﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:15,840
Ri Ajaf Jesús xretamaj cꞌa chi ri achiꞌaꞌ fariseos quicꞌaxan chic chi Riyaꞌ más ye qꞌuiy winek ri yeruben bautizar y más ye qꞌuiy ri yetzekelben riche (rixin),

2
00:00:15,840 --> 00:00:21,120
que chiquiwech ri winek ri yeruben bautizar ri Juan ri Bautista y ri yetzekelben riche (rixin).

3
00:00:21,120 --> 00:00:25,120
Astapeꞌ ri Jesús ma ya ta Riyaꞌ ri yebano bautizar ri winek,

4
00:00:25,120 --> 00:00:28,880
xa yecꞌa ri ye rudiscípulos ri yebano bautizar.

5
00:00:28,880 --> 00:00:31,560
Y tek ri Jesús xretamaj ronojel riꞌ,

6
00:00:31,560 --> 00:00:37,480
xel cꞌa el pa Judea y xtzolin chic jun bey pa Galilea ye rachibilan ri rudiscípulos.

7
00:00:37,480 --> 00:00:40,720
Xa yacꞌa riche (rixin) chi yeꞌapon cꞌa pa Galilea,

8
00:00:40,720 --> 00:00:44,200
rajawaxic chi yekꞌax ri pa Samaria.

9
00:00:44,200 --> 00:00:48,720
Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xeꞌapon cꞌa pa Sicar.

10
00:00:48,720 --> 00:00:58,400
Ri Sicar jun tinamit ri cꞌo pa rucuenta ri Samaria y cꞌo cꞌa apo chunakajal ri ulef ri xuyaꞌ ca ri Jacob chare ri José ri rucꞌajol.

11
00:00:58,400 --> 00:01:07,760
Y achiꞌel xa pa nicꞌaj kꞌij chare ri kꞌij riꞌ tek ri Jesús xeꞌapon chiriꞌ y chiriꞌ cꞌa cꞌo wi ri pozo riche (rixin) ri Jacob nibix chare.

12
00:01:07,760 --> 00:01:09,680
Chiriꞌ cꞌa xtzꞌuyeꞌ wi ka ri Jesús,

13
00:01:09,680 --> 00:01:14,840
ruma Riyaꞌ can sibilaj cꞌa cosnek chic ruma ri binen ri quibanon pe.

14
00:01:14,840 --> 00:01:20,520
Y tek ye benak cꞌa ri rudiscípulos pa tinamit chulokꞌic riche (rixin) ri niquitij,

15
00:01:20,520 --> 00:01:25,320
xapon cꞌa jun ixok aj Samaria chuchiꞌ ri pozo chirelesaxic ruyaꞌ.

16
00:01:25,320 --> 00:01:27,200
Y ri Jesús xubij cꞌa chare ri ixok riꞌ:

17
00:01:27,200 --> 00:01:29,840
Tasipaj jubaꞌ nuyaꞌ riche (rixin) chi nkum,

18
00:01:29,840 --> 00:01:30,760
xchaꞌ chare.

19
00:01:30,760 --> 00:01:34,400
Pero ri ixok aj Samaria xubij cꞌa chare ri Jesús:

20
00:01:34,400 --> 00:01:36,400
Riyit yit jun israelita,

21
00:01:36,400 --> 00:01:38,880
¿y achique ruma tek nacꞌutuj ayaꞌ chuwe riyin,

22
00:01:38,880 --> 00:01:40,160
ri xa yin jun aj Samaria?

23
00:01:40,160 --> 00:01:41,000
xchaꞌ ri ixok.

24
00:01:41,000 --> 00:01:47,160
Riyaꞌ xubij queriꞌ ruma chi ri ye israelitas y ri ye aj Samaria ma yechꞌaben ta quiꞌ (yechꞌo ta chiquiwech).

25
00:01:47,160 --> 00:01:50,560
Cꞌacꞌariꞌ ri Jesús xubij cꞌa chare ri ixok riꞌ:

26
00:01:50,560 --> 00:01:54,560
Wi ta riyit awetaman achique chi sipanic ruyaꞌon pe ri Dios,

27
00:01:54,560 --> 00:01:58,920
y awetaman ta chukaꞌ achique cꞌa riꞌ ri nicꞌutun jubaꞌ ruyaꞌ chawe;

28
00:01:58,920 --> 00:02:00,520
xa yit ta riyit ri yacꞌutun ayaꞌ chare,

29
00:02:00,520 --> 00:02:03,760
y Riyaꞌ can ta nuyaꞌ Ayaꞌ ri can niyaꞌo cꞌaslen,

30
00:02:03,760 --> 00:02:05,200
xchaꞌ ri Jesús.

