﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,360
Wulajaq chik li kꞌila tenamit li wankebꞌ chire li palaw li keꞌel wiꞌ,

2
00:00:10,360 --> 00:00:14,480
keꞌxkꞌe retal naq jun ajwiꞌ li jukubꞌ kiꞌel aran.

3
00:00:14,480 --> 00:00:19,360
Ut keꞌxnaw naq li Jesús inkꞌaꞌ kiꞌok chi saꞌ li jukubꞌ aꞌan rochbꞌenebꞌ li xtzolom.

4
00:00:19,360 --> 00:00:22,320
Xjunesebꞌ bꞌan koohebꞌ.

5
00:00:22,320 --> 00:00:32,240
Ut wankebꞌ wiꞌchik jukubꞌ keꞌel chaq Tiberias keꞌwulak chixkꞌatq li naꞌajej li keꞌwaꞌak wiꞌ naq ak xbꞌantioxi li Jesús chiru li Dios.

6
00:00:32,240 --> 00:00:36,960
Li kꞌila tenamit keꞌxkꞌe retal naq maa ani chik li Jesús saꞌ li naꞌajej aꞌan,

7
00:00:36,960 --> 00:00:38,840
chi moko wankebꞌ li xtzolom.

8
00:00:38,840 --> 00:00:44,720
Keꞌok saꞌ ebꞌ li jukubꞌ li keꞌchal Tiberias ut koohebꞌ Capernaum chixsikꞌbꞌal.

9
00:00:44,720 --> 00:00:47,280
Naq keꞌxtaw li Jesús jun pakꞌal li palaw,

10
00:00:47,280 --> 00:00:48,640
keꞌxye re:

11
00:00:48,640 --> 00:00:49,480
—At tzolonel,

12
00:00:49,480 --> 00:00:51,520
¿Joqꞌe xatchal arin?—

13
00:00:51,520 --> 00:00:54,600
Kichaqꞌok li Jesús ut kixye rehebꞌ:

14
00:00:54,600 --> 00:01:03,520
—Relik chi yaal ninye eere naq laaꞌex yookex chintaaqenkil xbꞌan naq xexinkꞌe chi waꞌak toj retal xexnujak.

15
00:01:03,520 --> 00:01:08,680
Inkꞌaꞌ yookex chintaaqenkil xbꞌan naq xeril li milagro li xinbꞌaanu.

16
00:01:08,680 --> 00:01:12,080
Mixik eechꞌool kaꞌaj wiꞌ rikꞌin xsikꞌbꞌal li tzakaꞌeemq li naꞌosoꞌ.

17
00:01:12,080 --> 00:01:19,240
Chekꞌehaq bꞌan eechꞌool chixsikꞌbꞌal li tzakaꞌeemq li inkꞌaꞌ nalaj naꞌosoꞌ.

18
00:01:19,240 --> 00:01:23,000
Aꞌan li junelik yuꞌam li ninkꞌe laaꞌin li Kꞌajolbꞌej.

19
00:01:23,000 --> 00:01:28,160
Aꞌan aj e naq kixkꞌe inwankil ut kinixtaqla chaq li Yuwaꞌbꞌej,

20
00:01:28,160 --> 00:01:29,040
chan li Jesús.

21
00:01:29,040 --> 00:01:30,760
Ut keꞌxye re li Jesús:

22
00:01:30,760 --> 00:01:35,840
—¿Kꞌaꞌ raj ru taqabꞌaanu laaꞌo re naq taasahoqꞌ xchꞌool li Dios qikꞌin?

23
00:01:35,840 --> 00:01:36,520
chankebꞌ.

24
00:01:36,520 --> 00:01:38,400
Li Jesús kixye rehebꞌ:

25
00:01:38,400 --> 00:01:41,320
—Li kꞌaꞌru naraj li Dios naq teebꞌaanu,

26
00:01:41,320 --> 00:01:42,280
aꞌan aꞌin:

27
00:01:42,280 --> 00:01:46,120
naq tineepaabꞌ laaꞌin xbꞌan naq taqlanbꞌilin chaq xbꞌan,

28
00:01:46,120 --> 00:01:46,760
chan.

