﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:13,440
Saa xaà Jesús xiꞌin ndia xika xiꞌin ra xaꞌa iku Olivos iin nuu nani Getsemaní,

2
00:00:13,440 --> 00:00:15,280
ra ikan ndi̱kaꞌan ra xiꞌin ndia,

3
00:00:15,280 --> 00:00:16,520
kachi ra saa:

4
00:00:16,520 --> 00:00:17,880
―Koo ndo yoꞌo,

5
00:00:17,880 --> 00:00:18,620
ra yuꞌu,

6
00:00:18,620 --> 00:00:21,260
na kuꞌun kaꞌan xiꞌin Ndioxi ―kachi ra.

7
00:00:21,260 --> 00:00:23,420
Ra ndi̱kaꞌan ra xiꞌin ra Pedro,

8
00:00:23,420 --> 00:00:25,080
xiꞌin ra Jacobo,

9
00:00:25,080 --> 00:00:26,540
xiꞌin ra Juan,

10
00:00:26,540 --> 00:00:27,900
kuaꞌan ndia xiꞌin ra.

11
00:00:27,900 --> 00:00:32,600
Ra saa xaꞌa kusuchi ka vi ini Jesús ra xaꞌa ndiꞌi ka vi ini ra.

12
00:00:32,600 --> 00:00:34,960
Ra saa ndi̱kaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:

13
00:00:34,960 --> 00:00:36,920
―Tiaa ni ke kusuchi ini yu̱,

14
00:00:36,920 --> 00:00:39,100
iin iyoo ini yu̱ kuvi va yu̱;

15
00:00:39,100 --> 00:00:39,620
ra ndoꞌo̱,

16
00:00:39,620 --> 00:00:43,440
ndia ndo̱ò yoꞌo ra kundito ndo ―kachi ra.

17
00:00:43,440 --> 00:00:46,920
Ra saa kuxika ra loꞌo nuu ndee ndia,

18
00:00:46,920 --> 00:00:48,780
ra ikan xi̱ku̱siti ra,

19
00:00:48,780 --> 00:00:50,780
ra xaꞌa ra kaꞌan ra xiꞌin Ndioxi,

20
00:00:50,780 --> 00:00:56,340
tu ña kuvi ke ra na yaꞌa va tundoꞌo ña kuyachin vaxi yoꞌo nuu̱ ra.

21
00:00:56,340 --> 00:00:58,700
Ra kachi ra saa kaꞌan ra xiꞌin Ndioxi:

22
00:00:58,700 --> 00:01:00,840
―Abba Tata,

23
00:01:00,840 --> 00:01:02,620
köo̱ ña uꞌvi nuu yoꞌo̱.

24
00:01:02,620 --> 00:01:06,440
Ra sayaꞌa yuꞌu ndaꞌa tundoꞌo ña vaxi yo̱ꞌo̱;

25
00:01:06,440 --> 00:01:08,460
ndi na köo̱ ña kuni̱ yuꞌu,

26
00:01:08,460 --> 00:01:13,500
chi na koo ña ta kuꞌva kuni̱ mii va kun ―kachi ra xiꞌin Ndioxi.

27
00:01:13,500 --> 00:01:14,640
Te ndiꞌi,

28
00:01:14,640 --> 00:01:16,440
saa nandi̱ko ra xaà ra,

29
00:01:16,440 --> 00:01:18,760
ra xa ndia kixi̱ va ku ndia ndee ndia;

30
00:01:18,760 --> 00:01:22,040
ra saa ndi̱kaꞌan ra xiꞌin ra Pedro kachi ra saa:

31
00:01:22,040 --> 00:01:23,240
―Simón,

32
00:01:23,240 --> 00:01:25,040
¿A ra kixi̱ va kuvi kun?

33
00:01:25,040 --> 00:01:29,360
¿A ndia nii hora loꞌo vi ke ndi̱xändiee ini ku̱n ku̱ndi̱to̱ kun?

34
00:01:29,360 --> 00:01:30,800
―kachi ra xiꞌin ra.

