﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,900
Kanu-kene penga Yesos kolea Gallalli distrik andupa mulurum.

2
00:00:09,900 --> 00:00:22,780
Juda yi-auli kolea Judia-Distrik muluringma-ni yu toku kunjingíndu nokuku muluringeliinga piliipaliinga yu kelepa ‘Judia naa pumbu.’

3
00:00:22,780 --> 00:00:24,920
nimba anju mulurum.

4
00:00:24,920 --> 00:00:37,240
Akiliinga-pe Juda-yambuma-ni ui kolea-wakana sell-lku takuku piring enama piliiring ena kake tílima nondupa wendu ombá tirim kene

5
00:00:37,240 --> 00:00:41,580
Yesos yunga anginipilima-ni yundu niku mele:

6
00:00:41,580 --> 00:00:48,660
“‘Nu-ni ‘ulu-tonduluma tellu mele nu lumbili andolemele yambuma-ni kanangi!’

7
00:00:48,660 --> 00:00:55,920
nikunu nu ya koleale munduku kelkunu kolea Judia-Distrik-ndu pani.’

8
00:00:55,920 --> 00:00:57,800
nimbu piliikumulu.”

9
00:00:57,800 --> 00:00:59,020
niring.

10
00:00:59,020 --> 00:01:07,220
“Yambu te-ni ‘yu kongun tepa molemú mele piliiku yu kanuku bi sangi!’

11
00:01:07,220 --> 00:01:09,780
nimba uluma mo topa naa telemú.

12
00:01:09,780 --> 00:01:17,940
Akiliinga nu ulu akuma sika tellu lem yambuma-ni pali kanangi puku ti-pui!”

13
00:01:17,940 --> 00:01:19,080
niring.

14
00:01:19,080 --> 00:01:26,780
Yesos-nga anginipilima-ni kepe ‘Yesos yu Pulu Yili-ni liipa mundurum-na urum yili.’

15
00:01:26,780 --> 00:01:30,300
niku naa piliikuliinga aku-siku niring.

16
00:01:30,300 --> 00:01:34,660
Aku niringeliinga Yesos-ni eninindu nimba mele:

17
00:01:34,660 --> 00:01:37,800
“Nanga enale ui wendu naa uli.

18
00:01:37,800 --> 00:01:45,060
Akiliinga-pe eni uluma taki-taki tingíndu enama naa piliiku apuruku,

19
00:01:45,060 --> 00:01:50,380
enama pali “Oliunga” niku uluma walu-siku telemele.

20
00:01:50,380 --> 00:02:02,560
Ma-kolea yambuma eni-kene numanu kis naa panjilimele akiliinga-pe na-ni yambumandu “Ulu telemelema teku kis-silimele.”

21
00:02:02,560 --> 00:02:07,460
niliáliinga na-kene numanu kis panjilimele.

22
00:02:07,460 --> 00:02:14,160
Eni ena kake tiliele wendu ombále pilii-pungí lem pangi!

23
00:02:14,160 --> 00:02:21,100
Akiliinga-pe nanga enale ui naa wendu okumaliinga na ˻ui˼ naa pumbu.”

24
00:02:21,100 --> 00:02:22,280
nirim.

25
00:02:22,280 --> 00:02:27,380
Aku nimba kene yu kolea Gallalli we mulurum.

26
00:02:27,380 --> 00:02:40,460
7:10-53 Ui Sell-Lkumanga Piring Mele Piliiring Ena Kake Tiliele Wendu Urum Kene Juda-Yambuma Piliingí Puring Kene Yesos Wasie Jerusallem Purum Temanele

27
00:02:40,460 --> 00:02:48,660
Akiliinga-pe Yesos yunga anginipilima ‘Ena kake tílima oliu wasie piliamili!’

28
00:02:48,660 --> 00:02:53,080
niku ui puring kene Yesos kepe purum.

29
00:02:53,080 --> 00:02:57,260
Akiliinga-pe Yesos yu ‘naa kanuku bi sangi!’