29
00:01:46,760 --> 00:01:48,200
Ut keꞌxye wiꞌchik re:

30
00:01:48,200 --> 00:01:54,880
—Tento taakꞌut chiqu junaq li milagro re naq taqapaabꞌ naq taqlanbꞌilat xbꞌan li Dios.

31
00:01:54,880 --> 00:01:56,800
¿Kꞌaꞌru li retalil taakꞌut chiqu?

32
00:01:56,800 --> 00:02:06,680
Ebꞌ li qaxeꞌtoonil yuwaꞌ keꞌkꞌeheꞌ chaq li maná chixwaꞌebꞌ naq yookebꞌ chaq chi numekꞌ saꞌ li chaqi chꞌochꞌ joꞌ tzꞌiibꞌanbꞌil retalil saꞌ li Santil Hu:

33
00:02:06,680 --> 00:02:09,840
Choxahil wa kikꞌeheꞌ chixwaꞌebꞌ.—

34
00:02:09,840 --> 00:02:12,080
Ut li Jesús kixye rehebꞌ:

35
00:02:12,080 --> 00:02:13,840
—Relik chi yaal ninye eere,

36
00:02:13,840 --> 00:02:18,360
moko aꞌ ta laj Moisés kikꞌehok rehebꞌ li choxahil wa.

37
00:02:18,360 --> 00:02:19,280
Aꞌ bꞌan lin Yuwaꞌ,

38
00:02:19,280 --> 00:02:21,160
aꞌan li kikꞌehok rehebꞌ.

39
00:02:21,160 --> 00:02:23,560
Ut aꞌan nakꞌehok li tzꞌaqal choxahil wa.

40
00:02:23,560 --> 00:02:26,400
Li tzꞌaqal choxahil wa li naxkꞌe li Dios,

41
00:02:26,400 --> 00:02:33,880
aꞌan li jun li kichal chaq saꞌ choxa ut naxkꞌe li junelik yuꞌam rehebꞌ li wankebꞌ saꞌ ruchichꞌochꞌ,

42
00:02:33,880 --> 00:02:34,400
chan.

43
00:02:34,400 --> 00:02:35,480
Ebꞌ aꞌan keꞌxye re:

44
00:02:35,480 --> 00:02:37,440
—At Qaawaꞌ,

45
00:02:37,440 --> 00:02:39,720
taakꞌe ta qe rajlal li wa aꞌan.—

46
00:02:39,720 --> 00:02:42,760
Li Jesús kixye rehebꞌ:

47
00:02:42,760 --> 00:02:44,520
—Laaꞌin li wa aꞌan.

48
00:02:44,520 --> 00:02:46,800
Laaꞌin ninkꞌehok junelik yuꞌam.

49
00:02:46,800 --> 00:02:50,080
Li ani napaabꞌan we taakꞌojobꞌaaq xchꞌool.

50
00:02:50,080 --> 00:02:53,760
Inkꞌaꞌ chik taatzꞌokaaq ut inkꞌaꞌ chik taachaqiq re.

51
00:02:53,760 --> 00:02:56,160
Chanchan naq ak xraqeꞌ chi tzakaank.

52
00:02:56,160 --> 00:03:00,000
Abꞌan ak xinye eere naq usta ak xeril wu,

53
00:03:00,000 --> 00:03:02,040
toj inkꞌaꞌ ajwiꞌ nikineepaabꞌ.

54
00:03:02,040 --> 00:03:04,920
Chixjunilebꞌ li tixqꞌaxtesi we li Yuwaꞌbꞌej,

55
00:03:04,920 --> 00:03:06,080
tineꞌxpaabꞌ.

56
00:03:06,080 --> 00:03:07,000
Ut li ani napaabꞌan we,

57
00:03:07,000 --> 00:03:10,480
laaꞌin inkꞌaꞌ tintzꞌeqtaana.

58
00:03:10,480 --> 00:03:16,320
Laaꞌin xinchal chaq saꞌ choxa re tinbꞌaanu li kꞌaꞌru naraj li Dios li kitaqlan chaq we.

59
00:03:16,320 --> 00:03:20,400
Moko xinchal ta chixbꞌaanunkil li kꞌaꞌru nawaj laaꞌin.

60
00:03:20,400 --> 00:03:23,880
Li kꞌaꞌru naraj lin Yuwaꞌ li kitaqlan chaq we,

61
00:03:23,880 --> 00:03:28,240
aꞌan naq maa jun rehebꞌ li walal inkꞌajol li xqꞌaxtesi we taasachq chiwu.

