﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:06,600
Lan i gan al,

2
00:00:06,600 --> 00:00:11,160
inoke boda bolo hi eguluwagil hi minaa Hoga Galili labena etega,

3
00:00:11,160 --> 00:00:14,260
hi atena nolu waga maisena ya te i gan.

4
00:00:14,260 --> 00:00:19,340
Hi atena Yeisu nige alonau ge wana tohago hi gagaiha waga o elana,

5
00:00:19,340 --> 00:00:22,480
yaa tohago heliya ya hi kuki ge hi egon.

6
00:00:22,480 --> 00:00:28,280
He waga enuna hi neem awan Taibeliyas hi tuk hi tana labi o gegelinaa,

7
00:00:28,280 --> 00:00:31,860
labi toto elana ge Babala beleid i ahe,

8
00:00:31,860 --> 00:00:34,080
i ba mulolu Yehoba elana,

9
00:00:34,080 --> 00:00:35,860
ge i pek boda hi an.

10
00:00:35,860 --> 00:00:40,740
Sauga boda hi kite Yeisu nige i gagan to labi o elana,

11
00:00:40,740 --> 00:00:43,680
ge wana tohago al nige hi gagan,

12
00:00:43,680 --> 00:00:50,160
inoke hi gaiha waga elal ge hi lelipanet hi na Kapeniyama Yeisu ana loya kaiwena.

13
00:00:50,160 --> 00:00:54,960
Sauga boda bolo o Hoga Galili hi alupanet-an hi na Kapeniyama,

14
00:00:54,960 --> 00:00:57,080
inoke Yeisu hi pwawaa to.

15
00:00:57,080 --> 00:00:59,000
Yaka hi baek elana hi ba,

16
00:00:59,000 --> 00:01:00,080
“Topankite,

17
00:01:00,080 --> 00:01:02,560
hauna sauga u nem labi ya elana?”

18
00:01:02,560 --> 00:01:04,560
Analiya Yeisu i lahe i ba,

19
00:01:04,560 --> 00:01:06,400
“Ya ba tunahot eliyamiu,

20
00:01:06,400 --> 00:01:10,880
nige tage ginol yawiyawi bolo ya ginolil ku kite ge kaiwena ku loyaagau,

21
00:01:10,880 --> 00:01:15,200
yaa beleid ya pewa ku an ge tinemiu i kiya kaiwena te ku loyaagau.

22
00:01:15,200 --> 00:01:18,680
Bahi nuku lologasisi aanan toto abwe ni nak kaiwena.

23
00:01:18,680 --> 00:01:23,840
Yaa nuku logasisi aanan toto i mimihot ge ana abapwamowasi yawal mihomihotina,

24
00:01:23,840 --> 00:01:26,560
aanan o Gamagal Natuna ni pewa eliyamiu.

25
00:01:26,560 --> 00:01:30,840
He Tamana Yehoba iyaka i pamasal te iya i awa wawaisi-an.”

26
00:01:30,840 --> 00:01:33,520
Yaka boda hi baek Yeisu elana hi ba,

27
00:01:33,520 --> 00:01:38,680
“Ga naha ginol ola ge tuwalali bolo Yehoba nuwana naha ginolil?”

28
00:01:38,680 --> 00:01:40,120
Analiya i lahe i ba,

29
00:01:40,120 --> 00:01:43,080
“Tuwalali toto Yehoba nuwana i ola hiwe:

30
00:01:43,080 --> 00:01:45,840
toto iya i patuna nuku abulilek-an.”

31
00:01:45,840 --> 00:01:48,840
Yaka gamagalau hi baek Yeisu elana hi ba,

32
00:01:48,840 --> 00:01:50,880
“Ginol yawiyawi etega u ginol,

33
00:01:50,880 --> 00:01:53,560
inoke naha kite ge naha abulilek-agiwa.

34
00:01:53,560 --> 00:01:56,760
Tubumeyau valila aanan toto manna hi an uleya,

35
00:01:56,760 --> 00:01:59,160
i ola Buki Bwabwalena ana baaba i ba:

36
00:01:59,160 --> 00:02:01,640
‘Aanan i loem labulabumwa i pek hi an.’

37
00:02:01,640 --> 00:02:03,880
He hauna gun owa nasi nu ginol?”

