﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,980
Festus‑em Italy‑tesqesugyinkut angyaghpagkun,

2
00:00:09,980 --> 00:00:16,540
aglaatestekii Paul‑llu ilangillu anusimingllaghat umiilwaaghmun Julius‑mun.

3
00:00:16,540 --> 00:00:19,640
Julius‑enkut pilluwaghtekullghiit aatqelghiit,

4
00:00:19,640 --> 00:00:25,100
“Umiilegpigaam Pilluwaghtengi.”

5
00:00:25,100 --> 00:00:28,680
Taawa angyaghpak Adramyttium‑emeng pi,

6
00:00:28,680 --> 00:00:34,000
aghulaqsaqleggiinaaghtekaq nenun Asia‑m esnenganilngughnun.

7
00:00:34,000 --> 00:00:37,380
Tawavek uuglluta aghulaqukut.

8
00:00:37,380 --> 00:00:42,540
Aristarchus‑em maligtiinkut Thessalonica‑ghmiim.

9
00:00:42,540 --> 00:00:45,780
(Thessalonica Macedonia‑melnguq).

10
00:00:45,780 --> 00:00:49,080
Unaamingani kaatukut Sidon‑mun.

11
00:00:49,080 --> 00:00:53,160
Julius‑em pinitungwaaq pikaa Paul,

12
00:00:53,160 --> 00:00:57,080
laalightestaqluku ilakumtaaghanun Sidon‑mi,

13
00:00:57,080 --> 00:01:00,700
sameng aklukegkaaneng tuunaqluku pisqelluku.

14
00:01:00,700 --> 00:01:09,880
Sidon‑meng aghulaqukut anuqa aygumun enkaam igleghtukut uqiinellghakun qiighqam Cyprus‑em.

15
00:01:09,880 --> 00:01:13,400
Igleghaakut esnengakun Cilicia‑mllu Pamphylia‑mllu,

16
00:01:13,400 --> 00:01:20,180
taagken nagneghtukut Myra‑mun Lycia‑melngughmun.

17
00:01:20,180 --> 00:01:24,320
Tamaanteftuq angyaghpak Alexandria‑meng pi,

18
00:01:24,320 --> 00:01:31,680
enkaam Umiilwaaghem Julius‑em liigikluku Italy‑nnaqutanga uugtestiinkut.

19
00:01:31,680 --> 00:01:36,440
Nunmaasqughhaq igleghtukut qafsinegyagllak aghneq,

20
00:01:36,440 --> 00:01:40,800
iwernga piyaqliighngaamta kaatukut Cnidus‑mun.

21
00:01:40,800 --> 00:01:44,640
Anuqliitem igleghapagningiitesinkut taagavek,

22
00:01:44,640 --> 00:01:49,400
igleghtukut uqiinellghakun qiighqam Crete‑em,

23
00:01:49,400 --> 00:01:52,000
naghughlluku Salmone.

24
00:01:52,000 --> 00:01:56,400
Esnengiighhaakun igleghtukut piyaqliighngaamta,

25
00:01:56,400 --> 00:01:58,920
kaatukut kangighamun aatqelghiimun,

26
00:01:58,920 --> 00:02:00,760
Uqitaghvik Kangighaq,

27
00:02:00,760 --> 00:02:04,880
taana qantaghanlenguq Lasea‑meng.

28
00:02:04,880 --> 00:02:11,240
Tamaanteghllagtukut qenwat yakughnaghtaa taakluku igleghamun,

29
00:02:11,240 --> 00:02:18,160
siingenllu Aghneq naghughlleghhii priest‑et aghqerraaghvigat seghleghqellghitnun Jews‑et.

30
00:02:18,160 --> 00:02:22,920
Enkaam Paul‑em kelengasaaghii angyaghpagem umiilwaaghi.

31
00:02:22,920 --> 00:02:23,640
Pikii,

32
00:02:23,640 --> 00:02:25,320
“Ukughsi yugni,

33
00:02:25,320 --> 00:02:32,120
sumemni whaa elngaatall yakughniighnaqukut igleghallemnni.

34
00:02:32,120 --> 00:02:35,640
Iflaaqelteggullu angyaghpagput usituumaan,

35
00:02:35,640 --> 00:02:39,540
entaqun talwa tuqulaghaallequkut.”

36
00:02:39,540 --> 00:02:46,040
Iwernga Umiilwaaghem Julius‑em nagatkaqegkek angyaghpagemllu umiilga,

37
00:02:46,040 --> 00:02:49,820
angyaghpaleklu yuuk avelghaghluku Paul.

