1
00:00:05,000 --> 00:00:12,460
Masara Festus ti may ka zlən Pol acin, ka va a kambawal a liɓlay Roma.

2
00:00:12,460 --> 00:00:21,800
Masara toku ɓaw Pol tete ndiri maparam ta je fərsəna, vəl ta a zləra maday soji, zlim tik Zuliyus.

3
00:00:21,800 --> 00:00:30,220
Zuliyus toku maday soji ma takan ta daba sojigi pe, ma nja ka ɗiyi kəzəɗ masara ma mar lay kərap.

4
00:00:30,220 --> 00:00:33,660
Min ɗere, min ti lap tete sinigi.

5
00:00:33,660 --> 00:00:40,920
Kedirek kambawal ti yaha á liɓlay Adəramit za, bay Azi mata maru.

6
00:00:40,920 --> 00:00:44,060
Kambawal tik a va ka cəɓ ka va ita.

7
00:00:44,060 --> 00:00:48,120
A va ka zlan á liɓlay pana pana ta liɓlay Azi za.

8
00:00:48,120 --> 00:00:51,980
Min tap acin a nin, aza min sliɗ ka va kini.

9
00:00:51,980 --> 00:00:55,160
Aristarku ti lah kini ɗere.

10
00:00:55,160 --> 00:01:00,240
A yaha á liɓlay Tesaloniki za, bay Masedəwan mata maru.

11
00:01:00,240 --> 00:01:02,540
Min pic pic a lay va.

12
00:01:02,540 --> 00:01:06,320
Ka gbəma tik acin min ti təɗ a liɓlay Sidon.

13
00:01:06,320 --> 00:01:15,080
A liɓlay toku, maday soji ma nja ka saf saha Pol a keren katəf ka va ka fəɗ ngami tik ka jan kən ham.

14
00:01:15,080 --> 00:01:16,920
Kedirek Pol ti ya.

15
00:01:16,920 --> 00:01:20,580
Min tap a nimin a liɓ kambawal ka va gibik.

16
00:01:20,580 --> 00:01:23,420
Miɗ a kəz kini kahay kahay a tala yəm.

17
00:01:23,420 --> 00:01:30,940
Min təngəɗ kambawal, aza min va kini á mazlən liɓlay Kipirus mgbaw ta yəm.

18
00:01:30,940 --> 00:01:33,980
A nin miɗ ɗaha kazaway kun.

19
00:01:33,980 --> 00:01:42,280
Min va kini á mazlən liɓlay Silisi ege Pamfili za ka va a liɓlay Mira, bay Lisi mata maru.

20
00:01:42,280 --> 00:01:45,040
A nin min jema kaɗ acin.

21
00:01:45,040 --> 00:01:56,200
A liɓlay toku, maday soji ma lah kini ti jan kambawal ma yaha liɓlay Alekisandari za ka va a liɓlay Itali.

22
00:01:56,200 --> 00:02:00,820
Soji toku ti ngar kini, mini ka tap a nin.

23
00:02:00,820 --> 00:02:06,780
Ti təɗ wan pe, mine va zaya zaya, ngam miɗ a dangar kini kazaway.

24
00:02:06,780 --> 00:02:13,180
Min mata nja mbeh ka bat liɓlay Kinid kaɗ, miɗ a ləv day day.

25
00:02:13,180 --> 00:02:16,200
Katəf ka va gibik gibik ɗa ɗakun.

26
00:02:16,200 --> 00:02:23,000
Min təngəɗ kambawal acin, ka va á mazlən Kireta za ta daba daba yəm.

27
00:02:23,000 --> 00:02:28,100
Min zlan liɓlay maparam a nin, zlim tik Salmone.

28
00:02:28,100 --> 00:02:34,160
A zləra kini wər, mi cuko, miɗ tá pala liɓlay toku gəc kaɗ.

29
00:02:34,160 --> 00:02:36,340
Ama miɗ a nin ɗere.

