﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:15,600
Haviyô hayaŋ ma avômalô takatu ba êmô kasukthôm anêŋ daŋ vi tuvulu eyala nena wakbôk ma yeŋ doŋtom iyom hamô ba ŋê ku iyom ethak yeŋ êŋ ba i.

2
00:00:15,600 --> 00:00:20,260
Ma Yisu miŋ hathak yeŋ êŋ haviŋ anêŋ ŋê ku ba hi ami ma mi.

3
00:00:20,260 --> 00:00:27,380
Êŋ ma avômalô Taibelias iniŋ yeŋ doho êlêm ebobo loŋ atu ba Anyô Bêŋ hava polom liŋ halôk ba thêlô eyaŋ.

4
00:00:27,380 --> 00:00:31,600
Ma avômalô êyê nena Yisu lôk anêŋ ŋê ku miŋ êmô ami.

5
00:00:31,600 --> 00:00:36,720
Êŋ ma thêlô ethak yeŋ ba i Kapaneam ek nêmbôlêm Yisu.

6
00:00:36,720 --> 00:00:40,020
Yisu ma polom lôkmala

7
00:00:40,020 --> 00:00:43,500
Avômalô i êpôm Yisu hêk loŋ atu ma enaŋ,

8
00:00:43,500 --> 00:00:44,860
“Kêdôŋwaga,

9
00:00:44,860 --> 00:00:47,380
aŋgê te intu hôlêm loŋ êntêk?”

10
00:00:47,380 --> 00:00:49,480
Ma Yisu hanaŋ nena,

11
00:00:49,480 --> 00:00:51,860
“Yanaŋ avanôŋ biŋ êndêŋ môlô.

12
00:00:51,860 --> 00:00:55,600
Môlô bôk oaŋ polom aleba lemimviyak.

13
00:00:55,600 --> 00:00:58,300
Ba intu môlô ôbôlêm ya.

14
00:00:58,300 --> 00:01:03,780
Ma lavôŋiŋ ma môlô bôk ôyê ma doŋtom ôthôŋ paliŋ denaŋ.

15
00:01:03,780 --> 00:01:10,740
Nundum ku ek noja nôm atu ba tem nêm lôkmala ba nêmô êtôm wak nômbêŋ intu sapêŋ.

16
00:01:10,740 --> 00:01:19,120
Wakamik Wapômbêŋ bôk havak sêk hayô hêk ya Anyô Anêŋ Nakaduŋ ba tem nêm lôkmala êŋ êndêŋ môlô.

17
00:01:19,120 --> 00:01:24,380
Ma miŋ malemkilik esak nôm atu ba tem epalê ami!”

18
00:01:24,380 --> 00:01:26,260
Êŋ ma thêlô enaŋ,

19
00:01:26,260 --> 00:01:29,000
“Wapômbêŋ lahaviŋ yêlô nandum ku malê?”

20
00:01:29,000 --> 00:01:30,740
Ma Yisu hanaŋ,

21
00:01:30,740 --> 00:01:36,740
“Wapômbêŋ anêŋ ku nena nônêmimbiŋ ôpatu ba yani hêv ba halêm.”

22
00:01:36,740 --> 00:01:39,260
Êŋ ma thêlô enaŋ hik yani liŋ,

23
00:01:39,260 --> 00:01:43,920
“Undum lavôŋiŋ te ek yêlô nagê ma tem nanêmimbiŋ anêm abô.

24
00:01:43,920 --> 00:01:50,040
Mose bôk hêv mana hadêŋ yêlôaniŋ bumalô ba eyaŋ hamô loŋ thiliv ba eto aêntêk,

25
00:01:50,040 --> 00:01:54,180
‘Yani hêv polom anêŋ malak leŋ hadêŋ avômalô ba eyaŋ.’

26
00:01:54,180 --> 00:01:55,240
Ma o,

27
00:01:55,240 --> 00:01:57,720
tem undum lavôŋiŋ alê yaŋ?”

28
00:01:57,720 --> 00:01:59,460
Ma Yisu hanaŋ,

29
00:01:59,460 --> 00:02:10,040
“Yanaŋ avanôŋ biŋ êndêŋ môlô nena Anyô Bêŋ hêv anyô te ba halêm anêŋ malak leŋ ba hêv lôkmala hadêŋ avômalô hatôm polom anôŋ.

30
00:02:10,040 --> 00:02:15,340
Ba intu Wakamik iyom hêv nôm anôŋ anêŋ malak leŋ hadêŋ môlô.

