﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,220
Torãjĩrã mae,

2
00:00:07,220 --> 00:00:08,160
“Ᵽablore,

3
00:00:08,160 --> 00:00:13,900
kika wẽkomaka baariwiꞌiarã imarãreoka Italiakaꞌiarã maᵽũatajĩñu”,

4
00:00:13,900 --> 00:00:16,000
ĩᵽarimarãre ãrĩka.

5
00:00:16,000 --> 00:00:21,420
Suᵽa imarĩ surara ĩᵽamaki Juliore yijare neꞌewaꞌrirũjeraᵽe.

6
00:00:21,420 --> 00:00:26,280
Ĩᵽi César wãmeitatarã surara ĩᵽamaki kimaraᵽe.

7
00:00:26,280 --> 00:00:35,280
Suᵽa imarĩ Adramitio wãmeika wejeaᵽi iꞌtaeka waᵽururã jãitirã yija aꞌriũꞌmuraᵽe ate.

8
00:00:35,280 --> 00:00:41,820
Asia kaꞌiarã ima weje ᵽaᵽitakarã turitaᵽarĩ aꞌyua simaraᵽe iꞌsia waᵽuru.

9
00:00:41,820 --> 00:00:46,040
Ĩꞌrĩka Aristarco wãmeikire yijaka aꞌraᵽe.

10
00:00:46,040 --> 00:00:50,540
Macedonia kaꞌiarã Tesalónica wejeakaki kimaraᵽe.

11
00:00:50,540 --> 00:00:52,600
Cesareaᵽi yija aꞌraᵽe.

12
00:00:52,600 --> 00:00:55,440
Aᵽerĩmi Sidónwejearã yija eyaraᵽe.

13
00:00:55,440 --> 00:01:01,080
Torã eyatirã jia Ᵽablore ĩawãrũwaꞌri jia Juliore kire baaraᵽe.

14
00:01:01,080 --> 00:01:09,100
Iꞌsia wejeareka imarã kijeyomarãre Ᵽablore ĩariyaᵽamaka jãjibaaberaᵽaki Julio,

15
00:01:09,100 --> 00:01:12,200
“Baꞌirĩjia kire jariwaꞌyua,

16
00:01:12,200 --> 00:01:14,200
kire nijirãñu jeꞌe”,

17
00:01:14,200 --> 00:01:15,660
ãrĩwaꞌri.

18
00:01:15,660 --> 00:01:19,780
Sidónᵽi yija oꞌraᵽaka ᵽoto jãjia wĩrõa yijare baeraᵽe.

19
00:01:19,780 --> 00:01:34,880
Suᵽa imarĩ wãjia aꞌriwãrũberiwaꞌri Chiᵽre wãmeika jũmurika rĩrĩkaᵽi jãjia wĩrõa eiberaᵽaka ᵽẽꞌrõtoᵽi yija oꞌraᵽe.

20
00:01:34,880 --> 00:01:35,840
Ciliciakaꞌia,

21
00:01:35,840 --> 00:01:37,760
Ᵽanfiliakaꞌia,

22
00:01:37,760 --> 00:01:38,960
wãjitãji yija oꞌraᵽe.

23
00:01:38,960 --> 00:01:44,320
Toᵽi oꞌritirã Liciakaꞌiarã Mira wãmeika wejearã yija eyaraᵽe.

24
00:01:44,320 --> 00:01:52,440
Torã eyatirã surara ĩᵽamaki Julio Italiakaꞌiarã aꞌyua ĩꞌrãkũmu waᵽuru kĩatõᵽoraᵽe.

25
00:01:52,440 --> 00:01:55,640
Alejandríakaka simaraᵽe iꞌsia waᵽuru.

26
00:01:55,640 --> 00:01:58,480
Sarã yija jãiraᵽe saᵽi aꞌyaokaroꞌsi.

27
00:01:58,480 --> 00:02:00,320
Jãjia wĩrõa baemaka,

28
00:02:00,320 --> 00:02:02,000
ĩꞌrãrĩmimarĩa aꞌritirã,

29
00:02:02,000 --> 00:02:07,280
kaꞌwisi beꞌerõꞌõ Cnido wãmeika wejea koꞌaᵽito yija eyaraᵽe.

