﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,960
Fariseopan tjepjyacan̈ wa gente tjowelepj Jesús poꞌó.

2
00:00:09,960 --> 00:00:14,160
Gente tjowelepj Jesús más pülücj sin ꞌyüsa líjitsja Juan lal.

3
00:00:14,160 --> 00:00:16,960
Más pülücj bautizar lis tjiji Juan lal,

4
00:00:16,960 --> 00:00:18,040
tjowelepj.

5
00:00:18,040 --> 00:00:20,360
(Jesús pꞌiyá ma bautizar lis tjiji yupj.

6
00:00:20,360 --> 00:00:24,120
Jupj discipulopan bautizar lis tjajay jupj mpes.

7
00:00:24,120 --> 00:00:25,520
Mopꞌin nin,

8
00:00:25,520 --> 00:00:28,520
más pülücj sa con̈tsja Jesús Juan lal.)

9
00:00:28,520 --> 00:00:32,760
Qjuis Jepa Jesús jus nleya fariseopan tjepjyacan̈ niná.

10
00:00:32,760 --> 00:00:33,840
Jus nleya na,

11
00:00:33,840 --> 00:00:35,720
tjemey jupj Judea mpe.

12
00:00:35,720 --> 00:00:38,460
Tjemey niswá Galilea poꞌó.

13
00:00:38,460 --> 00:00:41,680
Newa jámatsja na jümücj ntꞌa,

14
00:00:41,680 --> 00:00:45,080
Samaria la nipj jámatsja jümücj mpes jupj.

15
00:00:45,080 --> 00:00:47,320
Neꞌaj Samaria moꞌó,

16
00:00:47,320 --> 00:00:50,720
jus tjevyanta pülücj patja ntꞌa neꞌaj.

17
00:00:50,720 --> 00:00:52,720
Sicar lotsja pülücj patja ntꞌa.

18
00:00:52,720 --> 00:00:55,800
Po ꞌin neꞌaj way pꞌintsja ꞌamá ntꞌa,

19
00:00:55,800 --> 00:01:00,680
ꞌamá niná Jacob tjeꞌyaya jupj jatjam José pajal püna.

20
00:01:00,680 --> 00:01:03,040
Neꞌaj ꞌüsǘ muju tón̈catsja,

21
00:01:03,040 --> 00:01:07,920
niná ꞌüsǘ muju ton̈ca Jacob jutsꞌaꞌá watsja pajal püna.

22
00:01:07,920 --> 00:01:11,200
Jesús jas túlatsja campa tjuwine mpes,

23
00:01:11,200 --> 00:01:13,880
ne ꞌüsǘ muju la ntꞌa ꞌetjele jupj.

24
00:01:13,880 --> 00:01:16,760
Lotsꞌacꞌ culupwen ntꞌa jáꞌasatsja quinam.

25
00:01:16,760 --> 00:01:19,320
Neꞌaj quepj tjacꞌ ꞌüsǘ lo pul.

26
00:01:19,320 --> 00:01:21,520
Samaria mpe ꞌeseptsja jupj.

27
00:01:21,520 --> 00:01:22,440
—ꞌÜsǘ ma ꞌen,

28
00:01:22,440 --> 00:01:25,560
müꞌüs —tjevele Jesús jupj lal.

29
00:01:25,560 --> 00:01:31,240
Jesús discipulopan tjiltsja pülücj patja ntꞌa jaylacj jis la jay jis la las.

30
00:01:31,240 --> 00:01:33,000
Yupj len̈tsja neꞌaj,

31
00:01:33,000 --> 00:01:35,800
mpes jupj ꞌüsǘ la tjemyona quepj lal.

32
00:01:35,800 --> 00:01:38,200
Quepj Samaria mpe ꞌeseptsja jupj,

33
00:01:38,200 --> 00:01:40,620
mpes jupj tjevele Jesús lal:

34
00:01:40,620 --> 00:01:42,440
—Judío jipj.

35
00:01:42,440 --> 00:01:45,200
¿Tsjan pjucj le mon ꞌüsüs napj lal?

36
00:01:45,200 --> 00:01:47,440
Samaria mpe ꞌesepj napj.

37
00:01:47,440 --> 00:01:52,320
Judiopan sejamicapan tulucj cupj.

