﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,160
Eja geria yoŋonoŋ nonoojoŋ qaa kokaeŋ somoŋgogi:

2
00:00:09,160 --> 00:00:13,660
“Nono waŋgonoŋ uniŋ haamonoŋ naŋgoro Itali kantrinoŋ kemboŋa.”

3
00:00:13,660 --> 00:00:21,720
Qaa kaeŋ somoŋgogi Pool ano kapuare eja tosaaŋa ii kawali galeŋ moŋ qata Julius iwaa boronoŋ nonooŋgi.

4
00:00:21,720 --> 00:00:28,360
Julius iinoŋ manjaqeqe tuuŋ bakaya moŋ qata “Room Siisakimbaa manjaqeqe tuuŋ” qagiti,

5
00:00:28,360 --> 00:00:32,740
iikanoŋ manjaqeqe eja 100 yoŋoo galeŋgiaga laligoro.

6
00:00:32,740 --> 00:00:43,840
Gomaŋ moŋ qata Adramitium iikanoŋa waŋgo moŋ kaŋ Eisia prowinswaa kowe goraaya metetereeŋ waŋgo doya motomotooŋ kanoŋ kembaatiwaajoŋ ama jojoriroti,

7
00:00:43,840 --> 00:00:45,200
iikanoŋ uniŋ.

8
00:00:45,200 --> 00:00:50,680
Uniŋ opo sel horoŋ mororoŋgogi haamonoŋ naŋgoro kowenoŋ keniŋ.

9
00:00:50,680 --> 00:00:58,600
Masedonia prowinswaa siti qata Tesalonaika iikanoŋa eja moŋ qata Aristarkus iinoŋ koipunana kolooro motooŋ keniŋ.

10
00:00:58,600 --> 00:01:02,640
Kema eŋ waama kanoŋ Saidon gomanoŋ keuniŋ.

11
00:01:02,640 --> 00:01:11,900
Keuniŋ Juliusnoŋ Pool ala meŋ muŋ jeŋ tegoro waŋgo mesaoŋ alauruta yoŋoonoŋ kema iŋiiro naa iwoiwaajoŋ amamaaroti,

12
00:01:11,900 --> 00:01:13,680
ii ilaaŋ mugi.

13
00:01:13,680 --> 00:01:17,720
Iikanoŋa mombo kowenoŋ keniŋ haamonoŋ kana kemboŋ jeniŋi,

14
00:01:17,720 --> 00:01:27,000
iikaaŋ baageŋga qeŋ gilirotiwaajoŋ bimooro toroqeŋ wato qata Saiprus kawaa aasaŋgoyanoŋ kemeŋ kooroŋgoŋ metetereeŋ keniŋ.

15
00:01:27,000 --> 00:01:37,120
Keniŋ haamonoŋ naŋgoro kowe kotoŋ Silisia ano Pamfilia prowins woi ii uruuguŋ Lisia prowinswaa siti qata Maira kanoŋ keuniŋ.

16
00:01:37,120 --> 00:01:40,600
Keuma kanoŋ kawali galenananoŋ waŋgo moŋ mokolooro.

17
00:01:40,600 --> 00:01:47,680
Waŋgo iikanoŋ Iijiptwaa siti qata Aleksandria kanoŋa kaŋ Itali kantrinoŋ kemambaajoŋ ama jojoriro.

18
00:01:47,680 --> 00:01:50,960
Ii mokolooŋ jeŋ kotoŋ nonono iikanoŋ uniŋ.

19
00:01:50,960 --> 00:01:56,960
Uma kowenoŋ keniŋ haamonoŋ saanoŋ mende naŋgoro weeŋ mamaga ii osoŋosoŋ keniŋ.

20
00:01:56,960 --> 00:02:03,000
Kaeŋ keniŋ tegoro kanoŋ kupukapa koma kowe kanoŋ Nidas taoŋ kosianoŋ keuniŋ.

