﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:11,700
Jesus allgeghaqngan Bethlehem‑emi Judea‑melngughmi,

2
00:00:11,700 --> 00:00:15,100
Herod umiilgulghii.

3
00:00:15,100 --> 00:00:23,780
Allgellghan kingunganeng ighaleqetaaghneng liitkaghllaget asivaghmeng kaatkat Jerusalem‑emun.

4
00:00:23,780 --> 00:00:25,520
Aapqughwaaqat,

5
00:00:25,520 --> 00:00:30,000
“Naagu taghnughhaq allgelghii umiilgat Jews‑et?

6
00:00:30,000 --> 00:00:39,420
Ighaleqetaagha esghaamaaghput asivaghmelluku enkaam manigughyaghtughaqaghput.”

7
00:00:39,420 --> 00:00:45,280
Umiilgem Herod‑em nagaqughluku teggellghiighllakaq,

8
00:00:45,280 --> 00:00:49,640
qamagtengngwaaghlutengllu Jerusalem‑eghmiit maligulluteng.

9
00:00:49,640 --> 00:00:57,000
Tagsiqlighteghluki qamaglluki chief priest‑etlu,

10
00:00:57,000 --> 00:01:02,420
apeghtughikayugetlu Liilightuusaneng aaptekii,

11
00:01:02,420 --> 00:01:06,000
“Nani Christ‑a allgeghyaghqaawa?”

12
00:01:06,000 --> 00:01:07,620
Kiimsiqaat,

13
00:01:07,620 --> 00:01:11,640
“Bethlehem‑emi Judea‑melngughmi.

14
00:01:11,640 --> 00:01:15,860
Uuknaliqistem whaten igaqegkaqaa:

15
00:01:15,860 --> 00:01:17,960
‘Elpek Bethlehem,

16
00:01:17,960 --> 00:01:19,360
Judah‑melnguq,

17
00:01:19,360 --> 00:01:26,600
igleghutisteyaggiitneng Judah‑m ukavantelleghpigaanghituten,

18
00:01:26,600 --> 00:01:32,880
qayughllak elpeneng taginaqnguuq igleghutista,

19
00:01:32,880 --> 00:01:38,000
igleghutiyaghqaq yumneng Israel‑eghmiineng.’”

20
00:01:38,000 --> 00:01:44,400
Taagken Herod‑em aksaqluku tagsiqliqii ighaleqetaaghneng liitkaghllaget,

21
00:01:44,400 --> 00:01:53,160
liigiknaluku qavngaq aliighyuwhaaqaatanga ighaleqetaaq.

22
00:01:53,160 --> 00:01:55,380
Taagken pikii,

23
00:01:55,380 --> 00:02:01,600
“Bethlehem‑emun aghulaqlusi elngaatall ivaghteggu taghnughhaq.

24
00:02:01,600 --> 00:02:06,100
Naalkegkufsigu ungipaasaghtughnakefsinga,

25
00:02:06,100 --> 00:02:09,060
whangallu manigughyaghtughlleqaqa.”

26
00:02:09,060 --> 00:02:14,100
Tawaten umiilgem piyisteng igleghtekat.

27
00:02:14,100 --> 00:02:19,740
Esghaghlaataqaat ataasiq taana ighaleqetaaq asivaghmelluku,

28
00:02:19,740 --> 00:02:22,420
enkaam elngaatall quyateghllakat.

29
00:02:22,420 --> 00:02:31,020
Maligtekaat kenlanga aghuliillghanun taghnughhaam nengan quulngani.

30
00:02:31,020 --> 00:02:35,100
Iteghluteng mangteghamun esghaqaat taghnughhaq,

31
00:02:35,100 --> 00:02:38,020
naangallu Mary.

32
00:02:38,020 --> 00:02:41,020
Segesqughquulluteng maniguqaat.

33
00:02:41,020 --> 00:02:47,040
Taagken aqeftaghaateng qelpeghlluki tunquqaat tunusameng:

34
00:02:47,040 --> 00:02:48,900
gold‑meng,

35
00:02:48,900 --> 00:02:51,900
frankincense‑meng,

36
00:02:51,900 --> 00:02:53,160
myrrh‑meng.

37
00:02:53,160 --> 00:03:06,740
Taagken Kiyaghneghem qavangukun yitkii Herod‑mun uteghnifqiita pisqelluki enkaam aglaqat nunameggnun allatgun tumetgun.

