﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,600
Ewi'ƚ ha' jukhew wanqaats'e' ƚii Lázaro,

2
00:00:09,600 --> 00:00:11,300
Betania ƚeiƚe',

3
00:00:11,300 --> 00:00:16,360
ƚetset ke' María qa ke' ƚejefeki' (ƚekuti') Marta.

4
00:00:16,360 --> 00:00:22,680
Ke' María ha' ƚejefe (ƚek'inij) Lázaro qi in wanqaats'e',

5
00:00:22,680 --> 00:00:31,360
hikke' yatsi'yipji' ka' ewjisii he' ƚef'iyei ha' Yatsat'ax'inij qa nili'jijju' iye he' ƚ'ewkujits.

6
00:00:31,360 --> 00:00:39,880
Enewe' wetsjuk witk'injayek qa inq'ukinii qu' netfelhiti'yi'm ha' Jesús qa' nit'ijets:

7
00:00:39,880 --> 00:00:42,040
—Yatsat'axyij,

8
00:00:42,040 --> 00:00:46,560
nakha' qi ƚisu'un ejuwaika' qi in wanqaats'e'.—

9
00:00:46,560 --> 00:00:49,880
Ha' Jesús in impi'ye'ej qa yit'ij:

10
00:00:49,880 --> 00:00:54,740
—Hane'en ha'ne witaatshek nite' t'ejuyets pa' witwamhi',

11
00:00:54,740 --> 00:00:59,160
qe t'ejuyets yijat'ij qu' neniwqinhetji' na' Dios,

12
00:00:59,160 --> 00:01:06,800
hats'inha ha'ne Ƚa's na' Dios qa' neniwqinhetji' qu' nata'ƚets nakha' witaatshek.—

13
00:01:06,800 --> 00:01:14,720
Qa ha' Jesús yisu'un ke' Marta qa ke' ƚejefeki' (ƚek'inja') qa ha' Lázaro iye.

14
00:01:14,720 --> 00:01:19,560
In tefelhiti'yi'm in qi in wanqaats'e' ha' Lázaro,

15
00:01:19,560 --> 00:01:25,800
qa hik ta'ƚijupi' mexe wetsjuk ke' neƚuts in amaneyiju' iye hakha' i'ni'.

16
00:01:25,800 --> 00:01:29,760
Ma' qa i'nk'aƚe qa yit'ijets he' ƚ'ijatshenhei:

17
00:01:29,760 --> 00:01:32,840
—Yape jiwapilii iye ha' Judea.—

18
00:01:32,840 --> 00:01:35,580
Qa he' ƚ'ijatshenhei qa yit'ijets:

19
00:01:35,580 --> 00:01:37,160
—Rabí (Maestro),

20
00:01:37,160 --> 00:01:42,080
mexe ink'a'ak'i he' judiol neqje'lenheyu'tax ejkii ke' utel qu' nalan.

21
00:01:42,080 --> 00:01:44,360
¿Me qa' amii iye hane'ej?—

22
00:01:44,360 --> 00:01:46,340
Ha' Jesús qa yeku'ƚ:

23
00:01:46,340 --> 00:01:50,240
—¿Me nite' doceji' (12) ne'ej hora na'aj neƚu?

24
00:01:50,240 --> 00:01:55,560
Pa'qu' ewi'ƚe' qu' nijalki'sji'kii pa'qu' neƚuye' ham yilani'ifi,

25
00:01:55,560 --> 00:01:59,300
qe mexe yi'wenji'kii na' na'lkii ha'ne sehe' epji'.

26
00:01:59,300 --> 00:02:04,840
Qa pakha'ƚe qu' nijalki'sji'kii naja'x qa yilanifi pe'ye',

27
00:02:04,840 --> 00:02:07,840
qe hats nite' i'nji'teje'm na' na'lkii.—

28
00:02:07,840 --> 00:02:09,600
Yit'ij aka'an,

29
00:02:09,600 --> 00:02:12,060
qa i'nk'aƚe qa yit'ij iye:

30
00:02:12,060 --> 00:02:16,600
—Hakha' injuwaika' Lázaro hats imaa'ija,

31
00:02:16,600 --> 00:02:19,480
qa' natsamii qa' henijt'otshen.—

32
00:02:19,480 --> 00:02:22,680
Ma' qa he' ƚ'ijatshenhei qa yit'ijets:

33
00:02:22,680 --> 00:02:24,040
—Yatsat'axyij,

34
00:02:24,040 --> 00:02:26,100
hakha'an in hats ima',

35
00:02:26,100 --> 00:02:27,940
ikji' in hats wat'ij.—

36
00:02:27,940 --> 00:02:33,640
Qa iyetƚi'ij ha' Jesús ka' Lazaro'ik'i in hats wa'm pa'aj,

37
00:02:33,640 --> 00:02:39,460
qa hekhewe'ƚe ƚ'ijatshenhei qa yumtitax qu' nit'ijets na'aj ima'ija.

