﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:06,480
Chucaꞌn kꞌij,

2
00:00:06,480 --> 00:00:09,200
ri vinak ri icꞌo ri jucꞌan chic ruchiꞌ ri mar,

3
00:00:09,200 --> 00:00:16,160
can cataꞌn chi joꞌc ri ru-discípulos ri Jesús ri xaꞌa chupan ri jun oc barco ri cꞌo chireꞌ.

4
00:00:16,160 --> 00:00:18,960
Y ri Jesús man xꞌa ta quiqꞌuin.

5
00:00:18,960 --> 00:00:20,120
Ri kꞌij reꞌ,

6
00:00:20,120 --> 00:00:30,160
icꞌo barcos ri i-patanak pa tanamet Tiberias y xaꞌlka cierca ri pacheꞌ xquicꞌux-ve ri simíta ri vinak antok ri Ajaf Jesús xuyaꞌ tiox bꞌaꞌ cha ri Dios.

7
00:00:30,160 --> 00:00:31,800
Y ri vinak reꞌ,

8
00:00:31,800 --> 00:00:38,320
ruma xquitzꞌat chi ri Jesús xa man cꞌo ta chic chireꞌ y ri ru-discípulos xa man icꞌo ta chic jeꞌ,

9
00:00:38,320 --> 00:00:43,520
ijejeꞌ xaꞌjotie-el chupan ri barcos y xaꞌa Capernaum chucunuxic ri Jesús.

10
00:00:43,520 --> 00:00:48,280
Antok ri vinak reꞌ xbꞌaquilaꞌ ri Jesús ri jucꞌan chic ruchiꞌ ri mar,

11
00:00:48,280 --> 00:00:48,880
xquiꞌej cha:

12
00:00:48,880 --> 00:00:49,520
Rabí,

13
00:00:49,520 --> 00:00:50,760
¿jampeꞌ xatalka vaveꞌ?

14
00:00:50,760 --> 00:00:52,120
xaꞌchaꞌ cha.

15
00:00:52,120 --> 00:00:55,040
Pero ri Jesús xuꞌej chica ri vinak reꞌ:

16
00:00:55,040 --> 00:00:56,320
Can ketzij,

17
00:00:56,320 --> 00:00:57,840
ketzij ri niꞌej chiva,

18
00:00:57,840 --> 00:01:02,520
chi ixreꞌ nquinicanuj ruma xixtzuk y jaꞌal xinojsaj ipan,

19
00:01:02,520 --> 00:01:04,680
y man ruma ta xitzꞌat ri milagros.

20
00:01:04,680 --> 00:01:06,320
Can quixsamaj,

21
00:01:06,320 --> 00:01:10,400
pero man richin ta ntichꞌec ri simíta ri xa niqꞌuis.

22
00:01:10,400 --> 00:01:14,840
Xa can quixsamaj chi ntichꞌec ri Simíta ri nuyaꞌ cꞌaslien ri man niqꞌuis ta.

23
00:01:14,840 --> 00:01:19,440
Y ri Xtak-pa chicaj chi xalax chiꞌicajol nuyaꞌ chiva ri Simíta reꞌ,

24
00:01:19,440 --> 00:01:22,320
ruma jajaꞌ ri Xtak-pa ruma ri Rutataꞌ Dios,

25
00:01:22,320 --> 00:01:22,960
xchaꞌ.

26
00:01:22,960 --> 00:01:25,320
Y ri vinak reꞌ xquiꞌej cha ri Jesús:

27
00:01:25,320 --> 00:01:28,720
¿Chica ri nrajoꞌ ri Dios chi nakaꞌan?

28
00:01:28,720 --> 00:01:30,840
Y ri Jesús xuꞌej chica:

29
00:01:30,840 --> 00:01:32,720
Ri nrajoꞌ ri Dios chi ixreꞌ ntiꞌan,

30
00:01:32,720 --> 00:01:35,600
ja chi tinimaj ri Xtak-pa ruma jajaꞌ.