38
00:02:49,820 --> 00:02:59,300
Allullutengllu angyaghpagem yugi igleghsukat qayughllak taana kangighaq yakughnalghii angyaghpagmun uksughfiguluni.

39
00:02:59,300 --> 00:03:05,480
Kaannaqnaluteng Phoenix‑mun pikat uksughsaghqaaluteng tamaani.

40
00:03:05,480 --> 00:03:10,480
Phoenix‑em kangighaa qiighqamelnguq Crete‑mi,

41
00:03:10,480 --> 00:03:14,460
northwest‑munllu southwest‑munllu ayuqelghii.

42
00:03:14,460 --> 00:03:20,320
Ikegkemeng anuqataghaaghsan angyaghpagem yugi pikat,

43
00:03:20,320 --> 00:03:23,360
“Taanata anuqa utaqakaghput.”

44
00:03:23,360 --> 00:03:28,920
Enkaam uyghiita sayugluku telanangaakut Crete‑em esnengiighhaakun.

45
00:03:28,920 --> 00:03:36,260
Iwernga anuqlighllagtuq nakaghyameng enkaam qiighqameng atghaghteghllagaa.

46
00:03:36,260 --> 00:03:45,660
Angyaghpak awatmun tengsagu quutmun taglaghnaqutkesaghluta iilqayugtukut enkaam upuupeng tengtestukut.

47
00:03:45,660 --> 00:03:53,040
Qiighqasqughhaam Cauda‑m uughqanganun lliighusinkut uqiteghraagtukut.

48
00:03:53,040 --> 00:03:59,320
Tawani qamuqsaqefut angyaghhaghput piyaqliighutkeghngaamteggu qaakaghput.

49
00:03:59,320 --> 00:04:06,320
Taagken angyaghpak ayugighsaghaat asighlluku tapghaghmeng.

50
00:04:06,320 --> 00:04:12,880
Alingluteng qenaaghllughquunnayukameng Syrtis‑mi telanangat ifkaghqughluki tengtestukut.

51
00:04:12,880 --> 00:04:17,000
Unaamingani paninang esla almesiqeghllagyagu,

52
00:04:17,000 --> 00:04:21,880
angyaghpagem usingan ilangi meghmun ateghqughiit.

53
00:04:21,880 --> 00:04:28,240
Awakaghaani esla almesiqsagu angyaghpagem sanqutngi ateghqughiit.

54
00:04:28,240 --> 00:04:31,680
Qafsinegllak aghneq siqinngunani,

55
00:04:31,680 --> 00:04:38,600
ighaleqetaangunani piiq eslam seghleghllagem angtalanganeng.

56
00:04:38,600 --> 00:04:40,800
Enkaam talwa iilqayugtukut,

57
00:04:40,800 --> 00:04:44,120
isigimaqun tuqulaghaannaqelghiikut.

58
00:04:44,120 --> 00:04:49,960
Yuget neghegpenateng muluughllagyata Paul‑em nekevluni pikii,

59
00:04:49,960 --> 00:04:52,280
“Ukughsi yugni,

60
00:04:52,280 --> 00:04:59,720
nagatkaqsaqufsinga kennayanghilnguukut Crete‑meng enkaam aghsaan seghleliighnayanghitusi,

61
00:04:59,720 --> 00:05:02,520
saghyangiinnayanghitusi.

62
00:05:02,520 --> 00:05:05,360
Iwernga iilqayugpenasi,

63
00:05:05,360 --> 00:05:10,760
nalighhiinaghsi tuqunaanghituq iwerngaqun angyaghpagiillequkut.

64
00:05:10,760 --> 00:05:17,240
Unuk Kiyaghneghem yaqulgan takukaqaanga.

65
00:05:17,240 --> 00:05:20,720
Taanata Kiyaghneq manigughaqegkegka,

66
00:05:20,720 --> 00:05:21,880
ellngan pikaanga.

67
00:05:21,880 --> 00:05:23,560
Yaqulgem piinga,

68
00:05:23,560 --> 00:05:24,160
‘Paul,

69
00:05:24,160 --> 00:05:25,440
alingegpenang,

70
00:05:25,440 --> 00:05:26,920
kaallequten Rome‑emun,

71
00:05:26,920 --> 00:05:34,000
nekevellequten sivungakun Umiilegpigaam.

