﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:06,660
Jesús jámatsja na,

2
00:00:06,660 --> 00:00:09,300
jupj jus tjinyuca yom jun tulucj.

3
00:00:09,300 --> 00:00:11,860
Tjemyaꞌna pepes jun tuluctsja jupj.

4
00:00:11,860 --> 00:00:15,100
Jesús discipulopan la tjüꞌüy:

5
00:00:15,100 --> 00:00:15,980
—Rabbí,

6
00:00:15,980 --> 00:00:19,900
¿tsjan mpes tjemyaꞌna pepes jun tuluctsja niná?

7
00:00:19,900 --> 00:00:24,860
¿Ncu jupj pꞌiyá malala nyuca la tjiji mpes nin tepyala?

8
00:00:24,860 --> 00:00:26,820
¿Ncu jupj popay,

9
00:00:26,820 --> 00:00:30,940
jamay malala nyuca la tjajay mpes nin tepyala jupj?

10
00:00:30,940 --> 00:00:32,740
Jesús jis wala tjevele:

11
00:00:32,740 --> 00:00:34,340
—Nin tulucj.

12
00:00:34,340 --> 00:00:37,340
Jupj pꞌiyá malala nyuca la tjiji mpes tulucj.

13
00:00:37,340 --> 00:00:38,500
Ma wa jupj popay,

14
00:00:38,500 --> 00:00:41,540
jamay malala nyuca la tjajay mpes nin tepyala.

15
00:00:41,540 --> 00:00:44,780
Dios quelel sin ꞌyüsa liji jupj pajal ꞌüsüs,

16
00:00:44,780 --> 00:00:45,860
pajal püné.

17
00:00:45,860 --> 00:00:49,220
Nin mpes tjemyaꞌna pepes jun tuluctsja yomen.

18
00:00:49,220 --> 00:00:52,940
Dios ca pajal ꞌüsüs la mijis jupj mpes quinam.

19
00:00:52,940 --> 00:00:55,300
Nosis casaꞌá pyatjaquecj na pꞌin,

20
00:00:55,300 --> 00:00:57,820
Dios jos lovin tsjiꞌ lijicj jupj mpes.

21
00:00:57,820 --> 00:00:59,140
Nun tacaꞌliqué na,

22
00:00:59,140 --> 00:01:01,220
ma ca polel tsjiꞌ la müjí.

23
00:01:01,220 --> 00:01:03,380
Nin pꞌiyá pjü gente jis lal.

24
00:01:03,380 --> 00:01:04,860
Dios nin tjejyama.

25
00:01:04,860 --> 00:01:07,140
Nosis casaꞌa püꞌüs na pꞌin,

26
00:01:07,140 --> 00:01:10,380
napj jyawca jinwá nosis casá patja jis lal.

27
00:01:10,380 --> 00:01:12,900
Napj sin ꞌyüsa lejay Dios mpes.

28
00:01:12,900 --> 00:01:15,300
Jesús nin tjevele na,

29
00:01:15,300 --> 00:01:17,220
ꞌamá ꞌalá tipyutsꞌa.

30
00:01:17,220 --> 00:01:20,060
Tjutj mpes pililicj tsjicj way la tjiji.

31
00:01:20,060 --> 00:01:24,140
Pililicj jun polocꞌ poꞌo jas tjecjyoꞌla yom jun tulucj.

32
00:01:24,140 --> 00:01:25,500
Nin la tjiji na,

33
00:01:25,500 --> 00:01:26,900
tjevele jupj lal:

34
00:01:26,900 --> 00:01:28,020
—Jutja,

35
00:01:28,020 --> 00:01:30,700
jin jas mpaꞌin ꞌüsǘ muju ton̈ca ntꞌa,

36
00:01:30,700 --> 00:01:34,380
ꞌüsǘ Siloé ló jupj.

37
00:01:34,380 --> 00:01:35,580
(Siloé yupj jis tin;

38
00:01:35,580 --> 00:01:38,140
“Jas Tjejyama” velecj cupj.)

39
00:01:38,140 --> 00:01:40,460
Mpes tjemey yom jun tulucj.