31
00:02:05,200 --> 00:02:07,760
Y ri ixok xubij cꞌa chare ri Jesús:

32
00:02:07,760 --> 00:02:08,840
Táta,

33
00:02:08,840 --> 00:02:13,200
pero re pozo reꞌ nej rupan y ri yaꞌ nej cꞌo wi ka,

34
00:02:13,200 --> 00:02:16,880
y riyit majun cꞌo ta awuqꞌui riche (rixin) chi nawelesaj ka yaꞌ.

35
00:02:16,880 --> 00:02:20,800
¿Acuchi (achique) cꞌa nacꞌom wi ri yaꞌ ri niyaꞌo cꞌaslen ri natzuj (nasuj)?

36
00:02:20,800 --> 00:02:24,160
Ruma chupan cꞌa re jun pozo reꞌ xrelesaj wi ruyaꞌ ri kamamaꞌ Jacob,

37
00:02:24,160 --> 00:02:30,480
quiyaꞌ ri ralcꞌual y quiyaꞌ chukaꞌ quinojel ri chicop ri xeruqꞌuiytisaj.

38
00:02:30,480 --> 00:02:35,240
¿Acuchi (achique) ta cꞌa xtacꞌom wi ri yaꞌ ri natzuj (nasuj)?

39
00:02:35,240 --> 00:02:40,840
¿La más ta cꞌa nim akꞌij riyit que chuwech ri kamamaꞌ Jacob chi ma waweꞌ ta cꞌa nacꞌom wi ri yaꞌ?

40
00:02:40,840 --> 00:02:42,080
xchaꞌ ri ixok.

41
00:02:42,080 --> 00:02:45,720
Y ri Jesús xubij cꞌa chare ri ixok:

42
00:02:45,720 --> 00:02:47,000
Ri yekumu re yaꞌ reꞌ,

43
00:02:47,000 --> 00:02:48,840
re ntel chupan re pozo,

44
00:02:48,840 --> 00:02:51,520
xa jubaꞌ oc nrelesaj ri chakiꞌj chiꞌ chique.

45
00:02:51,520 --> 00:02:57,680
Xa can nicꞌatzin cꞌa chi niquikum más yaꞌ riche (rixin) chi nichꞌuchꞌuꞌ ka jubaꞌ ri chakiꞌj chiꞌ chique.

46
00:02:57,680 --> 00:03:03,160
Yacꞌa ri xquekumu ri yaꞌ ri nyaꞌ riyin majun bey xtichakiꞌj ta chic quichiꞌ,

47
00:03:03,160 --> 00:03:12,280
xa xtuben pa cánima achiꞌel jun ralaxbel (rutzꞌucbel) yaꞌ ri can nibulbut (nibulbux) pe riche (rixin) chi yerucꞌuaj cꞌa chupan ri cꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek.

48
00:03:12,280 --> 00:03:15,760
Y ri ixok can yacꞌariꞌ xubij chare ri Jesús:

49
00:03:15,760 --> 00:03:16,400
Táta,

50
00:03:16,400 --> 00:03:18,240
tayaꞌ cꞌa ri yaꞌ riꞌ chuwe riyin,

51
00:03:18,240 --> 00:03:22,440
riche (rixin) chi queriꞌ majun bey chic cꞌa xtichakiꞌj ta nuchiꞌ,

52
00:03:22,440 --> 00:03:28,400
y riche (rixin) chi majun chic nicꞌatzin wi chi yipe waweꞌ chuchiꞌ ri pozo chirelesaxic yaꞌ,

53
00:03:28,400 --> 00:03:28,500
xchaꞌ ri ixok.

54
00:03:28,500 --> 00:03:33,560
Pero ri Jesús xubij cꞌa chare ri ixok:

55
00:03:33,560 --> 00:03:35,440
Cabiyin y tasiqꞌuij (tawoyoj) ri awachijil,

56
00:03:35,440 --> 00:03:37,240
y cꞌacꞌariꞌ yape chic,

57
00:03:37,240 --> 00:03:40,080
xucheꞌex el ruma ri Jesús.

58
00:03:40,080 --> 00:03:41,920
Ri ixok xubij cꞌa:

59
00:03:41,920 --> 00:03:44,160
Riyin majun wachijil,

60
00:03:44,160 --> 00:03:44,400
xchaꞌ.

61
00:03:44,400 --> 00:03:45,200
Y ri Jesús xubij chare:

62
00:03:45,200 --> 00:03:46,160
Kas kitzij wi ri xabij chi majun awachijil.

