﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:13,500
Kanu-kene Juda-yambumanga ulu te ui wendu urumeliinga piliingí enale wendu urum.

2
00:00:13,500 --> 00:00:37,040
Kórunga-ui ˻ele-tu yi mare-ni˼ Pulu Yili popu toku kaluring lku-tembolluna ˻ulu-pulu-kis te tiring kene˼ Juda-yi mare-ni tembolluna kelku teku kake tinjiring enale puniemanga lupa-lupa piliingíndu Jerusallem máku turing ena akili wendu urum.

3
00:00:37,040 --> 00:00:43,240
Ena akili kolea alí tepa kalapera turum enale wendu urum.

4
00:00:43,240 --> 00:00:55,160
Ena kanili wendu urum kene Yesos lku-temboll keri-puluna ‘Sollomon-nga’ niku takuku anju liiring-na andupa mulurum

5
00:00:55,160 --> 00:01:04,440
kanu-kene yu mulurumna Juda yi-aulima oku máku toku angiliiku kene yundu niku mele:

6
00:01:04,440 --> 00:01:16,280
“Oliu numanu tale-tepu naa liipu mundupu molamili akiliinga Pulu Yili-ni ‘Oliu nokupa konjumba yi te liipu mundumbu.’

7
00:01:16,280 --> 00:01:24,220
nimba makó turum yi-nuim Kraisele nu lem oliu mong-tokunu niku si.”

8
00:01:24,220 --> 00:01:25,400
niring.

9
00:01:25,400 --> 00:01:29,040
Yesos-ni pundu topa nimba mele:

10
00:01:29,040 --> 00:01:35,760
“Na-ni yi kanili moliu ui nimbu sirindu akiliinga-pe ‘Sika nikem.’

11
00:01:35,760 --> 00:01:38,040
niku naa piliilimili.

12
00:01:38,040 --> 00:01:44,600
Nanga Tata-ni na namba sipa yunga kongunale “tenji-pui!”

13
00:01:44,600 --> 00:01:52,020
nirim-na ulu-tondulu teliuma-ni na moliu mele liipa ora silimú,

14
00:01:52,020 --> 00:02:02,860
akiliinga-pe eni ˻Juda-yambuma˼ nanga kung-sipsipma naa molemeláliinga ˻moliu mele niliu akili˼ ‘Gólu tokum.’

15
00:02:02,860 --> 00:02:04,920
niku piliilimili.

16
00:02:04,920 --> 00:02:09,300
Nanga sipsipma nanga ungma piliilimili.

17
00:02:09,300 --> 00:02:12,960
Na-ni enini kanupu bi siliu,

18
00:02:12,960 --> 00:02:16,180
enini na lumbili olemele.

19
00:02:16,180 --> 00:02:20,220
Na-ni enini ‘kona molku mindi pangi!’

20
00:02:20,220 --> 00:02:21,460
niliu.

21
00:02:21,460 --> 00:02:27,560
Enini mindili noku molku kis-singí koleana aima naa pungí.

22
00:02:27,560 --> 00:02:35,260
Enini na-ni nokupu molombaliinga yambu te-ni manda wendu naa liimba.

23
00:02:35,260 --> 00:02:43,620
Tata yu-ni sipsip kanuma na sirim yili yu mélemanga pali olandupale,

24
00:02:43,620 --> 00:02:50,260
yu-ni kanuma nokupa mulupili yambu te-ni kapula wendu naa liimba.

25
00:02:50,260 --> 00:02:54,820
Na kene Tata kene olsu tiluele.”

26
00:02:54,820 --> 00:02:58,400
nirim.

27
00:02:58,400 --> 00:03:03,440
Juda yi-aulima-ni alsuku ku-mulú liiku Yesos toku kunjingí tiring,

28
00:03:03,440 --> 00:03:07,380
akiliinga-pe yu-ni eninindu nimba mele:

29
00:03:07,380 --> 00:03:14,540
“Na-ni Tatanga ulu-tondulu kaí pulele eni liipu ora sipu tirindu,

30
00:03:14,540 --> 00:03:21,480
akumanga tele kanuku kis piliiku kene na ku-ni toku kunjingí tekemeleye?”

31
00:03:21,480 --> 00:03:22,760
nirim.

32
00:03:22,760 --> 00:03:27,340
Juda yi-aulima-ni pundu toku niku mele:

33
00:03:27,340 --> 00:03:34,180
“Ulu-tondulu tirinumanga nu ku-ni topu konjumulú naa tekemulu.

34
00:03:34,180 --> 00:03:41,440
Nu we-mana-yili-ni Pulu Yili ung-taka tonjukunu nu-ni nikunu mele:

35
00:03:41,440 --> 00:03:43,180
“Na Pulu Yili.”

36
00:03:43,180 --> 00:03:44,160
nillu,

37
00:03:44,160 --> 00:03:48,160
akiliinga nu ku-ni topu konjumulú tekemulu.”