30
00:02:07,280 --> 00:02:10,720
Wãjitãji sayija oꞌritaᵽaraᵽe.

31
00:02:10,720 --> 00:02:14,280
Yija aꞌraᵽaka wãjitãji jãjia wĩrõa baemaka,

32
00:02:14,280 --> 00:02:18,320
wãjia yija aꞌriwãrũberaᵽe.

33
00:02:18,320 --> 00:02:24,280
Wejerĩrĩka ᵽẽꞌrõtorã tẽrĩwaꞌritirã Salmona wãmeika wejea yija oꞌraᵽe.

34
00:02:24,280 --> 00:02:28,720
Suᵽabaatirã Creta wãmeika jũmurika wãtaᵽi,

35
00:02:28,720 --> 00:02:32,360
wĩrõa rãrĩtaꞌairõꞌõᵽi yija aꞌririjaraᵽe.

36
00:02:32,360 --> 00:02:34,640
Toᵽi rãkuwaꞌritirã,

37
00:02:34,640 --> 00:02:38,400
kaꞌwisi beꞌerõꞌõ Lasea wãmeika wejewãꞌtarã,

38
00:02:38,400 --> 00:02:41,920
Buenos Ᵽuertos nawãmeyeeirõꞌõrã yija eyaraᵽe.

39
00:02:41,920 --> 00:02:48,160
Ĩꞌrãrĩmimarĩa sajaritiraᵽe yija aꞌriũꞌmuraᵽaka beꞌrõ.

40
00:02:48,160 --> 00:02:52,240
Ᵽuꞌejẽꞌrãka koyiaja jariwaꞌraᵽaka imarĩ werika simaraᵽe riaᵽakiaka.

41
00:02:52,240 --> 00:02:53,120
Suᵽa imarĩ,

42
00:02:53,120 --> 00:02:58,720
—Yijeyomarã yijẽrãkoꞌaikareka õꞌõᵽi moꞌyua,

43
00:02:58,720 --> 00:03:00,520
werika simarãñu maroꞌsi.

44
00:03:00,520 --> 00:03:02,240
Waᵽuru ñaꞌmirãka,

45
00:03:02,240 --> 00:03:07,240
suᵽabaatirã waruakaoka ñaꞌmiᵽatarãka jeꞌe.

46
00:03:07,240 --> 00:03:08,800
Maririrãñu jeꞌe aᵽeyari,

47
00:03:08,800 --> 00:03:10,520
— Ᵽablore nare ãrãᵽe.

48
00:03:10,520 --> 00:03:17,120
Iꞌsuᵽaka kẽrĩkoꞌomakaja surara ĩᵽamakire kire ãꞌmitiriᵽẽaberaᵽe.

49
00:03:17,120 --> 00:03:18,280
Waᵽuru ĩᵽamakire,

50
00:03:18,280 --> 00:03:25,160
suᵽabaatirã waᵽuru temarĩkarimajire ĩꞌrã ĩꞌᵽarãre takaja surara ĩᵽamakire ãꞌmitiriᵽẽaraᵽe.

51
00:03:25,160 --> 00:03:29,500
“Ᵽuꞌejẽꞌrãka simarãka ᵽoto marakajeᵽããbesarãñu”,

52
00:03:29,500 --> 00:03:31,320
ãrĩᵽuᵽajoawaꞌri,

53
00:03:31,320 --> 00:03:36,520
iꞌsia ᵽaᵽitakarã ᵽuꞌea nare oꞌririka aᵽerãre yaᵽaberikoᵽeraᵽe.

54
00:03:36,520 --> 00:03:37,320
Suᵽa imarĩ,

55
00:03:37,320 --> 00:03:41,520
“Fenicewejearã Cretajũmurikarã maꞌriyeꞌe.

56
00:03:41,520 --> 00:03:43,440
Torã ᵽuꞌea mare oꞌrirũ”,

57
00:03:43,440 --> 00:03:45,480
narãᵽe.

58
00:03:45,480 --> 00:03:54,400
Kaꞌarirõꞌõ ᵽañaka simamaka waᵽuru ᵽããrũkirõꞌõrã jãjia wĩrõa baeberijĩka simaraᵽe.