35
00:01:30,800 --> 00:01:32,240
Kundito ndo,

36
00:01:32,240 --> 00:01:34,160
ra kaꞌan ni ndo̱ xiꞌin Ndioxi,

37
00:01:34,160 --> 00:01:37,560
ra na täxi ra ña ko̱yo ndo ndaꞌa kuachi̱;

38
00:01:37,560 --> 00:01:38,860
chi ña ndixa ke:

39
00:01:38,860 --> 00:01:38,860
ndoꞌo,

40
00:01:38,860 --> 00:01:42,540
ra kuni ni va ndo kaꞌan ndo xiꞌin Ndioxi,

41
00:01:42,540 --> 00:01:45,760
su ndi vita ni ini ndo ―kachi ra xiꞌin ndia.

42
00:01:45,760 --> 00:01:47,840
Saa ndakiꞌin tuku ra kuaꞌan ra,

43
00:01:47,840 --> 00:01:50,640
ra iin saa kachi tuku va ra kaꞌan ra xiꞌin Ndioxi.

44
00:01:50,640 --> 00:01:52,340
Ra te nandi̱ko ra,

45
00:01:52,340 --> 00:01:54,340
xaà tuku ra nuu ndee ndia,

46
00:01:54,340 --> 00:01:56,180
ra kixi̱ tuku va ndia,

47
00:01:56,180 --> 00:02:00,860
chi iin vevee takaa maꞌna nuu ndia ra tiaa ni kuni kusu ndia,

48
00:02:00,860 --> 00:02:03,400
ra nii ni̱nïꞌi ndia ni ke kachi ndia xiꞌin ra.

49
00:02:03,400 --> 00:02:06,060
Ra xa ichi uni va ke nandi̱ko ra xaà ra,

50
00:02:06,060 --> 00:02:08,140
ndia saa ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia,

51
00:02:08,140 --> 00:02:09,540
kachi ra saa:

52
00:02:09,540 --> 00:02:11,480
―¡Kundee ka ndo̱ kusu va ndo̱!

53
00:02:11,480 --> 00:02:15,120
Chi xa ndi̱tiandiaa va hora ña ndataxi na yuꞌu,

54
00:02:15,120 --> 00:02:16,380
ra xaà yoꞌo,

55
00:02:16,380 --> 00:02:18,060
ndaꞌa na yuvi kuachi.

56
00:02:18,060 --> 00:02:20,700
Ndakoò ndo̱ ra kuꞌun yo;

57
00:02:20,700 --> 00:02:26,300
chi xa ku̱yachin va ra ndataxi yuꞌu ndaꞌa na ―kachi Jesús xiꞌin ndia.

58
00:02:26,300 --> 00:02:29,020
Ti̱in na Jesús kuaꞌan ra xiꞌin na

59
00:02:29,020 --> 00:02:31,660
Sakan saa kuu ra kaꞌan ra xiꞌin ndia,

60
00:02:31,660 --> 00:02:33,900
saa ra xa xaà va ra Judas,

61
00:02:33,900 --> 00:02:35,420
ra itaꞌan xiꞌin ndia,

62
00:02:35,420 --> 00:02:41,480
ra iin tiaꞌndia chee na yuvi niꞌi i̱chi̱ xiꞌin itun xaà na;

63
00:02:41,480 --> 00:02:42,980
ra na xikuaꞌa,

64
00:02:42,980 --> 00:02:44,460
xiꞌin na sutu,

65
00:02:44,460 --> 00:02:48,460
xiꞌin na maestro sañaꞌa ley Ndioxi kuvi na ti̱ꞌvi̱ ñaꞌa.

66
00:02:48,460 --> 00:02:54,860
Ra xa ndi̱kataꞌan va ra Judas xiꞌin na ndia kuꞌva ke ndataxi ra Jesús ndaꞌa na.

67
00:02:54,860 --> 00:02:56,820
Ra suꞌva kachi ra xiꞌin na:

68
00:02:56,820 --> 00:03:00,660
―Ra xaa yu kaꞌan ndioxi yu xiꞌin kan kuvi ra tiin ndo,

69
00:03:00,660 --> 00:03:03,300
ra tuun vaꞌa katun ndo ra,

70
00:03:03,300 --> 00:03:06,180
ra na kuꞌu̱n ra xiꞌin ndo ―kachi ra xiꞌin na.

