﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:10,400
Timbow deng gefet bè yóm kdaw kehwit le kum ebè benwu Itali,

2
00:00:10,400 --> 00:00:19,280
wen sotu tau Rom boluyen Julyus fen mogot ke Pol ne yó kem dumu tau bnanggù homong hwit le.

3
00:00:19,280 --> 00:00:20,860
Nim Julyus ni,

4
00:00:20,860 --> 00:00:26,300
kfitan bè yóm sotu lumbuk sendalù Rom boluyen “Kem Sendalù Sisar.”

5
00:00:26,300 --> 00:00:29,460
Motun me te kafal bè yó bè Seseriya,

6
00:00:29,460 --> 00:00:33,700
yóm sotu kafal lemwót bè syudad Adramityum.

7
00:00:33,700 --> 00:00:35,920
Nim kafal snakay me ni,

8
00:00:35,920 --> 00:00:41,480
wen gónón na slob bè yó kem syudad nô bè kilil mohin snakuf Asya.

9
00:00:41,480 --> 00:00:43,480
Mung kum Aristarkus,

10
00:00:43,480 --> 00:00:46,940
tau Masdunya lemwót bè syudad Tisalunika.

11
00:00:46,940 --> 00:00:48,760
Deng hayahen bè yó,

12
00:00:48,760 --> 00:00:52,040
dmuung me bè yóm sotu syudad boluyen Sidon.

13
00:00:52,040 --> 00:00:55,880
Tey hyu nawahen ebè Pol yóm kfitan Julyus,

14
00:00:55,880 --> 00:01:02,300
tódô bayaen yóm nan keslob bè yó kem dumuhen hemtahu bè yó anì wen tóbóng le du yóm wen muhen du.

15
00:01:02,300 --> 00:01:06,280
Timbow me bud lemwót bè yó,

16
00:01:06,280 --> 00:01:08,520
wen tey lenos semlong kum.

17
00:01:08,520 --> 00:01:17,320
Yó gónó me hmilol yóm hungul te mohin boluyen Siprus anì wen gónó me geklung bè yóm tey lenos.

18
00:01:17,320 --> 00:01:19,000
Yó lan me mówóng,

19
00:01:19,000 --> 00:01:23,160
mius me bè prubinsya Silisya ne bè prubinsya Pamfilya,

20
00:01:23,160 --> 00:01:25,600
ne na me dmuung bè Mira,

21
00:01:25,600 --> 00:01:27,980
yóm sotu syudad snakuf Lisya.

22
00:01:27,980 --> 00:01:35,760
Timbow ton yóm kfitan mentey kum yóm sotu kafal lemwót bè syudad Aliksandriya mógów ebè Itali,

23
00:01:35,760 --> 00:01:38,940
yó nmò me bud me mili edu.

24
00:01:38,940 --> 00:01:41,000
Timbow me lemwót bè yó,

25
00:01:41,000 --> 00:01:43,360
tey ganag yóm kafal snakay me,

26
00:01:43,360 --> 00:01:45,760
bà mon tey lenos te mohin.

27
00:01:45,760 --> 00:01:49,040
Tey deng dê ne kdaw me,

28
00:01:49,040 --> 00:01:52,640
omin me mius bè yóm benwu boluyen Snidus.

29
00:01:52,640 --> 00:01:56,640
Tódô tô henkteng me yóm lan me yó,

30
00:01:56,640 --> 00:01:59,040
okóm là gbek me du.

31
00:01:59,040 --> 00:02:03,880
Yó gónó me heklung bè yóm sotu hungul udì te mohin boluyen Krit.

32
00:02:03,880 --> 00:02:08,020
Ngangen ne mius me bè yóm benwu boluyen Salmun.

33
00:02:08,020 --> 00:02:10,240
Yóm kógów me yó,

34
00:02:10,240 --> 00:02:12,360
tódô me kem mówóng hmilol kilil,

35
00:02:12,360 --> 00:02:16,280
bede tey mgel kógów me.

36
00:02:16,280 --> 00:02:22,640
Ngangen ne gefet me bè yóm sotu ngà benwu gónó le gel dmuung bè yó bè Krit,

37
00:02:22,640 --> 00:02:25,080
yóm boluyen Lusuk Menek.