59
00:03:54,400 --> 00:03:58,720
Yija aꞌririyaᵽaeka rõꞌõrã jiaja wĩrõa baemaka,

60
00:03:58,720 --> 00:04:01,240
“Fenicerã maeyarãñu jeꞌe”,

61
00:04:01,240 --> 00:04:02,800
narĩᵽuᵽajoaraᵽe.

62
00:04:02,800 --> 00:04:09,040
Iꞌsuᵽaka ᵽuᵽajoatirã Creta jũmurika rijeᵽẽꞌrõtoᵽi yija rãkuũꞌmuraᵽe ate.

63
00:04:09,040 --> 00:04:18,040
Iꞌsia beꞌerõꞌõ noꞌojĩrãmarĩaja maꞌkaroka ᵽẽꞌrõtoᵽi waᵽururã jãjitaka wĩrõa eiũꞌmuraᵽaka.

64
00:04:18,040 --> 00:04:21,920
Iꞌsia wĩrõa Nordeste wãmeika simaraᵽe.

65
00:04:21,920 --> 00:04:28,320
Jãjia wĩrõa waᵽururã baemaka wãjitãji yija aꞌriwãrũberaᵽe.

66
00:04:28,320 --> 00:04:33,640
Suᵽa imarĩ wĩrõa eꞌewaꞌraᵽaka uᵽakaja yija aꞌraᵽe mae.

67
00:04:33,640 --> 00:04:41,880
Kũᵽajĩka jũmurika Cauda wãmeika rãrĩtaꞌaiᵽẽꞌrõtoᵽi jãjitaka wĩrõa baebeyu ᵽẽꞌrõtoᵽi yija oꞌraᵽe.

68
00:04:41,880 --> 00:04:49,240
Suᵽa imarĩ kaꞌwisi beꞌerõꞌõ kũmumakarãka najiꞌabaawaꞌraᵽaka neꞌeraᵽe.

69
00:04:49,240 --> 00:04:53,040
Waᵽururã sayieᵽããtirã sanaᵽiꞌᵽeraᵽe.

70
00:04:53,040 --> 00:05:01,040
Kũmumakarãka namaajããraᵽaka beꞌerõꞌõ ᵽãukãrõaᵽi waᵽuru naᵽiꞌᵽeraᵽe jiyia sañiꞌaokaroꞌsi,

71
00:05:01,040 --> 00:05:03,760
wĩrõa baemaka sañaꞌmiaꞌsi ãrĩwaꞌri.

72
00:05:03,760 --> 00:05:05,720
Iꞌsia beꞌerõꞌõ,

73
00:05:05,720 --> 00:05:15,440
“Sirte wãmeika ᵽõꞌsirõꞌõrã wĩrõa baeᵽũatarãkareka ᵽuri saweriᵽañarañu”,

74
00:05:15,440 --> 00:05:17,120
ãrĩᵽuᵽajoawaꞌri,

75
00:05:17,120 --> 00:05:21,480
wĩrõa sarã eirũkia sayaᵽãia narueraᵽe mae,

76
00:05:21,480 --> 00:05:23,920
waᵽuru jãjia turikoreka.

77
00:05:23,920 --> 00:05:30,600
Suᵽa imarĩ wĩrõa baeᵽũataraᵽaka uᵽakaja yija aꞌraᵽe mae.

78
00:05:30,600 --> 00:05:35,160
Suᵽa imarĩ aᵽerĩmi ᵽuri wĩrõa jãjia baetẽatamaka,

79
00:05:35,160 --> 00:05:43,680
waᵽurureka imaraᵽaka waruaka riaᵽakiakarã nabareũꞌmuraᵽe wiibaaᵽañaka sajayaokaroꞌsi.

80
00:05:43,680 --> 00:05:47,400
Aᵽerĩmi ate waᵽurureka imaraᵽaka ᵽãukãrõa,

81
00:05:47,400 --> 00:05:49,280
sayaᵽãia,

82
00:05:49,280 --> 00:05:50,600
waᵽuru tuarũkia,

83
00:05:50,600 --> 00:05:54,640
ritaja baꞌirĩjia riaᵽakiakarã nataaraᵽe.