21
00:02:03,000 --> 00:02:09,920
Kosianoŋ keuniŋ haamo kotakota qeŋ kaaŋ baageŋ toroqeŋ kembombaa kania somoŋgoro.

22
00:02:09,920 --> 00:02:19,440
Somoŋgoro bimooro Kriit watowaa masuya qata Salmone ii uuguŋ kema wato gematanoŋ kemeŋ kooroŋgoŋ metetereeŋ keniŋ.

23
00:02:19,440 --> 00:02:29,280
Kowe goraaya kosere metetereeŋ osiqosiwo kema laligoŋ Lasea taoŋ kosianoŋ gomaŋ qata “Waŋgo suuluya iimasiiŋsiiŋawo,

24
00:02:29,280 --> 00:02:31,160
Fair Hafens” qamakejuti,

25
00:02:31,160 --> 00:02:32,640
iikanoŋ keuniŋ.

26
00:02:32,640 --> 00:02:36,680
Iikanoŋ keuma kambaŋ koriga mesoqesooŋ laligoniŋ.

27
00:02:36,680 --> 00:02:47,120
Kaeŋ laligoniŋ siŋgisoŋgo sooŋgbambaa kendoŋa qata Yom Kippur iikawaa kambaŋanoŋ tegoro haamoqeqe kambaŋanoŋ mono kaŋ kuuro keuniŋ.

28
00:02:47,120 --> 00:02:51,520
Haamoqeqe kambaŋanoŋ ejemba kowenoŋ kema “Tiwilaawombo,”

29
00:02:51,520 --> 00:02:53,920
jeŋ waŋgogia somoŋgoŋ laligoŋkegi.

30
00:02:53,920 --> 00:02:57,920
Kawaajoŋ Poolnoŋ galeŋ meme qaa moŋ kokaeŋ iŋijoro,

31
00:02:57,920 --> 00:02:59,200
“Ejauruna,

32
00:02:59,200 --> 00:03:01,800
anana kowe qaganoŋ toroqeŋ kembombo.

33
00:03:01,800 --> 00:03:05,960
Kupukapa qaganoŋ kema tiwitiwilaa mokoloowombo.

34
00:03:05,960 --> 00:03:12,920
Raidimbonoŋ qero waŋgonana jaŋgoro esuhinaya sooro nononano kaaŋagadeeŋ komuwombo.

35
00:03:12,920 --> 00:03:15,600
Gomaŋ tanianoŋ kaeŋ kolooro iijeŋ.”

36
00:03:15,600 --> 00:03:17,600
Galeŋ meme qaa kaeŋ jeroto,

37
00:03:17,600 --> 00:03:26,080
kawali galenananoŋ Poolwaanoŋ qaa ii qotogoŋ waŋgo toya ano meleŋqeleeŋ loqa (steer) galeŋa yoronoŋ “Saanoŋ kemboŋa,”

38
00:03:26,080 --> 00:03:26,680
jeriti,

39
00:03:26,680 --> 00:03:30,400
kawali galenananoŋ qaagara ii moma laariro.

40
00:03:30,400 --> 00:03:38,760
Gomaŋ qata “Waŋgo suuluya iimasiiŋsiiŋawo” iikawaa waŋgo doya ii haamoqeqe kambaŋ rarawaa so mende kolooro.

41
00:03:38,760 --> 00:03:44,120
Kawaajoŋ ama eja mamaganoŋ kembombaa qaa kotiŋgoŋ kokaeŋ jegi,

42
00:03:44,120 --> 00:03:46,640
“Koi rabombaajoŋ mojonana tiija.

43
00:03:46,640 --> 00:03:50,000
Saanoŋ opo sel horoŋ mororoŋgogi kowenoŋ kemboŋa.

44
00:03:50,000 --> 00:03:55,960
Kema kaparaŋ koma laligoŋ kana kolooro Fiiniks waŋgo donoŋ keubonaga.

45
00:03:55,960 --> 00:04:01,040
Iikanoŋ keuma haamoqeqe kambaŋ koi saanoŋ rama laligoniŋ tegowaa.”