31
00:01:35,600 --> 00:01:38,160
Y ri vinak xquiꞌej cha ri Jesús:

32
00:01:38,160 --> 00:01:42,960
¿Chica señal naꞌan chakavach chi quireꞌ nakatzꞌat y ncatkanimaj?

33
00:01:42,960 --> 00:01:44,280
¿Chica naꞌan?

34
00:01:44,280 --> 00:01:48,520
Ruma ri ojier tak kateꞌt-kamamaꞌ antok xaꞌcꞌujieꞌ chupan ri desierto,

35
00:01:48,520 --> 00:01:50,840
ja ri simíta ri xubꞌinaj maná ri xquicꞌux.

36
00:01:50,840 --> 00:01:54,440
Can incheꞌl ri nuꞌej ri ruchꞌabꞌal ri Dios ri tzꞌibꞌan can:

37
00:01:54,440 --> 00:01:57,960
Simíta ri patanak chicaj ri xuyaꞌ chica chi xquicꞌux.

38
00:01:57,960 --> 00:01:59,960
Y ri Jesús xuꞌej chica:

39
00:01:59,960 --> 00:02:00,760
Can ketzij,

40
00:02:00,760 --> 00:02:02,320
ketzij ri niꞌej chiva:

41
00:02:02,320 --> 00:02:04,480
Ri simíta ri xpa chicaj,

42
00:02:04,480 --> 00:02:07,320
man ja ta ri Moisés ri xyoꞌn.

43
00:02:07,320 --> 00:02:09,520
Ja ri Nataꞌ Dios ri xyoꞌn chica,

44
00:02:09,520 --> 00:02:13,320
y vacame nuyaꞌ chiva ri ketzij Simíta ri patanak chicaj.

45
00:02:13,320 --> 00:02:15,840
Ruma ri Simíta ri richin ri Dios,

46
00:02:15,840 --> 00:02:17,880
ja ri Jun ri patanak chicaj.

47
00:02:17,880 --> 00:02:21,680
Y jareꞌ ri cꞌamayuon-pa ri cꞌaslien chica ri vinak ri icꞌo choch-ulief,

48
00:02:21,680 --> 00:02:22,440
xchaꞌ chica.

49
00:02:22,440 --> 00:02:24,320
Antok xcaꞌxaj quireꞌ ri vinak,

50
00:02:24,320 --> 00:02:26,560
xquiꞌej cha ri Jesús:

51
00:02:26,560 --> 00:02:27,240
Tuoya,

52
00:02:27,240 --> 00:02:29,960
siempre tayaꞌ ri Simíta reꞌ chika,

53
00:02:29,960 --> 00:02:30,720
xaꞌchaꞌ.

54
00:02:30,720 --> 00:02:32,800
Y ri Jesús xuꞌej chica:

55
00:02:32,800 --> 00:02:35,520
Inreꞌ ri Simíta ri niyoꞌn cꞌaslien.

56
00:02:35,520 --> 00:02:36,720
Ri nipa viqꞌuin,

57
00:02:36,720 --> 00:02:38,840
man xtunaꞌ ta chic viꞌjal.

58
00:02:38,840 --> 00:02:40,040
Y ri xquirunimaj,

59
00:02:40,040 --> 00:02:42,040
man xtichakej ta chic ruchiꞌ.

60
00:02:42,040 --> 00:02:44,000
Pero incheꞌl ri nuꞌeꞌn chiva,

61
00:02:44,000 --> 00:02:46,520
mesque ixreꞌ xitzꞌat ri xinꞌan,

62
00:02:46,520 --> 00:02:48,000
man nquininimaj ta.

63
00:02:48,000 --> 00:02:50,440
Quinojiel ri ncaꞌruyaꞌ ri Nataꞌ chuva,

64
00:02:50,440 --> 00:02:51,880
ncaꞌpa viqꞌuin,

65
00:02:51,880 --> 00:02:53,360
y ri ncaꞌpa viqꞌuin,

66
00:02:53,360 --> 00:02:55,280
man xcaꞌntarariej ta el.