84
00:05:54,640 --> 00:05:59,320
Ĩꞌrãrĩmi uᵽakaja jimarĩ oko ũmakaka imamaka,

85
00:05:59,320 --> 00:06:00,440
tãꞌᵽia,

86
00:06:00,440 --> 00:06:04,040
aiyakaoka õiberaᵽaka.

87
00:06:04,040 --> 00:06:06,400
Suᵽabaatirã yijare jãjia wĩrõa eimaka,

88
00:06:06,400 --> 00:06:07,760
“Õñia imaberijĩka maime”,

89
00:06:07,760 --> 00:06:10,120
yija ãrĩᵽuᵽajoaraᵽe.

90
00:06:10,120 --> 00:06:13,400
Ĩꞌrãrĩmimarĩa baꞌabekaja yija imaraᵽe.

91
00:06:13,400 --> 00:06:17,840
Suᵽa imarĩ miꞌmirĩkatirã ikuᵽaka Ᵽablore jairaᵽe:

92
00:06:17,840 --> 00:06:21,600
—Creta ᵽaᵽitakarã yijairaᵽaka mija yiꞌririkareka,

93
00:06:21,600 --> 00:06:24,160
ikuᵽaka baꞌiaja majũaberijĩñu.

94
00:06:24,160 --> 00:06:28,960
Suᵽabaatirã waᵽuruoka bitamarĩberijĩka,

95
00:06:28,960 --> 00:06:31,560
waruakaoka mariataberijĩñu.

96
00:06:31,560 --> 00:06:35,040
Maekaka ᵽuri mija wayuᵽiꞌriaꞌsi.

97
00:06:35,040 --> 00:06:38,560
Ika waᵽuru ririkoꞌomakaja,

98
00:06:38,560 --> 00:06:40,440
ĩꞌrĩkaoka makaki riribesarãki.

99
00:06:40,440 --> 00:06:42,040
Ikuᵽaka sime:

100
00:06:42,040 --> 00:06:42,920
Ñiᵽamaki Tuᵽarã,

101
00:06:42,920 --> 00:06:45,240
kiyaᵽaika uᵽakaja yiyiꞌririjayuka,

102
00:06:45,240 --> 00:06:49,960
ñami yiᵽõꞌirã ángelre kiᵽũatakoꞌo.

103
00:06:49,960 --> 00:06:52,640
Yiᵽõꞌirã etatirã,

104
00:06:52,640 --> 00:06:55,440
ikuᵽaka yire kibojakoꞌo:

105
00:06:55,440 --> 00:06:56,640
“Ᵽablo,

106
00:06:56,640 --> 00:06:58,600
mikĩkiaꞌsi.

107
00:06:58,600 --> 00:07:01,560
Romawejearã eyatirã ĩᵽi César wãjitãji,

108
00:07:01,560 --> 00:07:03,720
‘Oka yire imabeyua’,

109
00:07:03,720 --> 00:07:05,200
kire merĩrãñu.

110
00:07:05,200 --> 00:07:12,200
Suᵽabaatirã mika waᵽuruᵽi aꞌyurãroꞌsi Tuᵽarãre mijẽñerijayu uᵽakaja mire kiãꞌmitiyu.

111
00:07:12,200 --> 00:07:16,160
Tãrĩᵽatarãñurã nimauᵽatiji”,

112
00:07:16,160 --> 00:07:18,240
ángelre yire ãrĩkoꞌo.

113
00:07:18,240 --> 00:07:21,480
Suᵽa imarĩ okajãjia mija imabe yijeyomarã.

114
00:07:21,480 --> 00:07:22,840
Tuᵽarãte yiꞌriwaꞌri,

115
00:07:22,840 --> 00:07:25,840
“Ángelre bojaika uᵽakaja simarãñu”,

116
00:07:25,840 --> 00:07:26,680
ñarĩᵽuᵽajoayu.

117
00:07:26,680 --> 00:07:30,600
Iꞌsuᵽaka simakoꞌomakaja,

118
00:07:30,600 --> 00:07:33,120
jũmurikarã waᵽuru eirãka ᵽoto torã matuirãñu,

119
00:07:33,120 --> 00:07:34,400
— Ᵽablore yijare ãrãᵽe.