46
00:04:01,040 --> 00:04:07,680
Waŋgo do qata Fiiniks ii Kriit wato kawaa goraayanoŋ weeŋ kemekemetaageŋ eja.

47
00:04:07,680 --> 00:04:08,660
Kiaŋ.

48
00:04:08,660 --> 00:04:14,760
Kembombaa qaa kaeŋ jegi haamonoŋ osoŋosoŋ kanaiŋ Saut waageŋga qero.

49
00:04:14,760 --> 00:04:18,800
Qero “Saanoŋ kema areŋnana otaaŋ Fiiniks iiboŋa,”

50
00:04:18,800 --> 00:04:23,160
jeŋ romoŋgoŋ nama waŋgowaa kasa mindaŋa mesuŋgi kouro.

51
00:04:23,160 --> 00:04:31,280
Kouro waŋgonoŋ lolooro haamonoŋ naŋgoro sosooda nunuano Kriit watowaa goraaya metetereeŋ kosere keniŋ.

52
00:04:31,280 --> 00:04:32,560
Kaeŋ keninto,

53
00:04:32,560 --> 00:04:37,000
kambaŋ mende koriro haamo esuŋa kotakota qata yoware,

54
00:04:37,000 --> 00:04:43,520
Noot Iistwaa raidimboŋ (momosia) kanoŋ mono wato iikawaa qaganoŋga qeŋ giliŋ nunuŋ karo.

55
00:04:43,520 --> 00:04:51,680
Nunuŋ karo waŋgonana galeŋ kombombaajoŋ meŋ bimbimgogi haamo qeŋ karotiwaageŋ kemambaajoŋ amamaaro.

56
00:04:51,680 --> 00:04:59,600
Amamaaro mesaogi haamonondeeŋ waŋgo kuuŋ meŋ wano aŋo eeŋ keno utugoŋ nonono laŋ keniŋ.

57
00:04:59,600 --> 00:05:06,520
Utugoŋ nonono laligoŋ wato melaa moŋ qata Kauda kawaa gematanoŋ Saut waageŋ keniŋ.

58
00:05:06,520 --> 00:05:11,800
Iikanoŋ kema gomba kasanoŋ somoŋgogi waŋgo gematanoŋ apu kotoŋ karoti,

59
00:05:11,800 --> 00:05:17,400
ii aoŋ oroŋ kowenoŋga horoniŋ mamaga bimooro kileŋ kaparaŋ koma horoniŋ kouro.

60
00:05:17,400 --> 00:05:21,440
Gomba ii horoniŋ kouro waŋgo somatanoŋ aniŋ.

61
00:05:21,440 --> 00:05:27,920
Waŋgonoŋ utugoŋ jaŋgowabotiwaajoŋ moniŋ kasa meŋ waŋgo kokosiiŋ somoŋgoŋ kotiigi.

62
00:05:27,920 --> 00:05:35,360
Kaeŋ kema kema sakasiŋ bambaaŋa qata Sirtis iikanoŋ kowe koria koriga mende eja.

63
00:05:35,360 --> 00:05:39,320
Nono iikanoŋ kuuŋ osiwombotiwaajoŋ toroko moniŋ.

64
00:05:39,320 --> 00:05:46,600
Kaeŋ moniŋiwaajoŋ ama waŋgowaa opo sel iwoiya ii metogoŋ kamaaŋ ama waŋgo galeŋkoŋkoŋ mesaogi.

65
00:05:46,600 --> 00:05:51,040
Ii mesaogi haamonoŋ waŋgo kuuŋ naŋgoro eeŋ laŋ keniŋ.

66
00:05:51,040 --> 00:05:52,160
Eeŋ laŋ keninto,

67
00:05:52,160 --> 00:05:56,680
raidimboŋ iikanoŋ mono geriawo toroqeŋ qeŋ utugoŋ nonono.

68
00:05:56,680 --> 00:06:04,840
Kaeŋ utugoŋ nonono gomaŋ ano iikanoŋ kanaiŋ waŋgowaa esuhina tosaaŋa meŋ kowenoŋ giligi kemero.