38
00:01:52,320 --> 00:01:54,120
Jesús tjevele jupj lal:

39
00:01:54,120 --> 00:01:56,680
—Jipj ma selen Dios ꞌyayá.

40
00:01:56,680 --> 00:01:59,360
Ma wa selen pjacj tjevele jipj lal:

41
00:01:59,360 --> 00:02:00,560
‘ꞌÜsǘ ma ꞌen,

42
00:02:00,560 --> 00:02:02,040
müꞌüs’.

43
00:02:02,040 --> 00:02:03,440
Ma selen pjacj napj.

44
00:02:03,440 --> 00:02:05,960
Napj ꞌücj ꞌe ꞌá ꞌüsǘ pꞌa wa,

45
00:02:05,960 --> 00:02:08,520
niná ꞌüsǘ mpes ꞌücj cüpüꞌüm jipj.

46
00:02:08,520 --> 00:02:10,640
Napj lal le mon,

47
00:02:10,640 --> 00:02:12,000
mya ꞌa ca niná.

48
00:02:12,000 --> 00:02:12,920
Ma selen,

49
00:02:12,920 --> 00:02:15,120
mpes ma la tjemyon napj lal.

50
00:02:15,120 --> 00:02:17,360
Quepj tjevele jupj lal:

51
00:02:17,360 --> 00:02:21,040
—Jim ꞌa cjuwá tsjan mpes cüpul ꞌüsüs.

52
00:02:21,040 --> 00:02:24,280
Niná ꞌüsǘ muju ton̈ca pajal campwila.

53
00:02:24,280 --> 00:02:26,960
¿Caꞌaj mpe mpulun ꞌüsǘ ꞌücj lo pütꞌüs?

54
00:02:26,960 --> 00:02:29,280
Jacob püna tüpüꞌü,

55
00:02:29,280 --> 00:02:32,800
cupj ne jupj popa pꞌiyá locopyaya pyatjaquecj.

56
00:02:32,800 --> 00:02:34,560
Jupj tyoca niná,

57
00:02:34,560 --> 00:02:37,280
ꞌüsǘ muju ton̈cá.

58
00:02:37,280 --> 00:02:38,440
Jupj qjuis tjeꞌyaya niná.

59
00:02:38,440 --> 00:02:39,760
ꞌÜsüs pajal.

60
00:02:39,760 --> 00:02:43,160
Jupj ꞌüsǘ tjümüꞌü wa nina popé,

61
00:02:43,160 --> 00:02:45,960
jupj sin popa tjimyüꞌün̈ wa quiꞌá,

62
00:02:45,960 --> 00:02:48,000
jupj cabro ꞌotsꞌipj,

63
00:02:48,000 --> 00:02:49,720
jupj oveja ꞌotsꞌipj.

64
00:02:49,720 --> 00:02:53,040
¿Ncu más püné way jipj Jacob lal?

65
00:02:53,040 --> 00:02:55,240
Jesús tjevele quepj lal:

66
00:02:55,240 --> 00:02:57,240
—ꞌÜsǘ niná myüꞌün̈,

67
00:02:57,240 --> 00:02:59,000
ꞌüsǘ jis mvas niswá.

68
00:02:59,000 --> 00:03:01,600
Nin tulucj napj jis maꞌayá lal.

69
00:03:01,600 --> 00:03:03,360
ꞌÜsǘ tjimyüꞌün̈ na,

70
00:03:03,360 --> 00:03:04,880
napj pꞌiyá jis maꞌayá,

71
00:03:04,880 --> 00:03:07,920
lovin ma ca ꞌüsǘ jis mvas niswá.

72
00:03:07,920 --> 00:03:10,000
ꞌÜsǘ napj se ꞌa,

73
00:03:10,000 --> 00:03:13,920
ꞌüsǘ ꞌamá popa pyacj jinwá nsem yupj jisas moꞌó.

74
00:03:13,920 --> 00:03:16,120
Lovin pyaca yupj jis qjues mpe,

75
00:03:16,120 --> 00:03:19,320
ꞌücj jis la pütꞌüs la mijis lovin.

76
00:03:19,320 --> 00:03:21,760
Quepj tjevele jupj lal:

77
00:03:21,760 --> 00:03:25,120
—ꞌÜsǘ queꞌe ma ꞌen niná popé,

78
00:03:25,120 --> 00:03:27,440
ne ca ma ꞌüsǘ mvas niswá.

