1
00:00:05,000 --> 00:00:06,950
Ə mbrɛ̄ yə̄ ywā,

2
00:00:06,950 --> 00:00:15,110
mə̄nē bān dē ə kətɔ̄n nē ə nggà yə̄ Yɛso sə̀ krè mān bə̄ bān gu cu bə,

3
00:00:15,110 --> 00:00:24,310
tsə de gbm̄ yə̄ sə̄ krē mān sə̄ sē gyə̄r me də̀ mkpān yə̄ bān Yɛso cu bə nyər gbm̄ yə də̀ ywe,

4
00:00:24,310 --> 00:00:29,300
Yɛso la sə̀ nyər gbm̄ yə gìgyə̀r bə̄ bə yo.

5
00:00:29,300 --> 00:00:36,470
Gbm̄gbm̀ nə̄mān yə̀ sə̀ rù ə Tibiriya sə̀ nyə̀ ə nggà yə̀ mə̄nē bə sə̄ krē.

6
00:00:36,470 --> 00:00:44,220
Tswē yə̄ bə sə̄ krē mān sē tswē yə̄ Yɛso bàn fùfùkì də̀ nyər Rì də̀ kàn yə nə̄ bə mē.

7
00:00:44,220 --> 00:00:52,430
Mkpān yə̄ mə̄nē bə nyə tsə̄ de Yɛso bə̄ bān gu cu bə la sə̄ sē gìgyə̀r bə̄ bə yo,

8
00:00:52,430 --> 00:00:58,700
bə nyər gbm̄gbm̀ yə də̀ ywe Kapana tswē fɔ̀ Yɛso.

9
00:00:58,700 --> 00:01:05,060
Bə ywe də̀ kə ngrɛ̄n Yɛso ə nggà nə̄mān ə kətɔ̄n nē də̀ kan sə̄ ri gu de,

10
00:01:05,060 --> 00:01:08,260
“Wə̄ wān là tsar mə̄nē kī,

11
00:01:08,260 --> 00:01:11,020
sē mbɛ̄tan yə̄ wə̄ nyə ə sə̄kànmē?”

12
00:01:11,020 --> 00:01:12,380
Yɛso kàn sà bə mān de,

13
00:01:12,380 --> 00:01:19,940
“Nggə̄ lə dan gyə̄ njìnjì de gyə̄ là fɔ̀ nggə̄ anrɛ̀n fùfùkì yə̀ gyə̄ sə̀ tàn wù,

14
00:01:19,940 --> 00:01:25,590
la sē de gyə̄ là fɔ̀ nggə̄ anrɛ̀n kī yə̄ mə̀ yə̄ gyə̄ là ngrɛ̄n nggə̄ ə tswē nan yə yo.

15
00:01:25,590 --> 00:01:31,390
Nə̄ gyə̄ kàdə nàn ndu anrɛ̀n gyə̄ là fɔ̀ kīrē yə̄ lə te məme kyame yo.

16
00:01:31,390 --> 00:01:37,820
Nə̄ gyə̄ nàn ndu yə̄ gyə̄ lə fɔ̀ kīrē yə̄ lə nə̄ gyə̄ shishɛ̄n yə̄ gyə̄ lə sɔ̀n be.

17
00:01:37,820 --> 00:01:38,460
Shishɛ̄n yəmē,

18
00:01:38,460 --> 00:01:41,070
sē nggə̄ Vɛ̄n Nēnjì wān lə nə̄ gyə̄ yə.

19
00:01:41,070 --> 00:01:45,580
Sē nggə̄ wān Rì tsar ə kpàr bē de gu kpənyɛ̀n bə̄ nggə̄.”

20
00:01:45,580 --> 00:01:46,180
Tswēyəmē,

21
00:01:46,180 --> 00:01:47,660
bə kan ri Yɛso de,

22
00:01:47,660 --> 00:01:51,980
“Sē ndu nggyɛ̆ Rì là fɔ̀ de nə̄ tə̄ nan?”

