﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:11,280
Aretaq xchomatajik chi kujtaq bꞌi pa Italia ri kꞌo wi ri nimalaj tinimit Roma,

2
00:00:11,280 --> 00:00:17,740
ri tat Pablo kukꞌ nikꞌiaj chik ajpacheꞌ xejach bꞌi pu qꞌabꞌ jun ki nimal ri soldados,

3
00:00:17,740 --> 00:00:20,860
ri kꞌo pa ki wiꞌ cien achijabꞌ.

4
00:00:20,860 --> 00:00:23,380
Julio u bꞌiꞌ ri tataꞌ riꞌ.

5
00:00:23,380 --> 00:00:28,300
We tataꞌ riꞌ are ri kätaqan pa ki wiꞌ ri soldados ri käbꞌix chke:

6
00:00:28,300 --> 00:00:30,940
“Rech ri Nimalaj Taqanel Augusto”,

7
00:00:30,940 --> 00:00:32,040
—kuchixik.

8
00:00:32,040 --> 00:00:35,240
Xujok bꞌi pa jun barco pa Adramitio,

9
00:00:35,240 --> 00:00:38,380
jun tinimit ri kꞌo chiꞌ ri mar.

10
00:00:38,380 --> 00:00:41,700
We barco riꞌ bꞌenam re pa taq ri tinimit re Asia.

11
00:00:41,700 --> 00:00:46,480
Qachiꞌl kꞌu ri tat Aristarco ri kel pa ri tinimit Tesalónica,

12
00:00:46,480 --> 00:00:49,300
jun tinimit waꞌ re Macedonia.

13
00:00:49,300 --> 00:00:53,260
Chukabꞌ qꞌij xujopan pa ri tinimit Sidón ri kꞌo chiꞌ ri mar.

14
00:00:53,260 --> 00:00:57,220
Ri tat Julio sibꞌalaj utz xubꞌan rukꞌ ri tat Pablo,

15
00:00:57,220 --> 00:01:03,200
xuya che chi keꞌ che ki chꞌabꞌexik ri e utz rukꞌ rech käyiꞌ ri kajwataj che.

16
00:01:03,200 --> 00:01:05,860
Xujel chi bꞌi pa ri tinimit Sidón,

17
00:01:05,860 --> 00:01:08,380
xqataqej ri qa bꞌe puwiꞌ ri mar,

18
00:01:08,380 --> 00:01:10,780
xqaya kan ri Chipre pa ri qa mox,

19
00:01:10,780 --> 00:01:14,060
rumal chi ri kiäqiqꞌ xa chqawäch käpe wi.

20
00:01:14,060 --> 00:01:17,100
Xujqꞌax pa ri mar chuwäch ri taqꞌaj re Cilicia,

21
00:01:17,100 --> 00:01:19,740
xuqujeꞌ re Panfilia,

22
00:01:19,740 --> 00:01:21,860
xujopan kꞌu pa Mira,

23
00:01:21,860 --> 00:01:24,100
jun tinimit waꞌ re Licia.

24
00:01:24,100 --> 00:01:24,980
Ri tat Julio,

25
00:01:24,980 --> 00:01:26,780
ri ki nimal ri soldados,

26
00:01:26,780 --> 00:01:31,860
xuriq jun barco chilaꞌ aj Alejandría ri bꞌenam re pa Italia,

27
00:01:31,860 --> 00:01:35,420
xujrokisaj chupam rech käqataqej ri qa bꞌe.

28
00:01:35,420 --> 00:01:40,500
Kꞌia qꞌij riꞌ xaq nojimal ri qa bꞌinem pa ri barco,

29
00:01:40,500 --> 00:01:44,460
xa rukꞌ taq kꞌäx xujopan chuwäch ri tinimit Gnido.