31
00:02:15,340 --> 00:02:17,900
Ma miŋ Mose hêv ami.”

32
00:02:17,900 --> 00:02:19,840
Êŋ ma thêlô enaŋ,

33
00:02:19,840 --> 00:02:20,940
“Anyô Bêŋ,

34
00:02:20,940 --> 00:02:24,620
wak nômbêŋ intu sapêŋ ma nêm polom êŋ êndêŋ yêlô.”

35
00:02:24,620 --> 00:02:26,540
Êŋ ma Yisu hanaŋ,

36
00:02:26,540 --> 00:02:28,740
“Ya ma polom lôkmala.

37
00:02:28,740 --> 00:02:33,320
Ôpatu ba halêm hadêŋ ya ma tem miŋ ema kisi ami.

38
00:02:33,320 --> 00:02:38,840
Ma ôpatu ba hêvhaviŋ ya ma tem miŋ esakmuniŋ ek inum ŋaŋ ami.

39
00:02:38,840 --> 00:02:41,840
Ma doŋtom bôk yahanaŋ hadêŋ môlô yôv.

40
00:02:41,840 --> 00:02:46,060
Môlô lêk ôyê ya ma miŋ môlô ôêvhaviŋ ami.

41
00:02:46,060 --> 00:02:52,640
Lêk yahalêm anêŋ malak leŋ ek yasopa ôpatu ba hêv ya ba yahalêm anêŋ lahaviŋ.

42
00:02:52,640 --> 00:02:57,000
Ma miŋ yahalêm ek yasopa yada yenaŋ yaleŋhaviŋ ami.

43
00:02:57,000 --> 00:03:06,780
Avômalô takatu ba êyê ya Nakaduŋ ba êvhaviŋ ma tem neja lôkmala anôŋ atu ba nêmô êtôm wak nômbêŋ intu sapêŋ.

44
00:03:06,780 --> 00:03:11,000
Ma pik lo leŋ anêŋ daŋ ma tem yaŋgik thêlô liŋ.

45
00:03:11,000 --> 00:03:13,620
Êntêk ma Wakamik anêŋ lahaviŋ.

46
00:03:13,620 --> 00:03:19,860
Ba intu miŋ hatôm yatak avômalô takatu ba Wakamik hêv hadêŋ ya te ami.

47
00:03:19,860 --> 00:03:20,880
Milôk.

48
00:03:20,880 --> 00:03:24,800
Pik lo leŋ anêŋ daŋ ma tem yaŋgik thêlô liŋ.

49
00:03:24,800 --> 00:03:29,600
Êntêk ma yani atu ba hêv ya ba yahalêm anêŋ lahaviŋ.

50
00:03:29,600 --> 00:03:35,820
Ba intu avômalô takatu ba Wakamik hêv hadêŋ ya ma tem nêlêm êndêŋ ya.

51
00:03:35,820 --> 00:03:41,720
Ma opalê atu ba halêm hadêŋ ya ma tem miŋ yandupuniŋ yani ami.”

52
00:03:41,720 --> 00:03:48,020
Avômalô Islael elaŋô Yisu anêŋ abô êŋ “Ya ma nôm atu ba halôk anêŋ malak leŋ ba halêm.”

53
00:03:48,020 --> 00:03:50,060
Êŋ ma enaŋ abô munuŋmunuŋ

54
00:03:50,060 --> 00:03:50,920
nena,

55
00:03:50,920 --> 00:03:52,660
“Anyô êntêk ma Yisu,

56
00:03:52,660 --> 00:03:54,260
Josep anêŋ nakaduŋ!

57
00:03:54,260 --> 00:03:56,860
Ma alalô ayala talêbô lo lambô!

58
00:03:56,860 --> 00:04:00,860
Ma aisê ka hanaŋ nena halôk anêŋ malak leŋ ba halêm?”

59
00:04:00,860 --> 00:04:02,600
Ma Yisu hanaŋ,

60
00:04:02,600 --> 00:04:04,440
“Môlô bônôŋ!

61
00:04:04,440 --> 00:04:14,100
Wakamik hêv ya ba yahalêm ba ôpatu ba halom hadêŋ ya iyom intu tem enja lôklokwaŋ ek êlêm êndêŋ ya.

62
00:04:14,100 --> 00:04:20,880
Ma pik lo leŋ anêŋ daŋ ma tem yaŋgik avômalô takêŋ liŋ nimbiyô esak loŋbô.

63
00:04:20,880 --> 00:04:24,720
Plopet te bôk hato abô halôk kapya aêntêk,

64
00:04:24,720 --> 00:04:28,460
“‘Wapômbêŋ tem nêm auk êndêŋ avômalô sapêŋ.’