23
00:01:51,980 --> 00:01:53,780
Yɛso kàn sà bə mān de,

24
00:01:53,780 --> 00:02:00,500
“Ndu yə̄ Rì là fɔ̀ de nə̄ gyə̄ nàn sē yə̄ gyə̄ lə kpə̄ te njìnjì bə̄ nggə̄ wān gu te ndu.”

25
00:02:00,500 --> 00:02:01,460
Bə kan ri gu de,

26
00:02:01,460 --> 00:02:09,220
“Sē nə̄nggyɛ̆ yə̀ mə̀ yə̀ wə̄ lə nan tsar tə̄ nə̄ tə̄ man ngrɛ̄n də̀ man kpə̄ te njìnjì bə̄ wə̀?

27
00:02:09,220 --> 00:02:11,700
Sē nə̄nggyɛ̆ yə̀ wə̄ lə nan?

28
00:02:11,700 --> 00:02:16,540
Təte tə̄ bān sə̀sɛ̀ re kīrē gyə̄r yə̄ bə là gyɔ yə de manan,

29
00:02:16,540 --> 00:02:18,580
ə mkpān yə̄ bə sə̄ zər ə mgbə̀jī.

30
00:02:18,580 --> 00:02:21,540
Kə̄de rɛn yə̄ bə car gyɔ̄ ə lə̀tafē yə̀ rɛn Rì de,

31
00:02:21,540 --> 00:02:27,580
‘Gu nə̄ kīrē ji ə mkparū nyə bə̄ bə də̀ bə vu yə re.’ ”

32
00:02:27,580 --> 00:02:30,260
Yɛso kàn sà bə mān de,

33
00:02:30,260 --> 00:02:37,020
“Nggə̄ là dan gyə̄ njìnjì de la sə̀ sē Musa wān nə̄ kīrē yə ji ə mkparū nyə yo.

34
00:02:37,020 --> 00:02:40,300
Sē Tĕ nggə̄ wān sə̀ nə̄ bə kīrē yəmūn,

35
00:02:40,300 --> 00:02:45,180
sē gu wān là nə̄ gyə̄ kīrē nzɛ̂nmē yə̄ njìnjì yə̄ ji ə mkparū nyə.

36
00:02:45,180 --> 00:02:48,420
Kīrē yə̄ Rì yə̄ là ru ə mkparū nyə,

37
00:02:48,420 --> 00:02:53,740
sē gu wān ru ə mkparū nyə̀ də̀ là nə̄ mə̄nē bān mgbəmgbrè mē shishɛ̄n.”

38
00:02:53,740 --> 00:02:54,180
Tswēyəmē,

39
00:02:54,180 --> 00:02:55,580
bə kan dan Yɛso de,

40
00:02:55,580 --> 00:02:57,220
“Nggɔn,

41
00:02:57,220 --> 00:03:00,420
nə̄ tə̄ kīrē yəmē ə mkpān mē kūkwār.”

42
00:03:00,420 --> 00:03:02,020
Yɛso kàn sà bə mān de,

43
00:03:02,020 --> 00:03:05,540
“Sē nggə̄ wān sē kīrē yə̄ sē bə̄ shishɛ̄n.

44
00:03:05,540 --> 00:03:07,740
Nē wān də̀ rè kīrē yəmē,

45
00:03:07,740 --> 00:03:09,500
gu lə la kū mfə nzɔ̆ yo,

46
00:03:09,500 --> 00:03:11,940
də̀ gu də̀ kpə̄ tè njìnjì bə̄ nggə̄,

47
00:03:11,940 --> 00:03:14,260
rɛ lə la te gu nzɔ̆ yo.

48
00:03:14,260 --> 00:03:19,260
Nggə̄ là dan gyə̄ de gyə̄ ngrɛn nggə̄ mbɛ̄ də̀ là kà rɛn yə̄ gyə̄ lə kpə̄ te njìnjì bə̄ nggə̄.