67
00:02:55,280 --> 00:02:57,480
Ruma inreꞌ ri xika-pa chicaj,

68
00:02:57,480 --> 00:03:00,280
man ja ta ri nivajoꞌ inreꞌ nalbꞌana-ka.

69
00:03:00,280 --> 00:03:05,040
Inreꞌ xika-pa chicaj chi nalbꞌana-ka ri nrajoꞌ ri takayuon-pa vichin.

70
00:03:05,040 --> 00:03:07,560
Ri Nataꞌ Dios ri takayuon-pa vichin,

71
00:03:07,560 --> 00:03:10,520
nrajoꞌ chi quinojiel ri i-ruyoꞌn chuva,

72
00:03:10,520 --> 00:03:13,360
man jun ta chiquivach ijejeꞌ xtisach can,

73
00:03:13,360 --> 00:03:17,120
y pa ruqꞌuisbꞌal kꞌij ncaꞌncꞌasuoj-el chiquicajol ri quiminakiꞌ.

74
00:03:17,120 --> 00:03:20,440
Ja-va ri nrajoꞌ ri takayuon-pa vichin:

75
00:03:20,440 --> 00:03:23,960
Chi quinojiel ri ncaꞌtzꞌato ri Rucꞌajuol y niquinimaj,

76
00:03:23,960 --> 00:03:26,760
xticꞌujieꞌ quiqꞌuin  ri cꞌaslien ri man niqꞌuis ta;

77
00:03:26,760 --> 00:03:30,000
y ncaꞌncꞌasuoj-el chiquicajol ri quiminakiꞌ ri pa ruqꞌuisbꞌal kꞌij,

78
00:03:30,000 --> 00:03:30,640
xchaꞌ ri Jesús.

79
00:03:30,640 --> 00:03:34,760
Pero ri vinak israelitas reꞌ xaꞌchꞌo-ka chirij ri Jesús,

80
00:03:34,760 --> 00:03:36,000
ruma jajaꞌ xuꞌej:

81
00:03:36,000 --> 00:03:39,160
Inreꞌ ri Simíta ri kajnak-pa chicaj.

82
00:03:39,160 --> 00:03:40,560
Y niquiꞌej:

83
00:03:40,560 --> 00:03:45,400
¿Man ja ta reꞌ ri Jesús ri rucꞌajuol ri José cꞌa?

84
00:03:45,400 --> 00:03:49,200
Xa kataꞌn quivach ri rutie-rutataꞌ.

85
00:03:49,200 --> 00:03:51,880
¿Karruma nuꞌej chika chi jajaꞌ kajnak-pa chicaj?

86
00:03:51,880 --> 00:03:52,680
ncaꞌchaꞌ.

87
00:03:52,680 --> 00:03:54,840
Pero ri Jesús xuꞌej chica:

88
00:03:54,840 --> 00:03:56,440
Man quixchꞌoꞌ chuvij.

89
00:03:56,440 --> 00:03:59,160
Ni jun nicovin nipa viqꞌuin inreꞌ,

90
00:03:59,160 --> 00:04:02,760
xa man ta ri Nataꞌ Dios ri takayuon-pa vichin nucꞌam-pa viqꞌuin.

91
00:04:02,760 --> 00:04:06,920
Y inreꞌ xtincꞌasuoj chiquicajol ri quiminakiꞌ pa ruqꞌuisbꞌal kꞌij.

92
00:04:06,920 --> 00:04:10,960
Ri tzꞌibꞌan can cuma ri profetas ojier can tiempo nuꞌej:

93
00:04:10,960 --> 00:04:14,600
Y quinojiel ri vinak xcaꞌtijox ruma ri Dios.

94
00:04:14,600 --> 00:04:16,800
Quireꞌ ri tzꞌibꞌan can.

