﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:08,720
I cuhu minoo ra sa nañi Lázaro,

2
00:00:08,720 --> 00:00:11,460
cuhva ña María ta ña Marta.

3
00:00:11,460 --> 00:00:14,340
Betania cuu ñuu ñu.

4
00:00:14,340 --> 00:00:17,320
Ta ña María cuhva ra Lázaro,

5
00:00:17,320 --> 00:00:28,600
zuun ñi ña cuu ña sa tyozo azetye vixi saha ra Jesús ta zana‑ityi ña sihin ixi xiñi ña minoo saha.

6
00:00:28,600 --> 00:00:36,500
Tacuan ta zɨquɨ i zacuhun cuhva ra Lázaro tyiño nu ndyaa ra Jesús ta catyi ñu:

7
00:00:36,500 --> 00:00:37,960
Tata,

8
00:00:37,960 --> 00:00:40,380
cuhu ra sa cuñi xoon.

9
00:00:40,380 --> 00:00:44,800
Ta sa i siñi ra Jesús tuhun cuan i catyi ra:

10
00:00:44,800 --> 00:00:47,640
Ma cahñi cuehe cuan sii ra.

11
00:00:47,640 --> 00:00:52,780
Zoco cua ndyehe ñiyɨvɨ vatyi cuu xaan zacuu ra Ndyoo,

12
00:00:52,780 --> 00:00:56,660
ta cua zacahnu xaan ñiyɨvɨ sii Zehe ra.

13
00:00:56,660 --> 00:00:57,880
Catyi ra Jesús.

14
00:00:57,880 --> 00:01:04,780
Ta cuñi xaan ra Jesús sii ña Marta ta sii cuhu ña ta sii ra Lázaro.

15
00:01:04,780 --> 00:01:11,920
Ta sa i sito ra vatyi cuhu ra ta i ndoo ra uu ca quɨvɨ nu ndyaa ra.

16
00:01:11,920 --> 00:01:15,740
Tacuan ta zɨquɨ i catyi ra sihin ra i casi ra:

17
00:01:15,740 --> 00:01:18,920
Cohon yo Judea inga saha.

18
00:01:18,920 --> 00:01:21,660
Ta i catyi ra sihin ra:

19
00:01:21,660 --> 00:01:23,000
Maestro,

20
00:01:23,000 --> 00:01:28,380
nacaa cuñi ñiyɨvɨ hebreo yucuan cañi ñu yuu suun.

21
00:01:28,380 --> 00:01:31,200
¿Atu cuhun yucuan inga saha?

22
00:01:31,200 --> 00:01:33,660
Ta i catyi ra Jesús:

23
00:01:33,660 --> 00:01:37,780
Iyo usi uu ora sa minoo ndyiyaca.

24
00:01:37,780 --> 00:01:41,020
Ra sa sica noo ora,

25
00:01:41,020 --> 00:01:46,340
ma catyihi saha ra vatyi ndisi ndyehe ra ta zavaha ra sa vaha.

26
00:01:46,340 --> 00:01:53,060
Zoco tatu cua caca noo minoo ra sa sa cuaa ta zavaha ra sa ña vaha,

27
00:01:53,060 --> 00:01:58,420
cua catyihi saha ra vatyi cumañi ñúhu nu cuahan ra.

28
00:01:58,420 --> 00:02:03,600
Tacuan i catyi ra Jesús ta zɨquɨ i catyi ra:

29
00:02:03,600 --> 00:02:06,920
Quixi xaan ra Lázaro amigo yo,

30
00:02:06,920 --> 00:02:10,440
zoco cuhin cua zandoye sii ra.

31
00:02:10,440 --> 00:02:13,320
Tacuan ta catyi ra i casi ra:

32
00:02:13,320 --> 00:02:14,540
Tata,

33
00:02:14,540 --> 00:02:16,380
tatu quixi ra,

34
00:02:16,380 --> 00:02:18,180
cua nduvaha ra.

35
00:02:18,180 --> 00:02:22,460
Zoco i cahan ra Jesús tuhun sa sihi ra,

36
00:02:22,460 --> 00:02:31,220
zoco i sica iñi ra i casi ra vatyi cahan ra tuhun sa quixi ndisa cuii ra ta quitatu ra.

