﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,100
Chukan qꞌij,

2
00:00:08,100 --> 00:00:11,140
ri wineq ri xekꞌojeꞌ kan jukꞌan ruchiꞌ ri lago,

3
00:00:11,140 --> 00:00:15,340
xkikꞌuxlaꞌaj chi chiriꞌ xaxe ok jun barco xkꞌojeꞌ ri jun qꞌij kan,

4
00:00:15,340 --> 00:00:20,060
y ri Jesús ma xok ta e kikꞌin ri ru-discípulos atoq xebꞌa chupan,

5
00:00:20,060 --> 00:00:22,070
xa kiyon ri discípulos xebꞌa.

6
00:00:22,070 --> 00:00:30,420
Pero ekꞌo barcos eꞌeleneq pe pa tinamit Tiberias xebꞌeqaqa chiriꞌ chunaqaj ri apeꞌ xkꞌojeꞌ ri Jesús ri jun qꞌij kan,

7
00:00:30,420 --> 00:00:34,350
atoq xumatioxij chare ri Dios y xerutzuq ri wineq.

8
00:00:34,350 --> 00:00:39,980
Atoq xkiyaꞌ cuenta chare chi ri Jesús y ri ru-discípulos ma ekꞌo ta chik chiriꞌ,

9
00:00:39,980 --> 00:00:46,580
ri wineq xeꞌok e pa teq barcos y xebꞌa pa tinamit Cafarnaúm chukanoxik ri Jesús.

10
00:00:46,580 --> 00:00:50,780
Atoq ri wineq riꞌ xbꞌekilaꞌ ri Jesús jukꞌan ruchiꞌ ri lago,

11
00:00:50,780 --> 00:00:53,300
xkikꞌutuj razón chare:

12
00:00:53,300 --> 00:00:54,140
Tijonel,

13
00:00:54,140 --> 00:00:56,020
¿Jampeꞌ xatuqaqa waweꞌ?

14
00:00:56,020 --> 00:00:58,350
Ri Jesús xubꞌij chake:

15
00:00:58,350 --> 00:01:01,140
Kin qetzij nibꞌij chiwa,

16
00:01:01,140 --> 00:01:10,620
chi rix nginikanoj ma roma ta xitzꞌet ri nimalej teq retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios ri ngeqꞌalajrisan chi ja rijaꞌ taqayon pe wichin.

17
00:01:10,620 --> 00:01:15,940
Nginikanoj xa roma xixnanoꞌ rikꞌin ri kaxlan wey xinyaꞌ chiwa.

18
00:01:15,940 --> 00:01:17,020
Titijaꞌ iqꞌij,

19
00:01:17,020 --> 00:01:20,980
pero ma xe ta chin ndiwil ri rikil ri xa ndikꞌis.

20
00:01:20,980 --> 00:01:27,940
Titijaꞌ iqꞌij chin ndiwil ri rikil iway ri ndiyoꞌon chiwa ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.

21
00:01:27,940 --> 00:01:33,700
Y ri rikil wey riꞌ niyaꞌ chiwa riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal,

22
00:01:33,700 --> 00:01:39,060
roma ja yin ri chaꞌon roma ri Tataꞌaj Dios chin niyaꞌ chiwa.

23
00:01:39,060 --> 00:01:42,900
Y ri wineq xkikꞌutuj apu razón chare ri Jesús:

24
00:01:42,900 --> 00:01:49,020
¿Achike kꞌa ri utz chin ndiqatij qaqꞌij chubꞌanik chin keriꞌ ndiqabꞌen ri ndirajoꞌ ri Dios?

25
00:01:49,020 --> 00:01:51,140
Ri Jesús xubꞌij chake:

26
00:01:51,140 --> 00:01:54,060
Ri ndirajoꞌ ri Dios chi rix ndibꞌen,

27
00:01:54,060 --> 00:01:58,260
ja ri nginitaqij riyin ri yin taqon pe roma rijaꞌ.

28
00:01:58,260 --> 00:02:01,340
Ri wineq xkibꞌij chare ri Jesús:

29
00:02:01,340 --> 00:02:06,580
¿Achike retal ruchuqꞌaꞌ ri Dios ndabꞌen chin ndiqatzꞌet y ngatiqataqij?

30
00:02:06,580 --> 00:02:09,020
¿Achike ngatiker ndabꞌen?