95
00:04:16,800 --> 00:04:20,440
Y ri nraꞌxaj ri nuꞌej ri Nataꞌ Dios y nratamaj,

96
00:04:20,440 --> 00:04:21,640
can nipa viqꞌuin.

97
00:04:21,640 --> 00:04:26,560
Pero inreꞌ man niꞌej ta chi cꞌo jun vinak ri tzꞌatayuon richin ri Katataꞌ Dios,

98
00:04:26,560 --> 00:04:28,360
man quireꞌ ta.

99
00:04:28,360 --> 00:04:31,720
Joꞌc ri patanak chicaj riqꞌuin jajaꞌ ri tzꞌatayuon roch.

100
00:04:31,720 --> 00:04:32,640
Can ketzij,

101
00:04:32,640 --> 00:04:34,160
ketzij ri niꞌej chiva:

102
00:04:34,160 --> 00:04:35,920
Ri niniman vichin,

103
00:04:35,920 --> 00:04:39,200
can cꞌo riqꞌuin ri cꞌaslien ri man niqꞌuis ta.

104
00:04:39,200 --> 00:04:41,520
Inreꞌ ri Simíta ri niyoꞌn cꞌaslien.

105
00:04:41,520 --> 00:04:43,400
Ri ivateꞌt-imamaꞌ can,

106
00:04:43,400 --> 00:04:46,200
ja ri maná ri xquicꞌux ri pa desierto,

107
00:04:46,200 --> 00:04:47,280
y xaꞌcon.

108
00:04:47,280 --> 00:04:50,440
Pero ri ketzij Simíta ri kajnak-pa chicaj,

109
00:04:50,440 --> 00:04:55,280
nuꞌon chica ri ncaꞌcꞌuxu richin chi man xcaꞌcon ta richin xa jun tiempo.

110
00:04:55,280 --> 00:04:58,400
Inreꞌ ri Simíta ri niyoꞌn cꞌaslien ri xka-pa chicaj.

111
00:04:58,400 --> 00:05:00,800
Ri xcaꞌcꞌuxu cꞌa ri Simíta reꞌ,

112
00:05:00,800 --> 00:05:02,960
xcaꞌcꞌasieꞌ richin nojiel tiempo.

113
00:05:02,960 --> 00:05:04,840
Ri Simíta ri xtinyaꞌ inreꞌ,

114
00:05:04,840 --> 00:05:09,560
ja ri nu-cuerpo ri xtinyaꞌ chi nucꞌam-pa cꞌaslien chica ri vinak ri icꞌo choch-ulief.

115
00:05:09,560 --> 00:05:14,040
Y antok ri vinak israelitas reꞌ xcaꞌxaj ri xuꞌej ri Jesús,

116
00:05:14,040 --> 00:05:16,360
xquitzꞌom-ka-quiꞌ chi tzij chiquivach,

117
00:05:16,360 --> 00:05:17,440
y niquiꞌej cꞌa:

118
00:05:17,440 --> 00:05:21,800
¿Chica modo reꞌ chi jajaꞌ nuyaꞌ ri ru-cuerpo chika chi nakatej?

119
00:05:21,800 --> 00:05:22,200
ncaꞌchaꞌ.

120
00:05:22,200 --> 00:05:24,120
Y ri Jesús xuꞌej chica:

121
00:05:24,120 --> 00:05:25,480
Can ketzij,

122
00:05:25,480 --> 00:05:27,040
ketzij ri niꞌej chiva:

123
00:05:27,040 --> 00:05:33,640
Xa man ntitej ta ri ru-cuerpo y man ntikun ta jeꞌ ri ruquiqꞌuiel ri Xtak-pa chicaj chi xalax chiꞌicajol,

124
00:05:33,640 --> 00:05:37,000
man xticꞌujieꞌ ta iviqꞌuin ri cꞌaslien ri man niqꞌuis ta.