72
00:05:34,000 --> 00:05:42,120
Yughaatkegkaqutegpeneng angyaghpagmetelguteten qamaglluki Kiyaghneghem yugulilleqii.’

73
00:05:42,120 --> 00:05:44,480
Enkaam quyatek,

74
00:05:44,480 --> 00:05:49,880
ugpeqiinga Kiyaghneghqun tawatetngwaaghesqelluku ungipaatellemtun.

75
00:05:49,880 --> 00:05:54,600
Iwerngaqun angyaghpagiillequkut qiighqami.”

76
00:05:54,600 --> 00:06:00,720
Qula estamat siipneqluku unuk Kelliimi Adriatic‑mi tengtiinkut.

77
00:06:00,720 --> 00:06:09,320
Taakwani unugem qukaani yulaaghet piiqut quutmun tughwaaghsugninniluta.

78
00:06:09,320 --> 00:06:17,220
Tapghaq uqigkutighluku meghmun ateghsaqmegteggu yuginaq yaagneq uusqaghtutkaftuq.

79
00:06:17,220 --> 00:06:26,360
Tazingapighqaaghyamta tapghaq ateghllaataghyaqmegteggu akimigaq yaagneq uusqaghtutkaliimalghii.

80
00:06:26,360 --> 00:06:35,000
Yulaaghet alingegkat angyaghpak qalmesinnayukan enkaam estamaneng uyghighaat kingungakun.

81
00:06:35,000 --> 00:06:38,160
Taagken yughaghtut aghhragkiighesqelluku.

82
00:06:38,160 --> 00:06:46,840
Angyaghpagem yulaaghi anagnaqegkat sivuyaga angyaghpagem uyghiitelighnaqesighwaaghutkelluku,

83
00:06:46,840 --> 00:06:50,360
angyaghhaq meghmun ateghtekaat.

84
00:06:50,360 --> 00:06:54,800
Iwernga Paul‑em pikii umiilwaaqlu pilluwaghtetlu,

85
00:06:54,800 --> 00:07:03,720
“Ukut yuget aghulaqegkata kayutepagiillequkut enkaam elpesi tuqulaghaallequsi.”

86
00:07:03,720 --> 00:07:07,520
Enkaam pilluwaghtet angyaghhaq keputkaat.

87
00:07:07,520 --> 00:07:12,920
Aghtaghaghnaqaqaallu Paul‑em qamaglluki neghesqughwaaqii,

88
00:07:12,920 --> 00:07:14,360
pikii,

89
00:07:14,360 --> 00:07:21,720
“Qula estamat siipneqluku aghneq neghelqunghitusi qayughllak elngaatall kelengaruulghiisi.

90
00:07:21,720 --> 00:07:26,400
Tamaaken apalluqluku neghesqughwaaghnaqamsi iknaqughtesqellusi.

91
00:07:26,400 --> 00:07:34,080
Nalighhiinaghsi tuqunaanghituq talwa aqnighhnaanghituq.”

92
00:07:34,080 --> 00:07:43,740
Nepiighyami neqekrangllameng tugulluni igamsiqayugvikluku Kiyaghneq manungitni ikulluni neghegkaq.

93
00:07:43,740 --> 00:07:48,320
Yuget ilutughsaghyisteng ellngitlu qamaglluteng neghuutkat.

94
00:07:48,320 --> 00:07:54,480
Qerngaghllagemta angyaghpagmelngughni 276‑nguukut.

95
00:07:54,480 --> 00:08:02,960
Qamaglluteng neghuunneghmeng apeghiighyameng angyaghpak uqengellinaluku wheat‑a meghmun ateghqughaat.

96
00:08:02,960 --> 00:08:07,120
Aghsagu quutmeng esghaatut,

97
00:08:07,120 --> 00:08:10,520
taawanginaq liisuqenghitaat natungutanga.

98
00:08:10,520 --> 00:08:17,680
Iwernga kangighalguftuq esnalegmeng enkaam taaggun tamlagnaqsugtut.

99
00:08:17,680 --> 00:08:21,240
Kepuulluki uyghiitet unitkiit meghmelluki,

100
00:08:21,240 --> 00:08:24,720
petugutiiklu aquutak naghighquqiit.

101
00:08:24,720 --> 00:08:32,560
Taagken sayugluki telaanangat sivuyagmelnguut tengtestut tespikavek esnamun.

102
00:08:32,560 --> 00:08:40,080
Iwernga angyaghpagem sivuyaga aghqitaghisan kingunga qagighllaget kagimtaat.