62
00:03:28,240 --> 00:03:34,400
Tinwaklesihebꞌ bꞌan chiwaanqebꞌ xyuꞌam saꞌ rosoꞌjikebꞌ li kutan.

63
00:03:34,400 --> 00:03:36,240
Li Yuwaꞌbꞌej li kitaqlan chaq we,

64
00:03:36,240 --> 00:03:44,200
aꞌan naraj naq chixjunilebꞌ li teꞌxkꞌe retal naq laaꞌin li Kꞌajolbꞌej ut tineꞌxpaabꞌ taawaanq xyuꞌamebꞌ chi junelik.

65
00:03:44,200 --> 00:03:49,240
Ut laaꞌin tinwaklesihebꞌ ut tinkꞌe xyuꞌamebꞌ saꞌ rosoꞌjikebꞌ li kutan,

66
00:03:49,240 --> 00:03:50,120
chan li Jesús.

67
00:03:50,120 --> 00:03:55,040
Ut ebꞌ laj judío keꞌok chixwechꞌinkil rix li kixye li Jesús xbꞌan naq kixye,

68
00:03:55,040 --> 00:03:56,960
“Laaꞌin li wa.

69
00:03:56,960 --> 00:03:59,360
Laaꞌin xinchal chaq saꞌ choxa.”

70
00:03:59,360 --> 00:04:01,800
Keꞌxye chi ribꞌilebꞌ ribꞌ:

71
00:04:01,800 --> 00:04:05,400
—¿Ma maawaꞌ ta bꞌiꞌ aꞌin li Jesús li ralal laj José?

72
00:04:05,400 --> 00:04:09,200
Laaꞌo naqanaw ruhebꞌ li xnaꞌ xyuwaꞌ.

73
00:04:09,200 --> 00:04:11,720
¿Kꞌaꞌut naq naxye naq saꞌ choxa xchal chaq?

74
00:04:11,720 --> 00:04:11,880
chankebꞌ.

75
00:04:11,880 --> 00:04:13,960
Kixye li Jesús rehebꞌ:

76
00:04:13,960 --> 00:04:16,480
—Kanabꞌomaq xwechꞌinkil eeribꞌ.

77
00:04:16,480 --> 00:04:17,600


78
00:04:17,600 --> 00:04:24,000
Maa ani naru taapaabꞌaanq we wi inkꞌaꞌ ta qꞌaxtesinbꞌil we xbꞌan li Yuwaꞌbꞌej li kitaqlan chaq we.

79
00:04:24,000 --> 00:04:25,680
Li nekeꞌpaabꞌan we,

80
00:04:25,680 --> 00:04:29,800
laaꞌin tinwaklesihebꞌ wiꞌchik chi yoꞌyo saꞌ rosoꞌjikebꞌ li kutan.

81
00:04:29,800 --> 00:04:34,760
Tzꞌiibꞌanbꞌil retalil chi joꞌkaꞌin saꞌ li Santil Hu xbꞌanebꞌ li profeta:

82
00:04:34,760 --> 00:04:37,520
Li Dios tixkꞌut li xyaalal chiruhebꞌ chixjunilebꞌ.

83
00:04:37,520 --> 00:04:43,880
Joꞌkan naq chixjunilebꞌ li nekeꞌabꞌin re ut nekeꞌxtaw ru li kꞌaꞌru naxye li Dios,

84
00:04:43,880 --> 00:04:46,520
ebꞌ aꞌan tineꞌxpaabꞌ ajwiꞌ laaꞌin.

85
00:04:46,520 --> 00:04:51,920
Aꞌin moko naraj ta naxye naq wan li keꞌilok chaq ru li Awabꞌej Dios.

86
00:04:51,920 --> 00:04:56,640
Kaꞌaj wiꞌ laaꞌin ninnaꞌok ru xbꞌan naq rikꞌin kinchal chaq.

87
00:04:56,640 --> 00:05:01,200
Relik chi yaal tinye eere naq li ani napaabꞌan we,

88
00:05:01,200 --> 00:05:03,320
li jun aꞌan wan xyuꞌam chi junelik.

89
00:05:03,320 --> 00:05:06,960
Laaꞌin li wa li nakꞌehok yuꞌam chi junelik.

