﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:30,300
januxun romano maiwan kesua Italia maewan Roma anu xanen ibu dasibi binuatun jau Pablo unanti wanun jadi nuku nichinkatsi shinanshinxun jau nuku iyunun capitán Julio soldado jawen xukua ewapa kena César Augustonadan,

2
00:00:30,300 --> 00:00:37,100
Pablo inun jabu bichimisbu betsabu jatu Feston inankin yunukin:

3
00:00:37,100 --> 00:00:44,260
—Roma anu iyukin jatu mekejaidakubaintankanwen— aka

4
00:00:44,260 --> 00:01:07,080
mae Adramitio anua niwe xaxu ewapa Asia anu kaiwen jaki nuku naneabu mai pakea Macedonia mae betsa Tesalónica anua nukun jaibu Aristarco nukube kaya ianenwan kexa patankubaini

5
00:01:07,080 --> 00:01:24,420
janu uxashini kai mae betsa Sidón anu nun keti ikaya capitán Julion Pablo duawakin jeneyua januxun Jesús ikunwainbu jawen jaibuaibuki jau jatuki bayutanunbun,

6
00:01:24,420 --> 00:01:25,060
iwanan,

7
00:01:25,060 --> 00:01:30,220
nemama kaken bechitan pimakin duawashianbu

8
00:01:30,220 --> 00:01:42,440
janua Sidón anua bestenkaini kai natukan ewapa jawen kena Chipre nun kapanan niwe beaiwen taea dunkebaini

9
00:01:42,440 --> 00:02:03,800
mai pakea dabe Cilicia inun Panfilia besuudi ianenwan dunkebaini kai atimas mai pakea betsa Licia anu jawen mae betsa Mira anu nun jikia ja xaxu nun jawen kai jenetan

10
00:02:03,800 --> 00:02:23,660
janua maei niwe xaxu ewapa Italiakidi kai romano soldadobu capitán Julion benabaunkin betsa Alejandría anua kai bechitan ana jawen kakatsi jaki inatan nun kai

11
00:02:23,660 --> 00:02:50,240
unanxubidajaida kakunkaini uxakunkaini ianenwan patankubaini daya chakayamakubaini mae betsa Cnido besusi niwen nuku niti aka nuku jaska wa yusmaudi natukan betsa Creta dunkebauni mae betsa Salmona natukan kesua binubaini

12
00:02:50,240 --> 00:03:10,320
niwen nuku kamama texkitan unanxubida kai bikajaidakunkainkin natukan Creta kexa patankubaini atimas mae betsa Lasea dapi jawen kena Buenos Puertos anu nuku keti akabu nun jikiken

13
00:03:10,320 --> 00:03:29,760
niwe pepa manakubaini uxa ichapakunkaini jawaida kainama judiobu samakemisbutian ma binuken ui pakei taei niwewan bei meseaya jaskawen taexun bebunkidi jatu nemakin Pablon yuikin:

14
00:03:29,760 --> 00:03:31,380
—Junibuun,

15
00:03:31,380 --> 00:03:35,300
jaska en shinain matu yuinun ninkakanwen.

16
00:03:35,300 --> 00:03:36,980
Ean en uiainan,

17
00:03:36,980 --> 00:03:50,100
ninkamas nun kaya niwe mesejaida bekin nuku xaxu bichia matun xekiwan inun nukun mabu dasibi xaxuyabi benui keyutiduki.

18
00:03:50,100 --> 00:03:55,380
Nukudi jasai nukun jiwea nun benudiatiduki.

19
00:03:55,380 --> 00:03:58,200
Buyamayunankanwen— jatu wa

20
00:03:58,200 --> 00:04:07,940
januxun jatun xaxu bumis inun xaxu ibu niti ikatsi ikama capitán Julion jabu besti ninkaniki,

21
00:04:07,940 --> 00:04:10,960
Pablon jancha ninkamadan.

22
00:04:10,960 --> 00:04:15,900
—Nenu Buenos Puertos bai butua chakabuki.

23
00:04:15,900 --> 00:04:24,420
Jaskanuxun nun matsi binutidumaki— ikaya dasibibun jabiaskasdi shinain:

24
00:04:24,420 --> 00:04:26,220
—Jaskakenan,

25
00:04:26,220 --> 00:04:27,820
nenua buidan,

26
00:04:27,820 --> 00:04:33,300
Creta natukanu Fenice mae anu bunankanwen,

27
00:04:33,300 --> 00:04:35,140
janu bai butua peki,

28
00:04:35,140 --> 00:04:44,880
noroestekidi inun sudoestekidi uiankidi janu bashikutan nun ui binuyununbunan— ikaibun

29
00:04:44,880 --> 00:04:54,260
janua ana bunun ixun shinantan buaibun niwe kushipama duakabi surkidia pe xunku ikaya:

30
00:04:54,260 --> 00:04:55,180
—Peki.