38
00:02:25,080 --> 00:02:26,520
Nim gónó me dmuung ni,

39
00:02:26,520 --> 00:02:30,840
là mayuken bè yóm sotu benwu boluyen Lasya.

40
00:02:30,840 --> 00:02:34,400
Lemwót bè yóm tey kganag kógów me yó koni,

41
00:02:34,400 --> 00:02:38,120
deng mom gafiten mi yóm alì ksidek kdaw,

42
00:02:38,120 --> 00:02:40,760
là buden hyu ke hlós yóm kafal.

43
00:02:40,760 --> 00:02:42,120
Ne mon Pol mò kul,

44
00:02:42,120 --> 00:02:42,820
monen,

45
00:02:42,820 --> 00:02:45,360
“Ó kem dumuhu,

46
00:02:45,360 --> 00:02:47,320
tódô tngónu ke hlós tekuy ni,

47
00:02:47,320 --> 00:02:53,280
angat gbà nim kafal tekuy ne angat gotu btang yó kem lulónen,

48
00:02:53,280 --> 00:02:55,520
ne déke wen matay bélê tekuy.”

49
00:02:55,520 --> 00:02:59,720
Okóm là dog hnungolen ke Pol yóm kfitan mentey kul.

50
00:02:59,720 --> 00:03:04,360
Mom yó hnungolen yóm tau mit kafal ne yóm tau funen.

51
00:03:04,360 --> 00:03:07,240
Yóm lusuk gónó me dmuung yó,

52
00:03:07,240 --> 00:03:12,080
là hyuhen ke geslà bè yó yóm bulónen alì sidek kdaw.

53
00:03:12,080 --> 00:03:17,840
Alì mlom óyô le hlós ebè Finik mò gónó le nô bè yóm bulónen sidek kdaw,

54
00:03:17,840 --> 00:03:19,440
abay se yóm Finik,

55
00:03:19,440 --> 00:03:22,520
sotu lusuk bè Krit malù geklung bè lenos,

56
00:03:22,520 --> 00:03:24,800
abay se smolu e desdef.

57
00:03:24,800 --> 00:03:28,880
Timbow mbel fi bè iwóng me yóm lenos hyu,

58
00:03:28,880 --> 00:03:32,120
omin le tnana tô lemwót ebè Finik,

59
00:03:32,120 --> 00:03:34,520
ofo kul ke géhél le gefet bè yó.

60
00:03:34,520 --> 00:03:37,520
Omin le kemteng eta yóm blangawen,

61
00:03:37,520 --> 00:03:40,440
ne tódô le mówóng hmilol Krit.

62
00:03:40,440 --> 00:03:41,920
Okóm là legenen bè yó,

63
00:03:41,920 --> 00:03:46,080
deng na a mbel gu lem bulul yóm tey lenos bong.

64
00:03:46,080 --> 00:03:49,320
Tikóng glumfak bélê me yóm tey lenos yó,

65
00:03:49,320 --> 00:03:52,960
là kóen bud tedeng ne kógów yóm kafal.

66
00:03:52,960 --> 00:03:57,080
Tódô bayà yó kem tau mit du anì tódô gmung bè lenos.

67
00:03:57,080 --> 00:03:59,680
Bè yóm kiwes me bè Kawda,

68
00:03:59,680 --> 00:04:03,240
yóm sotu hungul udì te mohin fi bè kwanan me,

69
00:04:03,240 --> 00:04:05,560
malù me geklung bè lenos.

70
00:04:05,560 --> 00:04:10,540
Ya tey keglayam me semketeng du eta kafal yóm ówóng udì.

71
00:04:10,540 --> 00:04:14,840
Ne wen tébéd hget bkes le bè lówó yóm kafal bong snéen.

72
00:04:14,840 --> 00:04:15,920
Yó knikò le,

73
00:04:15,920 --> 00:04:23,640
kô gemlan bè gónón là ngelem bè kilil yóm benwu fi bè iwóng me boluyen Libya,

74
00:04:23,640 --> 00:04:25,960
déke gebeng le lem yóm helek bè yó,

75
00:04:25,960 --> 00:04:30,160
ngem kà gbaen yóm kafal.