38
00:02:39,460 --> 00:02:41,140
Ma' qa ha' Jesús,

39
00:02:41,140 --> 00:02:45,860
qa hik ta'ƚijupi' in yatsathenkeetik'iha in nifeli'm:

40
00:02:45,860 --> 00:02:48,080
—Ka' Lazaro'ik'i hats wa'm.

41
00:02:48,080 --> 00:02:50,760
Ƚe'wis ye'mkii in nite' ha'nijup,

42
00:02:50,760 --> 00:02:55,960
qe hik aka' kakha' les in ƚe'wisju' qu' net'ejuyi'ƚ ewets,

43
00:02:55,960 --> 00:02:59,240
hats'inha qa' les nite' inqekuyi'iƚ.

44
00:02:59,240 --> 00:03:02,160
Yape ju'ukii hakha' i'ni' kakha'an.—

45
00:03:02,160 --> 00:03:08,780
Ma' qa ha' Tomás ƚenqii iye wetsjukji' qa yit'ijets hekhewep iye.

46
00:03:08,780 --> 00:03:15,600
—Yape jiyamii hats'inha qa' je'weeke' qu' jinanaxi'ƚju' nakha'an.—

47
00:03:15,600 --> 00:03:16,880
In hats yamets,

48
00:03:16,880 --> 00:03:24,980
ma' qa ha' Jesús qa impi'ye'ej in hats ikwetju'ƚ (4) pe' neƚutsik'i in i'nifi ke' ƚesehek ka' Lazaro'ik'i.

49
00:03:24,980 --> 00:03:30,740
Ha' Betania ipƚu'umets ha' Jerusalén wetshetk'ewi'ƚ kilómetro ets.

50
00:03:30,740 --> 00:03:35,280
Olots he' judiol namii ke' ƚetsi' ke' Marta qa ke' María,

51
00:03:35,280 --> 00:03:40,660
qe qa' nisimetsinij pakha' ƚawamhijii kakha' ƚejefe'ek'i.

52
00:03:40,660 --> 00:03:46,960
Ke' Marta in impi'ye'ej ha' Jesús in hats k'esiyu'ets ha' witset qa nejelu'ui.

53
00:03:46,960 --> 00:03:50,480
Qa kikhe'ƚe María qa amani' ke' ƚetsi'.

54
00:03:50,480 --> 00:03:53,180
Ke' Marta qa yit'ijets ha' Jesús:

55
00:03:53,180 --> 00:03:56,720
—Yatsat'axyij,

56
00:03:56,720 --> 00:04:04,840
qek ni'i' hane'e'in qekhante' nawa'metax ka' yejefe'ek'i,

57
00:04:04,840 --> 00:04:09,200
qa tsikfe'lƚe'ets hane'ej in week pa'qu' iyinijets pa' Dios,

58
00:04:09,200 --> 00:04:11,720
qa pa' Dios qa' neƚisij.—

59
00:04:11,720 --> 00:04:14,440
Ha' Jesús qa yeku'ƚ:

60
00:04:14,440 --> 00:04:17,520
—Ha' ejefe iƚa'x iye hatse'.—

61
00:04:17,520 --> 00:04:21,240
Qa ke' Marta qa yeku'ƚ:

62
00:04:21,240 --> 00:04:22,040
—Ehe,

63
00:04:22,040 --> 00:04:31,720
tsikfe'lets in iƚa'x iye hatse' qu' iƚiye'tax iye week pe' hats naxtaxju' qu' namtaxets pa' neƚuji' qu' hats ƚ'aka'the' ye'ƚe hatse'.—

64
00:04:31,720 --> 00:04:34,120
Ha' Jesús qa yit'ijets:

65
00:04:34,120 --> 00:04:40,600
—Yakha' ƚiƚijii pe' naxju' qa yakha' iye witiƚa'x nite' yili'ij.

66
00:04:40,600 --> 00:04:42,880
Pakha' qu' nite' nesqeku'ye',

67
00:04:42,880 --> 00:04:46,360
yemjeetax qu' nawa'mtax qa' iƚa'xe' iye.