30
00:02:36,340 --> 00:02:42,780
Min ti ɓərəs kaɗ ka va a miɗ tik səɓ, á mazlən liɓlay Kireta toku ngiɗ.

31
00:02:42,780 --> 00:02:48,100
Ka dawən tik, min ti təɗ ka lay gar kambawal ta jakwar liɓlay Laze.

32
00:02:48,100 --> 00:02:52,960
Lay gar kambawal toku a nja ka wəla ta «Lay Nəp Menekin.»

33
00:02:52,960 --> 00:02:55,560
Min ti zlay talan pe a katəf.

34
00:02:55,560 --> 00:03:03,720
Dara sumay Yahudiyagi ti jan kini a nin, aza təra miɗ, ta nja ka ca a sembe ti sla.

35
00:03:03,720 --> 00:03:06,900
Pol mátá ngareten a ma kizeri kambawal gi:

36
00:03:06,900 --> 00:03:12,100
«Wa ndiri ɗa, ta ɓənu, min tokon ti va gibik səɓ wər, kən a va ka həl tokon.

37
00:03:12,100 --> 00:03:20,060
Kambawal tokon a va ka ngav, dongol ta liɓ tik a va ka lekw, aza ko ndiri maparam ta daba tokon, a va ka məcigi ɗere.»

38
00:03:20,060 --> 00:03:24,160
Ama maday soji a yək labar Pol kun.

39
00:03:24,160 --> 00:03:29,760
Sey ti yək ma hidi ma kizer kambawal, ege ma mar kambawal.

40
00:03:29,760 --> 00:03:34,700
Aza pala maday ndirigi ti may ta ka va gibik səɓ.

41
00:03:34,700 --> 00:03:41,680
Ngam lay, kambawal mata gar a nin toku, lay tik ninek kun ka nəp a nin a təra cəcən.

42
00:03:41,680 --> 00:03:47,060
Ndirigi ti may ta ka va gibik a liɓlay Fenikis.

43
00:03:47,060 --> 00:03:51,840
Fenikis toku lay menekin, kambawal ta nja ka gar a nin ka nəp.

44
00:03:51,840 --> 00:03:58,780
Aza lay gar kambawal toku a liɓlay Kireta á pala lay, pic ta nja ka tuk á nin kaɗ.

45
00:03:58,780 --> 00:04:10,000
Ko miɗ a yaha á kaɗ za, ko a yaha á wərəm kaɗ, a təɗ a nin kun, aɗa ndiri mátá may ta, ka nəpigi a nin ka təra cəcən.

46
00:04:10,000 --> 00:04:12,560
Kedirek miɗ ti yaha ma pala pala.

47
00:04:12,560 --> 00:04:14,760
Miɗ tik a ca a sembe ɗakun.

48
00:04:14,760 --> 00:04:20,460
Ndiri ma kizeri kambawal ti ɓən ta, ka va gibik acin a va ka nja ninek.

49
00:04:20,460 --> 00:04:28,260
Sinigi kaf masa ma ɓilik ɓilik za, ta nja ka gari kambawal a sin, aza min sliɗ ka va kini.

50
00:04:28,260 --> 00:04:31,860
Mine va á bəramajəjən ngiɗ ta liɓlay Kireta.

51
00:04:31,860 --> 00:04:38,520
Kedirek miɗ maday ti yaha á liɓlay Kireta za, aza ti gwaɗ kambawal kini a daba daba yəm.

52
00:04:38,520 --> 00:04:42,700
Miɗ maday toku a nja ka wəla ta Ewerakilan.

53
00:04:42,700 --> 00:04:47,660
Ndiri mbəlam mbəlam ta ka kizer kambawal, ama miɗ ti day.

54
00:04:47,660 --> 00:04:54,700
Min dəɓ kaɗ ka kambawal, ker kizer tik a kaɗ, miɗ acin ka tep kini a kambawal tik.

