﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:14,920
Yu aku-sipa nimba mulupili Jerusallem muluring yambu mare-ni eni-enini walsiku piliiku kene niku mele:

2
00:00:14,920 --> 00:00:18,200
“Yi ili ‘Topu konjamili!’

3
00:00:18,200 --> 00:00:20,540
niku molemele yi akili yi ili móluye?

4
00:00:20,540 --> 00:00:25,140
Akiliinga-pe kanai!

5
00:00:25,140 --> 00:00:37,320
Yambu pulele molemelena yu mokeringa omba angiliipa ung-mani sikemu akiliinga-pe yi-aulima-ni yu ulu te naa tekemele.

6
00:00:37,320 --> 00:00:44,340
Enini ‘Yu sika Pulu Yili-ni ‘Oliu nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.’

7
00:00:44,340 --> 00:00:47,620
nimba makó turum yi-nuim Kraisele.’

8
00:00:47,620 --> 00:00:49,760
niku piliikimilinje?

9
00:00:49,760 --> 00:00:55,520
Akiliinga-pe oliu-ni yi ilinga pulu-koleale kanolemulu.

10
00:00:55,520 --> 00:01:07,000
Pulu Yili-ni liipa mundumba yi-nuim Kraisele ombá kene yambu te-ni yu molupa ombá koleale naa kanupa bi simba.”

11
00:01:07,000 --> 00:01:08,260
niring.

12
00:01:08,260 --> 00:01:15,320
Kanu-kene Yesos lku-tembolluna ung-bo tonjupa mani sipa we molupa kene,

13
00:01:15,320 --> 00:01:17,840
nangale topa nimba mele:

14
00:01:17,840 --> 00:01:21,400
“Sika eni na kanuku bi siku,

15
00:01:21,400 --> 00:01:25,040
na molupu úndu koleale kanolemeleye?

16
00:01:25,040 --> 00:01:30,020
Na-nanu numanale-ni piliipu kene naa urundu.

17
00:01:30,020 --> 00:01:36,920
Na liipa mundurum-na urundu yili yu-kene sika ulu-pulele pelemú yili.

18
00:01:36,920 --> 00:01:39,980
Yi kanili eni naa piliilimili

19
00:01:39,980 --> 00:01:44,040
akiliinga-pe na yu-kene wasie molupu kene,

20
00:01:44,040 --> 00:01:50,660
yu-ni na liipa mundurum-na urundu akiliinga na-ni yu kanupu bi siliu.”

21
00:01:50,660 --> 00:01:51,820
nirim.

22
00:01:51,820 --> 00:02:05,760
Aku-sipa nirim kilia piliikuliinga yu ambolku liiku ka singí tiring akiliinga-pe yu toku kunjingí enale ui wendu naa urum kilia yambu te-ni yu naa ambulurum.

23
00:02:05,760 --> 00:02:12,520
Yambu pulele-ni aku tingí tiring akiliinga-pe yambu pulele-ni niku mele:

24
00:02:12,520 --> 00:02:15,160
“Pulu Yili-ni ‘Liipu mundumbu.’

25
00:02:15,160 --> 00:02:19,200
nimba makó turum yi-nuim Kraisele omba kene,

26
00:02:19,200 --> 00:02:30,540
yi ili-ni yu molemú mele liipa ora silimú ulu-tonduluma telemú mele yi kanili-ni ulu-tondulu olandupama manda tembaye?

27
00:02:30,540 --> 00:02:33,460
‘Yi-nuim Kraisele-ni temba.’

28
00:02:33,460 --> 00:02:37,320
nimbu piliilimulu uluma yi ili-ni telemú.”

29
00:02:37,320 --> 00:02:40,560
niku kene ‘Yu sika yi kanili.’

30
00:02:40,560 --> 00:02:43,640
niku tondulu munduku piliiring.