69
00:06:04,840 --> 00:06:11,600
Weeŋ karooŋ kolooro kanoŋ waŋgowaa ilawoila akadamuyawo ii aŋgio meŋ giligi kowenoŋ kemero.

70
00:06:11,600 --> 00:06:18,920
Kaeŋ memenjaliŋ kema kema gomantiiŋa weeŋ mamaga iikanoŋ weeŋ me seŋgelao moŋ mende iiniŋ.

71
00:06:18,920 --> 00:06:23,040
Raidimboŋ kanoŋ kaaŋagadeeŋ kotakota toroqeŋ qeŋ ero.

72
00:06:23,040 --> 00:06:26,760
Qeŋgadeeŋ ero bimooro “Mono qaomboŋa!”

73
00:06:26,760 --> 00:06:33,600
jeŋ laaligo soomoŋgowaajoŋ moma uunananoŋ kamaaro titiboronana tegoro raniŋ.

74
00:06:33,600 --> 00:06:38,720
Raidimboŋ uutanoŋ kambaŋ koriga kaŋ laligoŋ nembanene moŋ mende neniŋ.

75
00:06:38,720 --> 00:06:43,560
Kawaajoŋ ama Poolnoŋ batugianoŋ waama nama kokaeŋ iŋijoro,

76
00:06:43,560 --> 00:06:44,760
“Ejauruna,

77
00:06:44,760 --> 00:06:48,760
niinoŋ Kriit wato mende mesaowombaa gejanono iŋijoweti,

78
00:06:48,760 --> 00:06:51,840
oŋo noonoŋ qaa ii otaagi sokonaga.

79
00:06:51,840 --> 00:06:56,560
Kaeŋ aniŋ tiwitiwilaa koi kanoŋ mono qanananoŋ mende unaga.

80
00:06:56,560 --> 00:06:58,560
Gejanonona mesaogito,

81
00:06:58,560 --> 00:07:02,000
keteda koi qambaŋmambaŋ qaa kokaeŋ oŋonjeŋ:

82
00:07:02,000 --> 00:07:05,120
Oŋoonoŋga moŋnoŋ laaligoya mende tiwilaawaa.

83
00:07:05,120 --> 00:07:06,520
Ii qaagoto,

84
00:07:06,520 --> 00:07:08,200
waŋgogadeeŋ tiwilaawaa.

85
00:07:08,200 --> 00:07:12,080
Kawaajoŋ oŋo mono qaqabuŋabuŋagia moma rabu.

86
00:07:12,080 --> 00:07:17,280
“Niinoŋ beŋ qata Anutu iwaa buŋa kolooŋ weleŋa qeŋ laligojeŋ.

87
00:07:17,280 --> 00:07:23,320
Gomantiiŋa gaoŋ ewe iinoŋ Siwe gajobaya moŋ wasiro noo kosonanoŋ kaŋ nanja.

88
00:07:23,320 --> 00:07:24,840
Nama kokaeŋ nijoja,

89
00:07:24,840 --> 00:07:26,200
‘Pool,

90
00:07:26,200 --> 00:07:28,160
gii toroko mende moba!

91
00:07:28,160 --> 00:07:32,600
Gii saanoŋ Room Siisakimbaa jaasewaŋanoŋ kena gosiŋ gombaa.

92
00:07:32,600 --> 00:07:33,720
Moba!

93
00:07:33,720 --> 00:07:39,760
Anutunoŋ keraqeeaŋgoya qendeema goma ejemba kuuya giwo waŋgonoŋ motooŋ laligojuti,

94
00:07:39,760 --> 00:07:45,880
iyoŋoo laaligogia mono goo boroganoŋ ano giwo nama moŋnoŋ mende komuwaa.’

95
00:07:45,880 --> 00:07:47,600
Siwe gajobanoŋ qaa nijoji,

96
00:07:47,600 --> 00:07:49,760
mono iikawaa so koloowaa.

