04:34,420 --> 00:04:37,380
ri Dios ri niꞌan ri rusamaj.

98
00:04:37,380 --> 00:04:39,140
Y ri ángel reꞌ xuꞌej chuva:

99
00:04:39,140 --> 00:04:39,820
Pablo,

100
00:04:39,820 --> 00:04:40,900
man taxiꞌij-aviꞌ.

101
00:04:40,900 --> 00:04:45,140
Atreꞌ can nicꞌatzin ncabꞌaka pa tanamet Roma choch ri César.

102
00:04:45,140 --> 00:04:46,660
Y avuma atreꞌ,

103
00:04:46,660 --> 00:04:49,900
ri Dios xcaꞌrucol jeꞌ ri i-bꞌanak aviqꞌuin chupan ri barco,

104
00:04:49,900 --> 00:04:50,780
xinucheꞌx.

105
00:04:50,780 --> 00:04:52,500
Rumareꞌ man tixiꞌij-iviꞌ,

106
00:04:52,500 --> 00:04:59,020
ruma inreꞌ can vataꞌn chi ri Dios can xkojrucol incheꞌl ri xuꞌej can ri ángel chuva.

107
00:04:59,020 --> 00:05:01,620
Pero chuchiꞌ jun isla xkubꞌaka-ve,

108
00:05:01,620 --> 00:05:05,020
xchaꞌ ri Pablo chica quinojiel ri achiꞌaꞌ ri i-bꞌanak chupan ri barco.

109
00:05:05,020 --> 00:05:07,660
Y caꞌyeꞌ semanas titiquir-pa ri cakꞌiekꞌ paroꞌ ri mar,

110
00:05:07,660 --> 00:05:09,580
y xojrucꞌuaj chupan ri mar Adriático.

111
00:05:09,580 --> 00:05:11,700
Y pa nicꞌaj-akꞌaꞌ,

112
00:05:11,700 --> 00:05:17,660
ri achiꞌaꞌ ri ncaꞌsamaj chupan ri barco xquinaꞌ chi cierca chic ojcꞌo-ve chi nikil ulief.

113
00:05:17,660 --> 00:05:19,980
Y ijejeꞌ xcataj janeꞌ (jaroꞌ) kajnak ri yaꞌ,

114
00:05:19,980 --> 00:05:23,420
y xquitzꞌat chi treinta y seis metros ri kajnak.

115
00:05:23,420 --> 00:05:27,420
Y xojꞌin chic jubꞌaꞌ y xcataj chic y xa más cierca kajnak ri yaꞌ,

116
00:05:27,420 --> 00:05:29,460
joꞌc chic veintisiete metros.

117
00:05:29,460 --> 00:05:33,100
Y ruma niquixiꞌij-quiꞌ chi ri barco nuquiraj-riꞌ choch abꞌaj,

118
00:05:33,100 --> 00:05:36,740
xaꞌquiya-ka pa yaꞌ cajeꞌ chꞌichꞌ i-al ri niꞌeꞌx ancla chica,

119
00:05:36,740 --> 00:05:38,980
chi quireꞌ ri barco man niꞌin ta más.

120
00:05:38,980 --> 00:05:43,020
Ri cajeꞌ anclas reꞌ chirij can ri barco xaꞌyoꞌx-ve.

121
00:05:43,020 --> 00:05:45,260
Ijejeꞌ nicajoꞌ ta chi nisakar-pa chaꞌnin.

122
00:05:45,260 --> 00:05:50,420
Ri achiꞌaꞌ ri ncaꞌsamaj chupan ri barco nicajoꞌ ncaꞌnumaj,

123
00:05:50,420 --> 00:05:52,340
rumareꞌ xquikasaj-ka ri lancha pa yaꞌ.

124
00:05:52,340 --> 00:05:57,380
Niquiꞌan cꞌa incheꞌl xa ja ri nicꞌaj chic anclas ri icꞌo choch ri barco ri ncaꞌquikasaj-ka.