37
00:02:31,220 --> 00:02:36,060
Ta tacuan ta i catyi casi ra Jesús sihin ra:

38
00:02:36,060 --> 00:02:38,300
Sa sihi ra Lázaro.

39
00:02:38,300 --> 00:02:43,820
Ta zɨɨ cuñi vatyi yoñi ndyaa yucuan.

40
00:02:43,820 --> 00:02:49,940
Vaha ca tacuan sa cuenda maa ndo vatyi cua sino ca iñi ndo.

41
00:02:49,940 --> 00:02:52,660
Coho yo nu catuu ra.

42
00:02:52,660 --> 00:03:00,960
Tacuan ta i cahan ra Tomás sa nañi Dídimo sihin inga ra i casi ra Jesús,

43
00:03:00,960 --> 00:03:02,540
ta i catyi ra:

44
00:03:02,540 --> 00:03:07,640
Coho tucu maa yo vatyi cuu yo ɨɨn ñi sihin ra Jesús.

45
00:03:07,640 --> 00:03:10,980
Ta sa i saa ra Jesús yucuan,

46
00:03:10,980 --> 00:03:16,660
i sito ra vatyi sa ñoho ra Lázaro cumi quɨvɨ sisi ñaña.

47
00:03:16,660 --> 00:03:24,960
Ñuu Betania cuan yatyi ñi ndyaa si sihin ñuu Jerusalén tañi uñi kilómetro zazava.

48
00:03:24,960 --> 00:03:27,680
Ta i saa cuaha xaan ra hebreo;

49
00:03:27,680 --> 00:03:34,240
cua cuhva ra tundyee iñi sii ña Marta ta ña María vatyi sihi cuhva ñu.

50
00:03:34,240 --> 00:03:39,100
Ta sa sito ña Marta vatyi vasi ra Jesús,

51
00:03:39,100 --> 00:03:43,220
cuahan ña cua zatahan ña sii ra.

52
00:03:43,220 --> 00:03:46,740
Zoco i ndoo ña María sisi vehe.

53
00:03:46,740 --> 00:03:51,540
Tacuan ta i catyi ña Marta sihin ra Jesús:

54
00:03:51,540 --> 00:03:52,900
Tata,

55
00:03:52,900 --> 00:03:55,540
tatu sa vatyi ndyoon ihya,

56
00:03:55,540 --> 00:03:57,860
ma cuu cuhve.

57
00:03:57,860 --> 00:04:05,160
Zoco site vatyi tandɨhɨ cuii ñi sa cua cacon sii ra Ndyoo,

58
00:04:05,160 --> 00:04:08,680
maa ra Ndyoo cua cuhva sii si suun.

59
00:04:08,680 --> 00:04:11,440
Ta i catyi ra Jesús sihin ña:

60
00:04:11,440 --> 00:04:13,580
Cua nandoto cuhvon.

61
00:04:13,580 --> 00:04:16,320
Ta i catyi ña Marta sihin ra:

62
00:04:16,320 --> 00:04:21,500
Site vatyi cua nandoto ra quɨvɨ cua tyicuhva ra Ndyoo sii ñiyɨvɨ.

63
00:04:21,500 --> 00:04:24,140
Ta i catyi ra Jesús sihin ña:

64
00:04:24,140 --> 00:04:26,680
Yuhvi cuu ra zanandoto,

65
00:04:26,680 --> 00:04:30,060
ta sehi sa cundito ñiyɨvɨ.

66
00:04:30,060 --> 00:04:31,940
Ra sa sino iñi sii,

67
00:04:31,940 --> 00:04:33,980
vazu sa sihi ra,

68
00:04:33,980 --> 00:04:36,240
zoco cua nandoto ra.

69
00:04:36,240 --> 00:04:40,160
Ta ñiyɨvɨ ndito ta sino iñi ñu sii,

70
00:04:40,160 --> 00:04:42,220
ma cuu ca ñu.

71
00:04:42,220 --> 00:04:45,460
¿Atu sino iñun cuhva ya?

72
00:04:45,460 --> 00:04:47,820
Ta i catyi ña sihin ra:

73
00:04:47,820 --> 00:04:49,600
Ndisa tata.

74
00:04:49,600 --> 00:04:53,080
Sino iñi vatyi ra Cristo cuun,

75
00:04:53,080 --> 00:04:55,360
ta Zehe ra Ndyoo cuu suun.