63
00:03:46,160 --> 00:03:49,840
Ruma can ye wuꞌoꞌ chic awachijil quecꞌojeꞌ.

64
00:03:49,840 --> 00:03:51,040
Y ri achi ri cꞌo awuqꞌui wacami,

65
00:03:51,040 --> 00:03:52,880
xa ma awachijil ta.

66
00:03:52,880 --> 00:03:56,200
Rumariꞌ can kitzij wi cꞌa ri xabij chi majun awachijil.

67
00:03:56,200 --> 00:04:00,160
Y can yacꞌariꞌ tek ri ixok xubij chare ri Jesús:

68
00:04:00,160 --> 00:04:01,160
Táta,

69
00:04:01,160 --> 00:04:05,520
riyin nchꞌob chi riyit yit jun profeta ri yakꞌalajsan ri ruchꞌabel ri Dios.

70
00:04:05,520 --> 00:04:09,240
¿Achique cꞌa lugar ri rucꞌamon chi nikayaꞌ wi rukꞌij ri Dios?

71
00:04:09,240 --> 00:04:14,040
Ruma ri kateꞌ katataꞌ ri xecꞌojeꞌ ojer ca,

72
00:04:14,040 --> 00:04:20,160
pa ruwiꞌ re jun juyuꞌ reꞌ cꞌo wi ri lugar ri xquiyaꞌ wi rukꞌij ri Dios.

73
00:04:20,160 --> 00:04:26,800
Ya chic cꞌa riyix israelitas nibij chi quinojel ri winek cꞌo chi ya ri pa Jerusalem niquiyaꞌ wi rukꞌij ri Dios,

74
00:04:26,800 --> 00:04:26,900
xchaꞌ ri ixok.

75
00:04:26,900 --> 00:04:30,720
Yacꞌa ri Jesús xubij chare ri ixok riꞌ:

76
00:04:30,720 --> 00:04:33,520
Tanimaj cꞌa re xtinbij chawe.

77
00:04:33,520 --> 00:04:38,120
Can xtoka wi cꞌa jun kꞌij tek quinojel ri winek ma ya ta chic pa ruwiꞌ re juyuꞌ reꞌ,

78
00:04:38,120 --> 00:04:43,360
ni ma pa Jerusalem ta chukaꞌ xtiquiyaꞌ wi rukꞌij ri Katataꞌ Dios.

79
00:04:43,360 --> 00:04:49,160
Riyix aj Samaria niyaꞌ cꞌa rukꞌij ri Dios pero ma kꞌaxnek ta jabel chiwech achique riꞌ.

80
00:04:49,160 --> 00:04:54,400
Yacꞌa riyoj israelitas can ketaman wi ri achique ri nikayaꞌ rukꞌij;

81
00:04:54,400 --> 00:05:01,400
ruma can ya cꞌa ri kiqꞌui riyoj xtel wi pe ri nicolo quiche (quixin) ri winek chupan ri quimac.

82
00:05:01,400 --> 00:05:03,560
Ri jun kꞌij ri xinbij chawe chi nipe,

83
00:05:03,560 --> 00:05:04,640
wacami riꞌ,

84
00:05:04,640 --> 00:05:09,320
tek quinojel ri winek ri can kitzij chi niquiyaꞌ rukꞌij ri Katataꞌ Dios,

85
00:05:09,320 --> 00:05:13,440
can xtiquiyaꞌ wi rukꞌij chi kitzij pan espíritu,

86
00:05:13,440 --> 00:05:15,040
astapeꞌ ma niquitzꞌet ta,

87
00:05:15,040 --> 00:05:19,240
ruma chi can ye ri yebano queriꞌ ri yerucanoj ri Tataꞌixel.

88
00:05:19,240 --> 00:05:26,520
Ri Dios can Espíritu wi y rumacꞌariꞌ ri winek nicꞌatzin chi kitzij pan espíritu niquiyaꞌ rukꞌij,

89
00:05:26,520 --> 00:05:28,320
astapeꞌ ma niquitzꞌet ta.

90
00:05:28,320 --> 00:05:31,600
Y ri ixok xubij cꞌa chare ri Jesús:

91
00:05:31,600 --> 00:05:37,120
Riyin wetaman cꞌa chi cꞌo na jun kꞌij tek xtoka chuwech re ruwachꞌulef ri Mesías,

92
00:05:37,120 --> 00:05:39,720
ri nibix chukaꞌ Cristo chare.

