﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,040
Ra ñuu Belén ña ndikun ndiaa chi Judea kuvi nuu kaku Jesús,

2
00:00:10,040 --> 00:00:18,240
ra suvi kuiya kan ke kuu ra Herodes rey ña ^xaꞌndia ra chiñu nuu takundiꞌi ñuu ña ndoꞌni chi kan;

3
00:00:18,240 --> 00:00:22,280
ra saa ndixaa sava ndia ndichi ñuu Jerusalén.

4
00:00:22,280 --> 00:00:23,660
Ra ndia ndichi kan,

5
00:00:23,660 --> 00:00:25,820
ra xika ni kee ndia,

6
00:00:25,820 --> 00:00:29,640
saa chi ndia chi nuu kanata ñuꞌu vi ke kee ndia;

7
00:00:29,640 --> 00:00:35,180
ra ndia sakuaꞌa xaꞌa takundiꞌi ñaꞌa ña ndee nuu ndivi kuvi ndia,

8
00:00:35,180 --> 00:00:38,120
ta kuu kimi xiꞌin ndia ndia ka ñaꞌa.

9
00:00:38,120 --> 00:00:42,280
Ra saa ndixaa ndia ndindakatuꞌun ndia kachi ndia saa:

10
00:00:42,280 --> 00:00:44,100
―¿Ndia ke ^kanduꞌu ra loꞌo,

11
00:00:44,100 --> 00:00:47,540
ra kuu rey na Judío ra sakan kaku?

12
00:00:47,540 --> 00:00:54,260
Chi xini ndi kanata kimi ri kaꞌan xaꞌa ra ña *kaku ra chi nuu kanata ñuꞌu,

13
00:00:54,260 --> 00:00:58,140
ña kan ke vaxi ndi ndasakaꞌnu ndi ra ―*kachi ndia.

14
00:00:58,140 --> 00:01:00,920
Ra te kundaa ini ra rey Herodes ña yoꞌo,

15
00:01:00,920 --> 00:01:02,560
ra ndiee ni nindiꞌi ini ra,

16
00:01:02,560 --> 00:01:04,320
ra iin sana suꞌva ini ra,

17
00:01:04,320 --> 00:01:08,100
ra iin saa ndoꞌo takundiꞌi tu na ñuu Jerasalén kan va.

18
00:01:08,100 --> 00:01:12,660
Saa *ndakana ra takundiꞌi ndia kunaꞌnu nuu ndia sutu,

19
00:01:12,660 --> 00:01:17,000
xiꞌin ndia maestro sañaꞌa ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés,

20
00:01:17,000 --> 00:01:18,960
ra nindakatuꞌun ra ndia,

21
00:01:18,960 --> 00:01:21,760
ndia ku ñuu nuu kaku Cristo,

22
00:01:21,760 --> 00:01:25,900
ra tiꞌvi Ndioxi xaa sakaku na ñuu yuuvi yoꞌo.

23
00:01:25,900 --> 00:01:28,100
Ra saa *ndakuiin ndia kachi ndia saa:

24
00:01:28,100 --> 00:01:32,360
―Ñuu Belén ña ndikun ndiaa Judea yoꞌo kuvi nuu kaku ra;

25
00:01:32,360 --> 00:01:36,880
chi saa iyoo tuꞌun ña *tiaa iin ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa.

26
00:01:36,880 --> 00:01:38,440
Ra suꞌva ke kachi ña:

27
00:01:38,440 --> 00:01:39,180
Yoꞌo,

28
00:01:39,180 --> 00:01:40,320
ñuu loꞌo Belén,

29
00:01:40,320 --> 00:01:42,000
ña ndikun ndiaa Judá,

30
00:01:42,000 --> 00:01:45,280
ra ñuu chee vaꞌa va kuu kun,

31
00:01:45,280 --> 00:01:47,820
xiꞌin ñuu naꞌnu ña ndoꞌni Judá;

32
00:01:47,820 --> 00:01:51,900
saa chi ñaa ku nuu kaku iin ra kuchee

33
00:01:51,900 --> 00:01:54,820
kaꞌndia chiñu nuu na ñuu yu Israel,

34
00:01:54,820 --> 00:01:56,400
ra kunuu ra nuu na,

35
00:01:56,400 --> 00:01:58,040
ra kiꞌin ra kuenda xiꞌin na,

36
00:01:58,040 --> 00:01:59,660
kachi Ndioxi ndikaꞌan ra,

37
00:01:59,660 --> 00:02:05,200
xiꞌin ra ndikaꞌan ndoso tuꞌun ra xinaꞌa ―*kachi ndia xiꞌin ra Herodes.