31
00:02:43,640 --> 00:02:52,880
7:32-36,45-52 Juda Yi-Aulima-ni Ele-Yi Mare “Yesos Puku Ka Si-Pai!” Niku Liiku Munduring Temanele

32
00:02:52,880 --> 00:03:04,560
Yambuma-ni Yesos aku-sipa mulurum mele aku-siku anju-yandu ólu-walu toku tombulku niring mele Juda yi-auli Perisima-ni piliikuliinga,

33
00:03:04,560 --> 00:03:14,860
enini kene Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima kene enini lku-temboll ele-yi marendu “Yesos puku ka si-pai!”

34
00:03:14,860 --> 00:03:17,200
niku liiku munduring.

35
00:03:17,200 --> 00:03:20,720
Kanu-kene Yesos-ni nimba mele:

36
00:03:20,720 --> 00:03:25,320
“Laye-sele mindi eni-kene wasie molupu kene,

37
00:03:25,320 --> 00:03:30,120
penga na liipa mundurum yili molemúna kelepu pumbu.

38
00:03:30,120 --> 00:03:36,080
Penga eni na kurungí akiliinga-pe naa kanuku liingí,

39
00:03:36,080 --> 00:03:39,000
molumbuna kapula naa ungí.”

40
00:03:39,000 --> 00:03:40,320
nirim.

41
00:03:40,320 --> 00:03:46,200
Juda yi-aulima-ni enini anju-yandu tombulku kene niku mele:

42
00:03:46,200 --> 00:03:52,480
“Yu tena pumba-na oliu yu manda naa pupu kanupu liimulúye?

43
00:03:52,480 --> 00:04:08,380
Aku lem oliunga Juda-yambu mare ui kolea lupamanga puring molemele koleamanga pupa yambu-talape lupama ung-bo tonjupa mani sipa molumbáliinga naa kanumulúnje?

44
00:04:08,380 --> 00:04:10,740
Yu-ni ui nimba mele:

45
00:04:10,740 --> 00:04:17,020
“Na kurungí akiliinga-pe eni na manda naa kanuku liingí.

46
00:04:17,020 --> 00:04:20,520
Na molumbuna eni manda naa ungí.”

47
00:04:20,520 --> 00:04:23,400
nim kanili ung-pulele nambulkanje?”

48
00:04:23,400 --> 00:04:24,200
niring.

49
00:04:24,200 --> 00:04:31,860
7:37-39 Kona Molupa Mindi Puli Ulu-Pulele Pelemú Nolenga Ung Te

50
00:04:31,860 --> 00:04:33,200
Penga,

51
00:04:33,200 --> 00:04:48,660
yambuma Jerusallem oku máku toku kake tili enamanga uluma tiring enama pora nimbándu ena auliele wendu urum kene Yesos ola angiliipa kene tondulu mundupa nimba mele:

52
00:04:48,660 --> 00:04:55,280
“Yambu te no waka kulum lem na moliuna omba no nupili!

53
00:04:55,280 --> 00:05:07,580
Na moliu niliu mele “Sika” niku tondulu munduku piliingí yambuma eninga numanumanga kona molupa mindi puli noma pikipa wendu ombá.

54
00:05:07,580 --> 00:05:12,080
Pulu Yili-nga bukna ung te aku-sipa nimba molemú.”

55
00:05:12,080 --> 00:05:13,340
nirim.

56
00:05:13,340 --> 00:05:17,340
Yu-ni ung nirimeliinga pulele i-sipa mele:

57
00:05:17,340 --> 00:05:21,160
“Yu Pulu Yili-ni sika liipa mundurum,

58
00:05:21,160 --> 00:05:24,120
oliu tepa liimba yili molemú.”

59
00:05:24,120 --> 00:05:35,120
niku tondulu munduku piliingí yambuma penga walse Pulu Yili-nga Minéle eninga numanumanga omba molumba liingélendu nirim.

