﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,260
Taawanguq yuuk,

2
00:00:07,260 --> 00:00:11,400
aatqelghii Lazarus‑meng qinuyukaq.

3
00:00:11,400 --> 00:00:17,940
Bethany‑mi kiyaghtengngulghii nayagegmini Mary‑nkugni Martha‑nkugni.

4
00:00:17,940 --> 00:00:27,380
(Taam Mary‑m taakwaningani Atanghem itegii kuuvikluki tepengllaasimeng nuyamineng sangigsaghqaqii.

5
00:00:27,380 --> 00:00:33,500
Mary‑m kuugqegkanga Lazarus qinuyulghii.)

6
00:00:33,500 --> 00:00:39,160
Mary‑nkuk Martha‑nkuk ungipaasaghtiisqegkaak Jesus,

7
00:00:39,160 --> 00:00:40,660
“Ataneq,

8
00:00:40,660 --> 00:00:42,920
piniqegkan qinuyuguuq.”

9
00:00:42,920 --> 00:00:46,080
Jesus ungipaasatni pikaq,

10
00:00:46,080 --> 00:00:55,860
“Qinuyullghan apallaa tuqullghunghituq iwernga usuqisiiluni Kiyaghneghmun pinguuq,

11
00:00:55,860 --> 00:01:01,760
esghiisqellukullu aghtughyaghqaanghilleghllaga Ighneghan Kiyaghneghem.”

12
00:01:01,760 --> 00:01:06,300
Jesus‑em piniqegkek Martha‑nkuk anglegutkullghiik,

13
00:01:06,300 --> 00:01:08,300
Lazarus‑llu.

14
00:01:08,300 --> 00:01:13,500
Iwernga nagaqughngaaghmigu Lazarus‑em qinuyullgha,

15
00:01:13,500 --> 00:01:17,060
paninang maalghuk aghneghek tamaantekaq.

16
00:01:17,060 --> 00:01:20,620
Taagken Jesus‑em maligsaaghteni pikii,

17
00:01:20,620 --> 00:01:23,560
“Judea‑nneqigtelta.”

18
00:01:23,560 --> 00:01:26,000
Maligsaaghtengita pikaat,

19
00:01:26,000 --> 00:01:28,220
“Apeghtughista,

20
00:01:28,220 --> 00:01:34,000
legan qantaghaqun Jews‑et tuqunnaqegkaqaaten milughpagaatameng.

21
00:01:34,000 --> 00:01:37,300
Whaa alla aglanqigsugsiin?”

22
00:01:37,300 --> 00:01:39,860
Jesus‑em kiimsiqii,

23
00:01:39,860 --> 00:01:43,840
“Aghneghem ataasim avellgha nighuguq.

24
00:01:43,840 --> 00:01:49,520
Kina alngunak igleghtekumi aghneghmi naaggnaanghituq,

25
00:01:49,520 --> 00:01:54,600
qayughllak esghaghaqaa tumeni nunam nighugakun.

26
00:01:54,600 --> 00:02:04,580
Iwernga kina alngunak igleghtekumi unugmi naagsaghqaaguq qayughllak nighugilnguq ilumini.”

27
00:02:04,580 --> 00:02:08,200
Jesus tawaten piluni pikiillu,

28
00:02:08,200 --> 00:02:11,800
“Ilakumtaaghput Lazarus qavaaguq,

29
00:02:11,800 --> 00:02:14,180
taghtughsaghtughnaqaqa.”

30
00:02:14,180 --> 00:02:16,840
Maligsaaghtengita pikaat,

31
00:02:16,840 --> 00:02:17,820
“Ataneq,

32
00:02:17,820 --> 00:02:21,160
qavaakumi piniighlleqaa.”

33
00:02:21,160 --> 00:02:26,660
Jesus‑em pinguyaqangi Lazarus tuqumaniluku,

34
00:02:26,660 --> 00:02:33,800
iwernga maligsaaghtengita sumeghtaghaatkegkaat Lazarus qavaaniluku.

35
00:02:33,800 --> 00:02:37,400
Enkaam Jesus‑em ungipaatngwaaqii,

36
00:02:37,400 --> 00:02:39,980
“Lazarus tuqumaaq.

37
00:02:39,980 --> 00:02:44,820
Quyaanga ellnganinneghitkaalghiinga tuqaaqngan.

38
00:02:44,820 --> 00:02:49,780
Apalluqaqa elpesinun ugpeqataghhiisqellunga.

39
00:02:49,780 --> 00:02:51,000
Tagitek,

40
00:02:51,000 --> 00:02:52,340
takulteggu.”