120
00:07:34,400 --> 00:07:45,480
Adriático wãmeika riaᵽakiakareka sayaᵽairõꞌõrãja wĩrõa yijare baeᵽũatayukãꞌãja ĩꞌᵽakuri jẽrĩtarika seyawaꞌraᵽe ruᵽu.

121
00:07:45,480 --> 00:07:49,320
Iꞌsiñami ñeꞌmetãjirõꞌõjĩrã,

122
00:07:49,320 --> 00:07:51,400
“Kaꞌiarã maeyaerã baayu”,

123
00:07:51,400 --> 00:07:53,200
waᵽuru tuarimajare ãrãᵽe.

124
00:07:53,200 --> 00:08:00,640
Suᵽabaatirã ñutakãrõaᵽi ãta kãrõbaatirã najẽrãbaaraᵽe,

125
00:08:00,640 --> 00:08:03,880
“¿Noꞌojĩrã ĩki sime?”,

126
00:08:03,880 --> 00:08:05,320
ãrĩwaꞌri.

127
00:08:05,320 --> 00:08:09,000
Treinta y seis metros rõꞌõjĩrã ĩki simaraᵽe.

128
00:08:09,000 --> 00:08:15,320
Sabeꞌerõꞌõ ñoaᵽañakarã ate najẽrãbaamaka veintisiete metros rõꞌõjĩrã ĩki simaraᵽe.

129
00:08:15,320 --> 00:08:18,680
Ãtarã waᵽuru eirãka ᵽoto yija ñamiaꞌsi ãrĩwaꞌri,

130
00:08:18,680 --> 00:08:29,440
botarakabi wakaika ᵽota ᵽakiaka ñutakãrõa ñoakaᵽi kãrõbaatirã waᵽuru itoᵽeᵽẽꞌrõtoᵽi sanañaꞌmetaraᵽe.

131
00:08:29,440 --> 00:08:34,880
Waᵽuru meñarãka ᵽoto sabaiᵽarũ ãrĩwaꞌri suᵽa nabaaraᵽe.

132
00:08:34,880 --> 00:08:41,240
Suᵽa baatirã ñojimarĩji sawãrĩrika yaᵽawaꞌri Tuᵽarãre najẽñeraᵽe.

133
00:08:41,240 --> 00:08:45,640
Torãjite waᵽuru tuarimajare ruꞌririka ᵽuᵽajoakoᵽeraᵽe.

134
00:08:45,640 --> 00:08:47,200
Waᵽuru ᵽũꞌearã,

135
00:08:47,200 --> 00:08:55,280
wakaika ᵽota ᵽakiaka ñaꞌmetaerã nabaayu ãñu uᵽakaja kũmumakarãka nayieñaꞌtaraᵽe.

136
00:08:55,280 --> 00:08:58,440
Iꞌsuᵽaka nabaamaka ĩawãrũwaꞌri,

137
00:08:58,440 --> 00:09:04,920
surararãka suᵽabaatirã niᵽamakireoka ikuᵽaka Ᵽablore bojaraᵽe:

138
00:09:04,920 --> 00:09:08,480
—Waᵽuru tuarimajare rurirãkareka ᵽuri,

139
00:09:08,480 --> 00:09:09,760
mija tãrĩwãrũbesarãñu,

140
00:09:09,760 --> 00:09:12,280
— surararãkare kẽᵽakãꞌã,

141
00:09:12,280 --> 00:09:16,640
kũmumakarãka ᵽiꞌᵽekoᵽeka nayiitaꞌruiraᵽe,

142
00:09:16,640 --> 00:09:18,560
“Sõñu uᵽakaja sameñaᵽarũ”,

143
00:09:18,560 --> 00:09:20,480
ãrĩwaꞌri.

144
00:09:20,480 --> 00:09:26,080
Bikitojo ñamiji neiᵽuᵽurõꞌõ ikuᵽaka Ᵽablore yijare ãrãᵽe:

145
00:09:26,080 --> 00:09:28,360
—Mija baꞌabe ᵽañakama kũᵽajĩ.