125
00:05:37,000 --> 00:05:40,920
Ri xtiquitej ri nu-cuerpo y xtiquikun jeꞌ ri nuquiqꞌuiel,

126
00:05:40,920 --> 00:05:43,320
cꞌo quiqꞌuin ri cꞌaslien ri man niqꞌuis ta.

127
00:05:43,320 --> 00:05:48,400
Y inreꞌ xtinꞌan chica chi ncaꞌcꞌastaj-el chiquicajol ri quiminakiꞌ pa ruqꞌuisbꞌal kꞌij.

128
00:05:48,400 --> 00:05:54,280
Ruma ri nu-cuerpo inreꞌ jareꞌ ri ketzij Simíta y ri nuquiqꞌuiel jareꞌ ri ketzij Yaꞌ.

129
00:05:54,280 --> 00:05:58,680
Ri niquicꞌux ri nu-cuerpo y niquikun jeꞌ ri nuquiqꞌuiel,

130
00:05:58,680 --> 00:06:00,800
joꞌc jun xtakaꞌan quiqꞌuin.

131
00:06:00,800 --> 00:06:04,960
Ijejeꞌ xcaꞌcꞌujieꞌ viqꞌuin inreꞌ y inreꞌ quiqꞌuin ijejeꞌ.

132
00:06:04,960 --> 00:06:09,360
Ruma ja ri Nataꞌ ri takayuon-pa vichin ri cꞌas richin nojiel tiempo,

133
00:06:09,360 --> 00:06:11,720
inreꞌ jeꞌ incꞌas richin nojiel tiempo.

134
00:06:11,720 --> 00:06:13,400
Y ri nquirucꞌux inreꞌ,

135
00:06:13,400 --> 00:06:15,360
can xticꞌasieꞌ vuma inreꞌ.

136
00:06:15,360 --> 00:06:16,800
Ri ketzij Simíta,

137
00:06:16,800 --> 00:06:18,440
ri kajnak-pa chicaj,

138
00:06:18,440 --> 00:06:22,800
man junan ta riqꞌuin ri maná ri xquicꞌux ri ivateꞌt-imamaꞌ,

139
00:06:22,800 --> 00:06:24,600
ruma ijejeꞌ xa xaꞌcon.

140
00:06:24,600 --> 00:06:28,600
Pero ri niquicꞌux ri ketzij Simíta ri kajnak-pa chicaj,

141
00:06:28,600 --> 00:06:31,560
xticꞌujieꞌ quiqꞌuin ri cꞌaslien ri man niqꞌuis ta.

142
00:06:31,560 --> 00:06:37,160
Jareꞌ ri xuꞌej ri Jesús chica ri vinak israelitas ri quimaluon-quiꞌ chupan ri sinagoga,

143
00:06:37,160 --> 00:06:39,360
chireꞌ pa tanamet Capernaum.

144
00:06:39,360 --> 00:06:43,560
Y antok ri ru-discípulos ri Jesús xcaꞌxaj ri xuꞌej,

145
00:06:43,560 --> 00:06:45,520
iqꞌuiy chiquivach ijejeꞌ xquiꞌej:

146
00:06:45,520 --> 00:06:47,760
Altíra cuesta ri xuꞌej.

147
00:06:47,760 --> 00:06:49,480
¿Chica xticꞌaxan richin?

148
00:06:49,480 --> 00:06:53,880
Y ri Jesús xa rataꞌn ri chica xquiꞌej-ka ri ru-discípulos,

149
00:06:53,880 --> 00:06:55,120
mareꞌ xuꞌej chica:

150
00:06:55,120 --> 00:06:57,640
¿Man xka ta chivach ri xinꞌej?

151
00:06:57,640 --> 00:07:04,680
¿Y chica xtiꞌej xa ta ntitzꞌat ri Xtak-pa chicaj chi xalax chiꞌicajol chi nitzalaj-el chila ri pacheꞌ patanak-ve?