65
00:04:28,460 --> 00:04:33,260
Avômalô takatu ba elaŋô Wakamik anêŋ abô ba ewa auk,

66
00:04:33,260 --> 00:04:36,080
thêlô tem nêlêm ek ya.

67
00:04:36,080 --> 00:04:39,200
Anyô te miŋ bôk hayê Wakamik ami.

68
00:04:39,200 --> 00:04:44,160
Ôpatu ba hamô haviŋ Anyô Bêŋ ba halêm iyom intu hayê.

69
00:04:44,160 --> 00:04:46,640
Yanaŋ avanôŋ biŋ êndêŋ môlô.

70
00:04:46,640 --> 00:04:53,680
Anyô hêvhaviŋ ya ma lêk hawa lôkmala anôŋ atu ba êmô êtôm wak nômbêŋ intu sapêŋ yôv.

71
00:04:53,680 --> 00:04:56,120
Ya ma polom lôkmala.

72
00:04:56,120 --> 00:05:01,500
Môlônim bumalô takatu ba eyaŋ mana hamô loŋ thiliv bôk ema yôv.

73
00:05:01,500 --> 00:05:08,860
Ma polom atu ba halêm anêŋ malak leŋ ba avômalô eyaŋ tem miŋ nema ami.

74
00:05:08,860 --> 00:05:13,040
Yada intu polom lôkmala ba yahalêm anêŋ malak leŋ.

75
00:05:13,040 --> 00:05:14,760
Anyô te hayaŋ,

76
00:05:14,760 --> 00:05:18,580
êŋ ma tem êmô lôkmala êtôm wak nômbêŋ intu sapêŋ.

77
00:05:18,580 --> 00:05:24,140
Polom êŋ ma yenaŋ vathiap ek yanêm ek avômalô pik neja lôkmala.”

78
00:05:24,140 --> 00:05:28,740
Ma avômalô Islael elaŋô abô êŋ ma kapôlôŋiŋ ŋôŋô ba enaŋ nena,

79
00:05:28,740 --> 00:05:32,600
“Anyô êntêk hatôm nêm anêŋ vathiap êndêŋ alalô ba aŋgaŋ aisê?”

80
00:05:32,600 --> 00:05:34,380
Ma Yisu hanaŋ,

81
00:05:34,380 --> 00:05:36,720
“Yanaŋ avanôŋ biŋ êndêŋ môlô.

82
00:05:36,720 --> 00:05:42,900
Môlô miŋ oaŋ ya Anyô Anêŋ Nakaduŋ atu anêŋ vathiap lôk unum anêŋ thalaleŋ ami,

83
00:05:42,900 --> 00:05:46,140
ma tem miŋ noja lôkmala ami.

84
00:05:46,140 --> 00:05:50,300
Yenaŋ vathiap ma nôm anôŋ biŋ ek nejaŋ,

85
00:05:50,300 --> 00:05:54,380
ma yenaŋ thalaleŋ ma nôm anôŋ biŋ ek ninum.

86
00:05:54,380 --> 00:06:04,280
Ba intu anyô hayaŋ yenaŋ vathiap lôk hanum yenaŋ thalaleŋ ma yani hawa lôkmala atu ba nêmô êtôm wak nômbêŋ intu sapêŋ.

87
00:06:04,280 --> 00:06:08,780
Ma pik lo leŋ anêŋ daŋ ma tem yaŋgik yani liŋ.

88
00:06:08,780 --> 00:06:16,580
Ôpatu ba hayaŋ yenaŋ vathiap lôk hanum yenaŋ thalaleŋ intu hamô haviŋ ya ma yahamô haviŋ yani.

89
00:06:16,580 --> 00:06:23,960
Wakamik ida hamô lôkmala ba hêv ya ba yahalêm ba intu yada yahamô lôkmala aêŋ iyom.

90
00:06:23,960 --> 00:06:29,260
Aêŋ ba ôpatu ba hayaŋ ya ma tem êmô lôkmala aêŋ iyom.

91
00:06:29,260 --> 00:06:33,660
Êntêk ma polom atu ba lêk halêm anêŋ malak leŋ.

92
00:06:33,660 --> 00:06:38,140
Sêbôk ma bumalô eyaŋ mana ba bôk ema ba mi.

93
00:06:38,140 --> 00:06:40,960
Ma ôpatu ba hayaŋ polom êŋ,

94
00:06:40,960 --> 00:06:46,080
ma tem enja lôkmala anôŋ atu ba êmô êtôm wak nômbêŋ intu sapêŋ.”