76
00:04:30,160 --> 00:04:32,640
Yó gónó le gotu mkó yóm layal yóm kafal,

77
00:04:32,640 --> 00:04:37,340
tódô bayà le ne yóm kafal anì tódô mung bè lenos.

78
00:04:37,340 --> 00:04:38,960
Yóm tey lenos bong yó,

79
00:04:38,960 --> 00:04:40,160
bà udì ke dog teflok.

80
00:04:40,160 --> 00:04:43,240
Tikóng hayahen bè yó,

81
00:04:43,240 --> 00:04:46,900
nbut le ne gotu tmudà yó kem lulón le elem mohin.

82
00:04:46,900 --> 00:04:48,320
Ne bud hayahen bè yó,

83
00:04:48,320 --> 00:04:52,240
gotu tudà le elem mohin yó kem ngom kafal.

84
00:04:52,240 --> 00:04:55,440
Tey dê kdawen là kô me mton kdaw,

85
00:04:55,440 --> 00:04:59,560
balù inab blotik là kô ton me du.

86
00:04:59,560 --> 00:05:03,000
Tódô senflósen yóm tey lenos bong.

87
00:05:03,000 --> 00:05:06,840
Là kô bud hendem me du ne ke bud me mowil.

88
00:05:06,840 --> 00:05:08,560
Ya ni du kem tau mit du,

89
00:05:08,560 --> 00:05:10,920
là kô getngón le du mken.

90
00:05:10,920 --> 00:05:12,800
Mdà lem blóng le Pol,

91
00:05:12,800 --> 00:05:14,680
monen,

92
00:05:14,680 --> 00:05:16,320
“Ó kem dumuhu,

93
00:05:16,320 --> 00:05:17,600
ke tehe nimón ye yóm monu,

94
00:05:17,600 --> 00:05:20,880
là kô deng gtagak tekuy du he Krit,

95
00:05:20,880 --> 00:05:23,040
ne là kô ni du se gfà tekuy,

96
00:05:23,040 --> 00:05:25,500
ne là se wen gtudà ye elem mohin.

97
00:05:25,500 --> 00:05:27,440
Okóm ni,”

98
00:05:27,440 --> 00:05:27,880
monen,

99
00:05:27,880 --> 00:05:29,960
“hol hnungol ye ou.

100
00:05:29,960 --> 00:05:31,720
Hgel ye nawa ye,

101
00:05:31,720 --> 00:05:34,760
laen kô dù lana bélê tekuy he yó,

102
00:05:34,760 --> 00:05:36,040
balù sotu,

103
00:05:36,040 --> 00:05:38,760
olon yóm kafal angat gbà.

104
00:05:38,760 --> 00:05:41,480
Yó gónóhu mon du yóm monu ni,

105
00:05:41,480 --> 00:05:49,560
abay se ebuteng wen hógówen ebéléu gu bè longit yóm Dwata mfun dou,

106
00:05:49,560 --> 00:05:51,300
yóm tendo nimónu.

107
00:05:51,300 --> 00:05:52,480
Yó monen mò dou,

108
00:05:52,480 --> 00:05:53,080
monen,

109
00:05:53,080 --> 00:05:53,880
‘Béi hlikò,

110
00:05:53,880 --> 00:05:54,440
Pol,

111
00:05:54,440 --> 00:05:57,400
nam na gemdà bè solu Sisar he.

112
00:05:57,400 --> 00:05:59,960
Lemwót bè yóm kkodu Dwata kóm,

113
00:05:59,960 --> 00:06:04,060
tódô gomong mowil béléem yó kem dumuhem nô lem kafal ni.’

114
00:06:04,060 --> 00:06:05,080
Yó ne,

115
00:06:05,080 --> 00:06:06,880
kem dumuhu,”

116
00:06:06,880 --> 00:06:07,760
mon Pol,

117
00:06:07,760 --> 00:06:10,000
“hgel ye nawa ye.

118
00:06:10,000 --> 00:06:12,940
Tódô snaligu yóm deng tulón Dwata dou.