71
00:03:06,180 --> 00:03:08,220
Te ndi̱xàà ndixa ra Judas,

72
00:03:08,220 --> 00:03:13,340
saa ndi̱ku̱n ku̱yachin ra nuu Jesús ra ndi̱kaꞌan ra kachi ra saa:

73
00:03:13,340 --> 00:03:14,880
―¡Tata maestro!

74
00:03:14,880 --> 00:03:16,360
¡Tata maestro!

75
00:03:16,360 --> 00:03:17,460
kachi ra.

76
00:03:17,460 --> 00:03:20,120
Saa ndi̱tiandiaa yuꞌu ra nuu Jesús,

77
00:03:20,120 --> 00:03:21,980
ña ndikaꞌan ndioxi ra xiꞌin ra.

78
00:03:21,980 --> 00:03:23,680
Ra na xaà xiꞌin ra,

79
00:03:23,680 --> 00:03:27,520
saa ra ndikun ti̱in ndixa va na Jesús kuaꞌan ra xiꞌin na.

80
00:03:27,520 --> 00:03:30,860
Ra saa tava iin ra xika xiꞌin Jesús i̱chi̱,

81
00:03:30,860 --> 00:03:38,460
ra xaꞌndia ra iin xiyo soꞌo ra muso ra xachiñu nuu sutu ra kuchee nuu takuyaa na sutu.

82
00:03:38,460 --> 00:03:41,680
Saa ndi̱kaꞌan Jesús xiꞌin na yuvi yoꞌo,

83
00:03:41,680 --> 00:03:43,020
kachi ra saa:

84
00:03:43,020 --> 00:03:44,980
―¿Ni̱chuun xaà ndo̱ xiꞌin i̱chi̱,

85
00:03:44,980 --> 00:03:47,820
xiꞌin itun ña tiin ndo yuꞌu?

86
00:03:47,820 --> 00:03:49,960
¿A ra kui̱ꞌna kuvi yu tuvi ndo?

87
00:03:49,960 --> 00:03:54,900
A su iin ndisaa ki̱i̱ va ndi̱xi̱yo yu xiꞌin ndo ini veñuꞌu,

88
00:03:54,900 --> 00:03:56,480
sañǎꞌa yu̱ ndoꞌo̱,

89
00:03:56,480 --> 00:03:58,040
ra ndi̱tïin ndo yuꞌu.

90
00:03:58,040 --> 00:04:00,200
Ndi suꞌva ke xiniñuꞌu koo va,

91
00:04:00,200 --> 00:04:05,620
ra saa ke xi̱nu nuu ña kaꞌan tuꞌun Ndioxi ―kachi Jesús xiꞌin na.

92
00:04:05,620 --> 00:04:10,840
Ndia saa ra xi̱nu ndiꞌi va ndia xika xiꞌin ra kuaꞌan ndia ra ndakoo ndaꞌa va ndia ra.

93
00:04:10,840 --> 00:04:13,440
Iin ra loꞌo ndi̱yu̱ꞌvi xi̱nu

94
00:04:13,440 --> 00:04:16,540
Ra ndiku̱n iin ra loꞌo kuaꞌan ra sata Jesús,

95
00:04:16,540 --> 00:04:20,620
ra takua indaa manda va ke isukun vixin ra kuaꞌan ra,

96
00:04:20,620 --> 00:04:22,720
ra ku̱uni̱ tiin tu na ra kan va.

97
00:04:22,720 --> 00:04:25,920
Ra xandaku ra ku̱nuu ra ndaꞌa na,

98
00:04:25,920 --> 00:04:28,960
ra saña va ra manda ña isukun ra,

99
00:04:28,960 --> 00:04:31,380
ra xi̱nu yala ra kuaꞌan ra.