60
00:05:35,120 --> 00:05:46,760
Yesos ui kolupa lomburupa ola molupa mulú-koleana kelepa olandu naa purumeliinga Mini ˻Kake Tiliele˼ ui naa urum.

61
00:05:46,760 --> 00:05:53,480
7:40-44 Yambuma Yesos Mulurum Mele Tombulku Niku Muluring Temanele

62
00:05:53,480 --> 00:05:58,040
Yesos-ni ung nirim-ma yambuma-ni piliiku kene,

63
00:05:58,040 --> 00:06:00,060
mare-ni niku mele:

64
00:06:00,060 --> 00:06:02,880
“Moses-ni ui nimba mele:

65
00:06:02,880 --> 00:06:05,000
‘Pulu Yili-ni “Ninjui!”

66
00:06:05,000 --> 00:06:10,400
nimba ung nimba simbama piliipa yambuma nimba simba yi te ombá.’

67
00:06:10,400 --> 00:06:13,080
nirimele yi ili lam.”

68
00:06:13,080 --> 00:06:14,300
niring.

69
00:06:14,300 --> 00:06:16,560
Mare-ni niku mele:

70
00:06:16,560 --> 00:06:22,080
“Yu Pulu Yili-ni ‘oliu nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.’

71
00:06:22,080 --> 00:06:24,840
nimba makó turum yi-nuim Kraisele.”

72
00:06:24,840 --> 00:06:26,040
niring.

73
00:06:26,040 --> 00:06:28,280
Mare-ni niku mele:

74
00:06:28,280 --> 00:06:35,960
“Pulu Yili-ni liipa mundumba yi-nuim Kraisele kolea Gallalli distrik molupa kene ombáye?

75
00:06:35,960 --> 00:06:38,700
Yu Gallalli naa mingí.

76
00:06:38,700 --> 00:06:42,120
Pulu Yili-nga bukele-ni nimba mele:

77
00:06:42,120 --> 00:06:50,020
‘Pulu Yili-ni liipa mundumba yi-nuim Kraisele yi-nuim-king Depit-ni kalupa liimba.

78
00:06:50,020 --> 00:06:56,600
Depit yu miring kolea-kelú Betelliem taon akuna yi-nuim Kraisele mingí.’

79
00:06:56,600 --> 00:07:02,660
nilimú kaniliinga yu kolea Gallalli distrik kapula naa mingí.”

80
00:07:02,660 --> 00:07:03,960
niring.

81
00:07:03,960 --> 00:07:12,300
Aku-siku yambuma Yesos mulurum mele tombulku niku numanuna lupa-lupa piliiring.

82
00:07:12,300 --> 00:07:16,060
Yambu mare-ni ‘Yesos ka samili!’

83
00:07:16,060 --> 00:07:22,560
niku piliiku muluring akiliinga-pe te-ni yu pupa ambulupa naa liirim.

84
00:07:22,560 --> 00:07:29,860
7:45-52 Juda Yi-Aulima-ni ‘Yesos We-Yi Te.’ Niku Piliiring Temanele

85
00:07:29,860 --> 00:07:38,580
Lku-temboll ele-yima-ni Yesos kene yambuma kene niku muluring mele piliiku molku kene,

86
00:07:38,580 --> 00:07:48,320
penga we kelku yandu oku Pulu Yili popu tunjuring yi-aulima kene Perisi yima kene muluringna puring.

87
00:07:48,320 --> 00:07:55,960
Yesos ka siku naa meku uring kilia kanukuliinga enini ele-yimandu niku mele:

88
00:07:55,960 --> 00:08:00,020
“Yili nambimuna ˻ka siku˼ naa meku úngiye?”

89
00:08:00,020 --> 00:08:01,280
niring.

90
00:08:01,280 --> 00:08:03,880
Ele-yima-ni niku mele:

91
00:08:03,880 --> 00:08:05,300
“Mólu!