31
00:04:55,180 --> 00:04:57,620
Eskawen nun katiduki,

32
00:04:57,620 --> 00:05:08,120
jawa bikamadan— ika ana kai taei natukan Creta jawen kexa jawama nun patankubainaya

33
00:05:08,120 --> 00:05:19,480
janua jawaida natukankidia niwe meshupa kushipa bekin ian namakis nukun xaxu nuku tu akubainaya

34
00:05:19,480 --> 00:05:36,560
jaska waxun ana tsitsunwantun ana ja kaikidi butima niwewanen chishtekidi buaiwen taexun xaxu jawen tuenbainti jeneabu niwen besti xaxu bini bini abainaya

35
00:05:36,560 --> 00:05:57,840
janua natukan jatiuma jawen kena Cauda junea jaudi niwe xunku ikamaudi dunkebainkin jawen jasai paxati xaxu pishta danexekea kai nuitapatan dayajaidatan mapemakin nun nanea:

36
00:05:57,840 --> 00:06:00,340
“Nukun xaxu ewapa mushitiduki”,

37
00:06:00,340 --> 00:06:01,140
iwanan,

38
00:06:01,140 --> 00:06:21,940
xaxu ibu dayaxunmisbun dispi kushipawen xaxu dawexekubainkin keyutan nespa jawen kena Sirte anu texke itiduki ika datekin ja xaxu dakedexkain bichai jau jaki teanun,

39
00:06:21,940 --> 00:06:22,860
iwanan,

40
00:06:22,860 --> 00:06:39,560
ji keku pukuabu jatun mestenwanken niwen tu abainmis tadi ewapadi jawen ji maxkenanyanbi pekaxun butekin nun peka niwewanen xaxu tu akubainaya

41
00:06:39,560 --> 00:07:01,760
janua ana penaya niwewan ana kushipa bekin xaxu dabe dabe achakayamaya xaxu nadabeketiduken datekin xaxu xanka duakabi wanun ixun ja mabu buaibu jatidi ian medan datekin pukukin taewaibun

42
00:07:01,760 --> 00:07:27,520
janua uxa dabeshina ana penaya niwewan maindiamaken ja niwen jawen tu abainmis tadi ewapa inun jawen chibu inun jawen nabe inun maxkenan dasibi dispiyabi xaxu anua jatubetan mekenen dasibitun xutukin ian medan nun pukuabu

43
00:07:27,520 --> 00:07:37,780
januxun niwen nuku ichakawakubainaya meshu tibi bishi uianma inun xaba tibi badi uianmadi:

44
00:07:37,780 --> 00:07:39,140
“Nun peamaki,

45
00:07:39,140 --> 00:07:44,540
janiada jasakin nukun jiwea nun benui kaii”,

46
00:07:44,540 --> 00:07:45,120
ikaibun

47
00:07:45,120 --> 00:07:56,020
natian datekin jawa piabuma ikubainaibun janua Pablo jatu nashui ika benikaun jatu yuikin:

48
00:07:56,020 --> 00:07:57,380
—Junibuun,

49
00:07:57,380 --> 00:08:02,780
en jancha ninkatan Creta anu man bashikushianan,

50
00:08:02,780 --> 00:08:05,080
bika chakabu man meama ikeanaii.

51
00:08:05,080 --> 00:08:09,700
Jaskabiaya punu nukayamakanwen.

52
00:08:09,700 --> 00:08:11,100
Natianan,

53
00:08:11,100 --> 00:08:15,700
xaxu besti benuaya nuku dasibi nun mawama ixanaii.

54
00:08:15,700 --> 00:08:18,100
Matu yuinun ninkakanwen.

55
00:08:18,100 --> 00:08:25,900
Meshu medan en Dios ja en dayaxunmis ea mekemistun jawen nai tsuma yunua juxun

56
00:08:25,900 --> 00:08:27,540
ea yuikin:

57
00:08:27,540 --> 00:08:28,500
—Pabloon,

58
00:08:28,500 --> 00:08:30,860
dateyamawe.

59
00:08:30,860 --> 00:08:45,420
Romano xanen ibujaida min uin kanun Diosun mia medabewakin ja dasibi xaxun mibe buaibu miwen taexun jatu tenanma en jatu paxa waxanaii— akin ea yuixuki.

60
00:08:45,420 --> 00:08:47,360


61
00:08:47,360 --> 00:08:48,780
Junibuun,

62
00:08:48,780 --> 00:08:52,260
ana punu nukama benimakanwen.

