LUK
Jisas Krais lo Peri Heneruwe, Luk leseteye ape ne
Luk meni Tiofilus Jisas ne au leseye.
1
1-4 Ane peri eite, meni owane, Tiofilus, Meni Owane Pefine aꞌi lo wiyawi werese ne, ne maꞌe lese ausawiyei ne totesiya. Lu tomu neꞌese Meni Owane Pefine aꞌi ape lo wiyawi werese siyeteye. Lowe one towe sahe leseye. Lu ape mo, lowe Meni Owane Pefine aꞌi ape mase uweinamiteye. Lowe, meni ape lo lu feni pefine aꞌi lowe etiri werese, le ironamiye ape, nomo maꞌe au teꞌesai.
Sosu aꞌi pe ane aiwawe aꞌi, etiri werese, le ironamiye ape, ane one towe sahe leseyei ne totesiya. Ane etiri werese, lowe leseye ape, siye teꞌe etinamiteye. Ane lu werese, le mase ironamiteye ape, ei toweriye. Lowe ane maꞌe Meni Owane lo peri ne au teꞌe areiyeteye. Serai ane Meni Owane Pefine aꞌi lo wiyawi farere aꞌi au leseyei ne totesiya. Etiri werese, le tu irowe ape, ane tutawe leseyei. Etiri werese, le moꞌo irowe ape, ane sosu moꞌo leseyei. Ne peri ano siye teꞌeyei su, ne etiri werese, lowe ne maꞌe au teꞌe atuatuteye ape, siye soꞌoruwe tepaꞌasiyei. Peri ape wiyeme aꞌi tene!a
Ipari wisere aꞌi ta Sekaraia maꞌe teꞌe naneiye.
5-6 Nowe ta se awei lo meni owane iyape Herot, le omo pani Judia maꞌe au noweinoweiteye. Nowe ape se au heseyei meni owane ta iyape, Sekaraia, iroteye. Meni ape lo niyene iyape Abiya. Abiya lo lu tewi ape mo, lowe me tahe heneri se ape yehe sahe Owane Sitewi maꞌe au itomuteye. Meni Sekaraia lai Abiya lo wiyawi au taꞌaneteye. Meni ape Sekaraia tani lo aiwawe aꞌi lowesi Owane Sitewi lo nihe se Owane Sitewi lo yo peri werese umasinamiteye. Lowesi yo seni aseyaro aꞌi ironamiteye. Tani lo, iyape Elisabet, yaꞌariyei lo meni owane, Aron, lo lu tewi maꞌe fai. 7 Lowesi eimane tamo auteiye taꞌame. Elisabet menitani waiyari aꞌi iroteye. Sekaraia, tani lo aiwawe aꞌi, lowesi yaꞌariyei naihe pefine aꞌi ne.
8 Nowe ta se Sekaraia Owane Sitewi lo wesi sahe me tahe heneri aꞌi ape Owane Sitewi maꞌe au itomuteye. Abiya lo lu tewi ape mo lai wiyawi ape taꞌaneteye. Serai Sekaraia Owane Sitewi maꞌe wiyawi lo taꞌaneteye. 9 Lowe Owane Sitewi lo wiyawi au taꞌaneteye su, lowe meni ape Sekaraia me tahe heneri wisere aꞌi yehe sahe lei itomuteyei ne ariariyeye. Sosu le Owane Sitewi lo wesi tutawe papu me tahe heneri wisere aꞌi lei itomuwei ne wiye.b 10 Owane Sitewi lo wesi nowe maꞌe lu taune tomu neꞌese Owane Sitewi maꞌe teꞌe toweriteye.