100
00:04:31,380 --> 00:04:35,020
Ndiaka na Jesús ndi̱xaa ra nuu na chiñu

101
00:04:35,020 --> 00:04:37,540
Saa ndi̱xaa na xiꞌin Jesús nuu ra sutu,

102
00:04:37,540 --> 00:04:39,460
ra kuchee,

103
00:04:39,460 --> 00:04:43,100
ra ikan ndaku̱taꞌan takundiꞌi na kunaꞌnu nuu na sutu,

104
00:04:43,100 --> 00:04:44,980
xiꞌin na xikuaꞌa naꞌnu,

105
00:04:44,980 --> 00:04:47,500
xiꞌin na maestro sañaꞌa ley Ndioxi.

106
00:04:47,500 --> 00:04:50,600
Ra xika xika ndiku̱n ra Pedro kuaꞌan ra,

107
00:04:50,600 --> 00:04:56,920
iin saa ndiakua ndi̱xaa ra ndia nu̱u ke̱ꞌe veꞌe ra sutu kuchee kan,

108
00:04:56,920 --> 00:05:00,980
ra ikan ndaku̱ndu̱ꞌu̱ ra xiꞌin na kumisio ndiaa yeꞌe ñuꞌu,

109
00:05:00,980 --> 00:05:03,860
ndasaa ra xiꞌin na nuu xixi̱ ñùꞌù kan.

110
00:05:03,860 --> 00:05:07,960
Ra na kunaꞌnu nuu na sutu xiꞌin na xikuaꞌa veñuꞌu,

111
00:05:07,960 --> 00:05:10,500
xaꞌa na xika nduku na kuachi̱ Jesús,

112
00:05:10,500 --> 00:05:15,660
ña vaꞌa ndataxi na ra ndaꞌa na chiñu ña kaꞌni na ra,

113
00:05:15,660 --> 00:05:18,920
ndi ndia nii kuachi̱ ra köo̱ ndaniꞌi̱ na.

114
00:05:18,920 --> 00:05:23,640
Vaꞌa ni kuaꞌa ni va ku yuvi taxi kuachi̱ siki xaꞌa Jesús,

115
00:05:23,640 --> 00:05:25,760
su ndi ndi̱ndäkitaꞌan tuꞌun na,

116
00:05:25,760 --> 00:05:29,060
chi xa siin xa siin kaꞌan iin iin va na.

117
00:05:29,060 --> 00:05:33,140
Saa ndakuita sava na ra xavaꞌa ini na xaꞌa ra,

118
00:05:33,140 --> 00:05:34,540
kachi na saa:

119
00:05:34,540 --> 00:05:39,000
―Ndu̱ꞌu̱ xi̱nisoꞌo ña ndikaꞌan ra kachi ra saa:

120
00:05:39,000 --> 00:05:42,540
“Kani yu veñuꞌu ña xavaꞌa na yuvi yoꞌo,

121
00:05:42,540 --> 00:05:46,540
ra ki̱i̱ uni saa ndakanindichi yu̱ inka ña,

122
00:05:46,540 --> 00:05:50,160
ndi süvi ka ña savaꞌa ndaꞌa na kuvi ña kan”,

123
00:05:50,160 --> 00:05:53,360
kachi ra xi̱nisoꞌo ndi ―kachi na.

124
00:05:53,360 --> 00:05:56,820
Ra vaꞌa ni saa kachi va na,

125
00:05:56,820 --> 00:05:58,400
su ndi xïi̱n ña ndakitaꞌan tuꞌun na.

126
00:05:58,400 --> 00:06:02,680
Saa ndakundichi mii ra sutu kuchee maꞌñu takundiꞌi na,

127
00:06:02,680 --> 00:06:05,160
ra ndi̱ndakatu̱ꞌu̱n ra Jesús kachi ra saa:

128
00:06:05,160 --> 00:06:07,800
―¿Ni̱chuun ndakuïi̱n kun xaꞌa ña kaꞌan na yo̱ꞌo?

129
00:06:07,800 --> 00:06:11,260
¿A ndixa kuachi̱ kun kuvi ña kaꞌan na yoꞌo?

130
00:06:11,260 --> 00:06:12,980
―kachi ra xiꞌin Jesús.

131
00:06:12,980 --> 00:06:17,320
Ra yayaa va iin Jesús ra ndia nii tuꞌun ndi̱ndäkuiin ra.