41
00:02:52,340 --> 00:02:59,060
Taagken Thomas‑em (Malghimengllu aatqelghiim) pikii maligsaaghtelgutni,

42
00:02:59,060 --> 00:03:03,960
“Whangkutallu tuqulgusighyaghtuulteggu.”

43
00:03:03,960 --> 00:03:11,400
Jesus‑em kaalluni Bethany‑mun nagaquqaa Lazarus tuqumaniluku,

44
00:03:11,400 --> 00:03:16,640
enmis estamagughtaqeftii aghneghet llivelleghmineng.

45
00:03:16,640 --> 00:03:20,440
Bethany qantaghanlenguq Jerusalem‑emeng,

46
00:03:20,440 --> 00:03:28,560
enkaam uglapiglleghhiit Jews‑et tagilaghaatkat ilutughsaghnalukek Martha‑nkuk Mary‑nkuk,

47
00:03:28,560 --> 00:03:32,220
kuugꞌghegkenka tuqullghaneng.

48
00:03:32,220 --> 00:03:37,920
Martha‑m nagaqughyamigu Jesus taginiluku paasqaa,

49
00:03:37,920 --> 00:03:40,040
Mary nemetkaq.

50
00:03:40,040 --> 00:03:42,260
Martha‑m pikaa Jesus,

51
00:03:42,260 --> 00:03:43,700
“Ataneq,

52
00:03:43,700 --> 00:03:48,700
maantekaayaquvek kuugqa tuqunayanghituq.

53
00:03:48,700 --> 00:03:50,940
Iwernga liisimakaqa,

54
00:03:50,940 --> 00:03:58,320
talwa maaten Kiyaghneghem tuunyaghqaqaaten sameng alngunak aaptekuvek.”

55
00:03:58,320 --> 00:04:00,240
Jesus‑em pikaa,

56
00:04:00,240 --> 00:04:04,740
“Kuugꞌghen unguvaghllequq unguvalleghmun.”

57
00:04:04,740 --> 00:04:06,320
Martha‑m pikaa,

58
00:04:06,320 --> 00:04:13,460
“Liisimakaqa unguvaghllequq tuqukat unguvaghtuuskata kingulighmi aghneghmi.”

59
00:04:13,460 --> 00:04:15,520
Jesus‑em pikaa,

60
00:04:15,520 --> 00:04:20,700
“Whanga tuqulleghmeng unguvaghtellghuungallu unguvallghuungallu.

61
00:04:20,700 --> 00:04:27,300
Kitum alngunak ugpeqegkuminga tuquyaghngaaghmi,

62
00:04:27,300 --> 00:04:30,120
unguvallelguyaghqaaguq.

63
00:04:30,120 --> 00:04:34,400
Enkaam kina alngunak kiyaghtekumi whangamni,

64
00:04:34,400 --> 00:04:35,780
ugpeqegkumingallu,

65
00:04:35,780 --> 00:04:39,840
tuqunaanghitngwaaghtuq.

66
00:04:39,840 --> 00:04:41,160
Martha,

67
00:04:41,160 --> 00:04:43,600
ugpeqsiguu taana?”

68
00:04:43,600 --> 00:04:45,580
Martha‑m kiimsiqaa,

69
00:04:45,580 --> 00:04:47,860
“Aa‑a Ataneq,

70
00:04:47,860 --> 00:04:50,860
ugpeqamken Christ‑anguuten,

71
00:04:50,860 --> 00:04:53,500
Ighnegha Kiyaghneghem.

72
00:04:53,500 --> 00:04:58,080
Elpenguuq tagiyaghqaanikaat nunamun.”

73
00:04:58,080 --> 00:05:02,320
Martha‑m tawaten piluku aglaqaq.

74
00:05:02,320 --> 00:05:05,680
Tuqlughluku anglegutni Mary,

75
00:05:05,680 --> 00:05:07,880
ellnginaaghulluku pikaa,

76
00:05:07,880 --> 00:05:10,680
“Apeghtughista kaasimaaq,

77
00:05:10,680 --> 00:05:12,420
aaptaqaaten.”

78
00:05:12,420 --> 00:05:14,360
Ungipaasatni,

79
00:05:14,360 --> 00:05:18,060
Mary nekefqaghtekaq Jesus‑mun pinaluni.

80
00:05:18,060 --> 00:05:22,640
(Jesus paninang neghpigaghmun agliigalnguq,

81
00:05:22,640 --> 00:05:25,980
salin Martha‑m nallaghviganilnguq.)

82
00:05:25,980 --> 00:05:36,720
Jews‑et Mary‑nkunilnguut ilutughsaghilghiit Mary‑meng esghapagluku nekefqaghlluni aanyan maligtekaat.

83
00:05:36,720 --> 00:05:41,600
Sumeghmeggni lliveghmun qiyayaghtughnaqniluku pikaat.