11 Sosu aꞌi pe Owane Sitewi lo ipari wisere aꞌi ta meni ape maꞌe itorai. Le tapiye wari yehe yaru ereti eyate feni maꞌe teirai. 12 Sekaraia Owane Sitewi lo ipari wisere aꞌi ape siyeye su, le hepene se suꞌariye. 13 Ahowa, Owane Sitewi lo ipari le maꞌe eiye, “Sekaraia, ne taweiru sawa! Tu naifa ne Owane Sitewi maꞌe etiri ta ei toweriteye ape, Owane Sitewi lai peri no, le maꞌe ei toweriteye ape, wanuwe. Sosu le etiri ape ne maꞌe auwei. Tani no meni eime ta auteiyei. Tani no meni eime auteiyei su, ne meni eime ape lo iyape Jon au papore. 14 Meni eime ape auteiyei su, marepi fenesi lo le ne wisereye nineꞌinamirowa. Lu taune tamo meni eime fenesi lo ape ne Owane Sitewi maꞌe au teꞌe wisereyeyei. 15 Meni eime ape Owane Sitewi lo nihe se meni owane erasi aꞌi henerairowa. Le wain saꞌi meremereye aꞌi saꞌi luwaru aꞌi tereꞌe arowata. Le mai lo lire papu iroteyei su, Owane Sitewi lai meni ape maꞌe Hepene Waraꞌi aꞌi lo eimawesaiyei. Owane Sitewi lo Hepene Waraꞌi aꞌi le maꞌe marepi lo au teꞌe atuatuwei.c 16 Meni erasi heneraiyei su, le Israel lo lu taune tomu neꞌese maꞌe Owane Sitewi lo peri au teꞌe fiyari areiyeyei. Serai lowe Owane Sitewi lo peri wanuwei su, lowe Owane Sitewi, Owane lowe lo maꞌe metete atati teirowa. 17 Meni eime fenesi lo tu henerairowa. Meni Owane Pefine aꞌi moꞌo henerairowa. Le Owane Sitewi lo peri au teꞌe siye meni henerairowa. Le Owane Sitewi lo au teꞌe siye meni, Elaija, lo hepene wou aꞌi henerairowa. Le kairefi aꞌi henerairowa. Le lu taune maꞌe apou au teꞌerowa, ‘Tai werese, fene eimane werese fene lo maꞌe marepi taꞌi aꞌi totete. Fene, Owane Sitewi lo peri arisinamisiya ape, fene yo seni aseyaro pei umasite.’ Meni ape, Jon, le lu taune lo marepi au fareraiyeyei. Sosu nowe meꞌiye su, Meni Owane Pefine aꞌi aiyerowa. Serai lowe Owane Sitewi lo peri wanu umasirowa.”d
18 Sosu Sekaraia Owane Sitewi lo ipari wisere aꞌi maꞌe itiyaꞌu eiye, “Etiri werese, ne ane maꞌe au teꞌeye ape, wiyeme aꞌi awere? Wawero aꞌi tene! Ane, tani ano aiwawe aꞌi, notosi yaꞌariyei naihe pefine henerai. Tani ano waiyari ironamisiya.”
19 Sosu Owane Sitewi lo ipari wisere aꞌi le maꞌe itiyaꞌu eiye, “Iyape ano Gebriel. Ane Owane Sitewi Pefine aꞌi lo nihe atahe sahe teinamiteye. Le ane peri ape ne maꞌe teꞌe areiyeyei ne eimawe arosai. Serai ane Owane Sitewi lo peri heneruwe wisere aꞌi ape ne maꞌe au teꞌesiya.e 20 Peri ano wanure! Owane Sitewi lai ahi no ani tomoꞌuterowa. Ne peri teꞌerowata. Sosu etiri werese, ane ne maꞌe au teꞌeye ape, henerai tepaꞌasiyei su, Owane Sitewi faraꞌu ahi no ani anerowa. Ne Owane Sitewi lo peri wanu arisiye su, ahi no tomoꞌuterowa. Peri werese, Owane Sitewi ne maꞌe au teꞌesiya ape, Owane Sitewi lo nowe se wiyeme aꞌi heneraiyei.”
21 Owane Sitewi lo ipari teꞌe tepaꞌasiye su, le Sekaraia arunatiyewe fi. Lu taune tomu neꞌese Sakaraia ninawe noꞌotiteye. Lowe marepi erasi aꞌi toteye. Piyene le Owane Sitewi lo wesi tutawe nowe maꞌe henerai taꞌama awere? 22 Moꞌo su Sekaraia Owane Sitewi lo wesi tutawe nowe maꞌe henerai. Le Owane Sitewi lo wesi tutawe nowe maꞌe henerai su, le peri teꞌerowata. Lowe le ne teꞌe tiyatiteye. Piye etiri le maꞌe henerai awere? Owane Sitewi lai le maꞌe suwou peri ta au atuatuteye awere? Le lowe maꞌe ereti se au atuatuteye. Ahowa, le peri teꞌerowata.