132
00:06:17,320 --> 00:06:21,160
Saa ndi̱ndakatu̱ꞌu̱n tuku mii ra sutu kuchee kan ra,

133
00:06:21,160 --> 00:06:22,520
kachi ra saa:

134
00:06:22,520 --> 00:06:24,260
―¿A yoꞌo̱ ku Cristo,

135
00:06:24,260 --> 00:06:26,120
seꞌe Ndioxi ra kaꞌnu?

136
00:06:26,120 --> 00:06:27,240
―kachi ra.

137
00:06:27,240 --> 00:06:29,060
Saa ndakuiin Jesús,

138
00:06:29,060 --> 00:06:30,640
kachi ra saa xiꞌin ra:

139
00:06:30,640 --> 00:06:32,080
―Suvi va yu.

140
00:06:32,080 --> 00:06:33,720
Ra kuni ndo yuꞌu,

141
00:06:33,720 --> 00:06:35,320
ra xaà yoꞌo̱ vichin,

142
00:06:35,320 --> 00:06:38,980
kunduꞌu̱ yu chi xi̱tia kuaꞌa Ndioxi ra kaꞌnu,

143
00:06:38,980 --> 00:06:46,400
ra ndiko tuku yu iin nuu vi̱ko̱ kixi yu xiꞌin takundiꞌi ndiee̱ Ndioxi ―kachi Jesús xiꞌin ra.

144
00:06:46,400 --> 00:06:51,200
Ra saa iin ndata saa ini ra sutu kuchee yoꞌo tikoto ña ndixi ra,

145
00:06:51,200 --> 00:06:52,660
ra kachi ra saa:

146
00:06:52,660 --> 00:06:57,620
―¿Ni̱chuun ke kuniñuꞌu ka vi yo yuvi na kaꞌan tieꞌe nuu ra?

147
00:06:57,620 --> 00:06:59,700
Chi xa xi̱ni soꞌo tu ndoꞌo̱ va,

148
00:06:59,700 --> 00:07:01,580
ña ndaa yuꞌu ra Ndioxi.

149
00:07:01,580 --> 00:07:03,240
Ra ¿a vaꞌa tuvi ndo?

150
00:07:03,240 --> 00:07:04,500
―kachi ra xiꞌin na.

151
00:07:04,500 --> 00:07:09,080
Ra iin yuꞌu ku takuyaa va na ra kachi na saa:

152
00:07:09,080 --> 00:07:12,720
―Na kuvi ra chi ndixa ke iyoo va kuachi̱ ra,

153
00:07:12,720 --> 00:07:13,720
―kachi na.

154
00:07:13,720 --> 00:07:17,560
Ra saa xaꞌa sava na kondiaa na tiasi̱ꞌi na ra.

155
00:07:17,560 --> 00:07:19,340
Ra ndasi na nuu ra,

156
00:07:19,340 --> 00:07:20,820
ra kani na ra,

157
00:07:20,820 --> 00:07:22,880
ra kaꞌan na xiꞌin ra kachi na saa:

158
00:07:22,880 --> 00:07:24,320
―¡Kaꞌan ndaku!

159
00:07:24,320 --> 00:07:25,900
¿Yoo ko kani yoꞌo̱?

160
00:07:25,900 --> 00:07:28,840
―kachi na xiꞌin ra ña xasiki na ra.

161
00:07:28,840 --> 00:07:32,160
Ra saa tu na ndiaa yeꞌe veñuꞌu va,

162
00:07:32,160 --> 00:07:34,140
kani ni tu na kan va ra.

163
00:07:34,140 --> 00:07:37,580
Tiseꞌe tuꞌun ra Pedro xaꞌa Jesús

164
00:07:37,580 --> 00:07:41,660
Ra saa kuu ra Pedro nduꞌu̱ ra nu̱u keꞌe chi ni̱nu̱,

165
00:07:41,660 --> 00:07:46,080
saa ndi̱xàà iin ñaꞌa ña xachiñu nuu ra sutu kuchee kan.