125
00:05:57,380 --> 00:06:00,980
Rumareꞌ ri Pablo xuꞌej cha ri Julio ri capitán y chica jeꞌ ri soldados:

126
00:06:00,980 --> 00:06:04,580
Xa xtiyaꞌ lugar chi ncaꞌnumaj ri ncaꞌcꞌuan ri barco,

127
00:06:04,580 --> 00:06:07,860
man jun chivach ixreꞌ ri xticꞌasieꞌ.

128
00:06:07,860 --> 00:06:13,500
Rumareꞌ xaꞌpa ri soldados xaꞌquikupij ri caloꞌ ri choj cha quiximuon-ve ri lancha choch ri barco,

129
00:06:13,500 --> 00:06:15,700
chi quireꞌ ticꞌujieꞌ can ri lancha.

130
00:06:15,700 --> 00:06:17,060
Y antok ja nisakar-pa,

131
00:06:17,060 --> 00:06:20,020
ri Pablo xuꞌej cꞌa chica quinojiel chi caꞌvaꞌ.

132
00:06:20,020 --> 00:06:21,500
Quireꞌ ri xuꞌej jajaꞌ:

133
00:06:21,500 --> 00:06:24,820
Vacame nitzꞌakat caꞌyeꞌ semanas ri man ix-varnak ta,

134
00:06:24,820 --> 00:06:27,140
y man ix-viꞌnak ta jeꞌ.

135
00:06:27,140 --> 00:06:28,940
Rumareꞌ niꞌej chiva vacame,

136
00:06:28,940 --> 00:06:30,580
chi quixvaꞌ chi nicꞌujieꞌ ivuchukꞌaꞌ.

137
00:06:30,580 --> 00:06:33,260
Ruma can xkojcolotaj konojiel,

138
00:06:33,260 --> 00:06:35,940
y man jun iveꞌ ri xtitzak can,

139
00:06:35,940 --> 00:06:37,340
incheꞌl ri xꞌeꞌx chuva.

140
00:06:37,340 --> 00:06:40,140
Y antok ri Pablo ruꞌeꞌn chic ri tzij reꞌ chica,

141
00:06:40,140 --> 00:06:42,180
jajaꞌ xutzꞌom jun simíta,

142
00:06:42,180 --> 00:06:45,460
xuyaꞌ tiox bꞌaꞌ cha ri Dios chireꞌ chiquivach quinojiel,

143
00:06:45,460 --> 00:06:47,380
xuper y xucꞌux-ka.

144
00:06:47,380 --> 00:06:49,980
Y quinojiel más xcꞌujieꞌ ruchukꞌaꞌ cánima,

145
00:06:49,980 --> 00:06:52,340
rumareꞌ ja xaꞌva-ka jeꞌ.

146
00:06:52,340 --> 00:06:54,540
Y konojiel ri oj-bꞌanak chupan ri barco,

147
00:06:54,540 --> 00:06:56,780
oj doscientos setenta y seis.

148
00:06:56,780 --> 00:06:58,940
Y antok ya i-viꞌnak chic otz,

149
00:06:58,940 --> 00:07:01,020
xquitzꞌom rucꞌakic ri trigo pa yaꞌ,

150
00:07:01,020 --> 00:07:04,140
chi quireꞌ nika-ka jubꞌaꞌ ralal ri barco.

151
00:07:04,140 --> 00:07:05,220
Antok xsakar-pa,

152
00:07:05,220 --> 00:07:09,860
ri achiꞌaꞌ ri ncaꞌsamaj chupan ri barco man cataꞌn ta ri chica lugar xojbꞌaka-ve.

153
00:07:09,860 --> 00:07:13,700
Joꞌc xquitzꞌat chi cꞌo jutzꞌit mar acunak-oc chupan ri ulief,

154
00:07:13,700 --> 00:07:14,940
y jaꞌal ri ruchiꞌ.

155
00:07:14,940 --> 00:07:19,420
Rumareꞌ xquiꞌan pensar chi xa ncaꞌcovin niquicꞌuaj-apa ri barco chireꞌ.

156
00:07:19,420 --> 00:07:22,420
Rumareꞌ xaꞌquikupij ri caloꞌ richin ri anclas,

157
00:07:22,420 --> 00:07:24,700
y ri anclas xaꞌa-ka chuxieꞌ ri mar.