30
00:01:44,460 --> 00:01:48,420
Rumal kꞌu rech chi kujuqꞌatej ri kiäqiqꞌ,

31
00:01:48,420 --> 00:01:51,580
xa je riꞌ xujokꞌow chuwäch ri Salmón,

32
00:01:51,580 --> 00:01:53,140
xujokꞌow chrij ri Creta,

33
00:01:53,140 --> 00:01:55,060
jun chꞌäqap ulew ri kꞌo pa ri mar.

34
00:01:55,060 --> 00:01:58,660
Xqataqej ri qa bꞌe chuchiꞌ ri taqꞌaj,

35
00:01:58,660 --> 00:02:02,980
rukꞌ taq kꞌäx xujopan pa ri alaj tinimit ri käbꞌix Buenos Puertos che,

36
00:02:02,980 --> 00:02:06,780
chunaqaj kꞌu waꞌ kꞌo wi ri tinimit Lasea.

37
00:02:06,780 --> 00:02:09,220
Kꞌia qꞌij chik uj bꞌeytajinaq.

38
00:02:09,220 --> 00:02:16,980
Sibꞌalaj xibꞌibꞌal chi kꞌut ri bꞌinem pa ri mar rumal chi kuchap ri qꞌalaj (okꞌowinaq chi kꞌu ri ayuno).

39
00:02:16,980 --> 00:02:20,780
Xa je riꞌ ri tat Pablo xuchap ki pixbꞌexik ri achijabꞌ.

40
00:02:20,780 --> 00:02:21,740
Xubꞌij chke:

41
00:02:21,740 --> 00:02:23,540
Tataꞌibꞌ,

42
00:02:23,540 --> 00:02:25,820
kinwilo chi we bꞌinem riꞌ sibꞌalaj xibꞌibꞌal,

43
00:02:25,820 --> 00:02:28,900
man xuwi taj kubꞌan na kꞌäx ri barco,

44
00:02:28,900 --> 00:02:31,580
xane xuqujeꞌ ri eqaꞌn ri kꞌo chupam,

45
00:02:31,580 --> 00:02:32,340
xuqujeꞌ ne ri uj,

46
00:02:32,340 --> 00:02:33,900
we ne kujkäm na,

47
00:02:33,900 --> 00:02:34,660
—xcha chke.

48
00:02:34,660 --> 00:02:36,140
Are kꞌu ri tataꞌ,

49
00:02:36,140 --> 00:02:37,540
ri ki nimal ri soldados,

50
00:02:37,540 --> 00:02:41,860
areꞌ xunimaj ri kubꞌij ri tataꞌ ri käbꞌinisan ri barco,

51
00:02:41,860 --> 00:02:44,380
xuqujeꞌ ri ajchaqꞌel ri barco.

52
00:02:44,380 --> 00:02:47,740
Man xukoj tä pa kuenta ri xubꞌij ri tat Pablo.

53
00:02:47,740 --> 00:02:54,420
Are kꞌu ri tinimit ri e kꞌo wi man utz tä waꞌ rech käkokꞌowisaj ri qꞌalaj chilaꞌ,

54
00:02:54,420 --> 00:02:59,700
rumal riꞌ ri más achijabꞌ xkichomaj chi are utz na chi kebꞌel bꞌi chilaꞌ,

55
00:02:59,700 --> 00:03:02,020
kebꞌeꞌ pa ri tinimit Fenice,

56
00:03:02,020 --> 00:03:03,220
we kekowinik.

57
00:03:03,220 --> 00:03:06,060
Are jun tinimit waꞌ pa Creta ri kꞌo chiꞌ ri mar,

58
00:03:06,060 --> 00:03:11,340
chusikꞌel ru wikiäqꞌabꞌ u qajbꞌal ri qꞌij,

59
00:03:11,340 --> 00:03:15,100
xuqujeꞌ chusikꞌel ru mox u qajbꞌal ri qꞌij.

60
00:03:15,100 --> 00:03:18,940
Je riꞌ xkaj xkaꞌno rech chilaꞌ käkokꞌowisaj wi ri qꞌalaj.