79
00:03:27,440 --> 00:03:31,080
Ma ca quiꞌá ncuwis ꞌüsǘ lo pul.

80
00:03:31,080 --> 00:03:33,120
Jesús tjevele jupj lal:

81
00:03:33,120 --> 00:03:34,200
—Jutja,

82
00:03:34,200 --> 00:03:35,960
tjevele ncuwim vyayum.

83
00:03:35,960 --> 00:03:37,520
Ncuwim jupj lal.

84
00:03:37,520 --> 00:03:40,320
Quepj jupj wola tjevele:

85
00:03:40,320 --> 00:03:41,680
—Mvayum tulucj.

86
00:03:41,680 --> 00:03:43,680
Jesús tjevele jupj lal:

87
00:03:43,680 --> 00:03:45,840
—Jipj tꞌücꞌ velen vyayum tulucj.

88
00:03:45,840 --> 00:03:48,240
Cínquiya vyayumpan waytsja jipj.

89
00:03:48,240 --> 00:03:49,640
Jipj pütꞌ lal quinam,

90
00:03:49,640 --> 00:03:50,760
vyayum tulucj.

91
00:03:50,760 --> 00:03:51,600
Mpes jipj tꞌücꞌ tjevelen.

92
00:03:51,600 --> 00:03:54,560
Quepj jupj lal tjevele:

93
00:03:54,560 --> 00:03:58,000
—Quina napj jus nley profeta jipj.

94
00:03:58,000 --> 00:03:59,320
Jipj Dios mpes velen.

95
00:03:59,320 --> 00:04:04,600
Püna tapatja Dios cus tocon̈ witjacj Dios lal tjowelepj quiꞌá.

96
00:04:04,600 --> 00:04:09,360
Palá nipiꞌtjin̈ yupj Dios wolapꞌaꞌá quiꞌá,

97
00:04:09,360 --> 00:04:10,720
jocꞌ niná moꞌó.

98
00:04:10,720 --> 00:04:13,000
Quiꞌá tjatja na,

99
00:04:13,000 --> 00:04:15,200
tjowelepj Dios pajal püné.

100
00:04:15,200 --> 00:04:20,240
Nun judiopan nin welé cupj ma polel nin lijicj quinam.

101
00:04:20,240 --> 00:04:23,300
Nun welé más ꞌücj pjü gente Jerusalén ntꞌa jil,

102
00:04:23,300 --> 00:04:26,160
Dios lal la veles neꞌaj.

103
00:04:26,160 --> 00:04:31,540
Nun welé más ꞌücj Jerusalén ntꞌa pꞌin palá nipiꞌtjin̈ Dios wolapꞌaꞌá,

104
00:04:31,540 --> 00:04:36,440
más ꞌücj neꞌaj mal jis la veles Dios püné.

105
00:04:36,440 --> 00:04:38,520
Jesús jupj lal tjevele:

106
00:04:38,520 --> 00:04:40,560
—ꞌÜcj la pon napj velé.

107
00:04:40,560 --> 00:04:41,800
Pꞌa jyawca na,

108
00:04:41,800 --> 00:04:44,800
gente jun taꞌá palá mpiꞌtjin̈ Dios wolapꞌaꞌá,

109
00:04:44,800 --> 00:04:46,520
yupj patja ntꞌa.

110
00:04:46,520 --> 00:04:48,480
Ca mvelecj Dios pajal püné,

111
00:04:48,480 --> 00:04:50,840
jocꞌ niná ntꞌa pꞌin tulucj,

112
00:04:50,840 --> 00:04:53,480
Jerusalén ntꞌa pꞌin tulucj wa.

113
00:04:53,480 --> 00:04:58,280
Nun Samaria moꞌo potjaqué palá pwiꞌtjiqué wa Dios wolapꞌaꞌá,

114
00:04:58,280 --> 00:05:01,560
newa ma solejé nun ꞌoyn nyuca liji jupj.

115
00:05:01,560 --> 00:05:03,440
Nin tulucj cupj qjuis lal.