90
00:05:06,960 --> 00:05:15,600
Leexeꞌtoonil yuwaꞌ keꞌxwaꞌ chaq li wa li kichal chaq saꞌ choxa junxil naq yookebꞌ chi numekꞌ saꞌ li chaqi chꞌochꞌ.

91
00:05:15,600 --> 00:05:18,640
Usta keꞌxwaꞌ li wa li kichal saꞌ choxa,

92
00:05:18,640 --> 00:05:21,680
abꞌanan moko wankebꞌ ta xyuꞌam chi junelik.

93
00:05:21,680 --> 00:05:22,720
Abꞌanan,

94
00:05:22,720 --> 00:05:24,440
laaꞌin li xinchal chaq saꞌ choxa,

95
00:05:24,440 --> 00:05:28,960
laaꞌin li tzꞌaqal choxahil wa xbꞌan naq ninkꞌehok yuꞌam chi junelik.

96
00:05:28,960 --> 00:05:31,720
Li ani napaabꞌan we,

97
00:05:31,720 --> 00:05:33,800
aꞌan inkꞌaꞌ taakaamq.

98
00:05:33,800 --> 00:05:35,500
Waanq bꞌan xyuꞌam chi junelik.

99
00:05:35,500 --> 00:05:37,480
Laaꞌin li yoꞌyookil wa.

100
00:05:37,480 --> 00:05:39,400
Kinchal chaq saꞌ choxa.

101
00:05:39,400 --> 00:05:42,520
Li ani napaabꞌan we laaꞌin inkꞌaꞌ taasachq.

102
00:05:42,520 --> 00:05:44,160
Waanq bꞌan xyuꞌam chi junelik.

103
00:05:44,160 --> 00:05:46,640
Li wa li tinkꞌe laaꞌin,

104
00:05:46,640 --> 00:05:55,200
aꞌan lin tibꞌel naq tinqꞌaxtesi wibꞌ chi kaamk re naq taaruuq teꞌwaanq xyuꞌamebꞌ chi junelik li wankebꞌ saꞌ ruchichꞌochꞌ,

105
00:05:55,200 --> 00:05:55,300
chan li Jesús.

106
00:05:55,300 --> 00:05:57,860
Naq keꞌrabꞌi li kꞌaꞌru kixye,

107
00:05:57,860 --> 00:06:02,000
ebꞌ laj judío keꞌok chixwechꞌinkil rix li kixye ut keꞌxye:

108
00:06:02,000 --> 00:06:04,680
—¿Chanru naq tixkꞌe li xtibꞌel re taqatzaka?

109
00:06:04,680 --> 00:06:06,120
chankebꞌ.

110
00:06:06,120 --> 00:06:08,280
Kixye li Jesús rehebꞌ:

111
00:06:08,280 --> 00:06:10,440
—Relik chi yaal ninye eere:

112
00:06:10,440 --> 00:06:15,880
Wi inkꞌaꞌ teetzaka lin tibꞌel laaꞌin li Kꞌajolbꞌej ut wi inkꞌaꞌ teerukꞌ lin kikꞌel,

113
00:06:15,880 --> 00:06:18,400
inkꞌaꞌ taawaanq leeyuꞌam chi junelik.

114
00:06:18,400 --> 00:06:23,240
Chixjunilebꞌ li nekeꞌxtzaka lin tibꞌel ut nekeꞌrukꞌ lin kikꞌel,

115
00:06:23,240 --> 00:06:24,600
waanq xyuꞌamebꞌ chi junelik,

116
00:06:24,600 --> 00:06:29,680
ut laaꞌin tinwaklesihebꞌ wiꞌchik chi yoꞌyo saꞌ rosoꞌjikebꞌ li kutan.

117
00:06:29,680 --> 00:06:30,960
Lin tibꞌel,

118
00:06:30,960 --> 00:06:34,720
aꞌan li tzakaꞌeemq li nakꞌehok junelik yuꞌam.

119
00:06:34,720 --> 00:06:35,920
Ut lin kikꞌel,

120
00:06:35,920 --> 00:06:38,640
aꞌan li ukꞌa li nakꞌehok junelik yuꞌam.