84
00:05:41,600 --> 00:05:45,680
Iwernga Mary aglaqaq Jesus‑mun.

85
00:05:45,680 --> 00:05:50,760
Esghaghyamigu sikmuulluni manungakun pikaa,

86
00:05:50,760 --> 00:05:51,400
“Ataneq,

87
00:05:51,400 --> 00:05:56,080
maantekaayaquvek kuugqa tuqunayanghituq.”

88
00:05:56,080 --> 00:05:58,880
Jesus‑em esghaghluku Mary qiyalghii,

89
00:05:58,880 --> 00:06:08,680
tamaakutlu Jews‑et maligutkat qiyaaghuullghiit elngaatall seghleliighllakaq.

90
00:06:08,680 --> 00:06:09,280
Aaptekii,

91
00:06:09,280 --> 00:06:11,120
“Nagun lliivghumasteggu?”

92
00:06:11,120 --> 00:06:12,840
Pikaat,

93
00:06:12,840 --> 00:06:13,520
“Ataneq,

94
00:06:13,520 --> 00:06:14,400
tagi,

95
00:06:14,400 --> 00:06:16,260
esghaghyaghtughhu.”

96
00:06:16,260 --> 00:06:18,680
Jesus qiyakaq.

97
00:06:18,680 --> 00:06:21,040
Enkaam Jews‑et pikat,

98
00:06:21,040 --> 00:06:26,160
“Esghaghhu tawateghllak piniqumaagu Lazarus.”

99
00:06:26,160 --> 00:06:28,700
Iwernga ilangi pikat,

100
00:06:28,700 --> 00:06:32,320
“Jesus‑em naallghusimakumigu ayaakaq,

101
00:06:32,320 --> 00:06:37,420
sangan Lazarus tuqunghitesnanightagu?”

102
00:06:37,420 --> 00:06:44,140
Jesus lliveghmun aglaatkelluku alla seghleliinqigteghllakaq.

103
00:06:44,140 --> 00:06:46,140
Lazarus‑em lliivgha sufluulghii,

104
00:06:46,140 --> 00:06:50,780
uyghagrugllagmeng paaynga saapluni.

105
00:06:50,780 --> 00:06:52,420
Jesus pikaq,

106
00:06:52,420 --> 00:06:54,720
“Iqiteggu uyghak.”

107
00:06:54,720 --> 00:06:56,420
Martha‑m pikaa,

108
00:06:56,420 --> 00:06:57,820
“Ataneq,

109
00:06:57,820 --> 00:07:03,580
estamagughtii aghneghet tuqutmineng enkaam tepengeghllagtuq.”

110
00:07:03,580 --> 00:07:07,800
(Martha nayakegkanga tuqukam yugem.)

111
00:07:07,800 --> 00:07:09,900
Jesus‑em pikaa,

112
00:07:09,900 --> 00:07:17,580
“Ungipaatkaqamken ugpeghyaquvek esghaghlleqan Kiyaghneghem aghtughyaghqaanghillgha.”

113
00:07:17,580 --> 00:07:21,520
Taagken iqitkaat uyghak paaynganeng lliivghem.

114
00:07:21,520 --> 00:07:24,840
Jesus quulmun esghaghluni pikaq,

115
00:07:24,840 --> 00:07:26,420
“Ataay,

116
00:07:26,420 --> 00:07:29,920
iqamsiqayugvikamken nagataqegkevnga.

117
00:07:29,920 --> 00:07:34,460
Liisimakaqa quunpeng nagaqughaqaghpenga.

118
00:07:34,460 --> 00:07:40,660
Iwernga tawaten piinga yuget uvitemnilnguut apalluqluki,

119
00:07:40,660 --> 00:07:45,060
ugpeqesqelluku elpenun kayagtekaatka.”

120
00:07:45,060 --> 00:07:47,380
Jesus tawaten piluni,

121
00:07:47,380 --> 00:07:49,700
iglagtupiglluni pikaq,

122
00:07:49,700 --> 00:07:50,860
“Lazarus,

123
00:07:50,860 --> 00:07:52,020
aani.”

124
00:07:52,020 --> 00:07:55,580
Yuuk tuqukaayalghii aanegkaq.

125
00:07:55,580 --> 00:08:00,620
Iiggillu itegiillu iimguvikngalghiit qiipaghaghmeng,

126
00:08:00,620 --> 00:08:07,060
gginaallu qantaghluni allaneng qiipaghaghmeng.

127
00:08:07,060 --> 00:08:08,780
Jesus‑em pikii,

128
00:08:08,780 --> 00:08:13,200
“Qiipaghaat iikiteki enkaam igleghlli.”