68
00:04:46,360 --> 00:04:50,880
Qa week pakha' qu' mexe iƚa'xe' qa nite' tseqeku',

69
00:04:50,880 --> 00:04:53,800
ma' qa' nite' ƚ'anuuyi'i qu' nawa'm hatse'.

70
00:04:53,800 --> 00:04:56,400
¿Me nite' ƚeqeku'uk'i aka'an?—

71
00:04:56,400 --> 00:04:58,680
Qa yeku'ƚ kikhe'en qa yit'ij:

72
00:04:58,680 --> 00:05:00,000
—Ehe,

73
00:05:00,000 --> 00:05:01,080
Yatsat'axyij,

74
00:05:01,080 --> 00:05:09,000
yakha' nite' heqeku'uk'i in hik akhaa'ija pa' Cristo Ƚa's pa' Dios pakha' neketsju' ha'ne sehe' ipji'.—

75
00:05:09,000 --> 00:05:11,800
In yili'ij in yit'ij ke' Marta aka'an,

76
00:05:11,800 --> 00:05:17,800
ma' qa yiihetii ke' ƚejefeki' María qa tanqat'inijets in yit'ijets:

77
00:05:17,800 --> 00:05:21,760
—Ha' Maestro hats ha'ne i'ni' qa iyin ei.—

78
00:05:21,760 --> 00:05:28,980
In yepi'ye' ek'i ke' María aka'an qa aje'eƚ niipha'm qa ikii hakha' i'ni' ha' Jesús.

79
00:05:28,980 --> 00:05:33,320
Qe ha' Jesús mente' uitaxetsji'ha ha' witset ƚa's,

80
00:05:33,320 --> 00:05:37,880
qe mexe amantaxi' hakha' wetweni'ƚi' ke' Marta.

81
00:05:37,880 --> 00:05:42,440
He' judiol he' i'nijup kikhe'en ke' ƚetsi'ii yisimetsintax,

82
00:05:42,440 --> 00:05:47,280
hekhewe'en in yi'wen ke' María in ts'enpha'm qa ikfik'i,

83
00:05:47,280 --> 00:05:49,200
ma' qa yijayanfik'i,

84
00:05:49,200 --> 00:05:53,520
yumtitax qu' nakii ke' ƚesehek qu' nayinju' iye.

85
00:05:53,520 --> 00:05:56,720
Ke' María in yamii hakha' i'ni' ha' Jesús,

86
00:05:56,720 --> 00:06:02,320
ma' qa in yi'wen qa wetjele'efi ƚef'iyeyiiju',

87
00:06:02,320 --> 00:06:03,240
qa yit'ij:

88
00:06:03,240 --> 00:06:04,280
—Yatsat'axyij,

89
00:06:04,280 --> 00:06:09,800
qek ni'i' hane'e'in qekhante' nawa'metax ka' yejefe'ek'i.—

90
00:06:09,800 --> 00:06:16,480
Ha' Jesús in yi'wen in qi in ip ke' María qa hekhewe' iye judiol ƚijts'eyek,

91
00:06:16,480 --> 00:06:20,680
ma' qa qi in yoksi'wen qa ika'me'tji'ij kiyek iye.

92
00:06:20,680 --> 00:06:22,000
Qa yit'ijets:

93
00:06:22,000 --> 00:06:23,960
—¿Pa'n ƚ'eniƚi'?

94
00:06:23,960 --> 00:06:26,320
— Hekhewe'en qa yit'ijets:

95
00:06:26,320 --> 00:06:29,240
—Te'ƚun qa' i'wen,

96
00:06:29,240 --> 00:06:30,800
Yatsat'axyij.—

97
00:06:30,800 --> 00:06:33,520
Ha' Jesús qa ip.

98
00:06:33,520 --> 00:06:36,840
Qa hik ta'ƚijupi' he' judiol in yit'ijju':

99
00:06:36,840 --> 00:06:41,720
—¡Jeƚ qeku'ni'ƚju' hayits qa qi in yisu'untax pa'aj!—

100
00:06:41,720 --> 00:06:44,000
Qa uja'x he' yit'ijju'ek:

101
00:06:44,000 --> 00:06:48,280
—Hane'en hik ha'ne hakha' yi'wenkitkii ha' puk'altax.

102
00:06:48,280 --> 00:06:53,920
¿Pa'n ƚahats in nite' ƚeke' qu' naqsiijkii ka' Lazaro'ik'i qu' nite' nawa'me'?—

103
00:06:53,920 --> 00:07:00,800
Ha' Jesús qa ewi'ƚij iye in qi in yoksi'wen pa' ƚunye'jkii in hats meti'm ke' ƚesehek.

