﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,580
Jee sáá nkaku Jesús ñuunꞌ Belén,

2
00:00:07,580 --> 00:00:10,840
ya̱ yɨ́ꞌɨ́ xi̱ntíín ñuꞌun Judea.

3
00:00:10,840 --> 00:00:16,160
Jee tiempúꞌ yukuán kúvi Herodes te̱e tátúníꞌ re̱ꞌ rá ñuunꞌ vá.

4
00:00:16,160 --> 00:00:25,020
Jee nu̱u̱nꞌ ñuunꞌ Jerusalén nkenta sava rá te̱e tu̱ꞌva níchí xi̱ni̱ꞌ ya̱ váji ráa ne̱ ichi nu̱u̱nꞌ kénta nka̱niiꞌ.

5
00:00:25,020 --> 00:00:27,360
Jee ni̱ka̱tu̱ꞌún ráa:

6
00:00:27,360 --> 00:00:34,580
―¿Né núꞌ íyó maáréꞌ ya̱ nkaku ya̱ kúvi te̱e tatúníꞌ nu̱u̱nꞌ rá ñɨvɨ Israel?

7
00:00:34,580 --> 00:00:44,040
Chi ne̱ ichi nu̱u̱nꞌ kénta nka̱niiꞌ niniꞌ ráníꞌ tiu̱u̱nꞌ ya̱ jiáꞌa‑a seña ya̱ ya nkaku te̱e tatúníꞌ vá.

8
00:00:44,040 --> 00:00:50,160
Jee saáva váji ráníꞌ kuneñu̱ꞌun ráníꞌ maa ―nkachiꞌ ráa.

9
00:00:50,160 --> 00:00:51,920
Jee Herodes,

10
00:00:51,920 --> 00:00:53,920
te̱e tátúníꞌ,

11
00:00:53,920 --> 00:00:56,440
jee sáá nteso̱ꞌo re̱ꞌ tu̱ꞌun vá,

12
00:00:56,440 --> 00:00:59,080
jee nku̱níní víꞌí iniꞌ re̱ꞌ,

13
00:00:59,080 --> 00:01:03,160
jín suni ntáká rá ñɨvɨ ñuunꞌ Jerusalén ranika̱ꞌ.

14
00:01:03,160 --> 00:01:14,580
Saájee nna̱stútú re̱ꞌ ntáká rá su̱tu̱ꞌ kúñáꞌnú jín ntáká rá te̱e xínéꞌénꞌ nu̱u̱nꞌ rá ñɨvɨ jie̱ꞌe̱ꞌ tu̱ꞌun tátúníꞌ Ndiosíꞌ yanaꞌán,

15
00:01:14,580 --> 00:01:16,680
jee ni̱ka̱tu̱ꞌún re̱ꞌ ráa,

16
00:01:16,680 --> 00:01:20,960
né núꞌ kúvi nu̱u̱nꞌ kaku maáréꞌ ya̱ kuvi re̱ꞌ máá Cristo.

17
00:01:20,960 --> 00:01:22,720
Jee nkachiꞌ ráa:

18
00:01:22,720 --> 00:01:24,800
―Nu̱u̱nꞌ ñuunꞌ Belén,

19
00:01:24,800 --> 00:01:29,400
ya̱ yɨ́ꞌɨ́‑ɨ xi̱ntíín ñuꞌun Judea.

20
00:01:29,400 --> 00:01:36,000
Chi sukuán ntee te̱e nna̱kani tu̱ꞌun nkene yuꞌú máá maá Ndiosíꞌ yanaꞌán,

21
00:01:36,000 --> 00:01:37,270
sáá nkáchíꞌ Ndiosíꞌ:

22
00:01:37,270 --> 00:01:37,360
Noꞌó,

23
00:01:37,360 --> 00:01:39,760
ñuunꞌ Belén,

24
00:01:39,760 --> 00:01:42,960
ya̱ káá‑a nu̱u̱nꞌ ñuꞌun Judea,

25
00:01:42,960 --> 00:01:49,840
ntu núun ka̱ꞌ kúñáꞌnú nú nteñu rá kúñáꞌnú ya̱ tátúníꞌ ráa rá ñuunꞌ Judea,

26
00:01:49,840 --> 00:01:53,760
chi nu̱u̱nꞌ nú kene ɨɨn te̱e ya̱ tatúníꞌ re̱ꞌ,

27
00:01:53,760 --> 00:01:59,440
ya̱ kunaka re̱ꞌ rá ñɨvɨ ni̱ꞌ ya̱ kúvi ráa ñɨvɨ Israel,

28
00:01:59,440 --> 00:02:04,780
káchíꞌ nu̱u̱nꞌ Tutuꞌ Ííꞌ ―nkachiꞌ ráa nu̱u̱nꞌ Herodes.