116
00:05:03,440 --> 00:05:04,520
Cupj judiopan,

117
00:05:04,520 --> 00:05:08,120
cupj palá nipiꞌtjiquecj wa Dios wolapꞌaꞌá,

118
00:05:08,120 --> 00:05:09,160
mopꞌin nin,

119
00:05:09,160 --> 00:05:11,560
cupj selecj ꞌoyn nyuca liji jupj.

120
00:05:11,560 --> 00:05:15,000
Dios ca la mijis gente ꞌücj ca mpatjam jupj lal.

121
00:05:15,000 --> 00:05:17,500
Judiopan popa mpes nin liji jupj.

122
00:05:17,500 --> 00:05:20,640
Mopꞌin pꞌa casá ca nsem pꞌa jawas.

123
00:05:20,640 --> 00:05:26,640
Pꞌa jawas Dios quelel lajay ꞌücj ca palá mpiꞌtjin̈ Dios wolapꞌaꞌá jupj Cjües mpes.

124
00:05:26,640 --> 00:05:27,680
Jun taꞌá,

125
00:05:27,680 --> 00:05:28,840
yupj patja ntꞌa,

126
00:05:28,840 --> 00:05:30,480
ꞌücj ca nsem.

127
00:05:30,480 --> 00:05:33,800
ꞌÜcj ca mvelecj Dios pajal püné jupj Cjües mpes.

128
00:05:33,800 --> 00:05:36,940
Jupj Cjües sin ꞌyüsa liji tꞌücꞌ way Dios poꞌó,

129
00:05:36,940 --> 00:05:39,080
mpes ꞌücj quelel lajay jupj.

130
00:05:39,080 --> 00:05:43,300
Qjuis Papay Dios jos nin jina lajay quelel lajay jupj.

131
00:05:43,300 --> 00:05:45,380
Nin ca nsem pꞌa jawas.

132
00:05:45,380 --> 00:05:47,840
Nasa way nin tepyala quinam.

133
00:05:47,840 --> 00:05:49,400
Cjües way Dios.

134
00:05:49,400 --> 00:05:53,760
Dios Cjües mpes pꞌin gente ꞌücj palá mpiꞌtjin̈ Dios wolapꞌaꞌá.

135
00:05:53,760 --> 00:05:57,720
Dios Cjües mpes pꞌin ꞌücj yola Dios püné.

136
00:05:57,720 --> 00:06:01,640
Dios Cjües sin ꞌyüsa la siji tꞌücꞌ way Dios poꞌó,

137
00:06:01,640 --> 00:06:03,760
mpes ꞌücj quelel lajay jupj.

138
00:06:03,760 --> 00:06:06,040
Quepj tjevele jupj lal:

139
00:06:06,040 --> 00:06:10,640
—Napj selé Dios ca jas majamas Jepa Püné cupj ntꞌa.

140
00:06:10,640 --> 00:06:13,240
Jupj ca qjuis capj mpꞌaꞌsas.

141
00:06:13,240 --> 00:06:15,640
(Cristo ló jupj cupj qjuilal.)

142
00:06:15,640 --> 00:06:16,560
Jacꞌ na,

143
00:06:16,560 --> 00:06:20,340
jupj ca ꞌüsüs qjuisin müꞌüsüs la mijis pjü way.

144
00:06:20,340 --> 00:06:22,680
Jesús tjevele jupj lal:

145
00:06:22,680 --> 00:06:24,640
—Niná pjacj lal velen,

146
00:06:24,640 --> 00:06:26,160
napj mpꞌiyá niná.

147
00:06:26,160 --> 00:06:28,080
Jesús nin tjevele na,

148
00:06:28,080 --> 00:06:29,720
jupj discipulopan tjiquil.

149
00:06:29,720 --> 00:06:33,240
Pajal nin yólatsja tsjan mpes quepj lal véletsja jupj.

150
00:06:33,240 --> 00:06:36,560
Newa ma la tjüꞌüy tsjan mpes nin la tjiji.

151
00:06:36,560 --> 00:06:39,400
Ma la tjüꞌüy tsjan mpes tjevele quepj lal.

152
00:06:39,400 --> 00:06:41,520
Len̈ way tjemey quepan.

153
00:06:41,520 --> 00:06:43,600
Jupj jarro jáꞌasa tjemey.

154
00:06:43,600 --> 00:06:45,220
Tjemey pülücj patja ntꞌa.