40
00:01:40,460 --> 00:01:42,980
Jun jas tepeꞌe Jesús tjevele jin.

41
00:01:42,980 --> 00:01:44,140
ꞌÜsǘ mpe tjacꞌ na,

42
00:01:44,140 --> 00:01:47,140
ꞌücj nyúcatsja quinampa.

43
00:01:47,140 --> 00:01:52,540
Mpes la pꞌa püna jus tjunuctsja pajal nin yólatsja tsjan mpes ꞌücj nyuca quinam.

44
00:01:52,540 --> 00:01:57,220
Nepénowa yuwá sin pópatsja yom jun tuluctsja lal,

45
00:01:57,220 --> 00:02:01,340
nepénowa lovin jus tjunuctsja tꞌemel le monatsja jupj.

46
00:02:01,340 --> 00:02:03,020
Yupj tjowelepj:

47
00:02:03,020 --> 00:02:05,540
“¿Ncu ninana pꞌiyá lovin tꞌemel la tjemyona tjaꞌasá,

48
00:02:05,540 --> 00:02:08,660
jun tulucj mpes?”

49
00:02:08,660 --> 00:02:10,860
Nepénowa javeleptsja:

50
00:02:10,860 --> 00:02:11,140
“Tꞌücꞌ.

51
00:02:11,140 --> 00:02:13,180
Ninana yomen.”

52
00:02:13,180 --> 00:02:14,540
Pꞌa wa javeleptsja:

53
00:02:14,540 --> 00:02:16,940
“Ninana tulucj nempe.

54
00:02:16,940 --> 00:02:19,620
Yom jun tulucj jin justa la pꞌin.”

55
00:02:19,620 --> 00:02:21,340
Mpes yom pꞌiyá tjevele:

56
00:02:21,340 --> 00:02:24,820
“Napj mpꞌiyá pꞌin niná yomen”.

57
00:02:24,820 --> 00:02:26,780
—¿ꞌOyn ne ꞌücj nyuc quinam?

58
00:02:26,780 --> 00:02:28,420
—la tjüꞌüy jupj lal.

59
00:02:28,420 --> 00:02:30,620
Jupj jis lal tjevele:

60
00:02:30,620 --> 00:02:34,460
—Yom Jesús ló ꞌamá ꞌitsꞌitsꞌ la tjiji,

61
00:02:34,460 --> 00:02:36,500
nan polocꞌ jas tjecjyoꞌla.

62
00:02:36,500 --> 00:02:37,860
Tjevele napj lal:

63
00:02:37,860 --> 00:02:39,380
‘Siloé ntꞌa jutja,

64
00:02:39,380 --> 00:02:40,580
jin jas tepeꞌe’.

65
00:02:40,580 --> 00:02:41,380
Mpes tjum,

66
00:02:41,380 --> 00:02:42,740
nan jas tepyatsj.

67
00:02:42,740 --> 00:02:44,140
Tꞌücꞌ jas tepyatsj na,

68
00:02:44,140 --> 00:02:45,700
tjiꞌyüꞌsa quinam nan.

69
00:02:45,700 --> 00:02:47,100
ꞌÜcj la nuc quinam.

70
00:02:47,100 --> 00:02:48,780
Yupj la tjüꞌüy jupj lal:

71
00:02:48,780 --> 00:02:52,180
—¿Caꞌaj jáꞌasa niná yomen?

72
00:02:52,180 --> 00:02:53,680
—Ma selé —tjevele jupj.

73
00:02:53,680 --> 00:02:58,020
Mpes yom püs jun tuluctsja tjaman fariseopan ntꞌa.

74
00:02:58,020 --> 00:03:02,180
Sábado natsja Jesús ꞌamá ꞌitsꞌitsꞌ la tjiji,

75
00:03:02,180 --> 00:03:04,580
tjiꞌyüꞌsa la tjiji yom jun tulucj.

76
00:03:04,580 --> 00:03:08,540
Sábado na nin jawas judiopan ma tsjiꞌ lajay.

77
00:03:08,540 --> 00:03:09,920
Jesús nin la tjiji,

78
00:03:09,920 --> 00:03:12,020
ninana tsjiꞌ la tjijá,

79
00:03:12,020 --> 00:03:13,420
nin yólatsja yupj.