38
00:02:03,880 --> 00:02:06,040
Yaka Yeisu i baek elal i ba,

39
00:02:06,040 --> 00:02:07,720
“Ya ba tunahot eliyamiu,

40
00:02:07,720 --> 00:02:11,600
nige tage Mosese aanan i loem labulabumwa iyaka i pewa,

41
00:02:11,600 --> 00:02:16,440
yaa Nam aanan i loem labulabumwa tutunahotina sauga ya i pewa eliyamiu.

42
00:02:16,440 --> 00:02:23,080
He aanan toto Yehoba i pewa i loem labulabumwa ge yawal hot i pek gamagalau panayawi elal.”

43
00:02:23,080 --> 00:02:23,960
Yaka hi ba,

44
00:02:23,960 --> 00:02:25,160
“Tonowak,

45
00:02:25,160 --> 00:02:28,360
aanan ya sauga gegewena nu pem naha anan.”

46
00:02:28,360 --> 00:02:30,040
Yeisu i baek elal i ba,

47
00:02:30,040 --> 00:02:33,120
“He nau aanan toto yawalimiu ni pewa.

48
00:02:33,120 --> 00:02:35,720
Toto ebo ni nem elau nige ni gagalebu,

49
00:02:35,720 --> 00:02:39,720
ge toto ebo ni abulilek-agau nige sauga etega ni wawalem al.

50
00:02:39,720 --> 00:02:42,160
Yaa i ola te ya ba haba eliyamiu:

51
00:02:42,160 --> 00:02:43,360
iyaka ku kiteyau,

52
00:02:43,360 --> 00:02:45,360
yaa nige ku aabulilek-agau.

53
00:02:45,360 --> 00:02:48,240
Gamagalau bolo Nam ni pem eliyau,

54
00:02:48,240 --> 00:02:50,160
gegewel nihi nem elau,

55
00:02:50,160 --> 00:02:51,520
ge sauga nihi nem,

56
00:02:51,520 --> 00:02:53,880
nige etegana na papatuna owaowani.

57
00:02:53,880 --> 00:02:58,640
Kaiwena nau ya loem labulabumwa ge toto i patunau wana nuwatu na ginol,

58
00:02:58,640 --> 00:03:00,880
nige nau totou no nuwatu i oola.

59
00:03:00,880 --> 00:03:06,040
Toto i patunau wana nuwatu te bolo gegewel i pem elau bahi etega na papayaomal,

60
00:03:06,040 --> 00:03:09,400
yaa lan mowamowasena elana na palutil yaomal elana.

61
00:03:09,400 --> 00:03:15,800
Kaiwena Nam wana nuwatu te gamagalau gegewel bolo mataliya i nok Natuna hi kite ge hi abulilek-an,

62
00:03:15,800 --> 00:03:21,220
yawaliliya mihomihotina nihi ahe ge lan mowamowasena elana na palutil yaomal elana.”

63
00:03:21,220 --> 00:03:23,920
Yudiya Yeisu anana hi hago i ba,

64
00:03:23,920 --> 00:03:26,720
“Nau aanan toto i loem labulabumwa,”

65
00:03:26,720 --> 00:03:30,600
inoke baaba ya kaiwena heliya ya hi loba kaiwena.

66
00:03:30,600 --> 00:03:31,520
Hi ba,

67
00:03:31,520 --> 00:03:33,480
“Tau ya iya Yeisu,

68
00:03:33,480 --> 00:03:34,760
Yosepa natuna.

69
00:03:34,760 --> 00:03:37,040
Tamana ge hinana ta atenal ya.

70
00:03:37,040 --> 00:03:38,280
He ga i ola ge i ba,

71
00:03:38,280 --> 00:03:40,400
‘Nau ya loem labulabumwa’?”

72
00:03:40,400 --> 00:03:42,200
Yeisu i baek elal i ba,

73
00:03:42,200 --> 00:03:43,200
“Ku bakuhu,

74
00:03:43,200 --> 00:03:44,840
bahi loloba gamwamiwa.

75
00:03:44,840 --> 00:03:50,280
Nige etega bosowaina ni nem elau ebo Nam toto i patunau nige ni nunul pwatanim elau,

76
00:03:50,280 --> 00:03:53,560
inoke lan mowamowasena elana na palutem yaomala.