61
00:03:18,940 --> 00:03:21,700
Xpe kꞌu jubꞌiqꞌ kiäqiqꞌ pa ru mox ri relbꞌal qꞌij,

62
00:03:21,700 --> 00:03:24,780
ri man qas nim u chuqꞌabꞌ,

63
00:03:24,780 --> 00:03:27,860
rumal riꞌ xkichomaj chi kekowinik käkitaqej ri ki bꞌe.

64
00:03:27,860 --> 00:03:28,900
Xebꞌel kꞌu bꞌik,

65
00:03:28,900 --> 00:03:34,660
xkitaqej ri ki bꞌe puwiꞌ ri mar chunaqaj ri taqꞌaj re Creta.

66
00:03:34,660 --> 00:03:40,820
Man naj tä más uj bꞌenaq pa ri mar aretaq xaq teꞌtalik xpe jun nimalaj kiäqiqꞌ,

67
00:03:40,820 --> 00:03:42,220
ri käbꞌix Nordeste che,

68
00:03:42,220 --> 00:03:44,500
ri petinaq pa Creta,

69
00:03:44,500 --> 00:03:46,620
xuchap kꞌu u slabꞌisaxik ri barco.

70
00:03:46,620 --> 00:03:52,060
Rumal chi man xujkowin taj xujbꞌin chqawäch rumal ri kiäqiqꞌ,

71
00:03:52,060 --> 00:03:55,820
xa je riꞌ xaq xqaya che ri kiäqiqꞌ chi kujkꞌam bꞌi rumal.

72
00:03:55,820 --> 00:03:59,300
Xujokꞌow chrij jun alaj chꞌäqap ulew ri kꞌo pa ri mar,

73
00:03:59,300 --> 00:04:00,740
Clauda u bꞌiꞌ,

74
00:04:00,740 --> 00:04:02,980
ri man kꞌo tä wi más kiäqiqꞌ.

75
00:04:02,980 --> 00:04:09,020
Rukꞌ taq kꞌäx xujkowin chuyakik ri alaj barco ri qa chererem bꞌik che toꞌbꞌal qibꞌ.

76
00:04:09,020 --> 00:04:13,340
Aretaq kꞌo chi ri alaj barco chupam ri nim barco,

77
00:04:13,340 --> 00:04:17,820
xkixim ri nim barco rukꞌ kolobꞌ chrij rech man käjaqꞌin taj.

78
00:04:17,820 --> 00:04:23,660
Käkixej kꞌu kibꞌ we ne kunim ribꞌ ri nim barco pa ri senyäbꞌ ri käbꞌix Sirte che,

79
00:04:23,660 --> 00:04:28,220
rumal kꞌu riꞌ xkiqasaj ri manta ri kꞌo puwiꞌ ri barco.

80
00:04:28,220 --> 00:04:28,580
Chukabꞌ qꞌij,

81
00:04:28,580 --> 00:04:35,060
rumal chi sibꞌalaj nim u chuqꞌabꞌ ri kiäqiqꞌ chupam ri qꞌeqal jäbꞌ,

82
00:04:35,060 --> 00:04:37,780
xkichap resaxik ri eqaꞌn pa ri barco,

83
00:04:37,780 --> 00:04:39,540
xkikꞌiäq bꞌi pa ri mar.

84
00:04:39,540 --> 00:04:46,100
Churox qꞌij chik xeqakꞌiäq bꞌi ri chakubꞌal taq jastaq rech ri barco pa ri jaꞌ.

85
00:04:46,100 --> 00:04:48,140
Kꞌia qꞌij chik man xqil tä chi u wäch ri qꞌij o ri chꞌimil,

86
00:04:48,140 --> 00:04:51,700
qa riqom kꞌu kꞌäx rumal ri nimalaj qꞌeqal jäbꞌ.

87
00:04:51,700 --> 00:04:55,980
Xqachomaj kꞌut chi kujkäm na,

88
00:04:55,980 --> 00:04:59,220
man kuꞌl tä chi qa kꞌux chi kujkꞌasiꞌk.