93
00:05:39,720 --> 00:05:41,800
Y ri kꞌij tek xtoka Riyaꞌ,

94
00:05:41,800 --> 00:05:43,600
ronojel cꞌa xtukꞌalajsaj chkawech,

95
00:05:43,600 --> 00:05:43,920
xchaꞌ ri ixok.

96
00:05:43,920 --> 00:05:46,280
Ri Jesús xubij cꞌa chare:

97
00:05:46,280 --> 00:05:49,080
Ri Mesías ri nibij chukaꞌ Cristo chare,

98
00:05:49,080 --> 00:05:50,440
yin cꞌa riyin riꞌ,

99
00:05:50,440 --> 00:05:52,800
ri yitzijon awuqꞌui,

100
00:05:52,800 --> 00:05:52,900
xchaꞌ.

101
00:05:52,900 --> 00:06:00,480
Y yacꞌariꞌ tek xeꞌapon ri rudiscípulos y riyeꞌ jun wi jubaꞌ xquinaꞌ ruma nitzijon riqꞌui jun ixok aj Samaria.

102
00:06:00,480 --> 00:06:04,960
Pero ri discípulos majun xquibij chare ri Jesús:

103
00:06:04,960 --> 00:06:06,440
¿Achique nacꞌutuj chare?

104
00:06:06,440 --> 00:06:08,040
o ¿Achique ri natzijoj riqꞌui?

105
00:06:08,040 --> 00:06:10,200
Majun cꞌa xquicꞌutuj ta chare.

106
00:06:10,200 --> 00:06:15,160
Y ri ixok riꞌ xuyaꞌ cꞌa ca ri rucucuꞌ chiriꞌ y xbe ri pa tinamit.

107
00:06:15,160 --> 00:06:17,760
Y xberubij cꞌa chique ri winek:

108
00:06:17,760 --> 00:06:22,520
Cꞌo jun achi xtzijon wuqꞌui y xubij cꞌa chuwe ronojel ri ye nubanalon.

109
00:06:22,520 --> 00:06:25,080
¿La ma ya ta cami reꞌ ri Cristo?

110
00:06:25,080 --> 00:06:25,640
Joꞌ,

111
00:06:25,640 --> 00:06:26,200
y titzꞌetaꞌ,

112
00:06:26,200 --> 00:06:27,640
xchaꞌ chique.

113
00:06:27,640 --> 00:06:29,280
Y ri winek ri xeꞌacꞌaxan riꞌ,

114
00:06:29,280 --> 00:06:33,600
xquiyaꞌ ca ri tinamit y xebe cꞌa acuchi (achique) cꞌo wi ri Jesús.

115
00:06:33,600 --> 00:06:36,120
Y tek cꞌa ma jane queꞌapon ta ri winek,

116
00:06:36,120 --> 00:06:38,640
ri discípulos xquibij cꞌa chare ri Jesús:

117
00:06:38,640 --> 00:06:39,120
Tijonel,

118
00:06:39,120 --> 00:06:39,400
cawaꞌ,

119
00:06:39,400 --> 00:06:41,160
xechaꞌ chare.

120
00:06:41,160 --> 00:06:43,640
Pero Riyaꞌ xubij chique:

121
00:06:43,640 --> 00:06:47,800
Riyin cꞌo nuway ri ntij y riyix ma iwetaman ta achique riꞌ,

122
00:06:47,800 --> 00:06:48,400
xchaꞌ.

123
00:06:48,400 --> 00:06:51,040
Y ri rudiscípulos xquibij ka chiquiwech:

124
00:06:51,040 --> 00:06:52,960
¿La cꞌo cami jun xcꞌamo pe ruway?

125
00:06:52,960 --> 00:06:53,520
xechaꞌ.

126
00:06:53,520 --> 00:06:55,160
Y ri Jesús xubij chique:

127
00:06:55,160 --> 00:07:06,280
Ri oconek ruqꞌuexel nuway riyin ya cꞌa ri nben ri nrajoꞌ ri yin takayon pe y nqꞌuis ca rubanic ronojel ri rusamaj ri ruchilaben pe chuwe.

128
00:07:06,280 --> 00:07:10,360
Riyix nibij cꞌa chi cꞌa cꞌo na cajiꞌ icꞌ nrajoꞌ riche (rixin) chi nicꞌol ruwech ri ticoꞌn.

129
00:07:10,360 --> 00:07:12,760
Yacꞌa riyin nbij chiwe:

130
00:07:12,760 --> 00:07:16,120
Quixtzuꞌun chilaꞌ y queꞌitzuꞌ la winek.

131
00:07:16,120 --> 00:07:18,440
Riyeꞌ ye achiꞌel jun ticoꞌn ri kꞌen chic.