63
00:08:52,260 --> 00:08:53,140
Eanan,

64
00:08:53,140 --> 00:09:00,900
en Dios ikunwanyan jaska ea yubaxu axanai en ja shinaiin,

65
00:09:00,900 --> 00:09:04,320
nun jaskai kai jawen nai tsuman ea yuixudan.

66
00:09:04,320 --> 00:09:12,200
Jakia natukan betsa anu nuku teawai kaikiaki— jatu wa

67
00:09:12,200 --> 00:09:39,580
janua Creta anua buimabu ma 2 semana kaya meshu betsatian ianenwan dexun betsa jawen kena Adriático anu niwen nuku xutukubaunaya ianenwan buspu tsaubainkin nuku dabe dabe akubainaya xaxu ibu dayaxunmistun unanxubida bana ninkatan shinain:

68
00:09:39,580 --> 00:09:41,980
“Nun ma mai kemaii”,

69
00:09:41,980 --> 00:09:43,080
ixun

70
00:09:43,080 --> 00:09:57,040
jawen nua meti dispiwen mea 36 metro tanatan ana ja kachu xekekainaya ana mekin 27 metro tanadiatan

71
00:09:57,040 --> 00:10:18,800
mishkiki keti ikin tsakai kaya datekin jawen xaxu tsumakin mai betanti xankama dabe inun dabe xaxu chixukidi pukuabu niti iken jau Diosun penaya uinmakin jatu medabewanun manai manishinaibun

72
00:10:18,800 --> 00:10:21,700
xaxu pishta butetan paxanun,

73
00:10:21,700 --> 00:10:22,500
iwanan,

74
00:10:22,500 --> 00:10:36,080
xaxun dayamisbun jatu padain xaxu debukidia jawen mai betanti betsadi pukui itsai padananantan paxai bupananbun

75
00:10:36,080 --> 00:10:44,900
jakia jaskaibukidi unankin capitán Julio inun soldadobu Pablon jatu yuikin:

76
00:10:44,900 --> 00:10:50,780
—Jabun xaxu ibu dayaxunmisbu jabu besti paxaibunan,

77
00:10:50,780 --> 00:10:52,500
matudan,

78
00:10:52,500 --> 00:10:55,420
man jaskatan paxatidubumaki.

79
00:10:55,420 --> 00:10:59,120
Jatu nemakanwen— jatu wa

80
00:10:59,120 --> 00:11:11,340
jawen bupananbun capitán datekin jawen soldadobu yunua ja dispiwen xaxu pishta nexabu mexteabu ianen pukukainaya

81
00:11:11,340 --> 00:11:17,020
ma pena kemaya jau pinunbun Pablon shinankin jatu yunukin:

82
00:11:17,020 --> 00:11:21,020
—Menan dasibitun jawada pidikanwen,

83
00:11:21,020 --> 00:11:31,680
man jaskai ikai ma semana dabe kabia uxa tenekin uinkubainkin man jawa piama en matu uiainan.

84
00:11:31,680 --> 00:11:34,660
Jaskaken en matu yunuaii.

85
00:11:34,660 --> 00:11:38,940
Punu nukama man paxakatsis ikaidan,

86
00:11:38,940 --> 00:11:39,900
pidikanwen.

87
00:11:39,900 --> 00:11:45,100
Man nuitapabiai man jawa chakabui benuama ixankanaii.

88
00:11:45,100 --> 00:11:51,200
En jancha en matu yuiai jakimayamakanwen— jatu waxun

89
00:11:51,200 --> 00:12:02,520
jaska jatu yuitan Pablon misi bixun dasibibun besuudia dakeama Dios kenwantan misi tunkexun pikin taewaya

90
00:12:02,520 --> 00:12:07,320
januxun unanxubida benimabaun jabundi piaibun

91
00:12:07,320 --> 00:12:11,980
ja xaxuwen nun jawen kaidan,

92
00:12:11,980 --> 00:12:14,960
nukubudan,

93
00:12:14,960 --> 00:12:27,640
Januxun yaniwatan xaxu ana xankawakin xekiwan putakin texe washinabu ana jawen jenekin pukukin keyuabun

94
00:12:27,640 --> 00:12:43,180
janua penaya uinbaunkin xaxu ibu jabu dayaxunmisbubetan janida kexa betsaudi janu unanbuma anu buabu jawa unanma jakia jawen dexun anu mashi uintan:

95
00:12:43,180 --> 00:12:48,460
—Mashiudi nun teai katidumenkain.