104
00:07:00,800 --> 00:07:06,360
Ke' ƚesehek yikumunhetje'm ke' utek qa ha' ƚit'o qa ute iye.

105
00:07:06,360 --> 00:07:08,160
Ha' Jesús qa yit'ij:

106
00:07:08,160 --> 00:07:11,040
—¡Iwu'mi'ƚ ne' ute ƚeji'ij!

107
00:07:11,040 --> 00:07:15,320
— Qa ke' Marta ƚejefeki' ka' wa'm qa yit'ijets:

108
00:07:15,320 --> 00:07:17,000
—Yatsat'axyij,

109
00:07:17,000 --> 00:07:22,280
hats qi qu' ne'nisjut qe hats ikwetju'ƚ (4) ke' neƚutsik'i in i'nji'.—

110
00:07:22,280 --> 00:07:24,120
Ha' Jesús qa yit'ijets:

111
00:07:24,120 --> 00:07:26,440
—¿Me nite' hit'ij ewets,

112
00:07:26,440 --> 00:07:31,280
qu' nite' esqeku'ye' qa' i'wen na' qi ƚesa'x na' Dios?—

113
00:07:31,280 --> 00:07:34,680
Ma' qa wenit'ij qhof ke' ute ƚit'o'oj.

114
00:07:34,680 --> 00:07:37,080
Ha' Jesús qa yejeƚetspha'm na' wa's,

115
00:07:37,080 --> 00:07:38,200
qa yit'ij:

116
00:07:38,200 --> 00:07:39,240
—Tata,

117
00:07:39,240 --> 00:07:45,800
hit'ij ewetspha'm qi in ƚe'wisij qe ƚ'eku'mij yiju'ƚ kakha' k'iyinij ewets.

118
00:07:45,800 --> 00:07:50,920
Yakha' tsikfe'ltaxets in ƚ'eku'mij yiju'ƚ na'aj k'iyinij ewets,

119
00:07:50,920 --> 00:07:56,160
qa hitƚi'ij aka'an qe ta'ƚets enewe' olots tseqewuk'un,

120
00:07:56,160 --> 00:08:01,480
hats'inha qu' nite' neqekuyi'ik'i in akha' ƚets'ukinju'.—

121
00:08:01,480 --> 00:08:03,520
In yili'ij aka'an in yit'ij,

122
00:08:03,520 --> 00:08:06,200
qa yit'unhetik'i in iyet:

123
00:08:06,200 --> 00:08:07,840
—¡Lázaro,

124
00:08:07,840 --> 00:08:10,140
enekik'uifik'i na' ƚa'ni'!—

125
00:08:10,140 --> 00:08:12,440
Qa ka' wa'mtax qa nekfik'i.

126
00:08:12,440 --> 00:08:17,520
Ke' ƚokoyei qa ke' ƚef'iyei iye wetjuphe'ƚij ke' penyilots,

127
00:08:17,520 --> 00:08:21,760
qa ka' ƚeju's qa wet-sifinijipji' ka' penyilo ƚa's.

128
00:08:21,760 --> 00:08:23,580
Ha' Jesús qa yit'ij:

129
00:08:23,580 --> 00:08:28,160
—Enit'iƚijipji' ne' wetjupheƚij qa' ƚeke'ye' qu' nak.—

130
00:08:28,160 --> 00:08:34,440
Qa aka'an in ta'ƚets qa olots he' judiol hekhewe' namii qu' ni'wen ke' María,

131
00:08:34,440 --> 00:08:37,080
in yi'wen aka' yaqsiijkii ha' Jesús,

132
00:08:37,080 --> 00:08:40,460
ma' qa tek'enets nite' yeqeku' hakha'an.

133
00:08:40,460 --> 00:08:50,720
Qa na'lƚe he' uja'x hekhewe'en qa yamii he' fariseol qa nenfeli'mik'i kakha' yaqsiijkii ha' Jesús.

134
00:08:50,720 --> 00:09:02,980
Ma' qa he' tenek'enhe'yipji' he' pa'il qa he' fariseol iye qa not'axij wetju'ƚ in uja'xek pe' week Junta Suprema qa yit'ijju':

135
00:09:02,980 --> 00:09:05,820
—¿Pa'n qu' ineqfenyejeye' inwek?

136
00:09:05,820 --> 00:09:10,360
Hakha' jukhew hats olots pe' yaqsiijkii ham ƚunyejeyi'iju'ƚ.

137
00:09:10,360 --> 00:09:11,920
Qe qu' jintewejinƚe,

138
00:09:11,920 --> 00:09:14,300
qa' week netk'enets hatse' hakha'an.