76
00:04:55,360 --> 00:04:58,320
Ra sa cua quisi ñuu ñiyɨvɨ cuun.

77
00:04:58,320 --> 00:04:59,960
Catyi ña.

78
00:04:59,960 --> 00:05:03,340
Ta sa sa ndɨhɨ cahan ña tacuan,

79
00:05:03,340 --> 00:05:08,680
ta zɨquɨ cuahan ña ta cana xehe ña sii ña María cuhu ña,

80
00:05:08,680 --> 00:05:10,400
ta catyi ña:

81
00:05:10,400 --> 00:05:14,700
Sa saa ra Maestro ta cana ra suun.

82
00:05:14,700 --> 00:05:18,260
Ta sa i siñi ña María tuhun cuan,

83
00:05:18,260 --> 00:05:23,740
ta yatyi xaan i nduvita ña ta cuahan ña nu ndyaa ra Jesús.

84
00:05:23,740 --> 00:05:29,600
Ta tañaha ca cua quɨhvɨ ra Jesús sisi ñuu cuan.

85
00:05:29,600 --> 00:05:33,980
Ta cuhva ndyaa ñi ra nu tahan ña Marta sii ra.

86
00:05:33,980 --> 00:05:35,920
Ta ra hebreo,

87
00:05:35,920 --> 00:05:39,380
ra ndyaa sihin ña María vehe cuan,

88
00:05:39,380 --> 00:05:46,060
i ndyehe ra vatyi yatyi xaan i nduvita ña ta i cacono ña cuahan ña.

89
00:05:46,060 --> 00:05:50,060
Ta i sindyico ra sii ña vatyi catyi ra:

90
00:05:50,060 --> 00:05:55,240
Cuahan ña cua vacu ña nu ndyaa ñaña ra Lázaro.

91
00:05:55,240 --> 00:05:59,840
Tacuan ta i saa ña María nu ndyaa ra Jesús,

92
00:05:59,840 --> 00:06:03,840
ta i sicuɨñɨ sɨtɨ ña nuu ra ta catyi ña:

93
00:06:03,840 --> 00:06:05,180
Tata,

94
00:06:05,180 --> 00:06:10,600
tatu sa vatyi ndyoon ihya sihin ndi ndya icuñuu ca,

95
00:06:10,600 --> 00:06:12,580
ma cuu cuhve.

96
00:06:12,580 --> 00:06:17,780
Ta sa ndyehe ra Jesús vatyi sacu ña ta sacu tucu ra hebreo,

97
00:06:17,780 --> 00:06:19,840
ra ndɨhɨ sihin ña,

98
00:06:19,840 --> 00:06:23,680
ta i nducuihya xaan cuñi añima ra Jesús.

99
00:06:23,680 --> 00:06:25,400
Ta i catyi ra:

100
00:06:25,400 --> 00:06:28,180
¿Ndyamaa i tyihi ndo sii ra?

101
00:06:28,180 --> 00:06:31,400
Ta i catyi maa ñu sihin ra:

102
00:06:31,400 --> 00:06:32,260
Coho,

103
00:06:32,260 --> 00:06:33,220
tata,

104
00:06:33,220 --> 00:06:35,180
vatyi cua ndyehun.

105
00:06:35,180 --> 00:06:37,460
Ta i sacu ra Jesús.

106
00:06:37,460 --> 00:06:40,460
Tacuan ta zɨquɨ i catyi ra hebreo:

107
00:06:40,460 --> 00:06:44,780
Ndyehe ndo cuhva cuñi xaan ra sii ra sihi cuan.

108
00:06:44,780 --> 00:06:48,120
Zoco i catyi inga ra:

109
00:06:48,120 --> 00:06:52,160
Ihya ra i zandundisi ndyehe ra cuaa cuan.

110
00:06:52,160 --> 00:06:57,420
¿Ñacu ñá zavaha ra minoo cuhva ta ma cuu ra ya?

111
00:06:57,420 --> 00:07:06,920
I quisi minoo sa ndahvi xaan cuñi ra Jesús inga saha sa ndyehe ra ñaña nu ñoho ra Lázaro.