77
00:03:53,560 --> 00:03:55,360
Palopitau hi leleli hi ba,

78
00:03:55,360 --> 00:03:57,520
‘Gegewel Yehoba ni pankitel.’

79
00:03:57,520 --> 00:04:01,840
Inoke bolo Nam wana baaba hi hago ge wali aatena hi aheya elana,

80
00:04:01,840 --> 00:04:03,800
he gegewel nihi nem elau.

81
00:04:03,800 --> 00:04:06,680
Yaa nige tage gamagal etega Nam i kite,

82
00:04:06,680 --> 00:04:08,760
yaa toto i neem Yehoba elana,

83
00:04:08,760 --> 00:04:10,480
he iya ya te i kite.

84
00:04:10,480 --> 00:04:12,040
Ya ba tunahot eliyamiu,

85
00:04:12,040 --> 00:04:13,960
toto ebo ni abulilek-agau,

86
00:04:13,960 --> 00:04:16,240
he iya yawalina hot iyaka i ahe.

87
00:04:16,240 --> 00:04:19,360
He nau aanan toto yawalimiu ni pewa.

88
00:04:19,360 --> 00:04:22,240
Tubumiyau aanan toto manna hi an uleya,

89
00:04:22,240 --> 00:04:23,840
yaa iyaka hi aliga.

90
00:04:23,840 --> 00:04:25,960
Yaa aanan toto i loem labulabumwa,

91
00:04:25,960 --> 00:04:28,520
gamagal toto ebo ni an nige ni aaliga.

92
00:04:28,520 --> 00:04:32,440
He nau te aanan yawalina gaganina toto i loem labulabumwa.

93
00:04:32,440 --> 00:04:35,000
Ebo gamagal etega aanan ya ni an,

94
00:04:35,000 --> 00:04:37,600
inoke yawalina ni mihot sauga gegewena.

95
00:04:37,600 --> 00:04:39,240
Aanan ya iya tuwau,

96
00:04:39,240 --> 00:04:44,400
toto na talamwan ge gamagalau gegewel panayawiya yawaliliya hot nihi ahe.”

97
00:04:44,400 --> 00:04:46,480
Yudiya baaba o hi hago,

98
00:04:46,480 --> 00:04:50,000
inoke heliya ya gamwaliyaa hi awabalgig nabi hi ba,

99
00:04:50,000 --> 00:04:51,240
“Tau ya,

100
00:04:51,240 --> 00:04:53,440
ga ni ola ge tuwana ni pem ta an?”

101
00:04:53,440 --> 00:04:55,320
Yeisu i baek elal i ba,

102
00:04:55,320 --> 00:04:57,520
“Ya ba tunahot eliyamiu,

103
00:04:57,520 --> 00:05:02,000
ebo Gamagal Natuna tuwana nige nuku aan ge saliyana nige nuku iim,

104
00:05:02,000 --> 00:05:03,600
nige yawalimiu ni gagan.

105
00:05:03,600 --> 00:05:06,480
Toto ebo tuwau ni an ge saliyau ni im,

106
00:05:06,480 --> 00:05:08,680
iya yawalina mihomihotina i gan,

107
00:05:08,680 --> 00:05:11,880
inoke lan mowamowasena elana na palutem yaomala.

108
00:05:11,880 --> 00:05:15,840
Kaiwena tuwau iya aanan hot ge saliyau iya wewel hot.

109
00:05:15,840 --> 00:05:18,680
Henala ebo tuwau ni an ge saliyau ni im,

110
00:05:18,680 --> 00:05:21,480
iya i minaa elau ge nau ya minaa elana.

111
00:05:21,480 --> 00:05:26,120
Nam yawalina gaganina i patunau ge iya kaiwena yawaliu i gan.

112
00:05:26,120 --> 00:05:27,600
Inoke i ola al to,

113
00:05:27,600 --> 00:05:29,440
henala ebo tuwau ni an,

114
00:05:29,440 --> 00:05:31,560
he nau kaiweu yawalina ni gan.

115
00:05:31,560 --> 00:05:35,080
He toto o iya te aanan toto i loem labulabumwa.

116
00:05:35,080 --> 00:05:37,600
Tubumiyau aanan toto manna hi an,

117
00:05:37,600 --> 00:05:39,240
yaa abwe hi aliga.