55
00:04:54,700 --> 00:05:00,480
Miɗ ɓaw ɓaw kini, kúlá liɓlay mekedirek ma mgbaw ta yəm, zlim tik Kawda.

56
00:05:00,480 --> 00:05:06,920
Min mata təɗ a mazlən liɓlay toku, miɗ a ca day day kazaway kun.

57
00:05:06,920 --> 00:05:14,000
Min ti jan katəf acin ka masl kambawal mekedirek, ma kər kər da dawən kambawal maday,

58
00:05:14,000 --> 00:05:16,500
ka ngazla, ka fi a liɓ maday.

59
00:05:16,500 --> 00:05:26,020
Ka dawən tik, ndiri ma kizeri kambawal maday toku, ti ɓawi miseh nja sembe ka jaw kambawal maday kaɗ, ka nja toy toy.

60
00:05:26,020 --> 00:05:37,980
A zləra tan, miɗ a va ka ɓaw kambawal, ka va liɓ vəkaɗ ma bat liɓlay Libi kaɗ, ngam kambawal ti va liɓ vəkaɗ, a nja ka ngav.

61
00:05:37,980 --> 00:05:46,140
A tala ngatoku, gudel mata kər ta á ma miɗ za, ti masl ta kaɗ, ngam miɗ ka gwaɗ kini baba kun.

62
00:05:46,140 --> 00:05:51,860
Ka dawən tik keri kambawal kaɗ, ka va tik a zləra tik acin.

63
00:05:51,860 --> 00:05:54,140
Miɗ wər a cay tik day day səɓ.

64
00:05:54,140 --> 00:06:02,360
Ka gbəma tik, tar ka zimbiri dongol ta liɓ kambawal kaɗ a liɓ yəm, ngam kambawal ka nja kef kef.

65
00:06:02,360 --> 00:06:12,360
Ka gbəma tik a nimin, ndiri ma kizeri kambawal ɓawi kən həl kəzəɗ tan ta liɓ kambawal, ɓaw zimbir a zləra tan a liɓ yəm.

66
00:06:12,360 --> 00:06:22,820
Ti təɗ wan pe, mine ləma pic ɓaw gəmzla ɗakun, ngam gazlavay ti pek lay kaɗ ba, aza miɗ a cay tik səɓ a sembe.

67
00:06:22,820 --> 00:06:27,980
Min mata ləma wa toku za, mi cuko micin kini a va ka lekw.

68
00:06:27,980 --> 00:06:32,980
Ti təɗ wan pe, ndiri ta liɓ kambawal a hami kən ham kun.

69
00:06:32,980 --> 00:06:38,320
Pic takan Pol sliɗ za acin, gar á gar, aza a ngareten:

70
00:06:38,320 --> 00:06:50,240
«Ndiri ɗa, ta nja takana hi zlimi ma ɗa wər, hidi a va ka nəpay tokon a liɓlay Kireta, macah kən tokon a va ka lekwigi ɗakun, aza ni va ka sa tokon beni ɗakun ɗere.

71
00:06:50,240 --> 00:06:54,060
Yo, tá nja cah ta ngar hini, hi njá ka pərət kun.

72
00:06:54,060 --> 00:06:57,540
Ko hidi takan ta daba tokon ma va ka lekw micin tik ɗa ɗakun.

73
00:06:57,540 --> 00:07:00,460
Sey kambawal a va ka ngav á gindik.

74
00:07:00,460 --> 00:07:08,680
Kata mata ngar hini wa nja ngatoku, ngam Dabawəzləv ma mar ka, ɓaw ta nja ka həl kəzəɗ tik, ti zləna mazlən tik a zləra ɗa a vuɗu.

75
00:07:08,680 --> 00:07:11,000
Mata ya za, ti ngar ka:

76
00:07:11,000 --> 00:07:13,100
“Wa Pol, a njá ka pərət kun.

77
00:07:13,100 --> 00:07:16,100
Ha va ka təɗ a gibe masara Roma ma mar lay kərap.