23 Sosu nowe ta i tepaꞌasiye su, Sekaraia lo wiyawi tepaꞌasiye. Le wesi topo lo si tame fi.
24 Nowe moꞌo ta se Sekaraia lo tani eime tahe se henerai. Le wesi papu yame ereti feni werese iro fareyarenamiteye. Le apou eiye, 25 “Nowe iyu menei tomu neꞌese ane menitani waiyari aꞌi ironamiteye. Taune tomu neꞌese ane maꞌe teꞌe narute ye. Lowe ane maꞌe apou au teꞌeteye, ‘Ne menitani luwaru aꞌi ne.’ Pereye Owane Sitewi lai neritase ano au sasariye. Ane meni eime auteiyei su, lu taune tamo ane ne au teꞌe nineꞌirowa.”
Ipari wisere aꞌi ta Maria maꞌe teꞌe naneiye.
26 Sosu aꞌi pe Elisabet yame ereti feni werese feni taꞌi aꞌi eime tahe se iroteye su, Owane Sitewi lai ipari wisere aꞌi lo, iyape Gebriel, omo Nasaret maꞌe eimawe arosai. Omo Nasaret pani Galili sahe iroteye. 27 Le menitani watiꞌare maꞌe heneri. Menitani ape ne, lowe meni Josep lai le fa naituwei ne ariariyeye. Menitani lo iyape Maria. Le Juda lo meni owane Devit lo lu tewi maꞌe fai.f 28 Ipari Gebriel Maria lo wesi papu wiye su, le maꞌe eiye, “Esi Maria, Owane Sitewi lai ne ne marepi wisere aꞌi totesiya. Meni Owane Pefine ne mase ironamisiya.”
29 Sosu Maria peri ape wanuwe su, le tahe lo auseriyeteye. Le marepi erasi aꞌi apou toteye. “Peri lo sitewi eite, piye teꞌesiya awere?” 30 Sosu ipari Gebriel le maꞌe eiye, “Maria, taweiru sawa! Owane Sitewi lai ne ne marepi wisere aꞌi totenamisiya. 31 Peri ano wanure! Ne eime tahe se henerairowa. Serai ne meni eime ta auteirowa. Ne meni eime ape lo iyape Jisas au papore.g 32 Le Meni Owane Pefine aꞌi henerairowa. Lu taune le ne aꞌi Owane Sitewi Pefine aꞌi lo meni eime au teꞌe areiyerowa. Tu naifa Owane Sitewi lai yaꞌariyei Devit maꞌe Juda lo meni owane pefine aꞌi au iro henerai. Sosu aiwawe aꞌi le meni eime lo maꞌe owane Devit lo kairefiye aurowa. 33 Sosu meni eime ape Meni Owane Pefine aꞌi henerairowa su, le yaꞌariyei Jakop lo lu tewi werese mi mi pasi pasi weriyei au noweinoweirowa. Kairefiyeyei lo poꞌuterowata.”h
34 Sosu menitani Maria ipari Gebriel maꞌe itiyaꞌu eiye, “Ne piye teꞌesiya awere? Ane meni ta mase howei taꞌame. Ane eime tahe se taꞌama.”