96
00:12:48,460 --> 00:12:53,640
Jaudi bunankanwen— jatu wa

97
00:12:53,640 --> 00:13:18,080
jabun jabiaskadi shinankin jawen tsitsunti jaiman nea pekaxun xaxu debu anu ja niwen tu abainmis tadi pishta ana puntetan ian anu jenekin jawen mai betanti dispi jaki nexea mexteabu mashikidi tu iki nunukaini kemai taeaya

98
00:13:18,080 --> 00:13:38,800
jakia jene janus kushibidanai anu uke medan mashi tsakai janu uianma texke ika ana jadakidi katima jene kushipai buspu tsaubidankin xaxu chixu tsaka tsaka akin jaxka jaxka akin taewaya

99
00:13:38,800 --> 00:13:52,160
juni bichiyamabu nunai jau paxai junebainyamanunbun yubakatan soldadobun jatu detekatsis ikaibun

100
00:13:52,160 --> 00:14:06,680
jakia Pablo jatu mekemakatsis ikin soldado capitán Julion jatu nematan nunanikabu jabu dukun jau pukubain mashin mapekenunbun jatu yunua

101
00:14:06,680 --> 00:14:25,660
nuna unanbumadi ja kachu xaxu nabe inun xaxu tuax ikaiwen jau bununbun dasibi nuku yunua jaskai dasibi nun nunubaini mashi metsatan nun mapekebidanbidani keyuniki,

102
00:14:25,660 --> 00:14:30,740
paxai tsua jasamadan.

103
00:14:30,740 --> 00:14:38,840
Janu dasibi jasama mashin nun mapekei keyuken natukan jawen kena “Maltaki”,

104
00:14:38,840 --> 00:14:39,680
ikin nuku yuiabu nun ninkaya

105
00:14:39,680 --> 00:14:42,700


106
00:14:42,700 --> 00:14:57,100
ja uian nuku aka xunska nun matsi teneaya janu yuda betsa jiweabu dasibi nukuwen nuikin nuku duawakin kadu ichapa kuaxun nun yui bununbun nuku kenabu

107
00:14:57,100 --> 00:15:15,560
jadi kaxun Pablon metax ichawaxun chi anu manchinkin kuaya metax anua chi kuai anu xana mebidani dunu pianan taxnikidan ishchukidan jawen mekenki pikin mukua dunuken

108
00:15:15,560 --> 00:15:23,600
ja janua yudabun jawen meken anu dunu dunua uin jawen datei yuinamekin:

109
00:15:23,600 --> 00:15:26,360
—Na junidan,

110
00:15:26,360 --> 00:15:30,280
pubenkin yuda betsa tenainmamenkain.

111
00:15:30,280 --> 00:15:43,980
Ianenwan anua paxabiaxuken dunu yunukin nukun mekenika yushin pepatun jiwea inanma kupikikidan— ikaibun

112
00:15:43,980 --> 00:15:51,180
jakia jawaida Pablon jawen meken meishkukin chi anu dunu putatan jawa meama kayaken

113
00:15:51,180 --> 00:15:53,720
januxun dasibibun shinankin:

114
00:15:53,720 --> 00:15:58,520
“Mexaxatan jawaida mawaimenkain”,

115
00:15:58,520 --> 00:16:06,160
ixun manajaidabiaibun jawama kayaken jaskaya shinan betsa watan jabun yuikin:

116
00:16:06,160 --> 00:16:08,400
—Ja junidan,

117
00:16:08,400 --> 00:16:11,360
yushin kushipamenkain,

118
00:16:11,360 --> 00:16:15,560
dunun pibia isin teneama kayabin!

119
00:16:15,560 --> 00:16:17,740
— akaibun

120
00:16:17,740 --> 00:16:38,740
janua jabia ianenwan kexa chaima natukan xanen ibu jawen kena Publio jawen mae ewapa kesuakea anua juxun nuku iwankin mapemashinxun 3 xaba jawen jiwetanxun nuku pimakin pewakin nuku duajaidawaya

121
00:16:38,740 --> 00:16:56,980
jatu jaska waitian Publion epa yuna inun chixu tenei dakaken Pablo yuiabu uin kaxun jau medabewanun Diosun kushipa yukaxuntan jau xuxanun jaki mepitan mea jawaida maianyan

122
00:16:56,980 --> 00:17:13,940
natukan Malta anuxun ninkakin keyubauni jau eadi xuxawanun ika isin teneaibu bebidan bebidanaibu jatu xuxawai uxe dabe inun besti Malta anu nun jiweyuniki.

123
00:17:13,940 --> 00:17:47,280
Malta anuxun nuku duajaidawaibun ui inun niwe chakabu mainkunkainaya niwe xaxu ewapa betsa Alejandría anuadi romano yushin ji dami dabe jatun kena Cástor inun Pólux xaxu jawen debukidi netanibu ma niwe pepa taeaya ja xaxuwen ana nun inai taekainaya nun jaya katanun tadi inun piti nuku inankuintan nuku jaya nichianbu