38
00:02:05,200 --> 00:02:10,580
Saa ndakana seꞌe ra Herodes ndia ndichi ndia ndixaa kan,

39
00:02:10,580 --> 00:02:12,200
ra ndindakatuꞌun ra ndia,

40
00:02:12,200 --> 00:02:14,600
ra saa kundaa kaxi ini ra nuu ndia,

41
00:02:14,600 --> 00:02:19,100
ndia mii kii kuvi ña xini ndia *kanata kimi kan.

42
00:02:19,100 --> 00:02:21,360
Ra te ndiꞌi kundaa ini ra,

43
00:02:21,360 --> 00:02:24,900
ra saa *tiꞌvi ra ndia kuaꞌan ndia ñuu Belén,

44
00:02:24,900 --> 00:02:26,820
ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:

45
00:02:26,820 --> 00:02:30,200
―Kuaꞌan ndo ra nanduku vaꞌa ndo ra loꞌo kan,

46
00:02:30,200 --> 00:02:31,920
ra te xa na ndaniꞌi ndo ra,

47
00:02:31,920 --> 00:02:36,360
ra saa sa ndo ña mani ña na ndatuꞌun ndo loꞌo xiꞌin yu,

48
00:02:36,360 --> 00:02:40,700
ra kuꞌun tu yuꞌu va ña ndasakaꞌnu yu ra ―*kachi ra xiꞌin ndia.

49
00:02:40,700 --> 00:02:45,560
Ra te ndiꞌi xini soꞌo ndia ña ndikaꞌan ra rey Herodes xiꞌin ndia,

50
00:02:45,560 --> 00:02:47,900
ra saa ndakiꞌin ndia kuaꞌan ndia.

51
00:02:47,900 --> 00:02:52,840
Ra kimi ri xini ndia kanata ta kee ndia ñuu ndia vaxi ndia,

52
00:02:52,840 --> 00:02:56,900
ra ndakunuu tuku va ri nuu ndia kuaꞌan ri xiꞌin ndia,

53
00:02:56,900 --> 00:03:02,580
iin saa ndiakua ndixaa ri xikutuvi ri ndia nuu kanduꞌu ra loꞌo kaku kan.

54
00:03:02,580 --> 00:03:06,180
Ra te xini ndia nuu ndixikutuvi kimi kan,

55
00:03:06,180 --> 00:03:08,740
ra ndiee ka vi kusii ini ndia.

56
00:03:08,740 --> 00:03:11,800
Ra saa ndixaa ndia ndikiꞌvi ndia ini veꞌe,

57
00:03:11,800 --> 00:03:14,860
ra xini ndia ra loꞌo kan xiꞌin ña María,

58
00:03:14,860 --> 00:03:16,980
siꞌi ra ndee na,

59
00:03:16,980 --> 00:03:19,740
saa ra ndikun xikusiti ndia nuu ra,

60
00:03:19,740 --> 00:03:21,460
ña ndasakaꞌnu ndia ra;

61
00:03:21,460 --> 00:03:27,420
ra ndakuiña ndia xatun tu ndixaa xiꞌin ndia nuu ñuꞌu oro,

62
00:03:27,420 --> 00:03:30,460
xiꞌin xuxa vaꞌa ña yaꞌvi ni,

63
00:03:30,460 --> 00:03:37,080
xiꞌin ndutia xaꞌan tami tia nani “mirra” ra ñaꞌa yoꞌo ke *ndisoko ndia nuu ra.