95
00:06:46,080 --> 00:06:51,840
Yisu hamô unyak yeŋ anêŋ Kapaneam ma hadôŋ avômalô hathak auk takêŋ.

96
00:06:51,840 --> 00:06:55,600
Yisu anêŋ ŋê ku doho êdô yani

97
00:06:55,600 --> 00:07:01,040
Avômalô takatu ba esopa Yisu elaŋô abô takêŋ ma bêŋ anôŋ êpôlik ba enaŋ,

98
00:07:01,040 --> 00:07:04,360
“Abô êntêk ma abôma ba opalê hatôm endaŋô?”

99
00:07:04,360 --> 00:07:08,540
Yisu hayala nena thêlô enaŋ abô munuŋmunuŋ hathak abô atu.

100
00:07:08,540 --> 00:07:10,080
Êŋ ma hanaŋ,

101
00:07:10,080 --> 00:07:12,400
“Abô êntêk habuliŋ môlô e?

102
00:07:12,400 --> 00:07:18,960
Ma môlô ôyê ya Anyô Anêŋ Nakaduŋ atu havôhi daku loŋ sêbôk atu ba yani hamô,

103
00:07:18,960 --> 00:07:22,220
êŋ ma tem môlô lemimimbi aisê?

104
00:07:22,220 --> 00:07:25,600
Lovak Matheŋ da hêv lôkmala hadêŋ avômalô.

105
00:07:25,600 --> 00:07:28,700
Ma avômalô pik miŋ êtôm ami.

106
00:07:28,700 --> 00:07:37,240
Abô takatu ba yahanaŋ hadêŋ môlô ma ida hamô lôkmala ba halêm anêŋ Lovak Matheŋ ba hêv lôkmala êŋ hadêŋ môlô.

107
00:07:37,240 --> 00:07:40,820
Ma doŋtom môlô doho miŋ ôêvhaviŋ ami.

108
00:07:40,820 --> 00:07:49,780
Ba intu bôk yahanaŋ hadêŋ môlô nena ôpatu ba Wakamik halom hadêŋ ya iyom intu tem enja lôklokwaŋ ek êlêm êndêŋ ya.”

109
00:07:49,780 --> 00:07:55,860
Aêŋ ba môŋ anôŋ ma Yisu hadôŋ avômalô ba hayala ŋê takatu ba miŋ êvhaviŋ ami.

110
00:07:55,860 --> 00:07:59,480
Ma hayala ôpatu ba tem enaŋ yani bêŋ aêŋ iyom.

111
00:07:59,480 --> 00:08:05,700
Êŋ ma avômalô bêŋ anôŋ elaŋô abô êŋ ma êpôlik hathak yani ba miŋ esopa yani hathak loŋbô ami.

112
00:08:05,700 --> 00:08:09,600
Yisu hanaŋ hik ŋê ku laumiŋ ba lahavuju takatu liŋ,

113
00:08:09,600 --> 00:08:12,960
“Ma môlô lemimhaviŋ unu imbiŋ e?”

114
00:08:12,960 --> 00:08:15,460
Ma Saimon Pita hanaŋ viyaŋ,

115
00:08:15,460 --> 00:08:16,700
“Anyô Bêŋ,

116
00:08:16,700 --> 00:08:18,800
yêlô ana êndêŋ opalê am?

117
00:08:18,800 --> 00:08:24,060
Anêm abô iyom intu hêv lôkmala atu ba tem nêmô êtôm wak nômbêŋ intu sapêŋ.

118
00:08:24,060 --> 00:08:29,360
Ma yêlô êvhaviŋ ba ayala katô nena o ma Wapômbêŋ anêŋ Anyô Matheŋ.”

119
00:08:29,360 --> 00:08:31,260
Ma Yisu hanaŋ,

120
00:08:31,260 --> 00:08:37,220
“Bôk yahatak môlô laumiŋ ba lahavuju ek numbitak yenaŋ ŋê ku.

121
00:08:37,220 --> 00:08:40,600
Ma doŋtom môlônim anyô te ma ŋgôk.”

122
00:08:40,600 --> 00:08:42,760
Yani hanaŋ hathak Judas,

123
00:08:42,760 --> 00:08:45,120
Saimon Iskaliot anêŋ nakaduŋ.

124
00:08:45,120 --> 00:08:53,620
Yani ma ŋê ku laumiŋ ba lahavuju takatu te ma doŋtom wak te am ka tem yani enaŋ Yisu bêŋ.