38
00:03:06,740 --> 00:03:11,800
Ighaleqetaaghneng liitkaghllaget aghulaqsata,

39
00:03:11,800 --> 00:03:18,280
qavangukun Atanghem yaqulgan aliighvikluku Joseph pikaa,

40
00:03:18,280 --> 00:03:25,340
“Makelluten taghnughhaqlu naangallu anagutikek Egypt‑mun.

41
00:03:25,340 --> 00:03:37,920
Tamaanlleghhaten uteghniisqellemnun kenlanga qayughllak Herod‑em ivaghtesnaqaa taghnughhaq tuqutesnaluku.”

42
00:03:37,920 --> 00:03:48,280
Enkaam unugmi tawani Joseph‑em makelluni aghulaqutkakek taghnughhaqlu naangallu Egypt‑mun.

43
00:03:48,280 --> 00:03:52,560
Tamaantekat kenlanga Herod‑em tuqullghanun.

44
00:03:52,560 --> 00:03:58,920
Enkaam apeghiiqaaguq Atanghem akuzitkegkaa uuknaliqistekun whaten,

45
00:03:58,920 --> 00:04:05,220
“Tuqluqaqaqa ighneqa tagisqelluku Egypt‑meng.”

46
00:04:05,220 --> 00:04:14,940
Herod‑em liigiksamigu ighaleqetaaghneng liitkaghllagnun puughsimaniluni sakriteghllakaq.

47
00:04:14,940 --> 00:04:20,420
Taagken pilluwaghtet kayagtekii Bethlehem‑emun,

48
00:04:20,420 --> 00:04:28,340
uvitanganunllu tuquqiisqelluki qamaglluki mekelghiighhaat allgenghhaghhaghneng,

49
00:04:28,340 --> 00:04:34,380
maalghugegnun ayumiqulleghtutkalghiinun kenlanga.

50
00:04:34,380 --> 00:04:44,420
Tamaakut taghnughhaat nakmikegkaqii qayughllak ighaleqetaaghem allgellghaneng maalghugughlleghhiik ayumiqullghek,

51
00:04:44,420 --> 00:04:48,260
ighaleqetaaghneng liitkaghllaget apellghitni.

52
00:04:48,260 --> 00:04:55,940
Tawaten pilleghqun uuknaliqistem Jeremiah‑am uuknaliqellgha apeghiiqaq:

53
00:04:55,940 --> 00:04:59,960
“Ramah‑mi nagaquqaat leghaghllagaataq.

54
00:04:59,960 --> 00:05:04,360
Rachel‑nguftuq qiyalghii avaqutaminun,

55
00:05:04,360 --> 00:05:08,120
repall ilutughsaghyaghqaaghhaagpenani,

56
00:05:08,120 --> 00:05:13,540
qayughllak qamaglluteng tuqulaghaatkat.”

57
00:05:13,540 --> 00:05:17,940
Joseph‑enkut Uteghnilghiit Israel‑mun

58
00:05:17,940 --> 00:05:20,460
Joseph‑enkut Egypt‑melluki Herod tuqukaq,

59
00:05:20,460 --> 00:05:28,660
qavangukun Atanghem yaqulgan aliighvikegkaa Joseph

60
00:05:28,660 --> 00:05:30,500
pikaa,

61
00:05:30,500 --> 00:05:35,020
“Makelluten taghnughhaqlu naangallu uteghniitikek Israel‑mun,

62
00:05:35,020 --> 00:05:44,540
qayughllak tuqutinaqsalghiit taghnughhaghmeng tuqulaghaasimaat.”

63
00:05:44,540 --> 00:05:49,660
Enkaam Joseph‑em makelluni taghnughhaqlu naangallu aglaatkakek Israel‑mun.

64
00:05:49,660 --> 00:05:57,860
Iwernga Joseph‑em nagaqughluku nutaghaq umiilga Judea‑m,

65
00:05:57,860 --> 00:06:03,260
Archelaus‑nguniluku Herod‑em ighnegha,

66
00:06:03,260 --> 00:06:04,740
alingegkaq tawavek aglaneghmeng.

67
00:06:04,740 --> 00:06:11,660
Qavangukun Kiyaghneghem ungipaatkaa Joseph Judea‑tefqaan pisqelluku,

68
00:06:11,660 --> 00:06:17,400
enkaam Nazareth‑mun aglaqat Galilee‑melngughmun.

69
00:06:17,400 --> 00:06:21,260
Tamaantekat uuknaliqistet whaten pillghat,

70
00:06:21,260 --> 00:06:23,900
apeghiighesqelluku,

71
00:06:23,900 --> 00:06:29,660
“Messiah Nazareth‑eghmiinguyaghqaaguq.”