166
00:07:46,080 --> 00:07:52,560
Ra te xi̱ni ña ra Pedro nduꞌu̱ ra ndasaa ra nuu xixi ñuꞌù xiꞌin na kan,

167
00:07:52,560 --> 00:07:55,260
saa iin kaxi kaxi ixtoꞌni ña nuu̱ ra,

168
00:07:55,260 --> 00:07:56,840
ra ndi̱kaꞌan ña xiꞌin ra,

169
00:07:56,840 --> 00:07:58,220
kachi ña saa:

170
00:07:58,220 --> 00:08:03,820
―Ra itaꞌan xiꞌin Jesús ra Nazaret ku tu yoꞌo̱ va ―kachi ña xiꞌin ra.

171
00:08:03,820 --> 00:08:05,220
Saa ndakuiin ra yuꞌu ña,

172
00:08:05,220 --> 00:08:06,260
kachi ra saa:

173
00:08:06,260 --> 00:08:09,720
―Xïni yu̱ yo̱o̱ ku ra kaꞌan ku̱n xaꞌa ñaa,

174
00:08:09,720 --> 00:08:14,580
ra nii ku̱ndäa ini yu̱ ni ke kaꞌan ku̱n xaꞌa ―kachi ra xiꞌin ña,

175
00:08:14,580 --> 00:08:16,260
chi ti̱se̱ꞌe tuꞌun va ra.

176
00:08:16,260 --> 00:08:18,800
Saa ndakundichi ra kanata ra yeꞌe,

177
00:08:18,800 --> 00:08:20,720
ra saa kana va chele.

178
00:08:20,720 --> 00:08:23,440
Ra saa xi̱ni tuku va ña xachiñu kan ra,

179
00:08:23,440 --> 00:08:27,020
ra xaꞌa ña kaꞌan ña xiꞌin takundiꞌi na ndee kan,

180
00:08:27,020 --> 00:08:28,260
kachi ña saa:

181
00:08:28,260 --> 00:08:31,080
―Taꞌan na kan ku tu ra yo̱ꞌo̱ va ―kachi ña.

182
00:08:31,080 --> 00:08:33,480
Ra ti̱se̱ꞌe tuꞌun tuku va ra Pedro.

183
00:08:33,480 --> 00:08:35,760
Ra saa ndi̱yaꞌà iin kani̱ loꞌo,

184
00:08:35,760 --> 00:08:38,320
ra ndi̱kaꞌan tuku va na ndee kan xiꞌin ra Pedro,

185
00:08:38,320 --> 00:08:39,540
kachi na saa:

186
00:08:39,540 --> 00:08:42,980
―Ña ndixa ke taꞌan na kan ku tu yoꞌo̱ va,

187
00:08:42,980 --> 00:08:45,060
chi ra Galilea kuvi kun,

188
00:08:45,060 --> 00:08:49,980
chi iin ta ndatuꞌun na kan iin saa ndatuꞌun kun ―kachi na xiꞌin ra.

189
00:08:49,980 --> 00:08:52,940
Saa xaꞌa ra Pedro chinaꞌa ra Ndioxi,

190
00:08:52,940 --> 00:08:54,200
kachi ra saa:

191
00:08:54,200 --> 00:08:57,400
―¡Xïni yu̱ ra tiaa kaꞌan ndo̱ xaꞌa ñaa!

192
00:08:57,400 --> 00:08:58,840
―kachi ra xiꞌin na.

193
00:08:58,840 --> 00:09:02,140
Ra saa kana va chele ichi ña uvi.

194
00:09:02,140 --> 00:09:05,840
Saa ndakaꞌan ra Pedro ña ndi̱kaꞌan Jesús xiꞌin ra:

195
00:09:05,840 --> 00:09:10,860
ña “Xiꞌna ka uni ichi ke tiseꞌe tuꞌun kun xaꞌa yu,

196
00:09:10,860 --> 00:09:13,080
ra saa kana chele uvi ichi”,

197
00:09:13,080 --> 00:09:14,800
kachi Jesús xiꞌin ra.

198
00:09:14,800 --> 00:09:16,820
Ra te ndakaꞌan ra tuꞌun yoꞌo,

199
00:09:16,820 --> 00:09:19,540
saa ra xaꞌa ra xaku va ra.