129
00:08:13,200 --> 00:08:20,540
Taakut Jews‑et maligutkat Mary‑mun esghapakaat Jesus unguvaghtilghii,

130
00:08:20,540 --> 00:08:24,780
enkaam uglapiglleghhiim ugpeqegkaat Jesus.

131
00:08:24,780 --> 00:08:29,120
Iwernga ilangi Jews‑et Pharisees‑enun pikat,

132
00:08:29,120 --> 00:08:33,880
ungipaatkiit Jesus‑em unguvaghtillghaneng.

133
00:08:33,880 --> 00:08:36,960
Taagken chief priest‑etlu,

134
00:08:36,960 --> 00:08:41,780
Pharisees‑etlu qerngughlluki agghistet aaptekiit,

135
00:08:41,780 --> 00:08:43,780
“Sanaqestangam?

136
00:08:43,780 --> 00:08:47,420
Taana yuuk allaaghlluwhaghtighllaguuq.

137
00:08:47,420 --> 00:08:50,500
Nagneghtestekumteggu tawaten,

138
00:08:50,500 --> 00:08:53,420
tamaghhaghmi ugpeqelleqaat.

139
00:08:53,420 --> 00:08:59,900
Enkaam Rome‑eghmiit tagiluteng naafqelleqaat Temple‑allu yuputlu.”

140
00:08:59,900 --> 00:09:02,560
Caiaphas‑llu tawanlenguq,

141
00:09:02,560 --> 00:09:06,940
high priest‑ngulghii tawani ayumiqulleghmi.

142
00:09:06,940 --> 00:09:09,200
Caiaphas‑em pikii,

143
00:09:09,200 --> 00:09:12,260
“Elpesi nallukngwaaghtusi!

144
00:09:12,260 --> 00:09:19,020
Itagnaghataghaghnayaghtuq ataasim yugem tuqumatkesaqumiki yuget,

145
00:09:19,020 --> 00:09:23,280
qamaglluteng yumta naafqelleghqiitneng.

146
00:09:23,280 --> 00:09:27,520
Iwernga elpesi liigikigataghsi taana.”

147
00:09:27,520 --> 00:09:32,200
Caiaphas ellmineng tawaten akuzimangilnguq,

148
00:09:32,200 --> 00:09:39,520
Kiyaghneghem akuzistekaqaa qayughllak high priest‑ngulghii tawani ayumiqulleghmi.

149
00:09:39,520 --> 00:09:47,760
Tawaten pilleghmikun uuknaliqutkegkaa Jesus‑mun tuqutkelleqniluki Jews‑et.

150
00:09:47,760 --> 00:10:03,560
Jews‑nginaat tuqutkegpenaki iwernga qamaglluki Kiyaghneghem avaqutii mingitngalghiit tamangani tuqutkesaghqaqii ataasiightesqelluki nengllugutkullghiit.

151
00:10:03,560 --> 00:10:13,620
Taagken aghneghmeng kenlanga Jews‑et igleghutistengita agghitkegkaat naten tuqutelleghqameng Jesus.

152
00:10:13,620 --> 00:10:20,400
Enkaam Jesus aliilluni alngunak igleghhnaniqaq Jews‑et akulngitni.

153
00:10:20,400 --> 00:10:26,900
Iwernga tamaaken aghulaqegkaq kilgaan tunganganun,

154
00:10:26,900 --> 00:10:29,820
nemun atilqelghii Ephraim.

155
00:10:29,820 --> 00:10:33,420
Maligsaaghtekullghiit tamaantekat.

156
00:10:33,420 --> 00:10:38,220
Jews‑et Neqenghaghqellghat Passover‑mun kaasaghtulghii,

157
00:10:38,220 --> 00:10:44,620
enkaam naken alngunak uglapiglleghhii yuuk aglaghtuutkaq Jerusalem‑emun.

158
00:10:44,620 --> 00:10:53,820
Tawani yataaghqegkat neqenghaghqelleghmun ukmangighsalleghmegteggun Liilightuusat pisqellghistun.

159
00:10:53,820 --> 00:11:01,560
Yuget ivaqaat Jesus enkaam qerngughusameng Temple‑mi aaptekiit ilateng,

160
00:11:01,560 --> 00:11:05,820
“Jesus‑llu taginaqaqaa Neqenghaghqemmun?

161
00:11:05,820 --> 00:11:08,500
Sumeghpesini sanaqa?”

162
00:11:08,500 --> 00:11:16,560
Chief priest‑etlu Pharisees‑etlu tugunaluku Jesus liilightuutkaqegkangat yugnun,

163
00:11:16,560 --> 00:11:26,260
“Nalighpesi liisimakegkumigu Jesus‑em naantulanga wataghllak ungipaannakefsikut.”