78
00:07:16,100 --> 00:07:22,460
Aza ndiri kərap ta liɓ kambawal, Dabawəzləv a va ka bit ta za, a tala menekin tik ta talan ku.”

79
00:07:22,460 --> 00:07:27,640
A tala ngatoku acin, ta ngar hini ndiri ɗa, liɓi hini ta njá ka ca gəma baba kun.

80
00:07:27,640 --> 00:07:32,800
Kati sənu, Dabawəzləv a va ka ɗiya kən toku duze, wa nja mata ngar ka.

81
00:07:32,800 --> 00:07:39,240
Miɗ a va ka ɓaw tokon, ka tep a bəramajəjən ta liɓlay maparam ma mgbaw ta yəm.»

82
00:07:39,240 --> 00:07:47,480
Ka wan guɓ a tala foɗ, min a wilin ɓe ɓe a daba daba yəm, zlim tik Mitil Maday ta Daba Daba.

83
00:07:47,480 --> 00:07:50,420
Aza miɗ a wilin a kəz kini.

84
00:07:50,420 --> 00:07:58,700
Mata va ka nja a daba daba vuɗu, ma kizeri kambawal ti ɓən ta acin, min mbeh ka təɗ a bəramajəjən.

85
00:07:58,700 --> 00:08:06,500
Ɓawi miseh ma kər kər ta masa, ta nja ka sli yəm a sin, aza fi ta a liɓ yəm, ka saf kpəm tik.

86
00:08:06,500 --> 00:08:13,140
Mata ɓawi miseh toku a liɓ yəm za, sla slagi a mabəra, pa' pa' guɓ guɓ səray.

87
00:08:13,140 --> 00:08:21,120
Miɗ mata ɓaw kambawal kini a gibik gibik za, sli sli yəm ta nin, mabəra guɓ a tala jeɓin.

88
00:08:21,120 --> 00:08:30,080
Ma kizeri kambawal mata ləma ta za, yəm a gəc kaɗ, ti pərətigi, ngam tá kambawal kini ka kpis ka gugun.

89
00:08:30,080 --> 00:08:40,340
Ɓawi masa ma ɓilik ɓilik foɗ, ta nja ka gari kambawal a sin kaɗ, aza fi ta a liɓ yəm á zal za, kambawal ka gar kaɗ.

90
00:08:40,340 --> 00:08:43,680
Ti pu ta, pu pu lay ka pat a zakay.

91
00:08:43,680 --> 00:08:47,640
Ma kizeri kambawal ti may ka bit micin tan acin.

92
00:08:47,640 --> 00:08:52,420
Ti ɗiyi dabaray, aza ti ngareten a ndirigi:

93
00:08:52,420 --> 00:09:03,880
«Hi nja a kese a liɓ kambawal maday cah, na kini, ni va ka jem a liɓ kambawal mekedirek ka va ka fi masa a liɓ yəm á gibe kambawal za.»

94
00:09:03,880 --> 00:09:12,900
Sinigi ta ɓawi kambawal mekedirek a liɓ maday kaɗ, ka fi a liɓ yəm, Pol a ngareten a sojigi tete maday tan acin:

95
00:09:12,900 --> 00:09:18,680
«Hin ti ker ma kizeri kambawal titoku ka jemigi kaɗ wər, hi va ka lekw micin hini.»

96
00:09:18,680 --> 00:09:27,900
Sojigi mata zlim ta wa toku za, zli kambawal mekedirek ta ka kambawal maday toku kaɗ, ka kwar á gindik manja ndirigi.

97
00:09:27,900 --> 00:09:34,740
Mata va ka nja lay mbeh ka pat, Pol a ngareten a ndirigi kərap ta liɓ kambawal, ka ham kən ham.

98
00:09:34,740 --> 00:09:36,220
A ngareten:

99
00:09:36,220 --> 00:09:43,980
«Hi ləma, ti təɗ wan guɓ a tala foɗ, min tokon ti ɓərəs, ka sa beni a tala yəm, aza hi ham kən ham kun.