152
00:07:04,680 --> 00:07:07,000
Ja ri Espíritu ri niyoꞌn cꞌaslien,

153
00:07:07,000 --> 00:07:10,040
ri i-cuerpo xa manak nuyaꞌ.

154
00:07:10,040 --> 00:07:12,960
Y ri Espíritu ri niyoꞌn ri ketzij cꞌaslien,

155
00:07:12,960 --> 00:07:15,280
ja ri chꞌabꞌal ri i-nuꞌeꞌn chic chiva.

156
00:07:15,280 --> 00:07:18,720
Pero iqꞌuiy chivach ixreꞌ ri man nquinquinimaj ta,

157
00:07:18,720 --> 00:07:19,640
xchaꞌ ri Jesús.

158
00:07:19,640 --> 00:07:23,680
Jajaꞌ quireꞌ xuꞌej ruma rataꞌn-ve-pa chica vinak ri man xtiquinimaj ta,

159
00:07:23,680 --> 00:07:25,800
y ri chica xtijacho richin.

160
00:07:25,800 --> 00:07:27,000
Y ri Jesús xuꞌej:

161
00:07:27,000 --> 00:07:29,960
Ruma cꞌa reꞌ nuꞌeꞌn chiva,

162
00:07:29,960 --> 00:07:33,520
chi man jun ruyuon xtipa viqꞌuin chi nquirunimaj,

163
00:07:33,520 --> 00:07:36,600
xa man ta ja ri Nataꞌ Dios ri xticꞌamo-pa richin,

164
00:07:36,600 --> 00:07:37,360
xchaꞌ.

165
00:07:37,360 --> 00:07:39,960
Ruma quireꞌ xuꞌej ri Jesús,

166
00:07:39,960 --> 00:07:45,200
iqꞌuiy chiquivach ri ru-discípulos xa xaꞌtzalaj can chiquij y man chic xaꞌa ta chirij.

167
00:07:45,200 --> 00:07:48,720
Y ri Jesús xuꞌej chica ri doce (cabꞌalajuj) discípulos:

168
00:07:48,720 --> 00:07:51,080
¿Ixreꞌ jeꞌ ntivajoꞌ nquixꞌa?

169
00:07:51,080 --> 00:07:54,360
Y ri Simón Pedro xuꞌej cha ri Jesús:

170
00:07:54,360 --> 00:07:55,440
Ajaf,

171
00:07:55,440 --> 00:07:57,000
¿choj-iqꞌuin nkuꞌa-ve?

172
00:07:57,000 --> 00:08:00,920
Ruma joꞌc ri achꞌabꞌal atreꞌ nuyaꞌ cꞌaslien ri man niqꞌuis ta.

173
00:08:00,920 --> 00:08:04,120
Ojreꞌ kaniman y kataꞌn chi atreꞌ ri Cristo,

174
00:08:04,120 --> 00:08:06,240
ri Rucꞌajuol ri cꞌaslic Dios.

175
00:08:06,240 --> 00:08:08,080
Y ri Jesús xuꞌej:

176
00:08:08,080 --> 00:08:11,120
Inreꞌ ri xichoꞌn ivichin ixreꞌ ri ix doce (cabꞌalajuj),

177
00:08:11,120 --> 00:08:14,640
pero jun chivach ixreꞌ xuoc ri diablo riqꞌuin.

178
00:08:14,640 --> 00:08:17,240
Antok ri Jesús xuꞌej quireꞌ,

179
00:08:17,240 --> 00:08:19,760
chirij ri Judas Iscariote xchꞌo-ve;

180
00:08:19,760 --> 00:08:22,680
ri Judas ri rucꞌajuol ri Simón.

181
00:08:22,680 --> 00:08:24,440
Ri Jesús xunataj reꞌ,

182
00:08:24,440 --> 00:08:26,920
ruma jareꞌ ri xtijacho richin.

183
00:08:26,920 --> 00:08:31,680
Y jajaꞌ jun chiquivach ri doce (cabꞌalajuj) discípulos.