35 Sosu ipari ape le maꞌe itiyaꞌu eiye, “Owane Sitewi lo Hepene Waraꞌi aꞌi ne maꞌe itoraiyei. Owane Sitewi Pefine aꞌi lo kairefiyeyei ne maꞌe napetuwei. Serai ne eime tahe se henerairowa. Ne meni eime auteiyei su, lu taune werese apou eiyei, ‘Meni eime ape Owane Sitewi lo meni eime pefine aꞌi tene!’ 36 Wanure! Aitaꞌi no Elisabet, le yaꞌariyei naihe menitani, eime tahe se irosiya. Tu naifa le waiyari aꞌi ironamiteye. Pereye le yame ereti feni werese feni taꞌi eime tahe se irosiya. 37 Owane Sitewi lai etiri werese werese faraꞌu taꞌane henerairowa.”i
38 Maria itiyaꞌu eiye, “Wanure! Ane Owane lo wiyawi taꞌane siye menitani pefine aꞌi ne. Ane Meni Owane ano lo marepi umasinamiyei.” Sosu ipari Gebriel arunatiyewe fi.
Maria, Elisabet maꞌe sewiyeyei ne fi.
39 Ipari Gebriel fi su, Maria witane aꞌi sineyewe, omo ta maꞌe heneri. Le omo pani Judia maꞌe heneri. Le menitani ta sahe sewiyeyei ne fi. 40 Omo pani Judia maꞌe heneri su, le Sekaraia lo wesi maꞌe wiye. Le naihe tani aitaꞌi lo eriteye. 41 Elisabet, Maria lo peri ape wanuwe su, aitaꞌi lo meni eime lire papu sepeꞌeyeye. Serai Owane Sitewi lo Hepene Waraꞌi aꞌi Elisabet maꞌe lire papu wiye. 42 Sosu le peri erasi aꞌi apou eiye, “Owane Sitewi lai ne maꞌe au wisereyesiya. Ne lai taune werese hi ani ararowe. Owane Sitewi lai meni eime ape maꞌe au wisereyeye. 43 Marepi ano wisere aꞌi totenamisiya. Ne aꞌi lai, Meni Owane Pefine aꞌi ano auteirowa ape, ne ane maꞌe sewiyeyei ne fai. Serai ane Owane Sitewi maꞌe au teꞌe wisereyesiya. 44 Wanure! Ne ane maꞌe au eriteye su, meni eime ano lire papu irosiya ape, wisere erasi aꞌi sepeꞌeyeye. 45 Ne Owane Sitewi lo peri wanu umasiye. Sosu Owane Sitewi lai ne maꞌe au pati ferafereiyei. Owane Sitewi lo peri ne maꞌe au teꞌeye su, ne marepi papu se apou toteye. Etiri wiyeme aꞌi henerairowa. Serai ne marepi wisere aꞌi ironamisiya.”
Maria lo yakowei ahi apou au teꞌeye.
46 Maria itiyaꞌu eiye,
“Marepi ano Meni Owane ano lo iyape ei ani arowesiya. 1 Sml 2:1-10
47 Hepene ano marepi wisere aꞌi ironamisiya. Piyene awere?
Owane Sitewi lai yo seni luwaru aꞌi ano au sasari pamoweye.
48 Ane iyape erasi se taꞌame. Ane Meni Owane Pefine lo wiyawi menitani. Le ane marepi erasi aꞌi totesiya. Ane le maꞌe au teꞌe wisereyesiya. Lu taune werese nowe weriyei weriyei aꞌi lowe ane ne marepi erasi aꞌi totenamirowa.
49 Meni Owane pefine lai etiri tomu neꞌese aꞌi ane maꞌe au irowe. Iyape topo lo waraꞌi pefine aꞌi ne.
50 Le ferafereiyei lo lu taune werese maꞌe nowe weriyei weriyei aꞌi napeturowa. Lu taune werese le maꞌe marepi erasi aꞌi totenamisiya ape, le ferafereiyei lo lowe maꞌe napeturowa. Sng 103:13,17
51 Le etiri tomu neꞌese ereti topo lo se taꞌane heneraiteye. Lu taune marepi towafi lowe lo erasi aꞌi totenamiye su, sosu iyape towafi lowe lo ei ani aroweye su, Owane Sitewi lai lowe omo omo werese maꞌe eimawe fiyarisawi. 2 Sml 22:28
52 Le awei lo lu owane hi ani araroteye. Lu taune tamo iyape se taꞌame ape, le iyape erasi lowe maꞌe ei ani aroweteye. Jop 5:11; Sng 147:6
53 Lu taune lau erasi aꞌi ironamisiya ape, le etiri wisere aꞌi lowe maꞌe au ene aye. Lu taune maꞌaru erasi aꞌi iroteye ape, le lowe maꞌaru ariye aꞌi eimawesawi. Sng 34:10
54-55 Owane Sitewi lai yaꞌariyei nomo lo, Abraham, lu tewi werese maꞌe aiwawe aꞌi teꞌe naneiyei lo auwe. Le lowe maꞌe apou eiye, ‘Ane fene maꞌe nowe weriyei weriyei aꞌi au ferafereiyei. Sosu ane fene werese maꞌe au pati ferafereiyei.’”