155
00:06:45,220 --> 00:06:47,520
Tjevele neꞌaj tapatja jis lal:

156
00:06:47,520 --> 00:06:49,300
—Nculá nun.

157
00:06:49,300 --> 00:06:51,040
Jus nucú ca niná yomen.

158
00:06:51,040 --> 00:06:55,340
Jupj nawala tjevele pjü way napj la tjejay.

159
00:06:55,340 --> 00:06:57,720
Jupj ne ‘Cristo’ ca nacj.

160
00:06:57,720 --> 00:07:00,560
Dios jas tjejyama nosis ntꞌa.

161
00:07:00,560 --> 00:07:03,640
Mpes neꞌaj tapatja jis wa nepé tjil.

162
00:07:03,640 --> 00:07:05,260
Jesús ntꞌa jiltsja.

163
00:07:05,260 --> 00:07:06,800
Gente jiquiltsja na,

164
00:07:06,800 --> 00:07:10,740
Jesús discipulopan jupj lal la tjomon nlajas:

165
00:07:10,740 --> 00:07:11,660
—Rabbí,

166
00:07:11,660 --> 00:07:12,840
nlajan jipj —tjowelepj yupj.

167
00:07:12,840 --> 00:07:14,960
Ma quelel lyájatsja jupj quinam.

168
00:07:14,960 --> 00:07:16,840
Jupj tjevele yupj jis lal:

169
00:07:16,840 --> 00:07:19,480
—Nun ma solejé ꞌonin niná,

170
00:07:19,480 --> 00:07:20,880
napj lya popé.

171
00:07:20,880 --> 00:07:28,840
Jupj nin tjevele mpes discipulopan yuwá jis la tjüꞌüy ncu neꞌaj patja sin popa tequeꞌe,

172
00:07:28,840 --> 00:07:30,000
tjeꞌyaya jupj la las.

173
00:07:30,000 --> 00:07:31,360
Yupj ma sin tjiꞌyüsa,

174
00:07:31,360 --> 00:07:34,640
mpes Jesús ꞌüsüs tjevele yupj jis lal:

175
00:07:34,640 --> 00:07:36,880
—Dios nin tjejyama nosis ntꞌa.

176
00:07:36,880 --> 00:07:38,800
Pjü Dios jos,

177
00:07:38,800 --> 00:07:41,180
pjü way quelel tꞌücꞌ lejay napj —tjevele jupj—.

178
00:07:41,180 --> 00:07:43,300
Napj tsjiꞌ lejay jupj mpes,

179
00:07:43,300 --> 00:07:45,120
quelel tꞌücꞌ lejay niná.

180
00:07:45,120 --> 00:07:47,840
Niná lejay pajal ꞌüsüs napj lal,

181
00:07:47,840 --> 00:07:50,160
ve lya jinwá napj lal.

182
00:07:50,160 --> 00:07:53,360
Nun welé mes yulupjana newa custjay,

183
00:07:53,360 --> 00:07:54,860
vyala mpes.

184
00:07:54,860 --> 00:07:57,880
Napj velé nin tulucj napj vyala lal.

185
00:07:57,880 --> 00:08:00,260
Gente napj jisin jinwá.

186
00:08:00,260 --> 00:08:04,600
Yupj topon napj jis capj pꞌyacj ꞌücj jis la pütꞌüs Dios lal,

187
00:08:04,600 --> 00:08:07,760
yupj napj jisin popa vyala jinwá.

188
00:08:07,760 --> 00:08:09,680
Tjunuca nun gentas.

189
00:08:09,680 --> 00:08:12,880
Tjevyala nasa tjiꞌyǘ jinwá yupj.

190
00:08:12,880 --> 00:08:14,940
Yupj nasa quelel japon.

191
00:08:14,940 --> 00:08:18,240
Nun sin ꞌyüsa lojí na napj nin poꞌó,

192
00:08:18,240 --> 00:08:20,360
yupj nepénowa ca mponecj.

193
00:08:20,360 --> 00:08:21,400
Nin lojí na,

194
00:08:21,400 --> 00:08:24,300
vyala coꞌá jinwá lojí napj mpes.

195
00:08:24,300 --> 00:08:25,800
Niná lojí na,

196
00:08:25,800 --> 00:08:27,080
ntaꞌé ca nun,

197
00:08:27,080 --> 00:08:28,680
nun la tjüjí mpes.