121
00:06:38,640 --> 00:06:42,440
Li ani naxtzaka lin tibꞌel ut narukꞌ lin kikꞌel,

122
00:06:42,440 --> 00:06:48,140
li jun aꞌan wan chi sum aatin wikꞌin ut laaꞌin wankin chi sum aatin rikꞌin aꞌan.

123
00:06:48,140 --> 00:06:49,600
Li yoꞌyookil Dios,

124
00:06:49,600 --> 00:06:51,440
aꞌan li kitaqlan chaq we.

125
00:06:51,440 --> 00:06:53,640
Joꞌ naq yoꞌyo chi junelik aꞌan,

126
00:06:53,640 --> 00:06:56,840
joꞌkan naq yoꞌyookin ajwiꞌ laaꞌin chi junelik.

127
00:06:56,840 --> 00:06:59,960
Joꞌkan ajwiꞌ li ani naxtzaka lin tibꞌel,

128
00:06:59,960 --> 00:07:04,800
li jun aꞌan taawaanq xyuꞌam chi junelik saꞌ inkꞌabꞌaꞌ laaꞌin.

129
00:07:04,800 --> 00:07:08,720
Joꞌkan naq laaꞌin li wa li kinchal chaq saꞌ choxa.

130
00:07:08,720 --> 00:07:12,200
Moko joꞌ ta li wa li keꞌxwaꞌ leexeꞌtoonil yuwaꞌ.

131
00:07:12,200 --> 00:07:15,160
Aꞌan inkꞌaꞌ kixkꞌe xyuꞌamebꞌ chi junelik.

132
00:07:15,160 --> 00:07:17,920
Abꞌanan chixjunilebꞌ li teꞌwaꞌoq re li wa aꞌin,

133
00:07:17,920 --> 00:07:21,440
ebꞌ aꞌan teꞌwaanq xyuꞌamebꞌ chi junelik,

134
00:07:21,440 --> 00:07:22,600
chan li Jesús.

135
00:07:22,600 --> 00:07:32,480
Chixjunil li kꞌaꞌaq re ru aꞌin li Jesús kixye rehebꞌ naq yoo chixkꞌutbꞌal li xyaalal chiruhebꞌ aran Capernaum saꞌ li kabꞌ li nekeꞌxchꞌutubꞌ wiꞌ ribꞌebꞌ laj judío.

136
00:07:32,480 --> 00:07:35,520
Naq keꞌrabꞌi li kꞌaꞌru kixye,

137
00:07:35,520 --> 00:07:39,320
nabꞌalebꞌ li xtzolom keꞌok chi aatinak chi ribꞌilebꞌ ribꞌ,

138
00:07:39,320 --> 00:07:40,080
ut keꞌxye:

139
00:07:40,080 --> 00:07:41,880
—Kꞌajoꞌ xchꞌaꞌajkil xtawbꞌal ru li xye.

140
00:07:41,880 --> 00:07:44,600
¿Ani ta wiꞌ taataꞌoq ru?

141
00:07:44,600 --> 00:07:46,160
chankebꞌ.

142
00:07:46,160 --> 00:07:51,840
Li Jesús kixnaw naq yookebꞌ chixwechꞌinkil rix li kꞌaꞌru kixye usta maa ani kiyehok re.

143
00:07:51,840 --> 00:07:54,840
Joꞌkan naq kixye rehebꞌ:

144
00:07:54,840 --> 00:07:58,320
—¿Ma inkꞌaꞌ xwulak cheeru li kꞌaꞌru xinye eere?

145
00:07:58,320 --> 00:08:00,320
¿Ma teekanabꞌ intaaqenkil xbꞌan?

146
00:08:00,320 --> 00:08:04,280
¿Ma ra xerekꞌa naq xinye eere chi joꞌkan?

147
00:08:04,280 --> 00:08:11,680
¿Kꞌaꞌ raj ru teebꞌaanu naq teeril naq laaꞌin li Kꞌajolbꞌej yooqin wiꞌchik chi xik saꞌ choxa li xinwan wiꞌ chaq junxil?

148
00:08:11,680 --> 00:08:14,080
Li nakꞌehok junelik yuꞌam,

149
00:08:14,080 --> 00:08:15,840
aꞌan li Santil Musiqꞌej.

150
00:08:15,840 --> 00:08:18,440
Aꞌan maawaꞌ re li tibꞌelej.