38
00:03:48,160 --> 00:03:49,180
niring.

39
00:03:49,180 --> 00:03:52,540
Yesos-ni pundu topa nimba mele:

40
00:03:52,540 --> 00:03:58,480
“Pulu Yili-nga buk nosilimeláliinga Pulu Yili-ni ung te nimba mele:

41
00:03:58,480 --> 00:04:01,540
“Na-ni eni ui nimbu mele:

42
00:04:01,540 --> 00:04:03,480
‘Eni pulu yima.’

43
00:04:03,480 --> 00:04:05,060
nirindu kanili.”

44
00:04:05,060 --> 00:04:05,920
nirim,

45
00:04:05,920 --> 00:04:08,960
nimba bukna molemú.

46
00:04:08,960 --> 00:04:13,940
Pulu Yili-nga bukna ung molemále-ni gólu naa tolemú,

47
00:04:13,940 --> 00:04:17,800
ung nilimúma pepa mindi pulimú kanili.

48
00:04:17,800 --> 00:04:23,680
Pe Pulu Yili-ni yunga ung piliiring yambumandu “pulu yima.”

49
00:04:23,680 --> 00:04:24,900
nirim lem

50
00:04:24,900 --> 00:04:29,280
Tata-ni makó topa ‘nanga yili mulupili!’

51
00:04:29,280 --> 00:04:36,920
nimba ma-koleana liipa mundurum-na urum yili-ni “yu Pulu Yili-nga Málale.”

52
00:04:36,920 --> 00:04:38,800
manda naa nimbáye?

53
00:04:38,800 --> 00:04:43,320
Pe na-ni “Na Pulu Yili-nga Málale.”

54
00:04:43,320 --> 00:04:48,100
niliáliinga nandu “Pulu Yili ung-taka tonjukunu.”

55
00:04:48,100 --> 00:04:50,740
nambimuna nikimeleye?

56
00:04:50,740 --> 00:05:03,100
Tata-ni uluma telemú mele na-ni aku-sipu uluma naa tindu lem na ‘sika yunga málale nikem’ niku naa piliai!

57
00:05:03,100 --> 00:05:14,700
Akiliinga-pe Tata-ni uluma telemú mele na-ni sika aku-sipu uluma tembu kene ‘Yu Pulu Yili-nga Málale mólu.

58
00:05:14,700 --> 00:05:16,140
Gólu tokum.’

59
00:05:16,140 --> 00:05:19,440
niku pilííngi lem aku kapula,

60
00:05:19,440 --> 00:05:25,760
ulu-tondulu teliuma kanuku kene ‘Sika Pulu Yili-nga ulu-tonduluma.’

61
00:05:25,760 --> 00:05:27,480
niku kanai!

62
00:05:27,480 --> 00:05:31,160
‘Tata na-kene tapú-topa molemú,

63
00:05:31,160 --> 00:05:34,340
na Tata-kene tapú-topu moliu.’

64
00:05:34,340 --> 00:05:43,520
niku piliingíndu na-ni teliu uluma aku-siku kanuku kene ‘Sika Pulu Yili-nga ulu-tonduluma.’

65
00:05:43,520 --> 00:05:45,000
niku kanai!”

66
00:05:45,000 --> 00:05:46,180
nirim.

67
00:05:46,180 --> 00:06:01,800
˻Yu-ni aku nirim-na piliiku kis piliikuliinga˼ ˻Juda yi-aulima˼ enini alsuku yu ka singí tiring akiliinga-pe yu enini mundupa kelepa yu we purum.

68
00:06:01,800 --> 00:06:03,480
Aku tepa kene,

69
00:06:03,480 --> 00:06:08,140
Yesos alsupa no Jodan lumbiliipa nekendu pupa,

70
00:06:08,140 --> 00:06:13,680
Jon ui yambuma no liinjirim koleana pupa mulurum.

71
00:06:13,680 --> 00:06:18,960
Kanu-kene yambu pulele yu mulurumna uring.

72
00:06:18,960 --> 00:06:21,660
Oku kene niku mele:

73
00:06:21,660 --> 00:06:32,960
“˻No-Liinjili˼ Jon-ni sika ˻Pulu Yili-nga kongunale tinjirim mele˼ liipa ora sirim ulu-tondulu te kepe naa tirim,

74
00:06:32,960 --> 00:06:44,680
akiliinga-pe yi ili-ni penga omba molupa temba mele Jon-ni ui nimba sirim ung akuma aima sika nirim.”

75
00:06:44,680 --> 00:06:45,880
niring.

76
00:06:45,880 --> 00:06:53,080
Kanu-kene kolea akuna yambu pulele-ni ‘Yesos yu sika.’

77
00:06:53,080 --> 00:06:57,040
niku tondulu munduku piliiring.