72
00:06:29,660 --> 00:06:36,360
Jesus allgeghaqngan Bethlehem‑emi Judea‑melngughmi,

73
00:06:36,360 --> 00:06:39,760
Herod umiilgulghii.

74
00:06:39,760 --> 00:06:48,440
Allgellghan kingunganeng ighaleqetaaghneng liitkaghllaget asivaghmeng kaatkat Jerusalem‑emun.

75
00:06:48,440 --> 00:06:50,180
Aapqughwaaqat,

76
00:06:50,180 --> 00:06:54,660
“Naagu taghnughhaq allgelghii umiilgat Jews‑et?

77
00:06:54,660 --> 00:07:04,080
Ighaleqetaagha esghaamaaghput asivaghmelluku enkaam manigughyaghtughaqaghput.”

78
00:07:04,080 --> 00:07:09,940
Umiilgem Herod‑em nagaqughluku teggellghiighllakaq,

79
00:07:09,940 --> 00:07:14,300
qamagtengngwaaghlutengllu Jerusalem‑eghmiit maligulluteng.

80
00:07:14,300 --> 00:07:21,660
Tagsiqlighteghluki qamaglluki chief priest‑etlu,

81
00:07:21,660 --> 00:07:27,080
apeghtughikayugetlu Liilightuusaneng aaptekii,

82
00:07:27,080 --> 00:07:30,660
“Nani Christ‑a allgeghyaghqaawa?”

83
00:07:30,660 --> 00:07:32,280
Kiimsiqaat,

84
00:07:32,280 --> 00:07:36,300
“Bethlehem‑emi Judea‑melngughmi.

85
00:07:36,300 --> 00:07:40,520
Uuknaliqistem whaten igaqegkaqaa:

86
00:07:40,520 --> 00:07:42,620
‘Elpek Bethlehem,

87
00:07:42,620 --> 00:07:44,020
Judah‑melnguq,

88
00:07:44,020 --> 00:07:51,260
igleghutisteyaggiitneng Judah‑m ukavantelleghpigaanghituten,

89
00:07:51,260 --> 00:07:57,540
qayughllak elpeneng taginaqnguuq igleghutista,

90
00:07:57,540 --> 00:08:02,660
igleghutiyaghqaq yumneng Israel‑eghmiineng.’”

91
00:08:02,660 --> 00:08:09,060
Taagken Herod‑em aksaqluku tagsiqliqii ighaleqetaaghneng liitkaghllaget,

92
00:08:09,060 --> 00:08:17,820
liigiknaluku qavngaq aliighyuwhaaqaatanga ighaleqetaaq.

93
00:08:17,820 --> 00:08:20,040
Taagken pikii,

94
00:08:20,040 --> 00:08:26,260
“Bethlehem‑emun aghulaqlusi elngaatall ivaghteggu taghnughhaq.

95
00:08:26,260 --> 00:08:30,760
Naalkegkufsigu ungipaasaghtughnakefsinga,

96
00:08:30,760 --> 00:08:33,720
whangallu manigughyaghtughlleqaqa.”

97
00:08:33,720 --> 00:08:38,760
Tawaten umiilgem piyisteng igleghtekat.

98
00:08:38,760 --> 00:08:44,400
Esghaghlaataqaat ataasiq taana ighaleqetaaq asivaghmelluku,

99
00:08:44,400 --> 00:08:47,080
enkaam elngaatall quyateghllakat.

100
00:08:47,080 --> 00:08:55,680
Maligtekaat kenlanga aghuliillghanun taghnughhaam nengan quulngani.

101
00:08:55,680 --> 00:08:59,760
Iteghluteng mangteghamun esghaqaat taghnughhaq,

102
00:08:59,760 --> 00:09:02,680
naangallu Mary.

103
00:09:02,680 --> 00:09:05,680
Segesqughquulluteng maniguqaat.

104
00:09:05,680 --> 00:09:11,700
Taagken aqeftaghaateng qelpeghlluki tunquqaat tunusameng:

105
00:09:11,700 --> 00:09:13,560
gold‑meng,

106
00:09:13,560 --> 00:09:16,560
frankincense‑meng,

107
00:09:16,560 --> 00:09:17,820
myrrh‑meng.

108
00:09:17,820 --> 00:09:31,400
Taagken Kiyaghneghem qavangukun yitkii Herod‑mun uteghnifqiita pisqelluki enkaam aglaqat nunameggnun allatgun tumetgun.