64
00:03:37,080 --> 00:03:39,200
Ra te nandiko na kuanuꞌu ndia,

65
00:03:39,200 --> 00:03:44,600
ra nindandïko ka ndia chi ñuu Jerusalén ña ndatuꞌun ndia xiꞌin ra rey Herodes,

66
00:03:44,600 --> 00:03:47,840
chi xa inka va ichi nandiko ndia kuaꞌan ndia,

67
00:03:47,840 --> 00:03:51,520
saa chin saa *kachi Ndioxi xiꞌin ndia ña *saxani ra ndia ñuu.

68
00:03:51,520 --> 00:03:56,540
Ra te xa *ndakiꞌin na ndichi kan kuanuꞌu ndia,

69
00:03:56,540 --> 00:03:59,640
ra saa kixi iin ra tatun Ndioxi *saxani ra ra José,

70
00:03:59,640 --> 00:04:01,220
ra *kachi ra saa xiꞌin ra:

71
00:04:01,220 --> 00:04:02,340
―^Ndakoo,

72
00:04:02,340 --> 00:04:05,120
ra ndakiꞌin kun ra loꞌo yoꞌo xiꞌin siꞌi ra,

73
00:04:05,120 --> 00:04:08,060
ra kunu kuaꞌan xiꞌin na chi ñuu Egipto,

74
00:04:08,060 --> 00:04:10,260
ra ikan koo kun xiꞌin na,

75
00:04:10,260 --> 00:04:14,580
ra ndia te na kaꞌan tuku yu xiꞌin kun saa nandiko kun,

76
00:04:14,580 --> 00:04:23,100
chi kaka nduku ra rey Herodes ra loꞌo yoꞌo ña kaꞌni ñaꞌa ra ―*kachi ra tatun Ndioxi xiꞌin ra José.

77
00:04:23,100 --> 00:04:25,820
Saa ra ndikun ndakoo va ra José,

78
00:04:25,820 --> 00:04:29,440
ra ñuu saa ndakiꞌin ra ra loꞌo kan xiꞌin siꞌi ra,

79
00:04:29,440 --> 00:04:35,280
ra ndakiꞌin ra na kuaꞌan na xiꞌin ra chi ñuu Egipto va.

80
00:04:35,280 --> 00:04:39,060
Ra ikan xindee na ndia te nditiandiaa kii ña ndixiꞌi ra rey Herodes va.

81
00:04:39,060 --> 00:04:40,500
Ra suꞌva ke *kuu,

82
00:04:40,500 --> 00:04:42,120
ña ndixinu nuu tuꞌun,

83
00:04:42,120 --> 00:04:43,880
ña ndikaꞌan Ndioxi xinaꞌa,

84
00:04:43,880 --> 00:04:46,980
xiꞌin iin tiaa ra ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu ra,

85
00:04:46,980 --> 00:04:48,660
ra suꞌva ke *kachi ra:

86
00:04:48,660 --> 00:04:52,240
“Chi ñuu Egipto ke ndixaꞌan seꞌe yu ndixiyo ra,

87
00:04:52,240 --> 00:04:57,760
ra ndia mii kan ke ndakana yu ra ña na kanata va ra ñuu kan”,

88
00:04:57,760 --> 00:04:59,280
kachi Ndioxi.

89
00:04:59,280 --> 00:05:03,760
Ra te *kundaa ini ra Herodes ña *sandaꞌvi na ndichi kan ra,

90
00:05:03,760 --> 00:05:05,760
saa ra ndiee ni ndisaa ini ra,

91
00:05:05,760 --> 00:05:08,200
ra saa *xaꞌndia ra chiñu nuu ndia soldado,

92
00:05:08,200 --> 00:05:11,780
ra ndixaꞌan ndia xaꞌni ndia takundiꞌi na kuachi vali,

93
00:05:11,780 --> 00:05:13,120
na sakan kaku,

94
00:05:13,120 --> 00:05:15,480
iin saa ndia na uvi kuiya,

95
00:05:15,480 --> 00:05:20,600
na iyoo ñuu Belén xiꞌin takundiꞌi ñuu ña ndoꞌni yachin xiꞌin ña;

96
00:05:20,600 --> 00:05:27,980
chi kuꞌva saa ke tava mii ra Herodes kan tiempo xiꞌin tuꞌun ña ndikaꞌan ndia ndichi kan xiꞌin ra,

97
00:05:27,980 --> 00:05:29,420
ña kaku Jesús.