80
00:03:13,420 --> 00:03:18,500
Nin mpes fariseopan la tjüꞌüy wa yom lal ꞌonin ꞌücj nyuca quinam.

81
00:03:18,500 --> 00:03:20,660
Jupj tjevele yupj jis lal:

82
00:03:20,660 --> 00:03:25,620
—Jupj ꞌamá mpes nan polocꞌ poꞌo tsꞌyuca.

83
00:03:25,620 --> 00:03:27,380
Napj nan jas tepyatsj,

84
00:03:27,380 --> 00:03:29,420
ne ꞌücj nyuc quinam.

85
00:03:29,420 --> 00:03:32,520
Mpes fariseopan nepenowá javeleptsja:

86
00:03:32,520 --> 00:03:35,580
“Jesús ma tsjiꞌ liji Dios mpes.

87
00:03:35,580 --> 00:03:37,180
Dios mpes tsjiꞌ lajay,

88
00:03:37,180 --> 00:03:40,260
Dios jos jin lajay sábado nampa.

89
00:03:40,260 --> 00:03:43,740
Nin mpes selecj ma tsjiꞌ liji Dios mpes.”

90
00:03:43,740 --> 00:03:47,500
Fariseopan la pꞌa javeleptsja:

91
00:03:47,500 --> 00:03:48,980
“Nin tulucj.

92
00:03:48,980 --> 00:03:50,500
Yom malala liji,

93
00:03:50,500 --> 00:03:54,720
Dios ma se pꞌaꞌsa pajal ꞌüsüs liji jupj mpes.

94
00:03:54,720 --> 00:03:58,500
Jesús tꞌücꞌ pajal ꞌüsüs liji Dios mpes.

95
00:03:58,500 --> 00:04:01,180
Nin mpes selecj Dios mpes tsjiꞌ liji.”

96
00:04:01,180 --> 00:04:06,580
Nin tepyala mpes fariseopan nepénowa malala yólatsja Jesús poꞌó,

97
00:04:06,580 --> 00:04:08,660
nepénowa ꞌüsüs yólatsja.

98
00:04:08,660 --> 00:04:13,520
Mpes tjowelepj yom jun tuluctsja lal niswá.

99
00:04:13,520 --> 00:04:14,580
Tjowelepj:

100
00:04:14,580 --> 00:04:17,740
—Jipj velen jupj tjiꞌyüꞌsa la tjiji jipj jin.

101
00:04:17,740 --> 00:04:19,860
¿Tsjan jin jele jupj?

102
00:04:19,860 --> 00:04:22,620
Yom jun tuluctsja tjevele yupj jis lal:

103
00:04:22,620 --> 00:04:24,600
—Profeta jupj,

104
00:04:24,600 --> 00:04:25,820
nin nola napj.

105
00:04:25,820 --> 00:04:28,020
Dios mpes vele jupj.

106
00:04:28,020 --> 00:04:34,780
Judiopan jis jepapan custjay ma quelel japontsja ninana yomen püs jun tuluctsja jupj.

107
00:04:34,780 --> 00:04:37,820
Ma quelel japontsja quina tjiꞌyüꞌsa jun.

108
00:04:37,820 --> 00:04:39,220
Mpes yom jamay,

109
00:04:39,220 --> 00:04:42,560
popay jis lal tjowelepj jis la cuwis.

110
00:04:42,560 --> 00:04:45,060
Tjowelepj wa yupj jis lal.

111
00:04:45,060 --> 00:04:45,580
Jis la tjüꞌüy:

112
00:04:45,580 --> 00:04:48,440
—¿Ncu ninana nun sin popa?

113
00:04:48,440 --> 00:04:51,740
¿Ncu tꞌücꞌ way tjemyaꞌna pepes jun tuluctsja jupj?

114
00:04:51,740 --> 00:04:54,040
¿ꞌOyn ne ꞌücj nyuca quinam?

115
00:04:54,040 --> 00:04:55,340
Yom popay,

116
00:04:55,340 --> 00:04:57,660
jamay yupj jis lal tjowelepj:

117
00:04:57,660 --> 00:05:00,580
—Selecj ninana cupj qjuis catjam.