49
00:03:19,260 --> 00:03:25,500
Mə̄nē kūkwār bān Tĕ nggə̄ kan tè nggə̄ ə ngwɔ̀n lə glə ngwɔn nggə̄ kūkwār,

50
00:03:25,500 --> 00:03:27,380
də̀ nənè wān də̀ nyə̀ bə̄ nggə̄,

51
00:03:27,380 --> 00:03:29,260
nggə̄ lə la kà gu yo.

52
00:03:29,260 --> 00:03:34,980
Nggə̄ ru ə mkparū nyə tswē nan ndu yə̄ wān te nggə̄ ndu dan de nə̄ nggə̄ nan.

53
00:03:34,980 --> 00:03:37,860
La sē nggə̄ nyə tswē nan kī yə̄ də̆r nggə̄ ban yo.

54
00:03:37,860 --> 00:03:41,180
Gu wān te nggə̄ ndu la dan nggə̄ de,

55
00:03:41,180 --> 00:03:44,700
nə̄ nənè gyə̄r ənywī mə̄nē bān gu kan nə̄ nggə̀,

56
00:03:44,700 --> 00:03:47,180
kàdə gbàn shishɛ̄n yə̄ mə̄gu yo.

57
00:03:47,180 --> 00:03:52,100
Gu dan de nggə̄ lə nə̄ bə shishɛ̄n kūkwār ə mbrɛ̄ yə̄ dòglo mgbəmgbrè mē.

58
00:03:52,100 --> 00:03:54,860
Kì yə̀ Tĕ nggə̄ dan sē de,

59
00:03:54,860 --> 00:03:59,140
mə̄nē bān də̄ ngrɛ̄n nggə̄ də̀ kpə̄ te njìnjì bə̄ nggə̄,

60
00:03:59,140 --> 00:04:02,620
bə lə sē bə̄ shishɛ̄n yə̄ bə lə sɔ̀n be də̀ bə də̄ tsu,

61
00:04:02,620 --> 00:04:05,590
nggə̄ lə nə̄ bə shishɛ̄n nzɔ̆ ə mbrɛ̄ yə̄ dòglo mgbəmgbrè mē.”

62
00:04:05,590 --> 00:04:07,310
Anrɛ̀n rɛn yəmē,

63
00:04:07,310 --> 00:04:16,270
mə̄nē bān Yahuda nə̄mān kan sə̄ rɛn mgbə̄r anrɛ̀n Yɛso dan de gu sē kīrē yə̄ ru ə mkparū nyə̀.

64
00:04:16,270 --> 00:04:18,910
Bə kan sə̄ ri nkəywə̀ nə̀nàn de,

65
00:04:18,910 --> 00:04:26,300
“Wān mē la sē vɛ̄n Yusuwu wān re Yɛso wān tə̄ tsə tèywə̄ bə̄ gyə̀ywə̄ mē yo?

66
00:04:26,300 --> 00:04:31,660
Yə sē sɛ̆n gu là dan de gu sē wān ru ə mkparū nyə̀?”

67
00:04:31,660 --> 00:04:32,900
Yɛso kàn sà bə mān de,

68
00:04:32,900 --> 00:04:36,940
“Nə̄ gyə̄ kàdə rɛ̀n mgbə̄r sū nkəywə̀ yo.

69
00:04:36,940 --> 00:04:38,580
Nē wān də̀ nyə̀ bə̄ nggə̄,

70
00:04:38,580 --> 00:04:46,820
gu nyə bə̄ nggə̄ anrɛ̀n sē Tĕ nggə̄ wān te nggə̄ ndu wān nə gu nyə̀ bə̄ nggə̄ də̀ nggə̄ lə nə̄ gu shishɛ̄n ə mbrɛ̄ yə̄ dòglo mgbəmgbrè mē.