146
00:09:28,360 --> 00:09:30,960
Ĩꞌᵽakuri jẽrĩtarika sajaritiyu,

147
00:09:30,960 --> 00:09:34,360
wayuᵽiꞌribaraka,

148
00:09:34,360 --> 00:09:36,440
baꞌabekaja mija ima.

149
00:09:36,440 --> 00:09:38,000
“Jia rikitubaritirã,

150
00:09:38,000 --> 00:09:38,840
mija imabe,

151
00:09:38,840 --> 00:09:40,120
tãrĩrãñurã mija”,

152
00:09:40,120 --> 00:09:43,880
ãrĩwaꞌri mijare yibaꞌarũjeyu.

153
00:09:43,880 --> 00:09:46,160
Mija wayuᵽiꞌriaꞌsi.

154
00:09:46,160 --> 00:09:48,760
Ĩꞌrĩkaoka mijakaki reyabesarãki,

155
00:09:48,760 --> 00:09:51,400
— Ᵽablore yijare ãrãᵽe.

156
00:09:51,400 --> 00:09:54,280
Suᵽa imarĩ ᵽan rikatirã,

157
00:09:54,280 --> 00:09:55,360
“Jia mibaayu Tuᵽarã”,

158
00:09:55,360 --> 00:09:58,360
kẽrãᵽe yija ĩaraᵽaka wãjitãji.

159
00:09:58,360 --> 00:10:02,440
Kũᵽajĩ ñaꞌkataꞌarĩ eꞌetirã kibaꞌaraᵽe.

160
00:10:02,440 --> 00:10:05,000
Iꞌsuᵽaka kibaaraᵽaka ĩawaꞌri,

161
00:10:05,000 --> 00:10:07,280
okajãjia yija jaraᵽe.

162
00:10:07,280 --> 00:10:11,520
Suᵽa imarĩ yija imaraᵽaka rakamaki sayija baꞌaraᵽe.

163
00:10:11,520 --> 00:10:17,440
Doscientos setenta y seis rakamaki ᵽoꞌimaja yija imaraᵽe iꞌsia waᵽuruᵽi aꞌraᵽarã.

164
00:10:17,440 --> 00:10:18,520
Torã mae,

165
00:10:18,520 --> 00:10:23,400
yija baꞌariyaᵽaraᵽaka rõꞌõjĩrã yija baꞌaraᵽe.

166
00:10:23,400 --> 00:10:26,800
Baꞌaweatirã trigo nabareᵽataraᵽe,

167
00:10:26,800 --> 00:10:29,560
waᵽuru wiibaka jayaokaroꞌsi.

168
00:10:29,560 --> 00:10:34,600
Sawãrãraᵽaka ᵽoto waᵽuru tuarimajare jũmurika ĩakoꞌomakaja,

169
00:10:34,600 --> 00:10:37,960
“Iꞌsia wãmeika sime ika jũmurika”,

170
00:10:37,960 --> 00:10:39,280
narĩwãrũberaᵽe.

171
00:10:39,280 --> 00:10:43,040
Iꞌsia jũmuri ritakarã ᵽõꞌsia õimaka,

172
00:10:43,040 --> 00:10:45,320
“Torã maᵽããyeꞌe”,

173
00:10:45,320 --> 00:10:47,120
narĩᵽuᵽajoaraᵽe.

174
00:10:47,120 --> 00:10:56,960
Suᵽa imarĩ wakaika ᵽota ᵽakiaka waᵽuru ñiꞌaokaroꞌsi mamarĩ nañaꞌmetaeka nayiitataraᵽe.

175
00:10:56,960 --> 00:11:01,640
Suᵽa imarĩ ĩkirã okowatoᵽekarãja satuiraᵽe.

176
00:11:01,640 --> 00:11:11,960
Suᵽabaatirã waᵽuru temarĩkarũkia sarĩꞌmekoreka naᵽiꞌᵽekoᵽeka nakuteraᵽe ate satemarĩkaokaroꞌsi.

177
00:11:11,960 --> 00:11:19,700
Suᵽabaatirã wĩrõa eirũkia sayaᵽãia saruᵽurõꞌõᵽi imaekato namiataraᵽe.

178
00:11:19,700 --> 00:11:25,400
Suᵽa imarĩ ᵽõꞌsiᵽẽꞌrõtorã waᵽuru waawaꞌraᵽaka mae.