97
00:07:49,760 --> 00:07:52,440
Niinoŋ Anutu kaeŋ moma laariŋ mujeŋ.

98
00:07:52,440 --> 00:07:54,400
Kawaajoŋ ejauruna,

99
00:07:54,400 --> 00:07:57,400
oŋo mono qaqabuŋabuŋagia moma rabu.

100
00:07:57,400 --> 00:07:59,000
Kaeŋ koloowaato,

101
00:07:59,000 --> 00:08:04,920
haamonoŋ qeŋ utitiiŋ nonono wato mombaa goraayanoŋ keuboŋatiwaa so kolooja.”

102
00:08:04,920 --> 00:08:06,040
Kiaŋ.

103
00:08:06,040 --> 00:08:17,000
Waŋgonananoŋ Kowe Baloŋ Batugaranoŋ (Mediterranean Sea) iikawaa bakaya qata Adria Kowe iikanoŋ eeŋ laŋ keno gomantiiŋa 14 kolooro.

104
00:08:17,000 --> 00:08:24,120
Ii kolooro gomantiiŋa biiwia kanoŋ waŋgo gawoŋ meme eja yoŋonoŋ “Mono baloŋ moŋ dodowijoŋ,”

105
00:08:24,120 --> 00:08:25,720
jeŋ uugianoŋ kaeŋ mogi.

106
00:08:25,720 --> 00:08:32,600
Kaeŋ moma nama keda kasa moŋ aeŋ kitiawo somoŋgoŋ giligi kemeŋ kowe dusiita oosiriro.

107
00:08:32,600 --> 00:08:35,520
Oosiriro kowe koriaa jaŋgoya kolooroti,

108
00:08:35,520 --> 00:08:38,440
ii 40 miita (120 fiit) kawaa so.

109
00:08:38,440 --> 00:08:47,400
Boroŋa moŋ toroqeŋ kema tani motooŋ ii kaaŋiadeeŋ aŋgi jaŋgoya iikanoŋ 30 miita (90 fiit) kawaa so kolooro mokoloogi.

110
00:08:47,400 --> 00:08:53,000
Ii mokolooŋ waŋgonananoŋ jamo toroŋ batuyanoŋ kuuwabotiwaajoŋ toroko mogi.

111
00:08:53,000 --> 00:09:03,880
Kaeŋ moma waŋgowaa kasa mindaŋa 4 ii waŋgo gematanoŋga isama osoŋ meŋ kamaaŋ aŋgi ano gomaŋ asariwaa-tiwaajoŋ mamboma qama kooliŋ ragi.

112
00:09:03,880 --> 00:09:05,240
Kaeŋ ragito,

113
00:09:05,240 --> 00:09:09,560
waŋgowaa gawoŋ meme eja yoŋonoŋ mondomondo qaa kokaeŋ jegi,

114
00:09:09,560 --> 00:09:15,320
“Nono waŋgo waŋaageŋ waŋgowaa kasa mindaŋa tosaaŋa giliniŋ kemebaa.”

115
00:09:15,320 --> 00:09:17,880
Kaeŋ mondoŋ jeŋ waŋgo melaa,

116
00:09:17,880 --> 00:09:27,360
gomba moŋ waŋgonoŋga metogoŋ meŋ kamaaŋ aŋgi kowenoŋ kamaaro waŋgo mesaoŋ aŋgobato meŋ aasaŋgoyanoŋ oloŋ koma kembombaajoŋ aŋgi.

117
00:09:27,360 --> 00:09:28,520
Kaeŋ aŋgito,

118
00:09:28,520 --> 00:09:32,560
Poolnoŋ kawali galeŋ ano manjaqeqe eja ii kokaeŋ irijoro,

119
00:09:32,560 --> 00:09:36,440
“Yoŋonoŋ waŋgonoŋ mende meselatiŋ nambuti eeŋ,

120
00:09:36,440 --> 00:09:40,520
oŋoo laaligo soomoŋgowaa kania moŋ mende koloowaa.”