151
00:08:18,440 --> 00:08:20,640
Laaꞌin xinchꞌolobꞌ xyaalal cheeru.

152
00:08:20,640 --> 00:08:24,360
Li xinye eere yebꞌil we xbꞌan li Santil Musiqꞌej.

153
00:08:24,360 --> 00:08:26,160
Wi teepaabꞌ li kꞌaꞌru xinye,

154
00:08:26,160 --> 00:08:29,720
li Santil Musiqꞌej tixkꞌe eere li junelik yuꞌam.

155
00:08:29,720 --> 00:08:34,880
Abꞌanan toj wankebꞌ ajwiꞌ saꞌ eeyaanq li inkꞌaꞌ nekeꞌpaabꞌan,

156
00:08:34,880 --> 00:08:35,680
chan li Jesús.

157
00:08:35,680 --> 00:08:38,800
Chalen saꞌ xtiklajik li Jesús kixnaw anihebꞌ li inkꞌaꞌ teꞌpaabꞌaanq re.

158
00:08:38,800 --> 00:08:43,760
Ut kixnaw ajwiꞌ ani li taaqꞌaxtesiinq re saꞌ ruqꞌebꞌ li xikꞌ keꞌilok re.

159
00:08:43,760 --> 00:08:46,520
Ut kixye ajwiꞌ li Jesús rehebꞌ:

160
00:08:46,520 --> 00:08:53,560
—Joꞌkan naq xinye eere naq maa ani taaruuq taapaabꞌaanq we wi inkꞌaꞌ ta qꞌaxtesinbꞌil we xbꞌan li Yuwaꞌbꞌej,

161
00:08:53,560 --> 00:08:55,120
chan.

162
00:08:55,120 --> 00:09:01,400
Chalen saꞌ li kutan aꞌan nabꞌalebꞌ li xtzolom keꞌchꞌinan xchꞌoolebꞌ ut inkꞌaꞌ chik keꞌxtaaqe li Jesús.

163
00:09:01,400 --> 00:09:05,480
Ut li Jesús kixye rehebꞌ li xtzolom kabꞌlaju:

164
00:09:05,480 --> 00:09:07,660
—¿Ma teeraj ajwiꞌ xik laaꞌex?

165
00:09:07,660 --> 00:09:10,160
¿Ma tineekanabꞌ ajwiꞌ laaꞌex?

166
00:09:10,160 --> 00:09:10,360
chan rehebꞌ.

167
00:09:10,360 --> 00:09:13,800
Kichaqꞌok laj Simón Pedro ut kixye re:

168
00:09:13,800 --> 00:09:15,200
—At Qaawaꞌ,

169
00:09:15,200 --> 00:09:16,600
¿ani aj ikꞌin toxik?

170
00:09:16,600 --> 00:09:21,200
Laaꞌat nakaye qe chanru taawaanq qayuꞌam chi junelik.

171
00:09:21,200 --> 00:09:25,120
Laaꞌo naqapaabꞌ li kꞌaꞌru nakaye ut naqanaw naq laaꞌat li Cristo,

172
00:09:25,120 --> 00:09:27,200
li Ralal li yoꞌyookil Dios,

173
00:09:27,200 --> 00:09:28,160
chan.

174
00:09:28,160 --> 00:09:29,400
Kixye li Jesús:

175
00:09:29,400 --> 00:09:34,720
—¿Ma maawaꞌ ta bꞌiꞌ laaꞌin xinsikꞌok eeru laaꞌex li kabꞌlaju?

176
00:09:34,720 --> 00:09:40,080
Laaꞌin xinsikꞌok eeru ut jun saꞌ eeyaanq xqꞌaxtesi ribꞌ re laj tza,

177
00:09:40,080 --> 00:09:40,960
chan.

178
00:09:40,960 --> 00:09:43,640
Yoo chi aatinak chirix laj Judas Iscariote,

179
00:09:43,640 --> 00:09:45,680
li ralal laj Simón.

180
00:09:45,680 --> 00:09:47,560
Usta aꞌan jun rehebꞌ li kabꞌlaju,

181
00:09:47,560 --> 00:09:55,800
moqon laj Judas Iscariote kixqꞌaxtesi li Jesús saꞌ ruqꞌebꞌ li xikꞌ nekeꞌilok re.