112
00:07:06,920 --> 00:07:08,880
Minoo yavi yuu,

113
00:07:08,880 --> 00:07:10,240
i cuu si,

114
00:07:10,240 --> 00:07:13,000
ta ndazi minoo yuu yuhu si.

115
00:07:13,000 --> 00:07:15,260
I catyi ra Jesús:

116
00:07:15,260 --> 00:07:17,780
Tyaa siyo ndo yuu ña.

117
00:07:17,780 --> 00:07:20,340
Ta i catyi ña Marta,

118
00:07:20,340 --> 00:07:22,480
cuhva ra i sihi cuan:

119
00:07:22,480 --> 00:07:23,860
Tata,

120
00:07:23,860 --> 00:07:29,660
sa iñi sahan ra vatyi sa cumi quɨvɨ sa sihi ra.

121
00:07:29,660 --> 00:07:32,640
Ta i catyi ra Jesús sihin ña:

122
00:07:32,640 --> 00:07:37,640
Sa catyi suhun vatyi tatu cua sino iñun,

123
00:07:37,640 --> 00:07:43,360
cua ndyehun vatyi cahnu xaan cuu cuhva iyo sii ra Ndyoo,

124
00:07:43,360 --> 00:07:46,220
ta cuu zacuu ra tandɨhɨ.

125
00:07:46,220 --> 00:07:53,740
Tacuan ta zɨquɨ i tyaa siyo ñu yuu nu ñoho ndɨyɨ cuan.

126
00:07:53,740 --> 00:07:57,540
Ta i nandyehe ndaa ra Jesús ityi zɨquɨ,

127
00:07:57,540 --> 00:07:59,180
ta catyi ra:

128
00:07:59,180 --> 00:08:04,280
Tyahvi ndyoo suun Ndyoo Zuti vatyi siñun sa quehin.

129
00:08:04,280 --> 00:08:09,600
Ta site vatyi siñun sa quehin tandɨhɨ saha,

130
00:08:09,600 --> 00:08:20,360
zoco catyi tacuan sa cuenda ñiyɨvɨ sa yucu ihya vatyi tacuan ta cua sino iñi ñu vatyi moo i tasi sii.

131
00:08:20,360 --> 00:08:23,060
Ta sa ndɨhɨ cahan ra tacuan,

132
00:08:23,060 --> 00:08:27,060
ta zɨquɨ i cana saa ra ta catyi ra:

133
00:08:27,060 --> 00:08:31,040
Lázaro quita xiña.

134
00:08:31,040 --> 00:08:32,980
Ta ra i sihi cuan,

135
00:08:32,980 --> 00:08:34,600
i quita ra.

136
00:08:34,600 --> 00:08:36,720
Zucu ra zahma.

137
00:08:36,720 --> 00:08:39,880
Ta nuhñi minoo zahma nuu ra.

138
00:08:39,880 --> 00:08:43,500
Ta i catyi ra Jesús sihin ñiyɨvɨ:

139
00:08:43,500 --> 00:08:45,560
Ndasi ndo sii ra,

140
00:08:45,560 --> 00:08:47,560
naquita ra.

141
00:08:47,560 --> 00:08:53,020
Tacuan ta zɨquɨ i sino iñi cuaha xaan ra hebreo,

142
00:08:53,020 --> 00:08:58,400
ra ndɨhɨ sihin ña María ta ndyehe ra cuhva i zavaha ra Jesús.

143
00:08:58,400 --> 00:09:05,320
Zoco sahan zuhva ra nu yucu ra fariseo ta nacatyi ra cuhva i zavaha ra Jesús.

144
00:09:05,320 --> 00:09:10,620
Yucuan cuenda i titahan ra zutu nahnu sihin ra fariseo,

145
00:09:10,620 --> 00:09:11,960
ta catyi ra:

146
00:09:11,960 --> 00:09:17,860
¿Yozo caa zacuu yo vatyi cuaha xaan sa ndyityi zavaha ra cuan?

147
00:09:17,860 --> 00:09:22,040
Tatu cuhva yo sa zavaha ca ra tacuan,

148
00:09:22,040 --> 00:09:26,520
cua sino xaan iñi tandɨhɨ cuii ñiyɨvɨ sii ra.

149
00:09:26,520 --> 00:09:34,120
Ta cua quisi zandaru ñuu Roma ta cahñi ra sii yo ta zatɨvɨ ra ñuu yo.