29
00:02:04,780 --> 00:02:10,120
Saájee nkana yuꞌuꞌ Herodes rá te̱e tu̱ꞌva níchí xi̱ni̱ꞌ vá,

30
00:02:10,120 --> 00:02:18,780
jee ni̱ka̱tu̱ꞌún va̱ꞌa re̱ꞌ ráa jee nku̱káꞌnú iniꞌ re̱ꞌ máá tiempúꞌ nkitu̱vi tiu̱u̱nꞌ vá.

31
00:02:18,780 --> 00:02:23,460
Jee nchu̱ichí re̱ꞌ ráa kɨ̱ꞌɨ̱nꞌ ráa ñuunꞌ Belén.

32
00:02:23,460 --> 00:02:24,780
Jee nkachiꞌ re̱ꞌ:

33
00:02:24,780 --> 00:02:31,500
―Kuáꞌán ránú jee nanukútúꞌun kávii kuitɨꞌ rán jie̱ꞌe̱ꞌ su̱chí lúlí vá.

34
00:02:31,500 --> 00:02:33,440
Jee sáá naniꞌinꞌ rán maa,

35
00:02:33,440 --> 00:02:35,850
jee kikachiꞌ rán maa nu̱u̱nꞌ ni̱ꞌ,

36
00:02:35,850 --> 00:02:42,580
sáva suni ne̱ jíꞌín ni̱ꞌ kɨ̱kuneñu̱ꞌun ni̱ꞌ maa ―nkachiꞌ Herodes.

37
00:02:42,580 --> 00:02:46,920
Jee sáá nkuvi nteso̱ꞌo ráa ya̱ nkachiꞌ Herodes,

38
00:02:46,920 --> 00:02:49,140
jee kua̱ꞌa̱nꞌ ráa.

39
00:02:49,140 --> 00:02:53,840
Jee tiu̱u̱nꞌ ya̱ niniꞌ ráa ichi nu̱u̱nꞌ kenta nka̱niiꞌ,

40
00:02:53,840 --> 00:03:03,600
jee kua̱ꞌa̱nꞌ tiu̱u̱nꞌ vá yósóꞌ‑o ichinúúnꞌ ráa ne̱kua̱ꞌ nkenta‑a ña̱kui̱ñɨ̱ꞌ‑ɨ nu̱u̱nꞌ íyó su̱chí lúlí yɨ́ɨ́ vá.

41
00:03:03,600 --> 00:03:11,280
Jee sáá niniꞌ ráa tiu̱u̱nꞌ vá jee ne̱ sɨ̱ɨ̱ꞌ nkuvi iniꞌ ánímaꞌ ráa nku̱sɨ̱ɨ̱ꞌ iniꞌ ráa.

42
00:03:11,280 --> 00:03:14,040
Jee sáá nki̱vɨ ráa iniꞌ veꞌi,

43
00:03:14,040 --> 00:03:18,880
jee niniꞌ ráa su̱chí lúlí yɨ́ɨ́ vá jín nánáꞌ‑a María,

44
00:03:18,880 --> 00:03:20,240
jee ña̱kui̱ñɨ̱ꞌ ítɨ́ ráa,

45
00:03:20,240 --> 00:03:24,320
jee nneñu̱ꞌun ráa su̱chí lúlí vá.

46
00:03:24,320 --> 00:03:31,800
Jee nine ráa rá kajúnꞌ ya̱tu̱nꞌ ínaꞌá ráa nsi̱kútaꞌviꞌ ráa rá ta̱ꞌvi̱ꞌ nu̱u̱nꞌ su̱chí vá,

47
00:03:31,800 --> 00:03:35,400
ya̱ kúvi yu̱u̱ꞌ kuáán yɨ́yáꞌvi nasɨ́kuitɨꞌ,

48
00:03:35,400 --> 00:03:37,560
jín su̱jie i̱i̱ꞌ,

49
00:03:37,560 --> 00:03:40,700
jín inka ka̱ꞌ su̱jie naní mirra.

50
00:03:40,700 --> 00:03:48,660
Saájee nstúꞌva ya̱chi̱ꞌ Ndiosíꞌ ráa nu̱u̱nꞌ ñuma̱ꞌná ráa ya̱ nsáꞌ nikó ráa nu̱u̱nꞌ Herodes,

51
00:03:48,660 --> 00:03:55,180
saájee inka ka̱ꞌ ichi nkene ráa kua̱noꞌonꞌ ráa ñuunꞌ ráa.