Sosu Maria lo peri tepaꞌasiye.j
56 Sosu aꞌi pe Maria aitaꞌi mase yame hesi heta ironamiteye. Yame hesi heta i tepaꞌasiye su, Maria wesi topo lo maꞌe si tame fi.
Elisabet meni eime Jon auteiye.
57 Maria wesi topo lo maꞌe fi su, Elisabet lo nowe henerai. Serai le meni eime lo auteiye. 58 Elisabet meni eime lo auteiye su, lu taune werese, omo lo iroteye ape, lu tewi werese aiwawe aꞌi lowe apou eiye, “Owane Sitewi lai ferafereiyei lo yaꞌariyei naihe menitani maꞌe auwe. Nomo le aiwawe aꞌi Owane Sitewi maꞌe au teꞌe wisereyesiya.” 59 Nowe ereti fene werese feni hesi heta (8) i tepaꞌasiye su, lu taune tamo wesi lowesi lo maꞌe tahe touwei ne fai. Lowe meni eime tai lo iyape Sekaraia au papowei ne toteye.k 60 Ahowa, meni eime lo mai itiyaꞌu eiye, “Ahowa, meni eime lo iyape Jon au papowei.”
61 Lowe le maꞌe itiyaꞌu eiye, “Piyene ne iyape Jon au papowei awere? Lu tewi werese no iyape Jon se taꞌama.”
62 Lowe meni eime lo aite maꞌe ereti se aine aiyaꞌo aniye. Lowe ereti peri se le maꞌe eiye, “Ne piye iyape au papowei awere?” 63 Sosu Sekaraia ereti peri se one towe ta le maꞌe faiye ne ereti se aine aiyaꞌo aniteye. Le one towe ape sahe apou leseye, “Meni eime lo iyape Jon au papowe.” Lowe werese hepene se suꞌariye. 64 Le one towe sahe lese tepaꞌasiye su, witane aꞌi Owane Sitewi lai ahi lo au taꞌane faraꞌuweye. Ahi lo tomoꞌute taꞌame. Serai le peri tame teꞌeteye. Le Owane Sitewi maꞌe au teꞌe wisereyeye. 65 Lowe werese Sekaraia lo peri wanuwe su, lowe marepi atoweiye aꞌi toteye. Lowe omo omo werese Judia maꞌe au teꞌe fiyariteye. 66 Lu taune werese peri lowe lo wanuwe su, lowe apou toteye, “Meni eime ape piye meni henerairowa awere? Owane Sitewi lo kairefiyeyei meni eime ape mase ironamitorowa.”
Sekaraia yakowei ahi apou au teꞌeye.
67 Sosu aꞌi pe Owane Sitewi lai meni Sekaraia, meni eime Jon lo tai, Owane Sitewi lai Hepene Waraꞌi aꞌi lo Sekaraia lo marepi papu eimawe arosai. Serai le Owane Sitewi lo marepi lowe werese maꞌe apou au teꞌe areiyeteye,
68 “Nomo, Israel lo lu taune, nomo Owane Sitewi Pefine aꞌi nomo lo iyape erasi aꞌi ei ani aroweteyei. Le awei maꞌe nomo au taꞌane ferafereiyei ne itorai. Le seni luwaru werese aꞌi nomo lo au ani sasari pamoweyei ne itorai. Sosu le nomo werese si tame eterowa. Sng 72:18
69 Owane Sitewi lai nomo werese maꞌe meni kairefi aꞌi ta auwe. Meni ape Devit lo lu tewi wiyeme aꞌi ne. Le yo seni luwaru werese aꞌi nomo lo ani sasari pamowerowa. Sng 18:2
70 Owane Sitewi Pefine aꞌi tu naifa weriyei au teꞌe siye lu maꞌe teꞌe naneiyei lo au teꞌeteye. Lowe Owane Sitewi lo teꞌe naneiyei wanuwe su, lowe Juda lo lu tewi werese maꞌe au teꞌeteye.