30
00:02:57,260 --> 00:03:04,480
nimba kiyang nimba ˻kolea Gallalli distrik mundupa kelepa Jerusallem˼ purum.

31
00:03:04,480 --> 00:03:12,980
Akuna Juda-yambumanga ena kake tílima piliiring Juda yi-aulima-ni ‘Yesos um-nje.’

32
00:03:12,980 --> 00:03:18,140
niku koruku molku kene eni-enini niku mele:

33
00:03:18,140 --> 00:03:21,360
“Yi kanili tena molemúnje?”

34
00:03:21,360 --> 00:03:22,640
niring.

35
00:03:22,640 --> 00:03:29,420
we-yambumanga pulele-ni yundu ólu-walu toku niku anduku muluring.

36
00:03:29,420 --> 00:03:31,880
Mare-ni niku mele:

37
00:03:31,880 --> 00:03:33,840
“Yu yi kaiéle.”

38
00:03:33,840 --> 00:03:35,580
niring.

39
00:03:35,580 --> 00:03:38,120
Akiliinga-pe mare-ni niku mele:

40
00:03:38,120 --> 00:03:42,940
“Yu yandupa yambuma gólu topa silimú.”

41
00:03:42,940 --> 00:03:44,180
niring.

42
00:03:44,180 --> 00:03:56,340
Akiliinga-pe yambuma-ni Juda yi-aulimanga mundu-mong tenjiku kene ‘Oliu nikimulu mele enini piliiku kene oliu teku kis-singí.’

43
00:03:56,340 --> 00:04:00,180
niku ung tondulu teku naa niring.

44
00:04:00,180 --> 00:04:13,100
Kake tili enama ui wendu urum suku-singina ˻Pulu Yili popu toku kaluring˼ lku-tembolluna pupaliinga Yesos yambuma ung-mani sirim.

45
00:04:13,100 --> 00:04:21,320
Ung-mani sirim mele piliiku kene Juda yi-aulima-ni mini-wale munduku kene niku mele:

46
00:04:21,320 --> 00:04:26,420
“Yi ili nambi-sipa piliipa kungnjuli pelemúye?

47
00:04:26,420 --> 00:04:30,800
Yu skull auli tenga naa purum kanili.”

48
00:04:30,800 --> 00:04:32,060
niring.

49
00:04:32,060 --> 00:04:35,360
Yesos-ni pundu topa nimba mele:

50
00:04:35,360 --> 00:04:39,980
“Ung nimbu siliu ili nanga ung te mólu.

51
00:04:39,980 --> 00:04:44,420
Na liipa mundurum-na urundu yilinga ungele.

52
00:04:44,420 --> 00:04:48,200
‘Pulu Yili-ni “Teai!”

53
00:04:48,200 --> 00:04:50,180
nilimú uluma piliipu liipu teambu!’

54
00:04:50,180 --> 00:04:57,020
nimba piliipa molemú yambale-ni na-ni ung niliu ungeliinga pulele piliipa kene,

55
00:04:57,020 --> 00:05:00,380
‘Na-ni Pulu Yili-nga ungele nilimú.’

56
00:05:00,380 --> 00:05:05,100
mola ‘Yu-ni yunu numanale-ni piliipa nilimú.’

57
00:05:05,100 --> 00:05:06,980
nimba piliimba.

58
00:05:06,980 --> 00:05:16,120
Yambu te-ni yu-yunu numanale-ni piliipa kene ung nimba silimále-ni ‘Nanga bili ola pípili.’

59
00:05:16,120 --> 00:05:17,640
nimba telemú,

60
00:05:17,640 --> 00:05:23,940
akiliinga-pe yambu te-ni ‘Liipa mundurum yilinga bili paka tonjambu!’

61
00:05:23,940 --> 00:05:29,800
nimba kongun telemú yambale yu yambu sumbi-nili te molupa,

62
00:05:29,800 --> 00:05:35,360
tepa kis-sipa gólu tuli yambu te naa molemú.