52
00:03:55,180 --> 00:03:59,260
Jee sáá ya̱ kua̱noꞌonꞌ rá te̱e tu̱ꞌva níchí xi̱ni̱ꞌ vá,

53
00:03:59,260 --> 00:04:08,600
saájee ntu̱vi ɨɨn najiáꞌáꞌ ííꞌ I̱toꞌoꞌ‑ó nu̱u̱nꞌ ñuma̱ꞌná José jee nkachiꞌ‑i nu̱u̱nꞌ re̱ꞌ:

54
00:04:08,600 --> 00:04:10,600
―Nako̱o,

55
00:04:10,600 --> 00:04:12,400
keꞌen te̱lúlí jín nánáꞌ re̱ꞌ,

56
00:04:12,400 --> 00:04:20,920
jee kene yuꞌuꞌ kaku nú kuáꞌánꞌ jín ráa nu̱u̱nꞌ ñuꞌún ñuunꞌ Egipto,

57
00:04:20,920 --> 00:04:27,920
jee kino̱o rán yukuán ne̱kua̱ꞌ kachiꞌ ni̱ꞌ nu̱u̱nꞌ nú ya̱ nikó rán.

58
00:04:27,920 --> 00:04:38,500
Chi Herodes tají re̱ꞌ rá te̱e nanukú ráa te̱lúlí yaꞌá sáva kaꞌniꞌ ráa maa ―nkachiꞌ najiáꞌáꞌ ííꞌ vá.

59
00:04:38,500 --> 00:04:40,920
Saájee nnako̱o José,

60
00:04:40,920 --> 00:04:49,640
jee nkeꞌen re̱ꞌ te̱lúlí jín nánáꞌ‑a yakuááꞌ jee kua̱ꞌa̱nꞌ ráa ñuunꞌ Egipto.

61
00:04:49,640 --> 00:04:54,720
Jee nneeꞌ ráa yukuán ne̱kua̱ꞌ ni̱ꞌi̱ꞌ Herodes.

62
00:04:54,720 --> 00:05:11,000
Sukuán nkuvi sáva nsi̱kúnkuvi tu̱ꞌun ya̱ nkachiꞌ I̱toꞌoꞌ‑ó yanaꞌán ya̱ njiáꞌa re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ɨɨn te̱e nna̱kani tu̱ꞌun nkene yuꞌú máá maá I̱toꞌoꞌ jee káchíꞌ:

63
00:05:11,000 --> 00:05:17,800
“Ne̱ ñuunꞌ Egipto nkana ni̱ꞌ Se̱ꞌya Yɨ́ɨ́ ni̱ꞌ kene nu̱u̱nꞌ ñuunꞌ vá niji yaꞌá.”

64
00:05:17,800 --> 00:05:25,560
Sáá nku̱káꞌnú iniꞌ Herodes ya̱ nxi̱náꞌví rá te̱e tu̱ꞌva níchí xi̱ni̱ꞌ vá re̱ꞌ,

65
00:05:25,560 --> 00:05:28,360
jee nki̱tɨ̱ꞌ nasɨ́kuitɨꞌ iniꞌ re̱ꞌ.

66
00:05:28,360 --> 00:05:37,980
Jee nta̱jí re̱ꞌ rá soldado re̱ꞌ kɨ̱kaꞌniꞌ ráa ntáká rá su̱chí lúlí yɨ́ɨ́ rá íyó nu̱u̱nꞌ ñuunꞌ Belén,

67
00:05:37,980 --> 00:05:41,080
jín ntáká rá íyó ni̱kótíyu yukuán.

68
00:05:41,080 --> 00:05:50,780
Ntají re̱ꞌ ráa kɨ̱kaꞌniꞌ ráa ntáká rá íñɨ́ u̱vi̱ꞌ kui̱ya̱ꞌ jín rá núun ka̱ꞌ kui̱ya̱ꞌ,

69
00:05:50,780 --> 00:06:02,380
sánikua̱ꞌ tiempúꞌ nku̱káꞌnú iniꞌ re̱ꞌ ya̱ nkitu̱vi tiu̱u̱nꞌ xúꞌún vá ya̱ nkachiꞌ rá te̱e tu̱ꞌva níchí xi̱ni̱ꞌ vá sáá ni̱ka̱tu̱ꞌún re̱ꞌ ráa.