92
00:08:05,300 --> 00:08:12,860
Yi te-ni ui ung-bo tonjuku mani silimele mele yu-ni aku-sipa ung-bo naa tunjúmu.

93
00:08:12,860 --> 00:08:17,540
Yu-ni ung-mani aima lakupa ung-bo tunjúmu.”

94
00:08:17,540 --> 00:08:18,780
niring.

95
00:08:18,780 --> 00:08:23,100
Perisima-ni piliiku kis piliiku kene niku mele:

96
00:08:23,100 --> 00:08:27,500
“Yunu-ni gólu topa ung nimuma ‘Sika nim.’

97
00:08:27,500 --> 00:08:31,980
niku piliiku eni we kelku yandu úngiye?

98
00:08:31,980 --> 00:08:42,440
Oliunga yi-aulima kene Perisi-yima kene oliunga yi te-ni “Yu molemú nilimú mele sika akili molemú.”

99
00:08:42,440 --> 00:08:44,260
nimba pilíímuye?

100
00:08:44,260 --> 00:08:45,640
˻Mólu,

101
00:08:45,640 --> 00:08:50,640
te-ni aku-sipa naa nimba pilíímu kanili.˼

102
00:08:50,640 --> 00:08:59,240
Akiliinga-pe we-yambu máku toku mulúngima Moses-ni ung-mani sirim pelemúma aima naa piliilimili.

103
00:08:59,240 --> 00:09:03,360
Pulu Yili-ni eninga kotele kórunga piliipa,

104
00:09:03,360 --> 00:09:06,640
kulungí kene ‘Mindili nangi!’

105
00:09:06,640 --> 00:09:08,260
nimba panjurum.”

106
00:09:08,260 --> 00:09:09,520
niring.

107
00:09:09,520 --> 00:09:11,080
Nikodimas,

108
00:09:11,080 --> 00:09:15,340
yu ui walse Yesos mulurumna purum yi kanili,

109
00:09:15,340 --> 00:09:18,060
Perisi-yi kanumanga te yu,

110
00:09:18,060 --> 00:09:21,580
yu-ni enini walsipa kene nimba mele:

111
00:09:21,580 --> 00:09:30,580
“Oliunga ung-manima-ni ‘Yambu te kot naa piliiku kene we “Mong liikimeliinga buni mipili.”

112
00:09:30,580 --> 00:09:31,740
niai!’

113
00:09:31,740 --> 00:09:33,180
nilimúye?

114
00:09:33,180 --> 00:09:43,720
Yu ui kot-na omba kene nilimú mele piliipu kene penga ung nilimúmanga puluma apurupu piliimulú kanili.”

115
00:09:43,720 --> 00:09:44,900
nirim.

116
00:09:44,900 --> 00:09:48,760
Perisi-yima-ni yundu pundu toku niku mele:

117
00:09:48,760 --> 00:09:53,880
“Aku lem nu kepe kolea Gallalli yi te-nje?

118
00:09:53,880 --> 00:09:58,540
Pulu Yili-nga bukna sukundu mimi-sikunu kanui!

119
00:09:58,540 --> 00:10:01,260
Mimi-siku kanukunu kene,

120
00:10:01,260 --> 00:10:03,480
‘Pulu Yili-ni “Ninjui!”

121
00:10:03,480 --> 00:10:10,360
nimba ung nimba simbama piliipa yandu nimba simba yi te Gallalli wendu ombá.’

122
00:10:10,360 --> 00:10:12,760
nimba pelemú kanuníye?”

123
00:10:12,760 --> 00:10:13,760
niring.

124
00:10:13,760 --> 00:10:14,380
7:53–8:11 Ambu Yi Puli Te Kene Yi Te Kene Waperanale Tiringli Kene Yesos-ni Ulu Te Tirim Temanele

125
00:10:14,380 --> 00:10:19,640
Yambuma pali lkundu bulu-bale niku puring