71 Lowe apou teꞌeye, ‘Ai atu siye lu tamo fene maꞌe au luwaruweyei. Sosu fene pani tereꞌe maꞌe henetiyei su, Owane Sitewi Pefine aꞌi lai fene maꞌe teꞌe nanei ta auwe. Le aꞌi lai fene si tame henetairowa. Lu werese fene maꞌe ai marepi totenamiyei su, ane lai lowe werese hi ani ararowei.’ Sng 106:10
72 Tu naifa weriyei Owane Sitewi Pefine aꞌi yaꞌariyei nomo lo maꞌe teꞌe naneiyei ta au teꞌeye. Le apou eiye, ‘Ane ferafereiyei ano fene maꞌe auwei. Ane fene werese maꞌe au noweinoweiyei.’ Stt 17:7; Sng 105:8-9
73 Teꞌe naneiyei ape le yaꞌariyei nomo lo, Abraham maꞌe, au teꞌeye. Stt 22:16-17
74 Ai atu siye lu tamo nomo pani tereꞌe maꞌe henetiyei su, le aꞌi lai ai atu siye lu werese ai atu hi ani ararowwe, nomo si tame henetairowa. Serai nomo faraꞌu wiyawi lo weriyei weriyei taꞌanenamitorowa. Nomo ai atu siye lu werese maꞌe atoweiyerowata.
75 Nomo wiyawi lo aniyei su, mi mi weriyei aꞌi yo seni nomo lo aseyaro farere aꞌi ironamirowa.
76 Sosu, ne meni eime ano, ne meni erasi henerairowa su, ne Owane Sitewi Pefine aꞌi lo peri au teꞌe siye meni henerairowa. Ne tu irowawe, yo lo aiyeyei ape au ariariye nanere. Lu taune lo marepi toteyei amerame waraꞌi wisere aꞌi fa irote. Meni Owane Pefine aꞌi ne meꞌiye aiyerowa. Ais 40:3
77 Le irowa su, le Owane Sitewi wiyeme lo marepi Juda lo lu tewi werese maꞌe au atuatu soꞌoruwerowa. Le lai yo seni luwaru werese aꞌi lowe lo, iroteye ape, tote iꞌanenamirowa. Serai marepi lowe lo aseyaro aꞌi henerairowa. Jer 31:34
78 Meni Owane Pefine aꞌi nomo werese maꞌe marepi erasi aꞌi tote wawesiyenamisiya. Serai ferafereiyei lo nomo werese maꞌe au ani napetu tawesinamiyei. Poweiye mi erasi wou aꞌi ne. Lu taune awei se eite maꞌe au napetu tawesiye. Ais 60:1-2
79 Lu taune yo seni luwaru aꞌi pasi wou ironamisiya ape, Owane Sitewi lo ferafereiyei lowe maꞌe fiyari arosairowa. Sosu aiwawe aꞌi lowe maꞌe, temeniyeyei ne tote atoweiye iroteye ape mo, Owane Sitewi lai ferafereiyei lo lowe maꞌe au napetu tawesiye. Le yo seni aseyaro nomo maꞌe au atuaturowa. Serai le marepi fetane aꞌi nomo maꞌe aurowa.”
Sakaraia lo peri ape tepaꞌasiye.
80 Sosu aꞌi pe meni eime lo erasi aꞌi henerai. Hepene lo kairefi aꞌi iro henerai. Le aite lo wesi arunatiyewe, pani ariye aꞌi maꞌe ironamiteye. Nowe ta se le omo werese maꞌe Juda lo lu taune werese maꞌe Owane Sitewi lo peri au teꞌeyei ne heneri.