70
00:06:02,380 --> 00:06:17,020
Sukuán nsi̱kúnkuvi tu̱ꞌun njiáꞌa I̱toꞌoꞌ ya̱ sákachiꞌ Jeremías te̱e nna̱kani tu̱ꞌun nkene yuꞌú máá maá I̱toꞌoꞌ ne̱ yanaꞌán sáá nkachiꞌ‑i:

71
00:06:17,020 --> 00:06:22,120
Ñuunꞌ Ramá nteso̱ꞌo ɨɨn nusuyuꞌú ñɨvɨ,

72
00:06:22,120 --> 00:06:25,520
náꞌyúꞌ‑u ya̱ jiáku nasɨ́kuitɨꞌ iniꞌ‑i,

73
00:06:25,520 --> 00:06:30,280
Raquel náꞌyúꞌ ña jie̱ꞌe̱ꞌ rá se̱ꞌya ña,

74
00:06:30,280 --> 00:06:34,520
jee ni ntu kuíni ña nachuneí ñɨvɨ iniꞌ ña,

75
00:06:34,520 --> 00:06:37,520
chi ya̱ ni̱ꞌi̱ꞌ rá se̱ꞌya ña,

76
00:06:37,520 --> 00:06:39,800
káchíꞌ nu̱u̱nꞌ Tutuꞌ Ííꞌ.

77
00:06:39,800 --> 00:06:42,180
Jee sáá ni̱ꞌi̱ꞌ Herodes,

78
00:06:42,180 --> 00:06:51,060
saájee ntu̱vi ɨɨn najiáꞌáꞌ ííꞌ I̱toꞌoꞌ‑ó nu̱u̱nꞌ ñuma̱ꞌná José ne̱ nu̱u̱nꞌ nééꞌ re̱ꞌ ñuꞌun Egipto,

79
00:06:51,060 --> 00:06:52,720
jee nkachiꞌ‑i:

80
00:06:52,720 --> 00:06:54,340
―Nako̱o,

81
00:06:54,340 --> 00:06:57,360
jee keꞌen te̱lúlí jín nánáꞌ re̱ꞌ,

82
00:06:57,360 --> 00:07:00,680
jee kuánoꞌonꞌ nú ñuꞌun Israel,

83
00:07:00,680 --> 00:07:08,640
chi ni̱ꞌi̱ꞌ rá ñɨvɨ ya̱ nnu̱kú ráa kaꞌniꞌ ráa maa nékúvi ―nkachiꞌ najiáꞌáꞌ ííꞌ vá.

84
00:07:08,640 --> 00:07:10,800
Saájee nnako̱o José,

85
00:07:10,800 --> 00:07:15,360
jee nkeꞌen re̱ꞌ te̱lúlí jín nánáꞌ‑a,

86
00:07:15,360 --> 00:07:19,080
jee kua̱ꞌa̱nꞌ re̱ꞌ jín ráa nu̱u̱nꞌ ñuꞌun Israel.

87
00:07:19,080 --> 00:07:30,360
Soo sáá nteso̱ꞌo re̱ꞌ ya̱ Arquelao nna̱kuiñɨꞌ‑ɨ nu̱u̱nꞌ tátáꞌ‑a Herodes tátúníꞌ‑i ñuꞌun Judea,

88
00:07:30,360 --> 00:07:34,320
jee nyu̱ꞌví José kɨ̱ꞌɨ̱nꞌ re̱ꞌ yukuán.

89
00:07:34,320 --> 00:07:43,240
Jee nstúꞌva Ndiosíꞌ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ñuma̱ꞌná re̱ꞌ jee nkene re̱ꞌ kua̱ꞌa̱nꞌ re̱ꞌ nu̱u̱nꞌ ñuꞌun tɨ́ɨn Galilea.

90
00:07:43,240 --> 00:07:45,160
Jee sáá nkenta re̱ꞌ yukuán,

91
00:07:45,160 --> 00:07:50,840
jee kua̱ꞌa̱nꞌ re̱ꞌ kuneeꞌ re̱ꞌ ɨɨn ñuunꞌ naní Nazaret.

92
00:07:50,840 --> 00:08:00,280
Sukuán nsi̱kúnkuvi rá tu̱ꞌun nkachiꞌ rá te̱e ya̱ nna̱kani ráa tu̱ꞌun nkene yuꞌú máá maá Ndiosíꞌ ne̱ yanaꞌán,

93
00:08:00,280 --> 00:08:06,240
ya̱ kuna̱ní Jesús te̱e ñuunꞌ Nazaret.