98
00:05:29,420 --> 00:05:33,780
Ra suꞌva ke *kuu ña ndixinu nuu tuꞌun Ndioxi ña tiaa ra Jeremías,

99
00:05:33,780 --> 00:05:35,980
ra ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa,

100
00:05:35,980 --> 00:05:37,300
ña kachi suꞌva:

101
00:05:37,300 --> 00:05:41,780
Iin niniꞌi ^kuu tiaku xaku na ñuu Ramá,

102
00:05:41,780 --> 00:05:43,780
ra iin siso siso ndaꞌyu na.

103
00:05:43,780 --> 00:05:47,880
Ra ña Raquel va kuvi ña xaku ni xaꞌa seꞌe ña,

104
00:05:47,880 --> 00:05:51,080
ra xïin ña kaꞌan ndia nii yuvi xiꞌin ña,

105
00:05:51,080 --> 00:05:54,260
saa chi seꞌe ña ra xa na ndixiꞌi va kuvi na,

106
00:05:54,260 --> 00:05:55,700
kachi Ndioxi ndikaꞌan ra,

107
00:05:55,700 --> 00:05:58,420
kachi ra Jeremías.

108
00:05:58,420 --> 00:06:00,960
Ra te xa ndixiꞌi ra rey Herodes,

109
00:06:00,960 --> 00:06:06,280
saa ndixaꞌan iin ra tatun Ndioxi saxani ra ra José chi ñuu Egipto,

110
00:06:06,280 --> 00:06:08,220
ra ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:

111
00:06:08,220 --> 00:06:09,340
―Ndakoo,

112
00:06:09,340 --> 00:06:11,540
ra ndakiꞌin kun ra loꞌo yoꞌo xiꞌin siꞌi ra,

113
00:06:11,540 --> 00:06:14,500
ra nandiko kun xiꞌin na chi ñuu Israel,

114
00:06:14,500 --> 00:06:21,080
chi xa ndixiꞌi va na xika nduku kaꞌni ra loꞌo yoꞌo ―kachi ra tatun Ndioxi xiꞌin ra José.

115
00:06:21,080 --> 00:06:23,340
Ra saa ndakoo ra,

116
00:06:23,340 --> 00:06:25,980
ra ndakiꞌin ra ña Maria xiꞌin ra loꞌo kan,

117
00:06:25,980 --> 00:06:29,180
ra nandiko na kuanuꞌu na chi Israel.

118
00:06:29,180 --> 00:06:38,060
Ra te kundaa ini ra José xaꞌa ra Arquelao ña xa ndakiꞌin ra xaꞌndia ra chiñu nuu na ñuu Judea ña ndakundichi ra nuu ra Herodes,

119
00:06:38,060 --> 00:06:38,920
iva ra,

120
00:06:38,920 --> 00:06:41,820
saa ra ndiyuꞌvi va ra ña kuꞌun ra chi kan;

121
00:06:41,820 --> 00:06:44,180
ra saa taxi Ndioxi xani nuu ra,

122
00:06:44,180 --> 00:06:45,400
ndia chi ke kuꞌun ra,

123
00:06:45,400 --> 00:06:48,300
ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi Galilea va.

124
00:06:48,300 --> 00:06:50,020
Ra te ndixaa na ikan,

125
00:06:50,020 --> 00:06:54,420
ra saa ndakiꞌin na kuaꞌan na koo na ñuu Nazaret,

126
00:06:54,420 --> 00:06:58,780
ra yoꞌo ke ndixinu nuu tuꞌun ña ndikaꞌan ndia ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa:

127
00:06:58,780 --> 00:07:03,360
Ña kaꞌan na ña kuu Jesús ra ñuu Nazaret.