89
00:04:59,220 --> 00:05:02,940
Xkeꞌ kꞌu kꞌia ri qꞌij man kꞌo tä qa wa xqatijo,

90
00:05:02,940 --> 00:05:06,460
rumal riꞌ ri tat Pablo xtakꞌi aqꞌan chqaxol,

91
00:05:06,460 --> 00:05:07,620
xubꞌij:

92
00:05:07,620 --> 00:05:09,660
Tataꞌibꞌ,

93
00:05:09,660 --> 00:05:12,780
sibꞌalaj utz na we ta xta alaq ri xinbꞌij,

94
00:05:12,780 --> 00:05:14,580
mat xujel loq pa Creta,

95
00:05:14,580 --> 00:05:16,700
rech mat xqariq waꞌ we kꞌäx riꞌ,

96
00:05:16,700 --> 00:05:18,300
we tzaqik riꞌ.

97
00:05:18,300 --> 00:05:20,740
Kämik kꞌut chajij alaq animaꞌ,

98
00:05:20,740 --> 00:05:23,380
man kꞌo tä jun chech alaq ri käkäm na,

99
00:05:23,380 --> 00:05:26,460
xane xuwi ri barco käyojyobꞌ na,

100
00:05:26,460 --> 00:05:28,100
käsach kꞌu u wäch.

101
00:05:28,100 --> 00:05:33,820
Mier kꞌut chaqꞌabꞌ xukꞌut ribꞌ jun ángel chnuwäch ri taqom loq rumal ri Dios ri in ajchaqꞌel,

102
00:05:33,820 --> 00:05:35,740
xuqujeꞌ ri kinqꞌijilan che.

103
00:05:35,740 --> 00:05:38,100
Xubꞌij kꞌu ri ángel chwe:

104
00:05:38,100 --> 00:05:38,860
“Pablo,

105
00:05:38,860 --> 00:05:40,060
maxej awibꞌ,

106
00:05:40,060 --> 00:05:44,900
rajwaxik katopan na rukꞌ ri César ri nimalaj taqanel puwiꞌ ri Roma.

107
00:05:44,900 --> 00:05:51,700
Rumal kꞌu awech at ri Dios keutoꞌ na chuwäch ri kämikal konojel ri e bꞌenaq awukꞌ pa ri barco,”

108
00:05:51,700 --> 00:05:52,740
—xcha chwe.

109
00:05:52,740 --> 00:05:53,340
Rumal riꞌ,

110
00:05:53,340 --> 00:05:54,020
tataꞌibꞌ,

111
00:05:54,020 --> 00:05:56,180
chajij alaq animaꞌ.

112
00:05:56,180 --> 00:05:58,460
Ri in nu kuꞌbꞌisam nu kꞌux chrij ri Dios,

113
00:05:58,460 --> 00:06:00,140
kinkoj kꞌu na chi qas tzij.

114
00:06:00,140 --> 00:06:03,420
Jeꞌ käbꞌantaj na jas ri xbꞌix chwe rumal ri ángel.

115
00:06:03,420 --> 00:06:09,420
Käqatoꞌ kꞌu na qibꞌ pa jun chꞌäqap ulew ri kꞌo pa ri mar aretaq ri kiäqiqꞌ kujuya kan chilaꞌ,

116
00:06:09,420 --> 00:06:10,660
—xcha chke.

117
00:06:10,660 --> 00:06:11,620
Pa jun aqꞌabꞌ kꞌut,

118
00:06:11,620 --> 00:06:15,540
chukabꞌ semana re ri qa bꞌinem pa ri mar Adria,

119
00:06:15,540 --> 00:06:16,860
xujeꞌ je riꞌ,

120
00:06:16,860 --> 00:06:18,740
xujeꞌ je waꞌ rumal ri kiäqiqꞌ.