118
00:05:39,240 --> 00:05:41,720
Yaa henala ebo aanan ya ni an,

119
00:05:41,720 --> 00:05:44,160
yawalina ni mihot sauga gegewena.”

120
00:05:44,160 --> 00:05:47,600
Yeisu baaba ya i baunana awan Kapeniyama elana,

121
00:05:47,600 --> 00:05:50,560
sauga i panpankiti limi tapwalolo gamwanaa.

122
00:05:50,560 --> 00:05:53,720
Sauga tohago Yeisu wana baaba o hi hago,

123
00:05:53,720 --> 00:05:55,240
yaka hi gewi hi ba,

124
00:05:55,240 --> 00:05:57,560
“Panpankiti ya i gasisi hot.

125
00:05:57,560 --> 00:05:59,400
Henala nasi ni atena?”

126
00:05:59,400 --> 00:06:04,040
Yeisu i atena te wana tohago hi hawohawol wana baaba o kaiwena,

127
00:06:04,040 --> 00:06:05,880
yaka i baek elal i ba,

128
00:06:05,880 --> 00:06:10,400
“Bi ola ge no baaba ya i panuwanuwatu-agimiu ge amnamiu i apanak?

129
00:06:10,400 --> 00:06:16,680
Yaa ga i ola ebo binimala nuku kite Gamagal Natuna ni na ni ha wana abamina elana toto valila i miminaa?

130
00:06:16,680 --> 00:06:21,200
Yehoba Yayaluwana iya te bosowaina yawal ni pek gamagalau elal,

131
00:06:21,200 --> 00:06:23,520
gamagalau totoliya nige bosowailiya.

132
00:06:23,520 --> 00:06:29,120
He baaba bolo ya baunanagil eliyamiu iya Yehoba Yayaluwana ge yawal ni pewa.

133
00:06:29,120 --> 00:06:31,560
Yaa komiu enuna nige ku aabulilek.”

134
00:06:31,560 --> 00:06:38,440
(He Yeisu iyaka i atena te bolo nige nihi aabulilek-an ge toto abwe ni wasaan Yudiya elal.)

135
00:06:38,440 --> 00:06:40,480
Yeisu i ba vevehe al i ba,

136
00:06:40,480 --> 00:06:43,720
“Bolo nige ku aabulilek kaiwemiu te ya ba,

137
00:06:43,720 --> 00:06:49,440
‘Nige etega bosowaina ni nem elau ebo Nam nige aatena ni pepek elana ge ni nem.’”

138
00:06:49,440 --> 00:06:50,800
Sauga o elana,

139
00:06:50,800 --> 00:06:55,000
Yeisu wana tohago hi gewi hi sikal ge nige al hi totoulil.

140
00:06:55,000 --> 00:06:58,880
Yaka i nel bolo ali toto elulutega eluwa elal i ba,

141
00:06:58,880 --> 00:06:59,840
“Yaa komiu,

142
00:06:59,840 --> 00:07:01,680
nuwamiu al nuku egon?”

143
00:07:01,680 --> 00:07:05,360
Saimon Pita Yeisu anana i lahe i ba,

144
00:07:05,360 --> 00:07:05,880
“Babala,

145
00:07:05,880 --> 00:07:08,080
henala abwe elana naha noek?

146
00:07:08,080 --> 00:07:11,600
Owa heiya te wam baaba yawal mihomihotina ni pem.

147
00:07:11,600 --> 00:07:17,440
He iyaka ha atena ge ha abulilek age owa Yehoba wana Gamagal Bwabwalena.”

148
00:07:17,440 --> 00:07:19,320
Yeisu i baek elal i ba,

149
00:07:19,320 --> 00:07:22,800
“He nau ami toto elulutega eluwa ya hilemiu,

150
00:07:22,800 --> 00:07:23,520
age?

151
00:07:23,520 --> 00:07:26,920
Yaa alomiu etega iya Seitani awana toabina.”

152
00:07:26,920 --> 00:07:31,280
Yeisu i baaba Yudasa toto Saimon Isikaliyota natuna bana.

153
00:07:31,280 --> 00:07:35,560
He bwagana iya bolo elulutega eluwa avaliya etega,

154
00:07:35,560 --> 00:07:38,380
yaa abwe Yeisu ni wasaan.