179
00:11:25,400 --> 00:11:34,080
Torã sawaawaꞌraᵽaka ᵽoto koᵽakaja waᵽuru riarijerã eyaerã baaraᵽaka ᵽoto ᵽõꞌsiarã waᵽuru eiraᵽe.

180
00:11:34,080 --> 00:11:40,160
Suᵽa imarĩ koᵽakaja saᵽũꞌerõꞌõᵽi ᵽõꞌsiarã sayairaᵽe.

181
00:11:40,160 --> 00:11:50,120
Marãkãꞌã baatirã moꞌriberijĩka simekãꞌãja iꞌtoᵽeᵽẽꞌrõtoᵽi jãjia saᵽaꞌkumaka waᵽuru waꞌriũꞌmuraᵽaka.

182
00:11:50,120 --> 00:11:52,360
Iꞌsuᵽaka sabaamaka,

183
00:11:52,360 --> 00:11:56,440
wẽkomarãre jããerã nabaaraᵽe surararãka.

184
00:11:56,440 --> 00:11:57,720
“Nare majããᵽajĩñu,

185
00:11:57,720 --> 00:12:00,000
nabariruꞌriaꞌsi ãrĩwaꞌri”,

186
00:12:00,000 --> 00:12:01,680
narĩbuꞌaraᵽe.

187
00:12:01,680 --> 00:12:08,040
Iꞌsuᵽaka narĩkoꞌomakaja surara ĩᵽamaki ᵽuri Ᵽablore õñia imarika yaᵽaraᵽaki.

188
00:12:08,040 --> 00:12:12,040
Suᵽa imarĩ kisurararãkare nare kijããrũjeberaᵽe.

189
00:12:12,040 --> 00:12:18,680
—Mija bariwãrũirã wãrũaja bariwaꞌritirã riarijerã mija aꞌᵽe mae,

190
00:12:18,680 --> 00:12:20,560
— kẽrãᵽe mamarĩ.

191
00:12:20,560 --> 00:12:24,200
Suᵽabaatirã aᵽerã bariwãrũbeyurãte,

192
00:12:24,200 --> 00:12:28,680
—Waᵽuru ᵽãimirãkaᵽi mija aꞌᵽe riarijerã,

193
00:12:28,680 --> 00:12:29,560
— kẽrãᵽe.

194
00:12:29,560 --> 00:12:36,520
Suᵽa imarĩ ĩꞌrĩkaoka riririmarĩaja kaꞌiarã yija eyaᵽataraᵽe.

195
00:12:36,520 --> 00:12:38,280
Riarijerã eyatirã,

196
00:12:38,280 --> 00:12:41,760
“Malta wãmeika sime ika jũmurika”,

197
00:12:41,760 --> 00:12:43,680
yija ãrĩwãrũraᵽe mae.

198
00:12:43,680 --> 00:12:47,200
Iꞌsia kaꞌiakarã jia yijare baaraᵽarã.

199
00:12:47,200 --> 00:12:49,360
Okoa jaraᵽaka imarĩ,

200
00:12:49,360 --> 00:12:53,400
jijia simamaka ᵽeka naᵽẽꞌaraᵽe.

201
00:12:53,400 --> 00:12:54,480
Suᵽa baatirã,

202
00:12:54,480 --> 00:12:55,680
“Mija ᵽekajũᵽe”,

203
00:12:55,680 --> 00:12:56,720
yijare narãᵽe.

204
00:12:56,720 --> 00:13:01,160
Torã ᵽeka ᵽõᵽoa Ᵽablore rẽaraᵽe.

205
00:13:01,160 --> 00:13:06,800
Sakisĩaraᵽaka ᵽoto ᵽeka jũꞌrẽika ruꞌriwaꞌri saᵽi ᵽoritirã,

206
00:13:06,800 --> 00:13:09,800
kiᵽitakarã ãñaka kãꞌrĩjĩꞌĩaraᵽe.

207
00:13:09,800 --> 00:13:11,640
Ãñaka kire kukumaka,

208
00:13:11,640 --> 00:13:18,440
iꞌsia kaꞌiakarã natiyiaja ikuᵽaka najaibuꞌaraᵽe:

209
00:13:18,440 --> 00:13:20,480
—Ᵽoꞌimajare jããrimaji kimarijiyu ĩꞌĩ.