121
00:09:40,520 --> 00:09:50,600
Kaeŋ irijoro manjaqeqe eja yoŋonoŋ kema gombaa kasia kotogi aŋodeeŋ keno gawoŋ meme eja yoŋonoŋ oloŋ koma kembombaajoŋ amamaagi.

122
00:09:50,600 --> 00:09:57,760
Weŋgeraŋ suluro kanoŋ Poolnoŋ korebore nene newutiwaa qambaŋmambaŋ qaa jeŋ kotoŋ oŋoma kokaeŋ jero,

123
00:09:57,760 --> 00:10:04,680
“Oŋo mono kambaŋ koriga uuwoi mamboma nembanene moŋ mende kisiriiŋ laligogi kete weeŋ 14:

124
00:10:04,680 --> 00:10:05,840
ŋa kolooja.

125
00:10:05,840 --> 00:10:09,320
Kawaajoŋ nii kokaeŋ jeŋ kotoŋ oŋonjeŋ:

126
00:10:09,320 --> 00:10:12,960
Anana laaligonana somoŋgowombaajoŋ aoŋ orowoŋati,

127
00:10:12,960 --> 00:10:19,040
iikanoŋ esuŋnana kamaawabotiwaajoŋ mono kotiiŋ nama qeaŋgoniŋ sokombaa.

128
00:10:19,040 --> 00:10:21,720
Kawaajoŋ oŋo mono nembanene newu.

129
00:10:21,720 --> 00:10:25,520
Oŋoonoŋga moŋnoŋ moŋ selia mende tiwilaawaa.

130
00:10:25,520 --> 00:10:29,360
Waŋ jugia melaa moŋ ii mende totooŋ soowaa.”

131
00:10:29,360 --> 00:10:36,400
Kaeŋ jeŋ Poolnoŋ bered meŋ korebore yoŋoo jaasewaŋgianoŋ Anutuwaa daŋgiseŋ jeŋ motoŋ kanaiŋ nero.

132
00:10:36,400 --> 00:10:42,760
Kaeŋ nero iima kuuya yoŋonoŋ awasaŋgia kamaaro kaaŋagadeeŋ nene meŋ negi.

133
00:10:42,760 --> 00:10:47,520
Nono waŋgo uutanoŋ mindiriŋ jaŋgo 276 kawaa so laligoniŋ.

134
00:10:47,520 --> 00:10:50,960
Yoŋonoŋ korebore nene neŋ neŋ timbiriŋgogi.

135
00:10:50,960 --> 00:10:57,320
Kaeŋ ama waŋgonoŋ afaaŋgowaatiwaajoŋ wiit dumuŋ kota taruyawo meŋ giligi kowenoŋ kemero.

136
00:10:57,320 --> 00:10:58,040
Kiaŋ.

137
00:10:58,040 --> 00:11:01,360
Gomaŋ ano baloŋ iima ii mende moma kotogi.

138
00:11:01,360 --> 00:11:03,160
Mende moma kotogito,

139
00:11:03,160 --> 00:11:06,480
kowe waŋgoŋa (bay) sakasiŋawo moŋ mokolooŋ iigi.

140
00:11:06,480 --> 00:11:10,640
Ii iima “Mono waŋgo meleema batogoŋ iikanoŋ keubonaga,”

141
00:11:10,640 --> 00:11:12,200
jeŋ qaa somoŋgogi.

142
00:11:12,200 --> 00:11:20,160
Qaa kaeŋ somoŋgoŋ nama waŋgowaa kasa mindaŋaa kasia kotogi suno mesaogi kowe dutanoŋ ero.

143
00:11:20,160 --> 00:11:25,000
Ii kotoŋ iikanondeeŋ leelee meleŋqeleeŋ (steer) loqa woi eroti,

144
00:11:25,000 --> 00:11:27,960
iyoroo kasagara isaŋgi lolooro.