71
00:04:46,820 --> 00:04:51,060
Kə̄de rɛn yə̀ bān dɔ̀n rɛn Rì car gyɔ̄ ə lə̀tafē yə̀ rɛn Rì də̀ dan de,

72
00:04:51,060 --> 00:04:56,020
‘Sē mə̄nē kūkwār bān Rì lə tsar bə rɛn mə̄gu’,

73
00:04:56,020 --> 00:04:59,580
də̄ nē wān də̀ gwɔ rɛn yə̄ Rì də̀ kpə̄ yə tè njìnjì,

74
00:04:59,580 --> 00:05:02,100
lə kpə̄ te njìnjì bə̄ nggə̄ nə̀nàn.

75
00:05:02,100 --> 00:05:04,900
Nənè la ngrɛ̄n Tĕ nggə̄ gbàngyə̀r yo,

76
00:05:04,900 --> 00:05:07,780
sē nggə̄ me wān ru bə̄ gu wān ngrɛn gu.

77
00:05:07,780 --> 00:05:11,940
Nggə̄ là dan gyə̄ njìnjì de nənè wān də̀ kpə̄ tè njìnjì bə̄ nggə̄,

78
00:05:11,940 --> 00:05:14,500
lə sē bə̄ shishɛ̄n yə̄ gu lə sɔ̀n be njì.

79
00:05:14,500 --> 00:05:17,500
Sē nggə̄ wān sē kīrē yə̄ là nə nē shishɛ̄n.

80
00:05:17,500 --> 00:05:20,060
Manan yə̄ təte gyə̄ re yə sə̀sɛ̀,

81
00:05:20,060 --> 00:05:23,500
la sə̄ sē kīrē yə̄ lə nə̄ bə shishɛ̄n yo,

82
00:05:23,500 --> 00:05:24,660
də̀ bə nyə tsu.

83
00:05:24,660 --> 00:05:28,500
Kīrē yə̄ lə nə̄ nē shishɛ̄n sē yə yə̄ ru bə̄ Rì,

84
00:05:28,500 --> 00:05:30,620
də̀ nənè wān də̀ rè yə,

85
00:05:30,620 --> 00:05:32,020
gu lə la kyu nzɔ̆ yo.

86
00:05:32,020 --> 00:05:38,660
Sē nggə̄ wān sē kīrē yə̄ sē bə̄ shishɛ̄n yə̄ ru bə̄ Rì də̀ nənè wān də̀ rè kīrē yəmē,

87
00:05:38,660 --> 00:05:40,980
lə sē bə̄ shishɛ̄n yə̄ gu lə sɔ̀n be.

88
00:05:40,980 --> 00:05:46,700
Kīrē yə̄ nggə̄ lə nə̄ mə̄nē bān mgbəmgbrè mē yə̄ lə nə̄ bə shishɛ̄n sē mkpɔ̆nkpə̀ mə̀nggə̄.”

89
00:05:46,700 --> 00:05:50,300
Mkpān yə̄ Yɛso dàn rɛn yəmē,

90
00:05:50,300 --> 00:05:55,340
yə to mə̄nē bān Yahuda də̆r nggānme də̀ bə kan sə̄ ri nkəywə̀ de,

91
00:05:55,340 --> 00:06:05,510
“Sē rɛn nggyɛ̆ yə̄ və̄lɔn mē là dan de gu lə nə̄ tə̄ nan kpə̀ gu nə̄ tə̄ kpə̄ tan?”

92
00:06:05,510 --> 00:06:08,020
Yɛso kàn sà bə mān de,

93
00:06:08,020 --> 00:06:14,900
“Nggə̄ là dan gyə̄ njìnjì de gyə̄ də̀gbà tàn nan kpə̀ yə̄ mə̄nggə̀ Vɛ̄n Nēnjì də̀ sə̄ mə̀nggə̄ mə̄gu yo,

94
00:06:14,900 --> 00:06:17,420
gyə̄ lə la sē bə̄ shishɛ̄n ənywī gyə̄ yo.