158
00:07:24,700 --> 00:07:27,940
Y xaꞌquiquir can ri paletas ri ncaꞌcꞌuan richin ri barco.

159
00:07:27,940 --> 00:07:31,620
Cꞌajareꞌ xquijotobꞌaꞌ ri jun mamaꞌ tziak ri cꞌo choch ri barco,

160
00:07:31,620 --> 00:07:35,300
y ri cakꞌiekꞌ xutzꞌom runimic ri barco chuchiꞌ ri mar.

161
00:07:35,300 --> 00:07:37,580
Y cꞌa naj ojcꞌo chi nikil ruchiꞌ ri mar,

162
00:07:37,580 --> 00:07:41,260
antok xbꞌakilaꞌ jun tanatic sanayeꞌ cꞌo chuxieꞌ ri mar,

163
00:07:41,260 --> 00:07:43,900
y chireꞌ xbꞌakꞌatie-ve ruxieꞌ rutzaꞌn ri barco.

164
00:07:43,900 --> 00:07:45,900
Can man xsiluon ta chic.

165
00:07:45,900 --> 00:07:48,180
Y ri rij ri barco can nikꞌaj bꞌanak,

166
00:07:48,180 --> 00:07:51,740
ruma ri mar can riqꞌuin nojiel ruchukꞌaꞌ nuquiraj-riꞌ chirij.

167
00:07:51,740 --> 00:07:56,340
Rumareꞌ ri soldados xquiꞌan pensar chi ncaꞌquiquimisaj quinojiel ri priexa,

168
00:07:56,340 --> 00:07:59,540
chi quireꞌ man jun xtuꞌon nadar chi ninumaj-el.

169
00:07:59,540 --> 00:08:01,380
Pero ri capitán man xrajoꞌ ta,

170
00:08:01,380 --> 00:08:03,380
chi quireꞌ nicolotaj ri Pablo.

171
00:08:03,380 --> 00:08:06,500
Xa xuꞌej chi ri janeꞌ (jaroꞌ) ncaꞌtiquir niquiꞌan nadar,

172
00:08:06,500 --> 00:08:09,300
caꞌa naꞌay chi ncaꞌiel-el chuchiꞌ ri mar.

173
00:08:09,300 --> 00:08:11,420
Y ri nicꞌaj chic ri man ncaꞌtiquir ta,

174
00:08:11,420 --> 00:08:15,980
xuꞌej chica chi tiquitzꞌamaꞌ jujun tabla o chica-na ri i-kꞌajnak-el richin ri barco,

175
00:08:15,980 --> 00:08:17,260
chi quireꞌ man ncaꞌjiekꞌ ta.

176
00:08:17,260 --> 00:08:20,860
Y can quireꞌ xkaꞌan chi xojiel-el cꞌa chuchiꞌ ri mar,

177
00:08:20,860 --> 00:08:23,860
y man jun xcon.

178
00:08:23,860 --> 00:08:27,700
Y antok konojiel oj-colotajnak chic el chupan ri mar,

179
00:08:27,700 --> 00:08:32,260
xkanaꞌiej chi ri lugar pacheꞌ ojcꞌo-ve xa jun isla rubꞌinan Malta.

180
00:08:32,260 --> 00:08:35,020
Y ri vinak aj-chireꞌ can otz quinoꞌj xquiꞌan kiqꞌuin,

181
00:08:35,020 --> 00:08:37,380
ruma xquibꞌox jun kꞌakꞌ.

182
00:08:37,380 --> 00:08:40,620
Después xojcayuoj konojiel chi nakamakꞌ-kiꞌ choch ri kꞌakꞌ,

183
00:08:40,620 --> 00:08:42,620
ruma qꞌuiy tief y najin jobꞌ.

184
00:08:42,620 --> 00:08:46,580
Y antok ri Pablo xbꞌarucꞌama-pa jun bꞌoraj xicꞌaꞌy chi nuyaꞌ pa kꞌakꞌ,

185
00:08:46,580 --> 00:08:51,020
xbꞌarucꞌaka-pa-riꞌ jun cumatz chupan ri xicꞌaꞌy antok xunaꞌ ri cꞌatan.