118
00:05:00,580 --> 00:05:05,060
Selecj way tjemyaꞌna pepes jun tuluctsja jupj.

119
00:05:05,060 --> 00:05:08,200
Ma selecj ꞌoyn ne ꞌücj nyuca quinam.

120
00:05:08,200 --> 00:05:11,140
Ma wa selecj pjacj tjiꞌyüꞌsa la tjiji jupj jun.

121
00:05:11,140 --> 00:05:12,820
La tjüꞌüyá nucú jupj.

122
00:05:12,820 --> 00:05:15,260
Püné quinam jupj.

123
00:05:15,260 --> 00:05:21,340
ꞌÜcj way vele jupj pꞌiyá tsjan tepyala jupj jun.

124
00:05:21,340 --> 00:05:22,140
Yom popay,

125
00:05:22,140 --> 00:05:25,820
jamay lacj jeyaptsja judiopan jis jepapan jis lal,

126
00:05:25,820 --> 00:05:28,260
mpes nin tjowelepj yupj.

127
00:05:28,260 --> 00:05:34,940
Judiopan nepénowa tjowelepj Jesús ninana Yomen Dios tjevele ca jas majamas jis capj la pꞌacj judiopan.

128
00:05:34,940 --> 00:05:40,580
Jepa judiopan ma jisastsja judiopan ninana velam.

129
00:05:40,580 --> 00:05:46,020
Mpes yuwá tjowelepj judío pjaní nin cüveles pꞌa lal Jesús poꞌó,

130
00:05:46,020 --> 00:05:52,180
yupj ca müjüꞌtücj jupj lovin ma polel ncuwim neꞌaj judiopan ꞌa si mulú ntꞌa.

131
00:05:52,180 --> 00:05:54,380
Nin mpes yom popay,

132
00:05:54,380 --> 00:05:55,980
jamay tjowelepj:

133
00:05:55,980 --> 00:05:57,420
“Püné jupj quinam.

134
00:05:57,420 --> 00:06:00,300
La tjüꞌüyá nucú jupj.”

135
00:06:00,300 --> 00:06:05,620
Nin mpes judiopan jis jepapan niswa la tjomon tjacꞌ yom jun tuluctsja.

136
00:06:05,620 --> 00:06:07,340
Tjowelepj jupj lal:

137
00:06:07,340 --> 00:06:12,220
—Dios wolapꞌaꞌa mvelen tꞌücꞌ ca mvelen jipj quinam Jesús poꞌó.

138
00:06:12,220 --> 00:06:15,700
Cupj selecj Jesús ma liji Moisés popel jyüꞌta jin,

139
00:06:15,700 --> 00:06:16,980
mpes malala jupj.

140
00:06:16,980 --> 00:06:19,460
Yom jun tuluctsja tjevele:

141
00:06:19,460 --> 00:06:23,220
—Napj ma selé ncu Moisés popel jyüꞌta jin liji.

142
00:06:23,220 --> 00:06:26,060
Pjaní way pꞌin selé.

143
00:06:26,060 --> 00:06:27,740
Nan tuluctsja pünam;

144
00:06:27,740 --> 00:06:29,460
ꞌücj nyuc quinam.

145
00:06:29,460 --> 00:06:33,620
Locopyaya jepapan la tjüꞌüy jupj niswá:

146
00:06:33,620 --> 00:06:35,900
—¿Tsjan la tjiji jupj jipj lal?

147
00:06:35,900 --> 00:06:37,640
¿ꞌOyn la tjiji tjiꞌyüꞌsa jin?

148
00:06:37,640 --> 00:06:40,140
Yomen jis lal tjevele:

149
00:06:40,140 --> 00:06:45,540
—Nasa nun lal tjevelé ꞌoyn ne tjiꞌyüꞌsa la tjiji nan.

150
00:06:45,540 --> 00:06:46,980
Nun ma quelel pjoꞌoqué,

151
00:06:46,980 --> 00:06:48,740
ma quelel nusin ꞌyüsa.

152
00:06:48,740 --> 00:06:51,940
¿Tsjan mpes quelel pjoꞌoqué niswá?