103
00:08:40,080 --> 00:08:49,680
Pilluwaghtet piyaghiit anusimingllaghat tuququghnaluki luuraq quutmun pugimluteng navek anagnayukata.

104
00:08:49,680 --> 00:08:55,840
Iwernga umiilwaaghem tuqutesugumangitkaa Paul enkaam iinghutkii.

105
00:08:55,840 --> 00:09:01,600
Yeghlegi qelqii pugimaqayuggaat quutmun tagliisqelluki.

106
00:09:01,600 --> 00:09:10,800
Tamaakut pugimellgilnguut angyaghpagem ikellghaakun tuguluki taglaghnaqesqegkii quutmun.

107
00:09:10,800 --> 00:09:17,880
Tawaten qamaglluta yaywaaseng uuglleghaatukut quutmun.

108
00:09:17,880 --> 00:09:25,240
Yaywaaseng quutmun uugsamta liigikaghput qiighqaq Malta‑ngutanga.

109
00:09:25,240 --> 00:09:34,880
Tamaakumiit elngaatall upughatiinkut kumaqisimaamta qayughllak aqlaghaghtekanga eslallugughsimaghmi.

110
00:09:34,880 --> 00:09:38,240
Paul saqumigluni quugkameng qiighimaluku,

111
00:09:38,240 --> 00:09:43,720
tuqunalghii nemeghyaq maatneghem aanesluku quugneng,

112
00:09:43,720 --> 00:09:46,120
iiggakun amqeghtekaa.

113
00:09:46,120 --> 00:09:53,120
Tamaakumiit esghaghluku nemeghyaq Paul‑em iigganeng qughaghngalghii ilateng pikiit,

114
00:09:53,120 --> 00:09:56,700
“Ipapestaaq una yuuk yugtaghtenguuq.

115
00:09:56,700 --> 00:10:03,260
Qaywa unꞌgani meghmi tuqunghiteghngaaghmi esghaghhu tuquyaghqaamalghii.”

116
00:10:03,260 --> 00:10:13,720
Paul‑em iiggeni ufsugusaqminiki nemeghyaq ifkaghtuq kenghegnun iwernga talwa nemeghyam aqnighsimangilkanga.

117
00:10:13,720 --> 00:10:18,880
Yuget pikaqsaqangat Paul puuveghllagnaqniluku nalighmeng tuqunaqniluku.

118
00:10:18,880 --> 00:10:23,580
Iwernga sagpenani muluughllagyan,

119
00:10:23,580 --> 00:10:25,620
sumeghtaghaatkegkaat,

120
00:10:25,620 --> 00:10:28,440
“Una naliqaat kiyaghneghet.”

121
00:10:28,440 --> 00:10:32,280
Taam qiighqam umiilga Publius,

122
00:10:32,280 --> 00:10:35,600
nunalguftuq ughugsighvimta tungangani.

123
00:10:35,600 --> 00:10:39,520
Publius‑em elngaatall upughatiinkut,

124
00:10:39,520 --> 00:10:42,160
ellnganitukut pingayut aghneghet.

125
00:10:42,160 --> 00:10:47,120
Atanga puqleghanguftuq aqsalliqumaghmi.

126
00:10:47,120 --> 00:10:50,480
Paul‑em esghaghyaghtughluku yughaatkelluku,

127
00:10:50,480 --> 00:10:53,300
saafsaqminigu naallghutuq.

128
00:10:53,300 --> 00:11:01,120
Paul tawaten piyan qamaglluteng ilangi qinuyuget tagilaghaatkat enkaam naallghutkat.

129
00:11:01,120 --> 00:11:05,720
Tamaaken apalluqluku tunqughtaagiinkut tunusameng.

130
00:11:05,720 --> 00:11:15,440
Tamaani pingayut tanqit atughluki aghulaqsaghqaaghsamta tunqughtaalaataghiinkut tumangani atughqamnneng.

131
00:11:15,440 --> 00:11:18,520
Paul Rome‑ellghii

132
00:11:18,520 --> 00:11:24,400
Angyaghpak Alexandria‑meng pi uksughsimalghii tamaani qiighqami.

133
00:11:24,400 --> 00:11:33,540
Aatqeftaa “Malghik kiyaghneghek” sivuyaganiteftuklu ulimaaghulutek taakuk.

134
00:11:33,540 --> 00:11:37,280
Aghulaqsaghqaaghsan taaggun uugtukut.