63
00:05:35,360 --> 00:05:38,520
Ui Moses-ni ˻“I-siku teai!”

64
00:05:38,520 --> 00:05:41,420
nimba “I-siku naa teai!”

65
00:05:41,420 --> 00:05:46,240
nimba˼ eni ˻Pulu Yili-nga˼ ung-manima naa sirimye?

66
00:05:46,240 --> 00:05:56,680
Sirim akiliinga-pe eni molemelemanga tiluri-ni kepe ung-mani kanuma piliiku teng panjiku naa telemele.

67
00:05:56,680 --> 00:06:01,640
Aku lem ‘Na ung-mani kanuma topa pula tolemú.’

68
00:06:01,640 --> 00:06:05,640
niku nambimuna toku kunjingí tekemeleye?”

69
00:06:05,640 --> 00:06:06,900
nirim.

70
00:06:06,900 --> 00:06:13,300
Yu-ni aku-sipa nirim piliiku kene yambuma-ni pundu toku niku mele:

71
00:06:13,300 --> 00:06:17,480
“Nae-ni nu topa konjumba tekemuye?

72
00:06:17,480 --> 00:06:24,860
Nunga numanuna kuru te molemáliinga piliikunu kene aku-siku nikinu lam.”

73
00:06:24,860 --> 00:06:26,140
niring.

74
00:06:26,140 --> 00:06:29,980
Yesos-ni eninindu pundu topa nimba mele:

75
00:06:29,980 --> 00:06:37,080
“Na-ni ulu-tondulu te tirindu kene eni numanu pulele liiku munduring.

76
00:06:37,080 --> 00:06:42,160
Moses-ni ‘Kangmanga kangi te kopsiku poku teai!’

77
00:06:42,160 --> 00:06:53,940
nimba ung-mani sipa panjurumeliinga eni kóru molemele ena-Sambatele kene kangmanga kangi te kopsiku poku telemele.

78
00:06:53,940 --> 00:06:59,560
(Sika Moses-ni ui-pulu-pulu ‘ulu akili teamili!’

79
00:06:59,560 --> 00:07:01,380
ni naa nirim.

80
00:07:01,380 --> 00:07:06,560
Ui eninga anda-kolepalíma-ni ulu akili tiring,

81
00:07:06,560 --> 00:07:16,500
akiliinga-pe penga Moses-ni ˻yandupa˼ ung-mani kanili sipa panjurumeliinga piliiku kene telemele.)

82
00:07:16,500 --> 00:07:31,340
Eni Moses-ni ung-mani sirimele piliiku liiku kene kang tenga kangi te kupsingí enale eni kóru molemele ena-Sambatele wendu olemú kene kopsilimele lem kapula,

83
00:07:31,340 --> 00:07:40,940
na Sambat-enale kene yi te tepu kaí tirindeliinga na-kene nambimuna arerembi kolemeleye?

84
00:07:40,940 --> 00:07:53,400
˻Sambat-enale kene˼ Sambat-enaliinga ung-manele pula toku ˻kang tenga kangi te kopsiku wendu liiku kene ‘Papu tekemulu.’

85
00:07:53,400 --> 00:08:04,960
níngi lem Sambat-enale kene na-ni yi tenga kangiele pali tepu kaí tirindu akili papuko tirindu.˼

86
00:08:04,960 --> 00:08:11,540
Eni mongale-ni kanolemele uluma kanuku kene lkisiku ‘Ili sika.

87
00:08:11,540 --> 00:08:12,980
Ili gólu.’

88
00:08:12,980 --> 00:08:14,980
niku naa piliangi!

89
00:08:14,980 --> 00:08:22,740
Uluma mimi-siku kanuku numanale-ni piliiku kene sumbi-siku apuruku konjai.”

90
00:08:22,740 --> 00:08:23,940
nirim.