31
00:02:09,020 --> 00:02:15,580
Ri ojer teq qatit-qamamaꞌ xkikꞌux ri maná xyoꞌox chake pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew,

32
00:02:15,580 --> 00:02:19,620
achel ndubꞌij ri tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios:

33
00:02:19,620 --> 00:02:23,060
Kaxlan wey chin chikaj xuyaꞌ chake chin xkikꞌux.

34
00:02:23,060 --> 00:02:25,420
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.

35
00:02:25,420 --> 00:02:27,380
Ri Jesús xubꞌij chake:

36
00:02:27,380 --> 00:02:36,340
Kin qetzij nibꞌij chiwa chi ma ja ta ri Moisés ri xyoꞌon ri kaxlan wey chin chikaj chake ri ojer teq iwatit-imamaꞌ,

37
00:02:36,340 --> 00:02:40,540
xa kin ja ri Nataꞌ Dios xyoꞌon chake,

38
00:02:40,540 --> 00:02:45,340
y ja chuqaꞌ rijaꞌ ri ndiyoꞌon ri qetzij kaxlan wey chin chikaj chiwa rix.

39
00:02:45,340 --> 00:02:49,100
Porque ri kaxlan wey ri nduyaꞌ ri Dios,

40
00:02:49,100 --> 00:02:51,380
ja ri jun ri qajneq pe chikaj,

41
00:02:51,380 --> 00:02:53,860
ri ndiyoꞌon kikꞌaslen ri wineq.

42
00:02:53,860 --> 00:02:57,940
Ri wineq ekꞌo apu chiriꞌ kereꞌ xkibꞌij chare ri Jesús:

43
00:02:57,940 --> 00:02:59,100
Ajaw,

44
00:02:59,100 --> 00:03:04,220
nojel ta ok qꞌij ndayaꞌ ri kaxlan wey riꞌ chaqe.

45
00:03:04,220 --> 00:03:05,940
Y ri Jesús xubꞌij chake:

46
00:03:05,940 --> 00:03:09,980
Ja riyin ri kaxlan wey ri ngiyoꞌon kꞌaslen.

47
00:03:09,980 --> 00:03:13,140
Ri ndipuꞌun wikꞌin y nduyaꞌ ránima wikꞌin,

48
00:03:13,140 --> 00:03:17,580
ma jumbꞌey chik xtichꞌumu rupan nixta xtichaqiꞌj chik ruchiꞌ.

49
00:03:17,580 --> 00:03:20,500
Pero achel nubꞌiꞌin chik chiwa,

50
00:03:20,500 --> 00:03:24,580
rix ma nginitaqij ta maske yin itzꞌeton chik.

51
00:03:24,580 --> 00:03:27,300
Konojel ri ngeruyaꞌ ri Nataꞌ Dios chuwa,

52
00:03:27,300 --> 00:03:30,700
ngepuꞌun y ndikiyaꞌ kánima wikꞌin,

53
00:03:30,700 --> 00:03:33,220
y riyin ma ngenwoqotaj ta e.

54
00:03:33,220 --> 00:03:36,460
Porque riyin ri yin qajneq pe chikaj,

55
00:03:36,460 --> 00:03:40,020
ma xinuqaqa ta chin nibꞌen ri nurayibꞌel riyin,

56
00:03:40,020 --> 00:03:44,660
xinuqaqa chin nibꞌen ri rurayibꞌel ri taqayon pe wichin.

57
00:03:44,660 --> 00:03:47,420
Y ri rurayibꞌel ri taqayon pe wichin,

58
00:03:47,420 --> 00:03:48,100
jareꞌ:

59
00:03:48,100 --> 00:03:50,820
Konojel ri eruyoꞌon chuwa,

60
00:03:50,820 --> 00:03:54,060
nixta jun chikiwech rejeꞌ nisech kan,

61
00:03:54,060 --> 00:03:59,300
xa kin xkenkꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ pa rukꞌisibꞌel qꞌij.

62
00:03:59,300 --> 00:04:03,380
Porque ri rurayibꞌel ri Nataꞌ ri taqayon pe wichin,

63
00:04:03,380 --> 00:04:04,180
jareꞌ:

64
00:04:04,180 --> 00:04:08,780
Konojel ri ndiketamaj achike riyin y nginikitaqij,

65
00:04:08,780 --> 00:04:11,860
ndikil ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta,

66
00:04:11,860 --> 00:04:17,070
y riyin ngenkꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ pa rukꞌisibꞌel qꞌij.