121
00:06:18,740 --> 00:06:20,580
Are nikꞌiaj aqꞌabꞌ riꞌ,

122
00:06:20,580 --> 00:06:27,620
aretaq ri achijabꞌ ri e kꞌamowinaq bꞌi ri barco xkilo chi kujnaqajin chik che ri ulew.

123
00:06:27,620 --> 00:06:30,460
Xketaj ru najal ru pam ri mar,

124
00:06:30,460 --> 00:06:34,540
xkilo chi are juwinaq waqlajuj metros qajinaq.

125
00:06:34,540 --> 00:06:36,220
Xujbꞌin chi apan jubꞌiqꞌ,

126
00:06:36,220 --> 00:06:38,060
te kꞌu riꞌ xketaj chi jumul,

127
00:06:38,060 --> 00:06:41,300
xkil kꞌut chi are juwinaq wuqubꞌ metros.

128
00:06:41,300 --> 00:06:45,540
Käkixej kꞌu kibꞌ we ne käjeqi ri barco cho taq ri abꞌaj,

129
00:06:45,540 --> 00:06:52,660
rumal riꞌ xkiqasaj bꞌi kiejebꞌ nimaq taq chꞌichꞌ ri käbꞌix anclas chke chrij ri barco.

130
00:06:52,660 --> 00:06:55,500
Konojel are käkaj chi käsaqir chanim,

131
00:06:55,500 --> 00:06:57,820
rumal chi sibꞌalaj käkixej kibꞌ.

132
00:06:57,820 --> 00:07:04,260
Ri achijabꞌ ri e kꞌamowinaq bꞌi ri barco xkichomaj kebꞌel bꞌi pa ri barco chutoꞌik kibꞌ.

133
00:07:04,260 --> 00:07:08,140
Rumal riꞌ xkichap u qasaxik ri alaj barco pa ri mar,

134
00:07:08,140 --> 00:07:13,500
jeꞌ ta ne chi kekiqasaj ri nikꞌiaj anclas chik chuwäch ri nim barco.

135
00:07:13,500 --> 00:07:15,900
¡Man jeꞌ tä kꞌu riꞌ ri tajin käkaꞌno!

136
00:07:15,900 --> 00:07:20,820
Are kꞌu ri tat Pablo xubꞌij che ri tataꞌ ri kätaqan pa ki wiꞌ ri soldados,

137
00:07:20,820 --> 00:07:22,860
xuqujeꞌ chke ri soldados:

138
00:07:22,860 --> 00:07:28,700
We ri achijabꞌ ri e kꞌamowinaq bꞌi ri barco man kekanaj tä kan chupam ri barco,

139
00:07:28,700 --> 00:07:31,100
man käkowin tä alaq kätoꞌ ibꞌ alaq,

140
00:07:31,100 --> 00:07:32,300
—xcha chke.

141
00:07:32,300 --> 00:07:33,660
Xepe kꞌu ri soldados,

142
00:07:33,660 --> 00:07:38,140
xekiqupij taq ri kolobꞌ ri ximibꞌem re ri alaj barco,

143
00:07:38,140 --> 00:07:39,980
xkitzoqopij kꞌu bꞌi pa ri mar.

144
00:07:39,980 --> 00:07:45,700
Aretaq xsaqirik ri tat Pablo xubꞌij chke konojel chi utz we kꞌo jas käkitijo,

145
00:07:45,700 --> 00:07:47,300
xubꞌij kꞌu chke:

146
00:07:47,300 --> 00:07:52,060
Ya xkeꞌ kiebꞌ semanas waꞌ man warinaq tä alaq,

147
00:07:52,060 --> 00:07:54,260
man kꞌo tä jas tijom alaq.

148
00:07:54,260 --> 00:07:56,580
Kintaꞌ toqꞌobꞌ chech alaq chi käwiꞌ alaq.

149
00:07:56,580 --> 00:08:00,180
Are rajwaxik waꞌ rech kꞌo chuqꞌabꞌ alaq chutoꞌik ibꞌ alaq.