132
00:07:18,440 --> 00:07:22,320
Coyoben chic riche (rixin) chi nitzijox ri ruchꞌabel ri Dios chique,

133
00:07:22,320 --> 00:07:23,960
riche (rixin) chi niquinimaj.

134
00:07:23,960 --> 00:07:26,200
Ri xquebano cꞌa ri kꞌatoj,

135
00:07:26,200 --> 00:07:29,200
can cꞌo cꞌa rajel ruqꞌuexel xtiquicꞌul;

136
00:07:29,200 --> 00:07:31,520
y ri ruwech ri ticoꞌn ri xtiquimol ca,

137
00:07:31,520 --> 00:07:36,200
yacꞌariꞌ ri winek ri can xtiquicꞌul quicꞌaslen riche (rixin) xtibe kꞌij xtibe sek,

138
00:07:36,200 --> 00:07:37,440
riche (rixin) chi queriꞌ,

139
00:07:37,440 --> 00:07:40,600
ri ye tiquiyon ca ri ruchꞌabel ri Dios,

140
00:07:40,600 --> 00:07:42,160
y ri yecꞌolo ruwech ri ticoꞌn riꞌ,

141
00:07:42,160 --> 00:07:44,640
junan cꞌa xtiquicot ri cánima.

142
00:07:44,640 --> 00:07:47,920
Waweꞌ can kitzij cꞌa ntel wi ri tzij ri nubij:

143
00:07:47,920 --> 00:07:53,400
Jun wi cꞌa ri nibano ca ri ticoj y jun wi chic nicꞌolo ruwech ri ticoꞌn.

144
00:07:53,400 --> 00:08:00,080
Riyin xixintek cꞌa riche (rixin) chi xaxu (xaxe wi) chic nicꞌol ruwech ri ticoꞌn ri ma yix ta riyix ri yix samajiyon.

145
00:08:00,080 --> 00:08:04,640
Ruma ye nicꞌaj chic cꞌa samajelaꞌ ye tiquiyon ca ri ticoꞌn riꞌ,

146
00:08:04,640 --> 00:08:07,440
y riyix xaxu (xaxe wi) chic ximol ruwech ri ticoꞌn ri quisamajin riyeꞌ,

147
00:08:07,440 --> 00:08:08,960
xchaꞌ ri Jesús chique ri rudiscípulos.

148
00:08:08,960 --> 00:08:11,000
Y chupan cꞌa ri kꞌij riꞌ,

149
00:08:11,000 --> 00:08:16,160
ye qꞌuiy wi ri winek xeniman riche (rixin) ri Jesús ri chiriꞌ pa tinamit Sicar,

150
00:08:16,160 --> 00:08:18,680
ri cꞌo chiriꞌ pa rucuenta ri Samaria.

151
00:08:18,680 --> 00:08:22,320
Y riꞌ ruma chi ri ixok quereꞌ xberubij chique ri winek:

152
00:08:22,320 --> 00:08:25,960
Ri Jesús xubij chuwe ronojel ri ye nubanalon,

153
00:08:25,960 --> 00:08:27,360
xchaꞌ chique.

154
00:08:27,360 --> 00:08:32,640
Y ri ye aj Samaria riꞌ xbequicꞌutuj cꞌa utzil chare ri Jesús chi ticꞌojeꞌ ka quiqꞌui.

155
00:08:32,640 --> 00:08:35,720
Y Riyaꞌ xcꞌojeꞌ cꞌa ka caꞌiꞌ kꞌij quiqꞌui.

156
00:08:35,720 --> 00:08:42,800
Y sibilaj ye qꞌuiy chic winek ri aj chiriꞌ ri xeniman tek xquicꞌaxaj ri chꞌabel ri xubij ri Jesús.

157
00:08:42,800 --> 00:08:47,400
Ri winek riꞌ niquibilaꞌ cꞌa chare ri ixok ri xbeyaꞌo rutzijol chique:

158
00:08:47,400 --> 00:08:51,080
Wacami ketaman chic y nikanimaj chukaꞌ,

159
00:08:51,080 --> 00:08:55,160
pero ma xaxu (xe) ta wi ruma ri xabij riyit chake,

160
00:08:55,160 --> 00:09:02,200
xa can nikanimaj chukaꞌ ruma ri xkacꞌaxaj riyoj y xketamaj cꞌa chi kas kitzij wi chi ya Riyaꞌ ri Cristo,

161
00:09:02,200 --> 00:09:06,240
ri Colonel quiche (quixin) quinojel winek ri yecꞌo chuwech re ruwachꞌulef.