100
00:09:43,980 --> 00:09:50,400
Ama ta ngar hini, tá nja cah, hi ham kən ham acin, hini ka jan sembe ka bit micin hini.

101
00:09:50,400 --> 00:09:55,400
Ko kən piseɗ, ma va ka həlen a hidi takan ta daba tokon ɗa ɗakun.»

102
00:09:55,400 --> 00:10:02,080
Pol mata ngar wa toku za, ɓaw biret a vere tan kərap, aza a ngaren soko a Dabawəzləv.

103
00:10:02,080 --> 00:10:06,380
Ɓaw biret toku wak za, aza a hamu.

104
00:10:06,380 --> 00:10:13,180
Ndiri kərap mata ləma ta za, pərət a həleten baba kun, ti hami na tan ɗere.

105
00:10:13,180 --> 00:10:20,380
Min ta liɓ kambawal toku kərap, min bələk səray, a wom cesireɗ, atama koh (276).

106
00:10:20,380 --> 00:10:32,100
Min mata ham kən ham toku, ham ham za, min ɓaw ma fəna masəf, zer zer á liɓ yəm kaɗ, ngam kambawal kini ka nja kef kef a tala yəm.

107
00:10:32,100 --> 00:10:36,160
Lay mata pat za, min ləma liɓlay á gibe kini za.

108
00:10:36,160 --> 00:10:39,660
Ndiri ma kizeri kambawal a səni liɓlay tik kun.

109
00:10:39,660 --> 00:10:43,240
Gaɓ gədək, sinigi ləma bəramajəjən.

110
00:10:43,240 --> 00:10:47,880
Á pala maparam, yəm a kwar tananan, aza gugun a nin kun.

111
00:10:47,880 --> 00:10:52,880
Mata ləma ta wa toku za, ti may ta kwet, ka va ka gar a nin.

112
00:10:52,880 --> 00:10:59,340
Sinigi masl masl masa ta nja ka gari kambawal a sin, aza ker ta a liɓ yəm.

113
00:10:59,340 --> 00:11:05,980
Ti masli miseh ma kər kər ta ka kən kizer kambawal kaɗ, ka jan ka kizer a nimin.

114
00:11:05,980 --> 00:11:15,000
Ɓawi gudel kambawal, kər kər á gibe kambawal za, miɗ ka jan ka gwaɗ kini ka təɗ a bəramajəjən.

115
00:11:15,000 --> 00:11:16,560
Min va va.

116
00:11:16,560 --> 00:11:20,720
Kedirek kambawal ti kpis ka vəkaɗ ma təvər təvər.

117
00:11:20,720 --> 00:11:28,780
Njoɗ mazəra kambawal ti va sərdək á liɓ vəkaɗ kaɗ, aza a kəz baba ka lay tik za ɗakun.

118
00:11:28,780 --> 00:11:32,580
Á zal kini za yəm, á gibe kini za yəm.

119
00:11:32,580 --> 00:11:40,820
Madaba kambawal ta zal za, yəm ma kəz ma gingiɓ gingiɓ ti ngu zaba kacapa kacapa.

120
00:11:40,820 --> 00:11:49,980
Sojigi ta nin ti may ta ka pəm ndiri fərsəna ta nin za, ngam a ca ta, a va ka ci zlev zlev ka si tan za.

121
00:11:49,980 --> 00:11:58,660
Ama maday soji ti may ka bit micin Pol, ti ngareten a sojigi, ka pəmi ndiri fərsəna za ɗakun.

122
00:11:58,660 --> 00:12:05,800
A ngareten a ndiri ma səni yəm ka mbirigi a liɓ yəm ka ci zlev zlev ka vi məndar pəpəla.

123
00:12:05,800 --> 00:12:15,100
A ngareten a ma fəna ndirigi, ka kawi zləra ka pay kambawal ma nga nga za pana pana, ka vigi a məndar ɗere.