150
00:08:00,180 --> 00:08:03,660
Man kꞌo tä kꞌu ne jun u wiꞌ jun chech alaq ri käsach na u wäch,

151
00:08:03,660 --> 00:08:05,180
—xcha chke.

152
00:08:05,180 --> 00:08:07,620
Aretaq xbꞌitaj waꞌ rumal ri tat Pablo,

153
00:08:07,620 --> 00:08:08,780
xukꞌam ri wa,

154
00:08:08,780 --> 00:08:11,820
xumaltioxij waꞌ che ri Dios chkiwäch konojel,

155
00:08:11,820 --> 00:08:13,300
te kꞌu riꞌ xupiro,

156
00:08:13,300 --> 00:08:15,380
xuchaplej kꞌu wiꞌm.

157
00:08:15,380 --> 00:08:17,980
Te kꞌu riꞌ konojel xkichajij animaꞌ,

158
00:08:17,980 --> 00:08:19,420
xewiꞌ kꞌut.

159
00:08:19,420 --> 00:08:19,740
Ri uj,

160
00:08:19,740 --> 00:08:24,860
uj kiebꞌ cientos rukꞌ oxkꞌal waqlajuj chqonojel ri uj kꞌo pa ri barco.

161
00:08:24,860 --> 00:08:25,340
Te kꞌu riꞌ,

162
00:08:25,340 --> 00:08:26,860
aretaq kelem chik,

163
00:08:26,860 --> 00:08:30,060
xkesaj ri triko pa ri barco,

164
00:08:30,060 --> 00:08:34,780
xkikꞌiäq kꞌu kan pa ri mar rech man al tä más ri barco.

165
00:08:34,780 --> 00:08:40,940
Aretaq xsaqirik man xkichꞌobꞌ tä u bꞌiꞌ ri ulew ri xkil apanoq,

166
00:08:40,940 --> 00:08:44,980
xkil kꞌu apan jun u qꞌabꞌ mar ri okinaq bꞌi chupam ri ulew,

167
00:08:44,980 --> 00:08:46,300
senyäbꞌ u chiꞌ.

168
00:08:46,300 --> 00:08:51,380
Xkichomaj resaxik bꞌi ri barco jelaꞌ pa ri ulew we kekowinik.

169
00:08:51,380 --> 00:08:55,580
Xkiqupij ri kolobꞌ ri ximibꞌem ke ri anclas,

170
00:08:55,580 --> 00:08:57,460
xkiya kan pa ri mar,

171
00:08:57,460 --> 00:09:02,300
xuqujeꞌ xekikir taq ri pala ri ketobꞌ chubꞌinisaxik ri barco.

172
00:09:02,300 --> 00:09:09,060
Xkiyak aqꞌan ri manta ri kꞌo chuwäch ri barco rech kuriq ri kiäqiqꞌ,

173
00:09:09,060 --> 00:09:12,380
xkiqebꞌsaj kꞌu ri barco chunaqaj ri senyäbꞌ chiꞌ ri mar.

174
00:09:12,380 --> 00:09:16,300
Are kꞌu ri barco xopan jelaꞌ jawijeꞌ e kꞌo wi kiebꞌ bꞌinel jaꞌ,

175
00:09:16,300 --> 00:09:20,020
xchꞌapi ri barco pa ri jutanaj senyäbꞌ.

176
00:09:20,020 --> 00:09:23,540
Ru tzaꞌm ri barco ko xunim ribꞌ pa ri senyäbꞌ,

177
00:09:23,540 --> 00:09:29,860
are kꞌu ri rij ri barco xuchap u bꞌanik chꞌäqataq rumal ru chuqꞌabꞌ ru wojaꞌ ri kubꞌan sibꞌalaj kꞌäx che.