186
00:08:51,020 --> 00:08:55,140
Ri cumatz reꞌ xucakꞌ rukꞌaꞌ ri Pablo y man nutzokopij ta.

187
00:08:55,140 --> 00:08:59,140
Y antok ri vinak aj-chireꞌ xquitzꞌat chi ri cumatz tzakal chukꞌaꞌ ri Pablo,

188
00:08:59,140 --> 00:09:00,340
niquiꞌej chiquivach:

189
00:09:00,340 --> 00:09:03,460
La can kꞌalaj chi jun ache quimisaniel,

190
00:09:03,460 --> 00:09:05,740
ruma mesque xcolotaj chupan ri mar,

191
00:09:05,740 --> 00:09:07,460
man niyoꞌx ta chi nicꞌasieꞌ.

192
00:09:07,460 --> 00:09:08,940
Can ja nukꞌaj ri rubꞌanun,

193
00:09:08,940 --> 00:09:10,020
ncaꞌchaꞌ ri vinak reꞌ.

194
00:09:10,020 --> 00:09:12,780
Xpa ri Pablo xuquiricaꞌ can ri cumatz pa kꞌakꞌ,

195
00:09:12,780 --> 00:09:14,540
y man jun kax xuꞌon cha.

196
00:09:14,540 --> 00:09:17,220
Pero quinojiel ri vinak niquitzꞌat-apa ri Pablo,

197
00:09:17,220 --> 00:09:20,580
quiyoꞌien cꞌa chi nisipoj-pa o xticon-ka jun arapienta.

198
00:09:20,580 --> 00:09:25,260
Y antok xlayuj quiyoꞌien y niquitzꞌat chi xa man jun kax xuꞌon-ka,

199
00:09:25,260 --> 00:09:28,100
man xquiꞌej ta chic chi ri Pablo jun quimisaniel,

200
00:09:28,100 --> 00:09:30,900
xa xquiꞌej chi jajaꞌ jun dios.

201
00:09:30,900 --> 00:09:32,900
Y cierca ri lugar pacheꞌ ojcꞌo-ve,

202
00:09:32,900 --> 00:09:36,580
cꞌo jun liꞌaj ulief richin jun ache rubꞌinan Publio.

203
00:09:36,580 --> 00:09:39,140
Y jajaꞌ ri ache principal chupan ri isla.

204
00:09:39,140 --> 00:09:42,460
Jajaꞌ jaꞌal xojruꞌon recibir pa rachuoch,

205
00:09:42,460 --> 00:09:44,220
y oxeꞌ kꞌij xojrilij.

206
00:09:44,220 --> 00:09:47,700
Y ri rutataꞌ ri Publio liꞌan choch ruchꞌat ruma niyavaj;

207
00:09:47,700 --> 00:09:50,860
cꞌo cꞌatan chirij y disentería nuꞌon.

208
00:09:50,860 --> 00:09:52,500
Y ri Pablo xbꞌarutzꞌataꞌ.

209
00:09:52,500 --> 00:09:53,500
Jajaꞌ xuꞌon orar,

210
00:09:53,500 --> 00:09:55,460
y xuyaꞌ jeꞌ rukꞌaꞌ paroꞌ,

211
00:09:55,460 --> 00:09:57,580
y xuꞌon sanar ri niyavaj.

212
00:09:57,580 --> 00:09:59,060
Y ruma ri xuꞌon ri Pablo,

213
00:09:59,060 --> 00:10:00,860
xꞌa rutzijoxic.

214
00:10:00,860 --> 00:10:07,340
Y xaꞌlka riqꞌuin ri Pablo ri nicꞌaj chic ri ncaꞌyavaj ri icꞌo chireꞌ chupan ri isla y ri Pablo xaꞌruꞌon sanar.

215
00:10:07,340 --> 00:10:11,740
Y ri vinak aj-chireꞌ can xquiyaꞌ kakꞌij y can otz quinoꞌj xquiꞌan kiqꞌuin.

216
00:10:11,740 --> 00:10:13,180
Y antok xojꞌa,

217
00:10:13,180 --> 00:10:15,860
ijejeꞌ xquiya-el ri nicꞌatzin chika.