119
00:06:12,940 --> 00:06:14,380
Okóm,”

120
00:06:14,380 --> 00:06:15,300
monen,

121
00:06:15,300 --> 00:06:21,620
“angat wen hungul te mohin gónón e dmungkul tekuy yóm lenos ni.”

122
00:06:21,620 --> 00:06:29,120
Botong sfolò fat butengen kegenen tendo mówóng kum lenos bè yóm mohin boluyen Miditiranyan.

123
00:06:29,120 --> 00:06:33,960
Hol btang sóól buteng se bè yóm gesfoloen fat buteng,

124
00:06:33,960 --> 00:06:39,340
tódô gnóm yó kem tau mit kafal yóm deng kloni me bè benwu.

125
00:06:39,340 --> 00:06:45,120
Gloken wen blat hloyol le elem él mò gónó le bemtes du yóm kngelemen.

126
00:06:45,120 --> 00:06:47,120
Tanay kebtes le du,

127
00:06:47,120 --> 00:06:49,520
lewu folò difuhen elaan.

128
00:06:49,520 --> 00:06:51,120
Legen udì bè yó,

129
00:06:51,120 --> 00:06:52,960
bud bentes le,

130
00:06:52,960 --> 00:06:55,900
ne yó kngelemen olon sfolò limu difu.

131
00:06:55,900 --> 00:06:58,800
Yó tnafa nawa yó kem tau mit kafal,

132
00:06:58,800 --> 00:07:02,080
kô glaf bè hagang yóm kafal.

133
00:07:02,080 --> 00:07:03,000
Yó nmò le,

134
00:07:03,000 --> 00:07:09,680
hloyol le fat blangaw bè sekéen anì là gógówen elem botu bè kilil mohin yóm kafal.

135
00:07:09,680 --> 00:07:13,420
Ya tey kehdón le du ke olò géhél mwas.

136
00:07:13,420 --> 00:07:15,960
Yó kem tau mit kafal,

137
00:07:15,960 --> 00:07:18,760
tô tilów le mebel lan le hewà.

138
00:07:18,760 --> 00:07:19,560
Yó nmò le,

139
00:07:19,560 --> 00:07:26,520
hloyol le elaan yóm ówóng udì ne hningón tô hloyol le bè kulu kafal yóm dumu blangawen,

140
00:07:26,520 --> 00:07:28,860
ne hlós lan le tô hewà.

141
00:07:28,860 --> 00:07:33,160
Okóm mon Pol mò yóm kfitan ne yó kem sendaluhen,

142
00:07:33,160 --> 00:07:33,800
monen,

143
00:07:33,800 --> 00:07:36,800
“Ke tô le hewà yó kem tau mit kafal,

144
00:07:36,800 --> 00:07:39,680
laen kô na a mowil bélê ye.”

145
00:07:39,680 --> 00:07:41,040
Tahu se,

146
00:07:41,040 --> 00:07:47,680
gotu kenleng yó kem sendalù yóm tébéd fét yóm ówóng udì ne hebtang le lem mohin.

147
00:07:47,680 --> 00:07:50,320
Tikóng deng móyónen mwas bè yó,

148
00:07:50,320 --> 00:07:54,280
nubug Pol yó kem tau anì mken le,

149
00:07:54,280 --> 00:07:55,880
monen mò kul,

150
00:07:55,880 --> 00:08:00,720
“Deng sfolò fat butengen ni ne kegen ye hembala du yóm gfà tekuy ni,

151
00:08:00,720 --> 00:08:03,680
ne là dog getngón ye du olò mken.

152
00:08:03,680 --> 00:08:07,160
Olò ye na mken dé anì mgel ye.

153
00:08:07,160 --> 00:08:10,040
Laen kô tau angat lana bélê tekuy,

154
00:08:10,040 --> 00:08:11,280
balù sotu.”

155
00:08:11,280 --> 00:08:13,200
Timbow deng kudél Pol,

156
00:08:13,200 --> 00:08:18,880
nwahen yóm mambang ne nan mni bè Dwata bè yó lem blóng le.