145
00:11:27,960 --> 00:11:36,800
Ii isama waŋgo bataa opo selya horoŋ mororoŋgogi haamonoŋ naŋgoro waŋgo meleeŋgi sakasinoŋ baageŋ keniŋ.

146
00:11:36,800 --> 00:11:37,920
Kaeŋ keninto,

147
00:11:37,920 --> 00:11:44,720
waŋgonoŋ kowe toroŋnoŋ kembabotiwaajoŋ somoŋgowombaajoŋ amamaaŋ mesaoŋ giligi kema kuuro.

148
00:11:44,720 --> 00:11:50,760
Iikanoŋ kuuŋ waŋgo waŋanoŋ toroŋnoŋ qeŋ osiŋ kema kamambaajoŋ amamaaŋ raro.

149
00:11:50,760 --> 00:11:55,920
Kaeŋ raro kowe sirinoŋ waŋgo gooŋanoŋ kotakota giliŋ qeŋ qosomosono.

150
00:11:55,920 --> 00:11:57,520
Kaeŋ kolooro jegi,

151
00:11:57,520 --> 00:12:02,600
“Kapuare eja yoŋoonoŋga moŋnoŋ apu qeŋ kotoŋ oloŋ koma kembabo.”

152
00:12:02,600 --> 00:12:07,480
Kaeŋ jegi manjaqeqe eja yoŋonoŋ kapuare eja nono kuuya nunuwombaajoŋ mogi.

153
00:12:07,480 --> 00:12:08,800
Kaeŋ mogito,

154
00:12:08,800 --> 00:12:18,200
kawali galenananoŋ Poolwaa laaligoya somoŋgomambaajoŋ moma manjaqeqe ejaurutanoŋ kaeŋ ambubotiwaajoŋ aŋgoŋ koma oŋono.

155
00:12:18,200 --> 00:12:21,720
Aŋgoŋ koma oŋoma kokaeŋ jeŋ kotoŋ nonono,

156
00:12:21,720 --> 00:12:25,520
“Daeŋ oŋonoŋ kowe aotiŋ kekembaa kania mojuti,

157
00:12:25,520 --> 00:12:30,440
oŋo mono wala luguŋ kemeŋ kowe aotiŋ kema goraayanoŋ ubu.

158
00:12:30,440 --> 00:12:41,800
Yoŋonoŋ wala keŋgi tosianoŋ gemagianoŋ palaŋ tapia qelanjiŋ mewu me waŋgowaa kitia kania kania mokolooŋ iikawaa qaganoŋ eŋ kowe aotiŋ kembu.”

159
00:12:41,800 --> 00:12:48,280
Kaeŋ jeŋ kotoŋ nonono tani kaeŋ ama kuuyanoŋ laaligonana somoŋgoŋ kowe goraayanoŋ keudaboroniŋ.

160
00:12:48,280 --> 00:12:50,880
Kiaŋ.

161
00:12:50,880 --> 00:12:56,800
Laaligonana somoŋgoŋ kowe goraayanoŋ kouma kanoŋ wato qata Malta qagi moniŋ.

162
00:12:56,800 --> 00:13:01,260
Kouniŋ koŋnoŋ kanaiŋ kamaaro gomaŋ olomooroto,

163
00:13:01,260 --> 00:13:10,000
Malta ejemba yoŋonoŋ ala awaa toontooŋ kolooŋ nonoma gere aŋgi jero nunuaŋgi korebore gere kosianoŋ kema konama raniŋ.

164
00:13:10,000 --> 00:13:14,160
Poolnoŋ gere akado meŋ kululuuŋ boraŋgoŋ gerenoŋ ano.

165
00:13:14,160 --> 00:13:19,520
Ii ano jero qato moŋnoŋ gere kukuŋanoŋ kosuro kouma borianoŋ somoŋgoŋ kiro.