95
00:06:17,420 --> 00:06:27,620
Nē wān də̀ tàn nan kpə̀ nggə̄ də̀ sə̄ mə̀gì mə̀nggə̄ lə sē bə̄ shishɛ̄n yə̄ gu lə sɔ̀n be də̀ nggə̄ lə tā gu shɛn ə mbrɛ̄ yə̄ dòglo mgbəmgbrè mē.

96
00:06:27,620 --> 00:06:33,340
Nan kpə̀ nggə̄ sē kīrē yə̄ njìnjì də̀ mə̀gì mə̀nggə̄ sē mə̀sər yə̀ sə̄ yə̀ njìnjì.

97
00:06:33,340 --> 00:06:37,980
Nənè wān də̀ tàn nan kpə̀ nggə̄ də̀ sə̄ mə̀gì mə̀nggə̄,

98
00:06:37,980 --> 00:06:41,260
sē gìgyə̀r bə̄ nggə̄ də̀ nggə̄ nə̀nàn nggə̄ sē gìgyə̀r bə̄ gu.

99
00:06:41,260 --> 00:06:45,060
Kə̄de nkɔ̄n yə̄ Tĕ nggə̄ wān sē bə̄ shishɛ̄n te nggə̄ ndu,

100
00:06:45,060 --> 00:06:49,580
nggə̄ nə̀nàn nggə̄ sē bə̄ shishɛ̄n anrɛ̀n nggɔn nggɔn mə̄gu sē bə̄ nggə̀.

101
00:06:49,580 --> 00:06:53,580
Yə sē ənə̀mē nə̀nàn bə̄ nē wān də̀ tàn nan kpə̀ yə̄ mə̄nggə̀,

102
00:06:53,580 --> 00:06:57,060
gu lə sē bə̄ shishɛ̄n anrɛ̀n nggɔn nggɔn mə̄nggə̀ sē bə̄ gu.

103
00:06:57,060 --> 00:06:59,780
Yə̀mē sē kīrē yə̄ ru ə mkparū nyə,

104
00:06:59,780 --> 00:07:04,420
yə la sē kə̄de manan yə̄ təte gyə̄ re də̀ nyə tsu mē yo.

105
00:07:04,420 --> 00:07:06,180
Nē wān də̀ rè kīrē yəmē,

106
00:07:06,180 --> 00:07:09,740
gu lə sē bə̄ shishɛ̄n yə̄ gu lə sɔ̀n be njì.”

107
00:07:09,740 --> 00:07:20,380
Mə̀rɛ̄n mē kūkwār sē yə̀ Yɛso dàn yə̄ ə kə̄ yə̄ kyūntu mə̄nē bān Yahuda yə̄ bə là rɛn bə̄ Rì yə̄ sē ə Kapana.

108
00:07:20,380 --> 00:07:23,540
Mə̄nē nggānme bān sə̄ zwē gu mān,

109
00:07:23,540 --> 00:07:27,620
ə mkpān yə̄ bə̄ gwɔ gu tswē dan rɛn yəmē,

110
00:07:27,620 --> 00:07:28,700
dan de,

111
00:07:28,700 --> 00:07:32,660
“Rɛn mē te dē yə̄ mə̄nē lə tsə̄ sē ywə̄,

112
00:07:32,660 --> 00:07:35,300
nggwɔ lə krè də̀ man gwɔ yə?”

113
00:07:35,300 --> 00:07:42,140
Yɛso wān tsə̄ de bān sə̄ zwē gu mān là rɛn mgbə̄r anrɛ̀n rɛn yə̄ gu dan,

114
00:07:42,140 --> 00:07:43,460
gu kàn rì bə de,

115
00:07:43,460 --> 00:07:45,540
“Rɛn yəmē ca gyə̄ də̆r zu?

116
00:07:45,540 --> 00:07:51,660
Gyə̄ lə nansɛn màn gyə̄ də̀ ngrɛ̄n nggə̄ Vɛ̄n Nēnjì tswē dōglo ywē ə tswē yə̄ nggə̄ ru mān?