157
00:08:18,880 --> 00:08:20,360
Deng kekbéngen du,

158
00:08:20,360 --> 00:08:21,720
ominen mken.

159
00:08:21,720 --> 00:08:24,320
Timbow ton yó kem dumu tau,

160
00:08:24,320 --> 00:08:26,600
ominen yó malù mgel nawa le,

161
00:08:26,600 --> 00:08:28,900
ne gbót le mken se kul.

162
00:08:28,900 --> 00:08:31,800
Yó kwadag me nô lem yóm kafal yó,

163
00:08:31,800 --> 00:08:35,400
lewu latu bud hitu folò nem kdê me.

164
00:08:35,400 --> 00:08:37,320
Timbow deng kken le,

165
00:08:37,320 --> 00:08:43,540
omin le gotu tmudà du elem mohin yóm halay lulón le anì malù maan yóm kafal.

166
00:08:43,540 --> 00:08:45,480
Timbow deng mwas bè yó,

167
00:08:45,480 --> 00:08:49,000
mton le benwu ne yó kem tau mit kafal,

168
00:08:49,000 --> 00:08:51,200
okóm là dilô le du.

169
00:08:51,200 --> 00:08:53,520
Ton le wen lusuken,

170
00:08:53,520 --> 00:08:55,480
ne tey hyu helek bè kililen.

171
00:08:55,480 --> 00:09:03,760
Ne yó hendem yó kem tau mit kafal ke tódô bè yó bè yóm lusuken yó gónó le tmilów htengen du yóm kafal.

172
00:09:03,760 --> 00:09:06,840
Gotu kenleng le fét yó kem blangawen,

173
00:09:06,840 --> 00:09:09,720
tódô hebtang le elem mohin.

174
00:09:09,720 --> 00:09:15,760
Ne ntó le snéen yó kem fét yó kem kwa gel semtódô kógów yóm kafal.

175
00:09:15,760 --> 00:09:22,960
Ne omin le hekteng eta yóm layal bè kulu yóm kafal anì tedeng kwiten du ebè yóm lusuken yóm lenos.

176
00:09:22,960 --> 00:09:24,480
Ne tahu se,

177
00:09:24,480 --> 00:09:26,300
hlós me ebè kililen.

178
00:09:26,300 --> 00:09:32,760
Okóm deng mom gtengen lem helek kulu yóm kafal bè yóm gónón là ngelem mohin,

179
00:09:32,760 --> 00:09:37,360
tódô gotu gbà sekê yóm kafal bè yóm tey lewók yó.

180
00:09:37,360 --> 00:09:39,320
Yó tô atul yó kem sendalù,

181
00:09:39,320 --> 00:09:48,720
tô gotu hnatay le yó kem tau bnanggù nwit le anì là kmohung le ebè kilil yóm benwu tô nefet le,

182
00:09:48,720 --> 00:09:50,800
déke mo le mom mlóy.

183
00:09:50,800 --> 00:09:54,680
Okóm là móyóen yóm kfitan ke matay Pol,

184
00:09:54,680 --> 00:09:56,520
yó gónón mólów kul,

185
00:09:56,520 --> 00:09:58,360
ne monen mò yó kem tau,

186
00:09:58,360 --> 00:10:01,040
“Kdê yó kem hulung kmohung,

187
00:10:01,040 --> 00:10:04,560
gna ye kmohung ebè kilil ne kuy.”

188
00:10:04,560 --> 00:10:05,920
Tahu se,

189
00:10:05,920 --> 00:10:07,440
gotu le kmó.

190
00:10:07,440 --> 00:10:11,920
Ominen gotu hekmó yó kem là hulungen kmohung.

191
00:10:11,920 --> 00:10:13,320
Són yó lowil le kul,

192
00:10:13,320 --> 00:10:16,960
són yó kem sufà kfal lemkà bè yóm kafal.

193
00:10:16,960 --> 00:10:19,360
Gotu me se gefet ete kembu,

194
00:10:19,360 --> 00:10:23,400
laen se dù lana bélê me.