198
00:08:28,680 --> 00:08:33,660
Dios ca la mijis wa yupj lovin ca mpatjam jupj lal yupj topon mpes.

199
00:08:33,660 --> 00:08:37,560
”Namozopan jasin jinwá lajay neneyawá.

200
00:08:37,560 --> 00:08:40,280
Vyala jacutj jinwá lajay neneyawá.

201
00:08:40,280 --> 00:08:44,080
Namozo pjaní mwalá way jis lal vele Dios tjevelá,

202
00:08:44,080 --> 00:08:46,560
seyasa jin yola jupj tjevelá.

203
00:08:46,560 --> 00:08:48,740
Ma quelel japon custjay.

204
00:08:48,740 --> 00:08:51,760
Namozo setel sine jinwá la tjiji.

205
00:08:51,760 --> 00:08:55,760
Pꞌa jawas pꞌa wa vele yupj jis lal Dios tjevelá,

206
00:08:55,760 --> 00:08:57,720
mpes yupj japon.

207
00:08:57,720 --> 00:08:59,720
Manas tjowelepj mpes topon.

208
00:08:59,720 --> 00:09:02,880
Manas ca ꞌücj jisas nsem yupj topon mpes.

209
00:09:02,880 --> 00:09:05,240
Nepénowa nin javelepj:

210
00:09:05,240 --> 00:09:06,400
‘Pjaní sine,

211
00:09:06,400 --> 00:09:08,400
locopyá vyalaná’.

212
00:09:08,400 --> 00:09:11,120
Niná tꞌücꞌ way nun lal quinam.

213
00:09:11,120 --> 00:09:14,780
Napj nusin tjejyam la pꞌa jis lal la veles napj mpes.

214
00:09:14,780 --> 00:09:16,320
Nepénowa ca mponecj,

215
00:09:16,320 --> 00:09:18,720
mpes lovin ca mpatjam Dios lal.

216
00:09:18,720 --> 00:09:21,680
Püna ma sin ꞌyüsa lis tjüjí nun.

217
00:09:21,680 --> 00:09:23,800
La pꞌa sin ꞌyüsa lajaytsja.

218
00:09:23,800 --> 00:09:25,000
La pꞌa lajaytsja,

219
00:09:25,000 --> 00:09:27,520
nun cyawaja lojí quinam —tjevele Jesús.

220
00:09:27,520 --> 00:09:31,820
Samaria poꞌo tapatja sin popa pülücj topon Jesús lal,

221
00:09:31,820 --> 00:09:35,040
yupj ne pülücj patja mpe neꞌespan pꞌiyá.

222
00:09:35,040 --> 00:09:36,920
Quepj tjevele Jesús tjevelá,

223
00:09:36,920 --> 00:09:38,080
mpes topon yupj.

224
00:09:38,080 --> 00:09:39,400
Quepj tjevele:

225
00:09:39,400 --> 00:09:42,720
—Jupj nawala tjevele pjü way napj la tjejay.

226
00:09:42,720 --> 00:09:46,380
Mpes Samaria poꞌo tapatja Jesús ntꞌa tjiquil na,

227
00:09:46,380 --> 00:09:50,740
Jesús lal la tjomon la ꞌosos tsjicj way yupj jis lal.

228
00:09:50,740 --> 00:09:54,160
Mpes tsꞌacꞌ matꞌe neꞌaj tüpüꞌü yupj jis lal.

229
00:09:54,160 --> 00:09:57,920
Jesús tjevele mpes wa más pülücj topon yupj.

230
00:09:57,920 --> 00:10:00,360
Nin tepyala pajal pülücj topon quinam.

231
00:10:00,360 --> 00:10:02,500
Mpes yupj quepj lal tjowelepj:

232
00:10:02,500 --> 00:10:06,440
—Jipj velen mpes tulucj pyonecj quinam.

233
00:10:06,440 --> 00:10:08,080
Cupj pꞌiyá tjepjyaꞌaquecj jupj tjevelá,

234
00:10:08,080 --> 00:10:16,600
mpes selecj tꞌücꞌ way jupj ca nin la mijis gente ꞌücj ca mpatjam Dios lal —nin tjowelepj Samaria poꞌo tapatja Jesús poꞌó.