150
00:09:34,120 --> 00:09:35,620
Catyi ra.

151
00:09:35,620 --> 00:09:39,620
Ta minoo ra nañi Caifás,

152
00:09:39,620 --> 00:09:45,860
maa ra cuu ra cu nuu sii tandɨhɨ cuii ra cu zutu cuiya cuan.

153
00:09:45,860 --> 00:09:48,380
Ta i catyi ra sihin ra:

154
00:09:48,380 --> 00:09:50,800
Ñahñi maa sa sito ndo.

155
00:09:50,800 --> 00:09:58,440
Ña cutuñi iñi ndo vatyi vaha ca sa nacuu minoo tuhun ñi ra sa cuenda ñiyɨvɨ,

156
00:09:58,440 --> 00:10:01,780
ta yɨvɨ ca sa cuu tandɨhɨ cuii yo.

157
00:10:01,780 --> 00:10:02,680
Catyi ra.

158
00:10:02,680 --> 00:10:08,640
Ñá cahan ra cuan sihin sa siñi tuñi xiñi ñi maa ra.

159
00:10:08,640 --> 00:10:15,240
Ra cu nuu sii tandɨhɨ cuii ra cu zutu i cuu ra cuiya cuan.

160
00:10:15,240 --> 00:10:17,640
Ta vazu ña sito ra,

161
00:10:17,640 --> 00:10:25,900
zoco i cahan ra profecía vatyi cua cuu ra Jesús sa cuenda tandɨhɨ ñiyɨvɨ hebreo.

162
00:10:25,900 --> 00:10:30,220
Ta yɨvɨ sa cuenda sa maa ñi maa ñu,

163
00:10:30,220 --> 00:10:35,800
zoco cua zandu‑ɨɨn ra sii tandɨhɨ zehe ra Ndyoo,

164
00:10:35,800 --> 00:10:38,800
ñu indyacuan ta indyehe.

165
00:10:38,800 --> 00:10:43,140
Ta ndya quɨvɨ cuan i zacasi tahan ra hebreo,

166
00:10:43,140 --> 00:10:46,520
ra ndyizo tyiño cuan,

167
00:10:46,520 --> 00:10:49,760
tyiño vatyi cua cahñi ra sii ra Jesús.

168
00:10:49,760 --> 00:10:56,460
Yucuan cuenda ñá sica noo ndisi ca ra Jesús nu yucu ra hebreo.

169
00:10:56,460 --> 00:11:05,600
I quita ra yucuan ta saa ra ñuu Efraín yatyi nu ndyaa minoo nu ndahvi xaan caa,

170
00:11:05,600 --> 00:11:08,640
sa catyi yo desierto.

171
00:11:08,640 --> 00:11:13,320
Ta yucuan i ndoo ra sihin ra i casi ra.

172
00:11:13,320 --> 00:11:19,420
Ta sa cua tahan si quɨvɨ coo vico zuhun cuenda ñu hebreo.

173
00:11:19,420 --> 00:11:23,800
Ta i quita cuaha xaan ñu ñuu ñu,

174
00:11:23,800 --> 00:11:34,320
ta cuahan ñu ñuu Jerusalén cuee ca sa tahan si quɨvɨ coo vico vatyi cuñi ñu nduvaha ñu cuhva iyo costumbre maa ñu.

175
00:11:34,320 --> 00:11:38,600
Ta yucuan i nanducu ñu sii ra Jesús,

176
00:11:38,600 --> 00:11:43,960
ta catyi ñu sihin tahan ñu nu ñoho ñu vehe ñuhu cahnu:

177
00:11:43,960 --> 00:11:46,460
¿Ñaa sa sica iñi ndo?

178
00:11:46,460 --> 00:11:49,020
¿Atu ma quisi ra vico ya?

179
00:11:49,020 --> 00:11:50,520
Catyi ñu.

180
00:11:50,520 --> 00:11:54,060
Ra zutu nahnu sihin ra fariseo,

181
00:11:54,060 --> 00:12:04,980
sa i saha ra tyiño vatyi tatu yoo sa cua coto ndyamaa ndyaa ra Jesús cua zacoto ra sii ra cuan vatyi cua tɨɨn ra sii ra.