153
00:06:51,940 --> 00:06:55,380
Nujisas nun jupj discipulopan ca nu mpalas,

154
00:06:55,380 --> 00:06:57,020
la pꞌa jinwá ca nacj.

155
00:06:57,020 --> 00:07:01,540
Judiopan jis jepapan tsꞌa tjiꞌin yom nin tjevele mpes.

156
00:07:01,540 --> 00:07:04,340
Yupj quelel malala javeleptsja jupj lal,

157
00:07:04,340 --> 00:07:06,580
mpes tjowelepj:

158
00:07:06,580 --> 00:07:07,700
—Jipj Jesús discípulo;

159
00:07:07,700 --> 00:07:09,500
cupj nin tulucj.

160
00:07:09,500 --> 00:07:10,980
Moisés discipulopan ncupj,

161
00:07:10,980 --> 00:07:13,740
Moisés pajal püna tüpüꞌü jupj.

162
00:07:13,740 --> 00:07:16,580
Cupj selecj Dios Moisés lal tjevele.

163
00:07:16,580 --> 00:07:18,820
Nin tulucj Jesús lal.

164
00:07:18,820 --> 00:07:22,220
Ma selecj caꞌaj mpe tjacꞌ niná yomen.

165
00:07:22,220 --> 00:07:25,220
Yom jun tuluctsja yupj jis lal tjevele:

166
00:07:25,220 --> 00:07:31,620
—Napj ma selé ꞌonin nacj ne nin nacj nun ma jus cülayé caꞌaj mpe tjacꞌ jupj.

167
00:07:31,620 --> 00:07:33,420
Jupj tjiꞌyüꞌsa la tjiji nan,

168
00:07:33,420 --> 00:07:35,020
mpes ca jus cülayé.

169
00:07:35,020 --> 00:07:40,220
Cupj selecj Dios ma ca jis cüꞌayas malala lajay la mon jupj lal.

170
00:07:40,220 --> 00:07:42,180
Nin yolá Dios pajal ꞌüsüs,

171
00:07:42,180 --> 00:07:43,460
pajal püné,

172
00:07:43,460 --> 00:07:45,420
lajay wa Dios jos jin,

173
00:07:45,420 --> 00:07:47,460
Dios se ꞌaya yupj la mon.

174
00:07:47,460 --> 00:07:51,100
Lovin len̈tsja pjacj polel ꞌyüꞌsa liji jun,

175
00:07:51,100 --> 00:07:52,620
tjemyaꞌna pepes jun tuluctsja.

176
00:07:52,620 --> 00:07:54,780
Yom niná Dios mpe ma ꞌucuy,

177
00:07:54,780 --> 00:07:56,940
ma ca polel nin la qjuijis.

178
00:07:56,940 --> 00:07:58,740
Jupj nin tjevele na,

179
00:07:58,740 --> 00:08:02,380
judiopan jis jepapan tjowelepj yom jun tuluctsja lal:

180
00:08:02,380 --> 00:08:05,700
—Monuna secj pꞌin malálatsja jipj.

181
00:08:05,700 --> 00:08:07,500
Lovin nintsja jipj.

182
00:08:07,500 --> 00:08:10,740
¿Tsjan mpes jipj quelel qjuisin ꞌyüsa lejay?

183
00:08:10,740 --> 00:08:11,860
Nin tjowelepj na,

184
00:08:11,860 --> 00:08:14,940
pjeꞌá la tsꞌi jupj yupj tjatja mpe.

185
00:08:14,940 --> 00:08:21,380
Jesús jus nleya judiopan jis jepapan yom jun tuluctsja pjeꞌá la tsꞌi yupj tjatja mpe.

186
00:08:21,380 --> 00:08:22,540
Jus nleya na,

187
00:08:22,540 --> 00:08:23,820
la tepyala,

188
00:08:23,820 --> 00:08:25,120
jus tjinyuca jupj.

189
00:08:25,120 --> 00:08:26,840
Tjevele jupj lal:

190
00:08:26,840 --> 00:08:30,220
—¿Ncu pyon jipj Dios jas tjejyama Yom pjaní nucopj la pꞌacj,

191
00:08:30,220 --> 00:08:30,960
jupj tjevele jin?