124
00:12:15,100 --> 00:12:21,620
Min kərap, min ti ɗiyu wa nja maday soji mata ngar kini, aza min kərap ti bit.

125
00:12:21,620 --> 00:12:24,700
Kən ma həl kini ɗa ɗakun.

126
00:12:24,700 --> 00:12:36,000
Min mata bit micin kini a liɓ yəm za, ndiri ta liɓlay ma mgbaw ta yəm toku mátá ceɗ kini acin, zlim liɓlay tik Malta.

127
00:12:36,000 --> 00:12:39,660
Aza ndiri toku ti kaw kini zləra səsəray.

128
00:12:39,660 --> 00:12:46,800
Ti mbəl kini kuhu, mini ka siɓu, ngam van ti tar ka za, aza cəcən a zəm kini.

129
00:12:46,800 --> 00:12:51,220
Pol ti va gasa wiɗen ka sek a kuhu, mini ka siɓu.

130
00:12:51,220 --> 00:12:59,480
Mata va ka seku, min ləma wən ka zləra tik zeterenna, ti ngacu, ngam kuhu á gamaha a liɓ wiɗen za.

131
00:12:59,480 --> 00:13:06,840
Ndiri ta liɓlay toku mata ləmi wən ka zləra Pol za, a ngarigi kəsəm kəsəm acin:

132
00:13:06,840 --> 00:13:13,920
«Gawla toku hidi ma nja ka ndəv teli, aɗa Dabawəzləv mátá may ka ɓas kita tik.

133
00:13:13,920 --> 00:13:22,020
Ti bita məlay məlay ka yəm za, aza tá nja cah, zaɓəl a wilin ɓe ɓe a kəsəm tik.»

134
00:13:22,020 --> 00:13:29,160
Pol kpecek wən ka zləra tik kaɗ a liɓ kuhu, aza ko kən ma həlen, ɗa ɗakun.

135
00:13:29,160 --> 00:13:34,600
Ndiri toku a ca ta a va ka ɗizl, akun a va ka ndəv ka məc njoɗ.

136
00:13:34,600 --> 00:13:39,660
Mata pu ta, pu pu, kən ma həlen ɗa ɗakun, tar ka ngarigi acin:

137
00:13:39,660 --> 00:13:43,780
«Gawla cah wər, dabawəzləv maparam ndiri cah!»

138
00:13:43,780 --> 00:13:49,660
Ka lay min mata ɓas a nin ka siɓ kuhu toku, lay biz maparam mbeh a jakwar kini.

139
00:13:49,660 --> 00:14:00,140
Hidi ma mar lay biz ta jakwar kini toku, hidi maday ma mar liɓlay Malta ma mgbaw ta yəm toku, zlim tik Pubiliyus.

140
00:14:00,140 --> 00:14:07,000
Gawla toku ti yək kini zləra səsəray ida tik acin, aza min ti wan a nin pic makaɗ.

141
00:14:07,000 --> 00:14:12,500
Cin a dal, ma wan wan, aza kəsəm tik kwet, a nja ka ra kən ra.

142
00:14:12,500 --> 00:14:23,360
Pol mata zlimi labar tik za, sliɗ va a zləra tik, a dəkəɓ Dabawəzləv a tala tik, ɗiya zləra tik a tala tik, aza ti bitu ka dal tik za ɗere.

143
00:14:23,360 --> 00:14:33,200
Ndiri ma dal dal maparamigi ta liɓlay toku mata zlimi labar tik za, ti sliɗ ti yigi ɗere, aza Pol ti bit ta ka dal tan za.

144
00:14:33,200 --> 00:14:39,920
Ndiri ta liɓlay toku ti ɓawi kən ka zlimi ka zlimi acin, aza ti vəl kini.

145
00:14:39,920 --> 00:14:47,420
Min mata va ka va gibik, ti vəl kini kən kərap, min mata mayu, ka ɗa muluk a sin.