67
00:04:17,070 --> 00:04:24,750
Ja atoq riꞌ ri wineq israelitas ri ekꞌo apu chiriꞌ xechꞌaꞌa chirij ri Jesús roma rijaꞌ kereꞌ xubꞌij:

68
00:04:24,750 --> 00:04:28,220
Ja riyin ri kaxlan wey ri qajneq pe chikaj,

69
00:04:28,220 --> 00:04:28,830
xchajeꞌ.

70
00:04:28,830 --> 00:04:31,420
Y kereꞌ ndikibꞌilaꞌ:

71
00:04:31,420 --> 00:04:33,140
¿Ma ja ta laꞌ ri Jesús,

72
00:04:33,140 --> 00:04:34,620
rukꞌajol ri José?

73
00:04:34,620 --> 00:04:37,740
Roj xa qetaman kiwech ri rute-rutataꞌ.

74
00:04:37,740 --> 00:04:39,900
¿Y xa ndubꞌij chi qajneq pe chikaj?

75
00:04:39,900 --> 00:04:43,140
Pero ri Jesús xubꞌij chake:

76
00:04:43,140 --> 00:04:45,300
¡Ma kixwalal chuwij!

77
00:04:45,300 --> 00:04:49,660
Nixta jun wineq nditiker ndipuꞌun wikꞌin chin ngirutaqij,

78
00:04:49,660 --> 00:04:55,540
si ri Nataꞌ Dios ri taqayon pe wichin ma ndubꞌen ta samaj pa ránima chin ndukꞌen pe.

79
00:04:55,540 --> 00:04:57,540
Y ri wineq ri ngirutaqij,

80
00:04:57,540 --> 00:05:02,660
riyin pa rukꞌisibꞌel qꞌij nikꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ.

81
00:05:02,660 --> 00:05:06,220
Chupan ri kitzꞌibꞌan kan ri profetas ndubꞌij:

82
00:05:06,220 --> 00:05:09,380
Konojel ngetijox roma ri Dios.

83
00:05:09,380 --> 00:05:12,180
Keriꞌ tzꞌibꞌan kan.

84
00:05:12,180 --> 00:05:12,820
Romariꞌ,

85
00:05:12,820 --> 00:05:17,300
konojel ri ndikakꞌaxaj y ndiketamaj ri xubꞌij ri Nataꞌ Dios,

86
00:05:17,300 --> 00:05:20,260
ngepuꞌun wikꞌin chin nginikitaqij.

87
00:05:20,260 --> 00:05:26,260
Riꞌ ma ndubꞌij ta tzij chi kꞌo jun tzꞌeteyon ruwech ri Tataꞌaj Dios.

88
00:05:26,260 --> 00:05:30,180
Xa kin xe ri qajneq pe chikaj ri tzꞌeteyon ruwech,

89
00:05:30,180 --> 00:05:32,260
y riꞌ ja riyin.

90
00:05:32,260 --> 00:05:34,660
Kin qetzij nibꞌij chiwa:

91
00:05:34,660 --> 00:05:36,380
Ri ngirutaqij,

92
00:05:36,380 --> 00:05:39,940
kin kꞌo ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin.

93
00:05:39,940 --> 00:05:44,380
Ja riyin ri kaxlan wey ri ngiyoꞌon ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.

94
00:05:44,380 --> 00:05:46,340
Ri ojer teq iwatit-imamaꞌ,

95
00:05:46,340 --> 00:05:49,580
maske xkikꞌux ri maná pa chaqiꞌj y tzꞌiran ulew,

96
00:05:49,580 --> 00:05:51,260
xa xeken e.

97
00:05:51,260 --> 00:05:55,180
Pero ri ngekꞌuxu ri kaxlan wey qajneq pe chikaj,

98
00:05:55,180 --> 00:05:59,660
ndubꞌen chake chi ma ngebꞌeqaqa ta chupan ri kamik ri kin chin jumul.

99
00:05:59,660 --> 00:06:04,820
Ja riyin ri kꞌaslik kaxlan wey ri qajneq pe chikaj.

100
00:06:04,820 --> 00:06:07,620
Ri ndikꞌuxu re kaxlan wey reꞌ,

101
00:06:07,620 --> 00:06:09,860
ndikꞌojeꞌ rukꞌaslen chin jumul.

102
00:06:09,860 --> 00:06:12,540
Y ri kaxlan wey ri nibꞌij chiwa,

103
00:06:12,540 --> 00:06:14,340
ja ri nu-cuerpo,

104
00:06:14,340 --> 00:06:19,270
ri nijech pa kamik chin ndukꞌen pe kꞌaslen ma ndikꞌis ta chake ri wineq.