166
00:13:19,520 --> 00:13:28,240
Mokolenoŋ kaeŋ somoŋgoŋ borianoŋ mondoŋ kamaaŋ nano watowaa toya yoŋonoŋ iima iyaŋgiodeeŋ amiŋ moma kokaeŋ jegi,

167
00:13:28,240 --> 00:13:32,240
“Eja koi kowenoŋga laaligoya somoŋgoŋ kouroto,

168
00:13:32,240 --> 00:13:37,340
Soŋgorinoŋ kileŋ iroŋa meleema laaligoya kotoŋ muro komuwaa.

169
00:13:37,340 --> 00:13:40,660
Kawaajoŋ mono uŋuro koomu ejaga kolooja.

170
00:13:40,660 --> 00:13:42,420
Kaeŋ moma kotiijoŋ.”

171
00:13:42,420 --> 00:13:43,780
Kaeŋ jegito,

172
00:13:43,780 --> 00:13:51,840
Poolnoŋ soromaaŋ utugoŋ nama giliro gere uutanoŋ kemero Poolwaa selianoŋ tiwitiwilaa moŋ mende kolooro.

173
00:13:51,840 --> 00:13:59,200
Kaeŋ jeŋ iigigiiŋ “Selia somariiŋ osaawaa me uulaŋawo komuŋ balonoŋ tama kamaaŋ kombaa,”

174
00:13:59,200 --> 00:14:02,720
kaeŋ jeŋ akakariŋ iima mamboma naŋgi.

175
00:14:02,720 --> 00:14:04,780
Kambaŋ koriga mamboma naŋgito,

176
00:14:04,780 --> 00:14:08,000
Poolwaa selianoŋ iwoi bologa moŋ mende kolooro.

177
00:14:08,000 --> 00:14:11,500
Kaeŋ kolooro roromoŋgia meleeno jegi,

178
00:14:11,500 --> 00:14:12,200
“Oo,

179
00:14:12,200 --> 00:14:14,740
eja koi mono beŋ ejaga kolooja.”

180
00:14:14,740 --> 00:14:24,460
Malta sakasinoŋ kouma laŋ uuŋ kosianoŋ nene gawoŋ baloŋ koria koria ano bao bulmakao tuuŋa tuuŋa egi iiniŋ.

181
00:14:24,460 --> 00:14:28,780
Ii watowaa eja poŋgia qata Publius iwaanoŋa ero.

182
00:14:28,780 --> 00:14:38,380
Baloŋ toya iikanoŋ koma horoŋ nonono mirianoŋ uniŋ uukaleŋ qaganoŋ kalaŋ koma nonono iwo ainjoloŋ raniŋ weeŋ karoombaa so keno.

183
00:14:38,380 --> 00:14:46,060
Raniŋ Publiuswaa maŋanoŋ selegere ano kerauru sayawo ji (dysentery) kanoŋ kiro duŋnondeeŋ ero.

184
00:14:46,060 --> 00:14:51,580
Ero Poolnoŋ iwaanoŋ kema qama kooliŋ boria waŋanoŋ ama meŋ qeaŋgoro.

185
00:14:51,580 --> 00:14:56,100
Kaeŋ kolooro iikanondeeŋ ji ejemba tosaaŋa kuuya wato iikanoŋ egiti,

186
00:14:56,100 --> 00:15:01,460
iyoŋonoŋ kaaŋagadeeŋ kougi Poolnoŋ Anutu qama kooliro qeaŋgogi.

187
00:15:01,460 --> 00:15:07,980
Yoŋonoŋ kaleŋ kania kania mamaga nonoma iikaaŋa kanoŋ goda qeŋ nonoma laligogi.

188
00:15:07,980 --> 00:15:10,780
Kanageŋ waŋgonoŋ ubombaajoŋ aniŋi,

189
00:15:10,780 --> 00:15:15,500
kambaŋ iikanoŋ kowe qaganoŋ kana laaligowaa iwoiyaajoŋ amamaaniŋi,

190
00:15:15,500 --> 00:15:17,840
ii meŋ nonoojoŋ waŋgonoŋ aŋgi.

191
00:15:17,840 --> 00:15:18,800
Kiaŋ.