178
00:09:29,860 --> 00:09:33,980
Ri soldados xkichomaj ki kämisaxik ri ajpacheꞌ,

179
00:09:33,980 --> 00:09:36,540
rech man kꞌo tä jun kämuꞌxanik,

180
00:09:36,540 --> 00:09:37,420
kanimaj bꞌik.

181
00:09:37,420 --> 00:09:40,420
Are kꞌu ri tataꞌ ri kätaqan pa ki wiꞌ ri soldados,

182
00:09:40,420 --> 00:09:43,100
are kraj kutoꞌ kan ri tat Pablo,

183
00:09:43,100 --> 00:09:47,820
rumal riꞌ man xraj taj chi jeꞌ xkaꞌno jas ri xkichomaj ri soldados.

184
00:09:47,820 --> 00:09:53,100
Xtaqan kꞌut chi konojel ri achijabꞌ ri kekowinik kemuꞌxanik,

185
00:09:53,100 --> 00:09:56,740
chkikꞌiäqa bꞌi kibꞌ nabꞌe pa ri mar rech kebꞌel bꞌi cho ri ulew.

186
00:09:56,740 --> 00:10:00,660
Xtaqanik chi ri nikꞌiaj chik kebꞌeꞌ chrij taq tzꞌalam,

187
00:10:00,660 --> 00:10:02,580
chrij u chꞌäqapil taq barco.

188
00:10:02,580 --> 00:10:04,340
Je riꞌ xkaꞌn konojel,

189
00:10:04,340 --> 00:10:06,340
xebꞌel bꞌi cho ri ulew,

190
00:10:06,340 --> 00:10:09,940
man xekäm taj.

191
00:10:09,940 --> 00:10:14,280
Aretaq qonojel utz qa wäch uj kꞌo chi cho rulew,

192
00:10:14,280 --> 00:10:17,760
xqetamaj chi ri chꞌäqap ulew riꞌ ri kꞌo pa ri mar,

193
00:10:17,760 --> 00:10:19,600
are Malta u bꞌiꞌ.

194
00:10:19,600 --> 00:10:25,680
Ri winaq ri e kꞌo chilaꞌ sibꞌalaj utz qa chꞌabꞌexik xkaꞌno.

195
00:10:25,680 --> 00:10:25,780
Xkaꞌn jun qꞌaqꞌ,

196
00:10:25,780 --> 00:10:30,720
te kꞌu riꞌ xujkisikꞌij qonojel rech käqamiqꞌ qibꞌ rumal chi nim ri tew kꞌolik,

197
00:10:30,720 --> 00:10:33,060
xuqujeꞌ tajin käqaj ri jäbꞌ.

198
00:10:33,060 --> 00:10:34,280
Xpe ri tat Pablo,

199
00:10:34,280 --> 00:10:36,960
xukꞌam apan kiebꞌ oxibꞌ chaqiꞌj siꞌ,

200
00:10:36,960 --> 00:10:42,200
tajin kꞌu kuya pa ri qꞌaqꞌ aretaq xel loq chkixol ri siꞌ jun kumätz.

201
00:10:42,200 --> 00:10:43,680
Xanimaj loq cho ri qꞌaqꞌ,

202
00:10:43,680 --> 00:10:46,660
xtzuyiꞌ kꞌu che ru qꞌabꞌ ri tat Pablo.

203
00:10:46,660 --> 00:10:52,520
Aretaq ri winaq ajchilaꞌ xkil ri kumätz tzayal che ru qꞌabꞌ ri tat Pablo,

204
00:10:52,520 --> 00:10:53,960
xkibꞌij chkibꞌil taq kibꞌ:

205
00:10:53,960 --> 00:10:56,760
Waꞌ we achi riꞌ are jun kämisanel,

206
00:10:56,760 --> 00:10:59,800
pune man xkäm tä kan pa ri mar,

207
00:10:59,800 --> 00:11:02,400
kämik kꞌut kutoj na ri etzelal u bꞌanom,

208
00:11:02,400 --> 00:11:03,160
käkäm kꞌu na,

209
00:11:03,160 --> 00:11:04,760
—xechaꞌ.