109
00:09:31,400 --> 00:09:36,460
Ighaleqetaaghneng liitkaghllaget aghulaqsata,

110
00:09:36,460 --> 00:09:42,940
qavangukun Atanghem yaqulgan aliighvikluku Joseph pikaa,

111
00:09:42,940 --> 00:09:50,000
“Makelluten taghnughhaqlu naangallu anagutikek Egypt‑mun.

112
00:09:50,000 --> 00:10:02,580
Tamaanlleghhaten uteghniisqellemnun kenlanga qayughllak Herod‑em ivaghtesnaqaa taghnughhaq tuqutesnaluku.”

113
00:10:02,580 --> 00:10:12,940
Enkaam unugmi tawani Joseph‑em makelluni aghulaqutkakek taghnughhaqlu naangallu Egypt‑mun.

114
00:10:12,940 --> 00:10:17,220
Tamaantekat kenlanga Herod‑em tuqullghanun.

115
00:10:17,220 --> 00:10:23,580
Enkaam apeghiiqaaguq Atanghem akuzitkegkaa uuknaliqistekun whaten,

116
00:10:23,580 --> 00:10:29,880
“Tuqluqaqaqa ighneqa tagisqelluku Egypt‑meng.”

117
00:10:29,880 --> 00:10:39,600
Herod‑em liigiksamigu ighaleqetaaghneng liitkaghllagnun puughsimaniluni sakriteghllakaq.

118
00:10:39,600 --> 00:10:45,080
Taagken pilluwaghtet kayagtekii Bethlehem‑emun,

119
00:10:45,080 --> 00:10:53,000
uvitanganunllu tuquqiisqelluki qamaglluki mekelghiighhaat allgenghhaghhaghneng,

120
00:10:53,000 --> 00:10:59,040
maalghugegnun ayumiqulleghtutkalghiinun kenlanga.

121
00:10:59,040 --> 00:11:09,080
Tamaakut taghnughhaat nakmikegkaqii qayughllak ighaleqetaaghem allgellghaneng maalghugughlleghhiik ayumiqullghek,

122
00:11:09,080 --> 00:11:12,920
ighaleqetaaghneng liitkaghllaget apellghitni.

123
00:11:12,920 --> 00:11:20,600
Tawaten pilleghqun uuknaliqistem Jeremiah‑am uuknaliqellgha apeghiiqaq:

124
00:11:20,600 --> 00:11:24,620
“Ramah‑mi nagaquqaat leghaghllagaataq.

125
00:11:24,620 --> 00:11:29,020
Rachel‑nguftuq qiyalghii avaqutaminun,

126
00:11:29,020 --> 00:11:32,780
repall ilutughsaghyaghqaaghhaagpenani,

127
00:11:32,780 --> 00:11:38,200
qayughllak qamaglluteng tuqulaghaatkat.”

128
00:11:38,200 --> 00:11:42,600
Joseph‑enkut Uteghnilghiit Israel‑mun

129
00:11:42,600 --> 00:11:45,120
Joseph‑enkut Egypt‑melluki Herod tuqukaq,

130
00:11:45,120 --> 00:11:53,320
qavangukun Atanghem yaqulgan aliighvikegkaa Joseph

131
00:11:53,320 --> 00:11:55,160
pikaa,

132
00:11:55,160 --> 00:11:59,680
“Makelluten taghnughhaqlu naangallu uteghniitikek Israel‑mun,

133
00:11:59,680 --> 00:12:09,200
qayughllak tuqutinaqsalghiit taghnughhaghmeng tuqulaghaasimaat.”

134
00:12:09,200 --> 00:12:14,320
Enkaam Joseph‑em makelluni taghnughhaqlu naangallu aglaatkakek Israel‑mun.

135
00:12:14,320 --> 00:12:22,520
Iwernga Joseph‑em nagaqughluku nutaghaq umiilga Judea‑m,

136
00:12:22,520 --> 00:12:27,920
Archelaus‑nguniluku Herod‑em ighnegha,

137
00:12:27,920 --> 00:12:29,400
alingegkaq tawavek aglaneghmeng.

138
00:12:29,400 --> 00:12:36,320
Qavangukun Kiyaghneghem ungipaatkaa Joseph Judea‑tefqaan pisqelluku,

139
00:12:36,320 --> 00:12:42,060
enkaam Nazareth‑mun aglaqat Galilee‑melngughmun.

140
00:12:42,060 --> 00:12:45,920
Tamaantekat uuknaliqistet whaten pillghat,

141
00:12:45,920 --> 00:12:48,560
apeghiighesqelluku,

142
00:12:48,560 --> 00:12:54,320
“Messiah Nazareth‑eghmiinguyaghqaaguq.”