195
00:10:23,400 --> 00:10:25,480
Timbow me deng gotu nô te kbu,

196
00:10:25,480 --> 00:10:28,280
wen tau tmulón du kum,

197
00:10:28,280 --> 00:10:30,420
Marta kun boluy yóm hungul yó.

198
00:10:30,420 --> 00:10:34,920
Tey khódó le kum yó kem tau menwu bè yó.

199
00:10:34,920 --> 00:10:38,760
Kendel le hbong bélê me ofi mò gónó me mnalang,

200
00:10:38,760 --> 00:10:40,960
bà mon tey tnaw,

201
00:10:40,960 --> 00:10:42,200
lel kulón.

202
00:10:42,200 --> 00:10:43,480
Yó nmò Pol,

203
00:10:43,480 --> 00:10:45,760
gbót ma koyu.

204
00:10:45,760 --> 00:10:49,120
Tikóng suen lem ofi yó kem koyu nwahen,

205
00:10:49,120 --> 00:10:53,440
wen tey ulal tódô hewà gu lemen lemwót bè yóm kkinien.

206
00:10:53,440 --> 00:10:56,140
Tódô téwéng bè tdok Pol.

207
00:10:56,140 --> 00:11:01,700
Timbow ton yó kem tau menwu bè yó yóm kékéten ke Pol yóm ulal yó,

208
00:11:01,700 --> 00:11:02,840
stulón le,

209
00:11:02,840 --> 00:11:03,880
mon le,

210
00:11:03,880 --> 00:11:07,160
“Déke tehe wen dô bnonoken tau ni.

211
00:11:07,160 --> 00:11:10,020
Kun bagì là matayen lem mohin,

212
00:11:10,020 --> 00:11:12,620
okóm ni là hewuhem du.”

213
00:11:12,620 --> 00:11:15,880
Okóm tódô hilik Pol yóm ulal yó,

214
00:11:15,880 --> 00:11:17,120
ne bkas elem ofi,

215
00:11:17,120 --> 00:11:20,400
ne là se kô gnóm Pol du teduken.

216
00:11:20,400 --> 00:11:24,720
Sónmò yó kem tau mangat kboloken,

217
00:11:24,720 --> 00:11:26,960
duhen ke tódô mugod matay bè yó.

218
00:11:26,960 --> 00:11:29,920
Tey kegen le mangat du,

219
00:11:29,920 --> 00:11:31,520
okóm laen dù hemenen.

220
00:11:31,520 --> 00:11:33,760
Bud nili le kehedem le du,

221
00:11:33,760 --> 00:11:36,760
hendem le kô du se yóm sotu dwata.

222
00:11:36,760 --> 00:11:39,740
Yóm tau mogot du yóm benwu yó,

223
00:11:39,740 --> 00:11:42,320
boluyen Publiyus.

224
00:11:42,320 --> 00:11:46,000
Moni bè yóm gónó me nô bè yó yóm kun tonok.

225
00:11:46,000 --> 00:11:48,160
Tey tilob khódóhen kum,

226
00:11:48,160 --> 00:11:50,760
hyu tinoken mi ebè gónóen.

227
00:11:50,760 --> 00:11:53,660
Tlu kdaw me nô bè yó bè gónóen.

228
00:11:53,660 --> 00:11:55,440
Bede yóm mà Publiyus,

229
00:11:55,440 --> 00:11:56,940
wen desen,

230
00:11:56,940 --> 00:11:59,200
kinì ne mkê litô.

231
00:11:59,200 --> 00:12:01,520
Glok Pol na a mógów ebéléen,

232
00:12:01,520 --> 00:12:03,320
ne mni béléen bè Dwata,

233
00:12:03,320 --> 00:12:04,720
ne nenoken.

234
00:12:04,720 --> 00:12:06,560
Tódô mkó se yóm desen.

235
00:12:06,560 --> 00:12:10,120
Timbow tngón yó kem dumu tau yóm nmò Pol yó,

236
00:12:10,120 --> 00:12:17,200
tódô le gotu sludus ebéléen yó kem tau gemnóm des lemwót bè klamangen yóm benwu yó.

237
00:12:17,200 --> 00:12:20,940
Ne tódô gotu hkó Pol se yó kem tenduk le.