210
00:11:04,760 --> 00:11:06,960
Are kꞌu ri tat Pablo xutotaꞌ ru qꞌabꞌ,

211
00:11:06,960 --> 00:11:09,200
xqaj kꞌu ri kumätz pa ri qꞌaqꞌ,

212
00:11:09,200 --> 00:11:11,600
are kꞌu ri areꞌ man kꞌo tä jas xubꞌano.

213
00:11:11,600 --> 00:11:17,360
Konojel ri winaq keyeꞌm chi ri tat Pablo käsipojik,

214
00:11:17,360 --> 00:11:21,080
we ne xaq teꞌtalik kätzaqik,

215
00:11:21,080 --> 00:11:21,920
käkäm kꞌut.

216
00:11:21,920 --> 00:11:24,840
Naj riꞌ xaq xkeyej na jas kubꞌano.

217
00:11:24,840 --> 00:11:27,520
Aretaq kꞌut xkilo chi man kꞌo tä jas jun kꞌäx xuriqo,

218
00:11:27,520 --> 00:11:28,520
xkikꞌex ki chomanik,

219
00:11:28,520 --> 00:11:31,040
xkibꞌij chi ri tat Pablo are jun dios.

220
00:11:31,040 --> 00:11:38,080
Chunaqaj ri kꞌolibꞌal riꞌ kꞌo ri rulew ri tataꞌ ri ki nimal ri winaq ri e kꞌo chilaꞌ pa ri tinimit riꞌ.

221
00:11:38,080 --> 00:11:39,720
Ri tataꞌ riꞌ,

222
00:11:39,720 --> 00:11:40,640
Publio u bꞌiꞌ.

223
00:11:40,640 --> 00:11:44,680
Are kꞌu waꞌ sibꞌalaj utz xubꞌan che qa kꞌulaxik pa rachoch,

224
00:11:44,680 --> 00:11:48,160
oxibꞌ qꞌij kꞌut xujrilij rukꞌ utzil.

225
00:11:48,160 --> 00:11:51,200
Yawabꞌ kꞌu ru tat ri tat Publio,

226
00:11:51,200 --> 00:11:52,600
kꞌo pa chꞌat.

227
00:11:52,600 --> 00:11:53,280
Kꞌo qꞌaqꞌ chrij,

228
00:11:53,280 --> 00:11:55,600
xuqujeꞌ sibꞌalaj kꞌo pamaj che.

229
00:11:55,600 --> 00:11:57,880
Xeꞌ kꞌu ri tat Pablo che rilik,

230
00:11:57,880 --> 00:12:00,280
xubꞌan orar rukꞌ.

231
00:12:00,280 --> 00:12:02,120
Te kꞌu riꞌ xuya ru qꞌabꞌ puwiꞌ,

232
00:12:02,120 --> 00:12:04,240
xukunaj kꞌu ri tataꞌ.

233
00:12:04,240 --> 00:12:06,120
Rumal waꞌ we xbꞌantajik riꞌ,

234
00:12:06,120 --> 00:12:10,400
xepe konojel ri yawabꞌibꞌ ri e kꞌo chilaꞌ pa ri tinimit riꞌ,

235
00:12:10,400 --> 00:12:11,720
xekunataj kꞌut.

236
00:12:11,720 --> 00:12:15,760
Konojel ri winaq sibꞌalaj nim xujkil wi,

237
00:12:15,760 --> 00:12:17,560
kꞌia ri xkisipaj chqe.

238
00:12:17,560 --> 00:12:18,120
Te kꞌu riꞌ,

239
00:12:18,120 --> 00:12:21,120
aretaq xujel bꞌi chilaꞌ pa jun barco chik,

240
00:12:21,120 --> 00:12:26,640
ri winaq xkiya bꞌi ronojel ri rajwaxik chqe che ri qa bꞌinem.