139
00:09:14,300 --> 00:09:23,900
Ma' qa ne' oq'opheƚinetsilets Roma ƚeiƚets qa' nanam qa' niwuƚ'enhetju' ene' qi i'nlijtsitjii qa' weeke' iye ha'ne initset qu' niwuƚ'enhetju'.—

140
00:09:23,900 --> 00:09:26,200
Hakha' ewi'ƚ hekhewe'en,

141
00:09:26,200 --> 00:09:27,440
ƚii Caifás,

142
00:09:27,440 --> 00:09:31,700
hik hakha' qiji' pa'il ƚatata kakha' ininqa'pji',

143
00:09:31,700 --> 00:09:33,160
qa yit'ijji'ju':

144
00:09:33,160 --> 00:09:36,160
—Ekheweli'ƚ ham ƚenikfe'li'iƚets,

145
00:09:36,160 --> 00:09:45,500
qa nite' i'nji' iye pe'qu' aqjamtikineyejeyi'iƚkii in les in ƚe'wisju' qu' ewi'ƚe' pa'qu' jukhewe' qu' nawa'mifi ha'ne witset,

146
00:09:45,500 --> 00:09:49,540
qa' hasu'uje' qu' weeke' qu' nanaxju' ha'ne witset.—

147
00:09:49,540 --> 00:09:51,380
Qa ha' Caifás,

148
00:09:51,380 --> 00:09:56,160
qa nite'ƚe qu' ƚakha' ye'ƚe qu' nata'ƚets in yit'ij aka'an,

149
00:09:56,160 --> 00:10:00,220
qe in qiji' pa'il ƚatata kakha' ininqa'pji',

150
00:10:00,220 --> 00:10:09,700
ma' qa pa' Dios qa tisij qu' nit'ij aka'an qu' aje'eƚ nenfel ha' Jesús qu' nawa'mifi ha'ne witset.

151
00:10:09,700 --> 00:10:13,760
Qa nite' ewi'ƚƚe iye ha'ne witset qu' nawa'mifi,

152
00:10:13,760 --> 00:10:21,120
qe wa'mifi iye qu' ewi'ƚ neni' pe' week ƚelits pa' Dios pe' mexe yak'estaxkii.

153
00:10:21,120 --> 00:10:30,600
Ma' qa hik akaa'ijha in ta'ƚi' ka' neƚuji' in wo'oikii pa'qu' ƚeqfenyejeiyi'ij qu' ƚeke'ye' qu' nilan ha' Jesús.

154
00:10:30,600 --> 00:10:38,380
Qa hik ta'ƚijupi' ha' Jesús in hats nite' ƚeke' qu' nijalki'sji'kii qa' week ni'wen he' judiol.

155
00:10:38,380 --> 00:10:42,980
Ma' qa yamii ha' witset ƚii Efraín meti'm ha' ham i'ni'i'.

156
00:10:42,980 --> 00:10:46,780
Qa hikha' mexe i'ni'ƚi'kii he' ƚ'ijatshenhei.

157
00:10:46,780 --> 00:10:52,920
Ma' qa hats k'esiyu'ets kakha' qi ƚeqe ƚe'wis neƚu ne' judiol ƚii Pascua.

158
00:10:52,920 --> 00:11:03,140
Qa olots he' pekhel ta'ƚji'kii namii aje'eƚ ha' Jerusalén qe qa' aje'eƚ naqsiijkii pekhewe' hats jutsiqax qu' naqsiijkii,

159
00:11:03,140 --> 00:11:09,200
hats'inha qu' ƚeke'ye' qu' na'nij ji'teje'm pa' ƚe'wis neƚu ƚii Pascua.

160
00:11:09,200 --> 00:11:12,640
Ma' qa teniwohoitaxiikii ha' Jesús,

161
00:11:12,640 --> 00:11:18,740
qa yifaakateji' pa'aj pekhewe'en in i'nifi ke' qi witlijtsitjii,

162
00:11:18,740 --> 00:11:19,120
qa yit'ijju':

163
00:11:19,120 --> 00:11:21,960
—¿Ƚekpa' qu' umti'iƚ?

164
00:11:21,960 --> 00:11:24,820
¿Me qu' nite' nanami'ii ha'ne ƚe'wis neƚu?—

165
00:11:24,820 --> 00:11:39,880
He' tenek'enhe'yij he' pa'il qa hekhewe' iye fariseol hayiits inaqyaji'ijji'ju' pakha' qu' nenikfe'lets pa'qu' na'ni' ha' Jesús qa' nenfeli'm hats'inha qu' nophe'ƚ.