105
00:06:19,270 --> 00:06:23,580
Ri israelitas atoq xkakꞌaxaj ri xubꞌij ri Jesús,

106
00:06:23,580 --> 00:06:27,380
xkitzꞌen kiꞌ chi tzij y ndikibꞌilaꞌ chikiwech:

107
00:06:27,380 --> 00:06:32,740
¿Achike rubꞌeyal riꞌ chi re achi reꞌ nduyaꞌ ri ru-cuerpo chaqe chin ndiqakꞌux?

108
00:06:32,740 --> 00:06:34,540
Y ri Jesús xubꞌij chake:

109
00:06:34,540 --> 00:06:37,060
Kin qetzij nibꞌij chiwa:

110
00:06:37,060 --> 00:06:44,580
Si ma ndikꞌux ta ri nu-cuerpo riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal y ma nditij ta ri nukikꞌel,

111
00:06:44,580 --> 00:06:47,420
maneq ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta iwikꞌin.

112
00:06:47,420 --> 00:06:49,540
Ri ndikꞌuxu ri nu-cuerpo,

113
00:06:49,540 --> 00:06:51,420
y ndutij ri nukikꞌel,

114
00:06:51,420 --> 00:06:54,220
kꞌo ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin,

115
00:06:54,220 --> 00:06:59,340
y riyin nikꞌastajbꞌaꞌ e chikikajal ri animaꞌiꞌ pa rukꞌisibꞌel qꞌij.

116
00:06:59,340 --> 00:07:01,620
Porque ri nu-cuerpo,

117
00:07:01,620 --> 00:07:04,260
jariꞌ ri qetzij rikil wey,

118
00:07:04,260 --> 00:07:05,620
y ri nukikꞌel,

119
00:07:05,620 --> 00:07:07,580
jariꞌ ri qetzij yaꞌ.

120
00:07:07,580 --> 00:07:11,020
Ri ndikꞌuxu ri nu-cuerpo y ndutij ri nukikꞌel,

121
00:07:11,020 --> 00:07:16,580
jumul xe jun rubꞌanun wikꞌin y riyin jumul ngikꞌojeꞌ pa ránima.

122
00:07:16,580 --> 00:07:20,620
Y achel yin rutaqon pe ri Kꞌaslik Tataꞌaj Dios,

123
00:07:20,620 --> 00:07:23,060
ri achoq roma jumul kꞌo nukꞌaslen,

124
00:07:23,060 --> 00:07:26,500
keriꞌ chuqaꞌ ri ndikꞌuxu ri nu-cuerpo,

125
00:07:26,500 --> 00:07:31,220
nibꞌen chare chi woma yin jumul ndikꞌojeꞌ rukꞌaslen.

126
00:07:31,220 --> 00:07:34,940
Ri kaxlan wey qajneq pe chikaj ri nibꞌij chiwa,

127
00:07:34,940 --> 00:07:39,180
ma junan ta rikꞌin ri maná xkikꞌux ri ojer teq iwatit-imamaꞌ,

128
00:07:39,180 --> 00:07:43,900
porque ri maná riꞌ ma xtiker ta xerukal chuwech ri kamik,

129
00:07:43,900 --> 00:07:47,660
pero ri ndikꞌuxu ri kaxlan wey qajneq pe chikaj,

130
00:07:47,660 --> 00:07:51,300
kin ndikꞌojeꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta rikꞌin.

131
00:07:51,300 --> 00:07:59,220
Nojel reꞌ xubꞌij ri Jesús atoq ngerutijoj ri kimolon kiꞌ pa sinagoga pa tinamit Cafarnaúm.

132
00:07:59,220 --> 00:08:01,460
Atoq xkakꞌaxaj ri ndubꞌij ri Jesús,

133
00:08:01,460 --> 00:08:05,420
ekꞌiy chikiwech ri eꞌoqayon richin kereꞌ xkibꞌij:

134
00:08:05,420 --> 00:08:08,740
¡Cuesta chaqe ri tijonik nduyaꞌ!

135
00:08:08,740 --> 00:08:11,180
¿Achike jun xtitiker ndutaqij?

136
00:08:11,180 --> 00:08:11,280
ngechajeꞌ.