192
00:08:30,960 --> 00:08:33,800
Yom jun tuluctsja Jesús lal tjevele:

193
00:08:33,800 --> 00:08:36,180
—Nawala mvelen pjacj niná yomen,

194
00:08:36,180 --> 00:08:38,360
mpes ca mpon napj jupj lal.

195
00:08:38,360 --> 00:08:40,600
Jesús tjevele jupj lal:

196
00:08:40,600 --> 00:08:42,020
—Nasa jus tjinyuc jipj.

197
00:08:42,020 --> 00:08:44,020
Nasa velen jupj lal.

198
00:08:44,020 --> 00:08:45,540
Napj ne jupj.

199
00:08:45,540 --> 00:08:47,260
Yomen tjevele:

200
00:08:47,260 --> 00:08:48,220
—Pyon napj.

201
00:08:48,220 --> 00:08:49,620
Napj Nejepa jipj.

202
00:08:49,620 --> 00:08:52,280
Jesús wolapꞌaꞌa palá nipiꞌtje jupj.

203
00:08:52,280 --> 00:08:54,300
Jólatsja Jesús pajal püné.

204
00:08:54,300 --> 00:08:55,780
Jesús tjevele:

205
00:08:55,780 --> 00:08:58,060
—Napj nosis ntꞌa tjacuwis mpes,

206
00:08:58,060 --> 00:09:00,540
nepénowa lovin ca mpatjam Dios lal.

207
00:09:00,540 --> 00:09:03,180
Nepénowa Dios ca jis capj ntülüs.

208
00:09:03,180 --> 00:09:05,940
Nepénowa ma sin ꞌyüsa Dios mpes.

209
00:09:05,940 --> 00:09:07,780
Yun tulucj jinwá yupj.

210
00:09:07,780 --> 00:09:09,780
Yupj japon na napj mpes,

211
00:09:09,780 --> 00:09:11,880
ca ꞌüsüs sin müꞌüsüs.

212
00:09:11,880 --> 00:09:14,380
ꞌÜcj januc jinwá ca jis mpalas.

213
00:09:14,380 --> 00:09:16,660
La pꞌa nin tulucj yupj.

214
00:09:16,660 --> 00:09:19,160
Yupj nin yola nasa sin tjiꞌyüsa quinam.

215
00:09:19,160 --> 00:09:21,240
Ma quelel japon napj lal.

216
00:09:21,240 --> 00:09:25,220
Nin mpes lovin ma ca polel sin müꞌüsüs Dios mpes.

217
00:09:25,220 --> 00:09:28,020
Yun tulucj jinwá ca nsem yupj —nin tjevele Jesús.

218
00:09:28,020 --> 00:09:32,120
Fariseopan nepenowá neꞌaj wa tjatja Jesús ntꞌa.

219
00:09:32,120 --> 00:09:33,860
Tjepjyacan̈ jupj tjevelá.

220
00:09:33,860 --> 00:09:35,300
Mpes la tjüꞌüy jupj lal:

221
00:09:35,300 --> 00:09:39,540
—¿Ncu quelel velen yun tulucj jinwá cupj ꞌotsꞌipj?

222
00:09:39,540 --> 00:09:43,220
¿Ncu quelel velen cupj ma qjuisin ꞌyüsa Dios mpes?

223
00:09:43,220 --> 00:09:45,420
Jesús jis lal tjevele:

224
00:09:45,420 --> 00:09:49,040
—Nun welé nun ꞌüsüs nusin ꞌyüsa Dios mpes.

225
00:09:49,040 --> 00:09:50,920
Nujun tulucj jinwá nacj,

226
00:09:50,920 --> 00:09:55,080
Dios ma ca nin jólatsja nun malala nyuca la tjüjí mpes.

227
00:09:55,080 --> 00:09:58,620
Mopꞌin welé nun nasa nusin ꞌyüsa Dios poꞌó,

228
00:09:58,620 --> 00:10:07,540
mpes Dios newa jola nun malala nyuca la tjüjí mpes —nin tjevele Jesús fariseopan jis lal.