117
00:07:51,660 --> 00:07:55,020
Sē Gbrīn yə̄ Rì yə̄ là nə̄ nē shishɛ̄n.

118
00:07:55,020 --> 00:07:56,100
Yə sē ənə̀mē,

119
00:07:56,100 --> 00:07:59,940
nēnjì la sē bə nkɔ̀n yə̀ gu lə nan ənə̀mē yo.

120
00:07:59,940 --> 00:08:06,300
Rɛn yə̄ nggə̄ là dan gyə̄ sē yə yə̄ lə nə̄ gyə̄ kpə̄ Gbrīn yə̄ Rì yə̄ là nə nē shishɛ̄n.

121
00:08:06,300 --> 00:08:07,500
Ənywī gyə̄,

122
00:08:07,500 --> 00:08:11,300
mə̄nē nə̄mān ka me də̀ la kpə̄ te njìnjì yo.”

123
00:08:11,300 --> 00:08:17,380
Yɛso sə̀ kūcici tsə̄ mbɛ̄ mə̄nē bān lə la kpə̄ te njìnjì yo,

124
00:08:17,380 --> 00:08:21,820
bə̄ nē wān lə kan gu rɛ̀ mə̄nē ə bē.

125
00:08:21,820 --> 00:08:24,580
Gu kàn dàn bə nə̀nàn de,

126
00:08:24,580 --> 00:08:27,580
“Yə sē ənə̀mē yə yə nggə̄ dan gyə̄ de,

127
00:08:27,580 --> 00:08:32,820
nənè lə la nyə̄ bə̄ nggə̄ màn Tĕ nggə̄ də̀gbà kwɔ gu nyə̀ bə̄ nggə̄ yo.”

128
00:08:32,820 --> 00:08:34,220
Ətù rɛn yəmē,

129
00:08:34,220 --> 00:08:39,260
bān sə̄ zwē gu mān nggānme kan kā rɛn yə̄ bə lə zwē gu mān.

130
00:08:39,260 --> 00:08:40,140
Tswēyəmē,

131
00:08:40,140 --> 00:08:42,940
Yɛso kàn rì mə̄nē tsɔ bān gu cu mē de,

132
00:08:42,940 --> 00:08:45,540
“Gyə̄ nə̀nàn gyə̄ lə ywē?”

133
00:08:45,540 --> 00:08:49,940
Gyə̄r ənywī bə wān re Siman Bitrusu kàn dàn Yɛso de,

134
00:08:49,940 --> 00:08:51,420
“Nggɔn,

135
00:08:51,420 --> 00:08:54,620
nənè la shāmān wān tə̄ lə ywē bə̄ gu yo.

136
00:08:54,620 --> 00:09:02,060
Rɛn yə̄ wə̄ là dan tə̄ sē rɛn yə̄ là nə nē shishɛ̄n yə̄ nē lə sɔ̀n be njì,

137
00:09:02,060 --> 00:09:03,660
də̀ nzɛ̂nmē,

138
00:09:03,660 --> 00:09:08,820
tə̄ kpə te njìnjì de wə̄ sē wān Ntsər wān ru bə̄ Rì.”

139
00:09:08,820 --> 00:09:10,380
Yɛso kàn sà bə mān de,

140
00:09:10,380 --> 00:09:13,020
“Gyə̄ sē mə̄nē tsɔ bān nggə̄ cu,

141
00:09:13,020 --> 00:09:15,180
də̀ gyə̄r ənywī gyə̄ sē Shɛtan.”

142
00:09:15,180 --> 00:09:21,260
Yɛso sə̀ dan rɛn yəmē ətù Yahuda vɛ̄n Siman Yisəkaryɔ,

143
00:09:21,260 --> 00:09:28,860
wān sə̀ sē gyə̄r ənywī mə̄nē tsɔ bān Yɛso cu wān lə kan gu rɛ̀.