137
00:08:11,280 --> 00:08:17,460
Pero ri Jesús kin retaman wi pa ránima chi ri eꞌoqayon richin ngejasjat roma ri xubꞌij,

138
00:08:17,460 --> 00:08:19,220
romariꞌ xubꞌij chake:

139
00:08:19,220 --> 00:08:23,460
¿Re xinbꞌij ndubꞌen chiwa chi ndiwojoꞌ nginiyaꞌ kan?

140
00:08:23,460 --> 00:08:25,380
¿Achike ta kꞌa ndinaꞌ rix chare,

141
00:08:25,380 --> 00:08:32,620
xa ta nginitzꞌet riyin ri aj chikaj ri xinuꞌalex chiꞌikajal chi ngibꞌa e chikaj apeꞌ yinkꞌo pa nabꞌey?

142
00:08:32,620 --> 00:08:36,900
Ri ndiyoꞌon ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta ja ri Espíritu Santo.

143
00:08:36,900 --> 00:08:41,340
Ri cuerpo chin jun wineq ma nduyaꞌ ta ri kꞌaslen riꞌ.

144
00:08:41,340 --> 00:08:43,020
Ri tzij ri nubꞌiꞌin pe chiwa,

145
00:08:43,020 --> 00:08:49,500
kin rikꞌin ri Espíritu epataneq wi y kin ndikiyaꞌ ri kꞌaslen ma ndikꞌis ta.

146
00:08:49,500 --> 00:08:54,060
Pero ekꞌo jujun chiꞌikajal rix ri ma nginikitaqij ta.

147
00:08:54,060 --> 00:08:56,620
Keriꞌ xubꞌij ri Jesús chake,

148
00:08:56,620 --> 00:09:04,660
porque xe jampeꞌ pa nabꞌey retaman achike ri ma ngetaqin ta richin y ri ndijacho e richin pa kiqꞌaꞌ ri wineq.

149
00:09:04,660 --> 00:09:06,740
Y ri Jesús xubꞌij chuqaꞌ chake:

150
00:09:06,740 --> 00:09:12,900
Romariꞌ nubꞌiꞌin chik chiwa chi nixta jun wineq nditiker ndipuꞌun wikꞌin chin ngirutaqij,

151
00:09:12,900 --> 00:09:20,860
si ma ja ta ri Nataꞌ Dios ndiyoꞌon qꞌij chare chi ndipuꞌun.

152
00:09:20,860 --> 00:09:23,060
Y roma keriꞌ xubꞌij chake,

153
00:09:23,060 --> 00:09:28,820
santienta ri eꞌoqayon richin ma xkoqaj chi ta ri Jesús.

154
00:09:28,820 --> 00:09:32,860
Y ri Jesús xubꞌij chake ri kabꞌlajuj ru-discípulos:

155
00:09:32,860 --> 00:09:35,420
¿Ndiwojoꞌ chuqaꞌ rix nginiyaꞌ kan?

156
00:09:35,420 --> 00:09:38,860
Ri Simón Pedro xubꞌij chare ri Jesús:

157
00:09:38,860 --> 00:09:39,660
Ajaw,

158
00:09:39,660 --> 00:09:42,260
¿achike chik kꞌa jun utz chin ta xtiqoqaj?

159
00:09:42,260 --> 00:09:47,540
Porque awikꞌin rat pataneq ri tzij ri ndukꞌen pe kꞌaslen ma ndikꞌis ta.

160
00:09:47,540 --> 00:09:52,940
Roj qetaman y qataqin chi ja rat ri Loqꞌolej Rukꞌajol ri Dios.

161
00:09:52,940 --> 00:09:56,180
Y ri Jesús xubꞌij chake ri ru-discípulos:

162
00:09:56,180 --> 00:10:00,260
Ja riyin ri xichaꞌon iwichin rix kabꞌlajuj discípulos,

163
00:10:00,260 --> 00:10:05,260
pero nibꞌij chiwa chi jun chiꞌikajal rix kin itzel wi.

164
00:10:05,260 --> 00:10:09,060
Atoq ri Jesús xubꞌij chi kꞌo jun chikikajal ri kin itzel wi,

165
00:10:09,060 --> 00:10:13,100
chirij ri Judas rukꞌajol ri Simón Iscariote xchꞌaꞌa wi.

166
00:10:13,100 --> 00:10:17,380
Porque ri Judas riꞌ jariꞌ ri ndijacho e ri Jesús pa kiqꞌaꞌ ri wineq,

167
00:10:17,380 --> 00:10:21,160
y ri Judas jun chikikajal ri kabꞌlajuj discípulos.