210
00:13:20,480 --> 00:13:30,600
Suᵽa imarĩ riaᵽakiakarã kiriribeᵽakãꞌã wejeᵽemakako jiyiᵽuᵽaka moñuko jia ᵽuᵽajoawaꞌri baꞌiaja kibaaika waᵽa kire koriatarũjeyu mae,

211
00:13:30,600 --> 00:13:31,280
— narãᵽe.

212
00:13:31,280 --> 00:13:38,620
Suᵽa narĩkoꞌomakaja Ᵽablo ᵽuri ᵽekaõꞌtoarã ãñaka kiterataraᵽe.

213
00:13:38,620 --> 00:13:41,760
Dakoaoka kire baaberaᵽaka.

214
00:13:41,760 --> 00:13:43,480
Ritaja torã imaraᵽarã ᵽuri,

215
00:13:43,480 --> 00:13:45,580
“Kire saᵽĩᵽirãñu jeꞌe,

216
00:13:45,580 --> 00:13:49,320
suᵽabaatirã ñojimarĩji kiᵽuᵽaririrãñu jeꞌe”,

217
00:13:49,320 --> 00:13:51,640
narĩkoᵽeraᵽe.

218
00:13:51,640 --> 00:13:55,920
Sabeꞌerõꞌõ ñoaka taꞌakoᵽetirã kijĩrĩbeᵽakãꞌã,

219
00:13:55,920 --> 00:13:58,320
aᵽeuᵽaka naᵽuᵽajoaraᵽe ate:

220
00:13:58,320 --> 00:14:05,320
“Majiyiᵽuᵽayeerijayuka wejeᵽemakaki ᵽoꞌimaja ᵽoꞌiaᵽi ñaꞌrĩjãitirã ketayu mae”,

221
00:14:05,320 --> 00:14:06,900
narãᵽe.

222
00:14:06,900 --> 00:14:11,520
Ᵽeka õꞌtoa nabaaraᵽaka taꞌirõꞌõrã simaraᵽe kaꞌia,

223
00:14:11,520 --> 00:14:13,800
jũmurikareka imarã ĩᵽamakirika.

224
00:14:13,800 --> 00:14:16,880
Ᵽublio wãmeiki kimaraᵽe iki ĩᵽi.

225
00:14:16,880 --> 00:14:25,800
Kiwiꞌiarã yijare eꞌetoritirã maekarakarĩmi torã yija imaraᵽaka ᵽoto jimarĩ jia yijare kibaaraᵽe.

226
00:14:25,800 --> 00:14:29,880
Torã yija imaraᵽaka ᵽoto Ᵽublio ᵽaki,

227
00:14:29,880 --> 00:14:31,000
yoyaka,

228
00:14:31,000 --> 00:14:32,600
joᵽirika jĩrãᵽaki.

229
00:14:32,600 --> 00:14:35,160
Kiᵽõꞌirã ĩarĩ Ᵽablore aꞌraᵽe.

230
00:14:35,160 --> 00:14:39,080
Torã eyatirã Tuᵽarãre kijẽñeraᵽe.

231
00:14:39,080 --> 00:14:47,120
Suᵽabaatirã wãmarĩa imaraᵽaki ᵽemarã kiᵽitaka kijaꞌaᵽearaᵽaka ᵽoto kijãjiraᵽe.

232
00:14:47,120 --> 00:14:49,800
Iꞌsuᵽaka kibaamaka ãꞌmitiriwaꞌri,

233
00:14:49,800 --> 00:14:55,520
iꞌsia jũmurikareka aᵽerã wãmarĩa imaraᵽarãre kiᵽõꞌirã etaraᵽe.

234
00:14:55,520 --> 00:14:59,360
Suᵽa imarĩ wãmarĩa nima oꞌraᵽaka nareoka.

235
00:14:59,360 --> 00:15:02,360
Yijare ãꞌmitiriᵽẽairã imarĩ,

236
00:15:02,360 --> 00:15:04,740
jia yijare nabaaraᵽe.

237
00:15:04,740 --> 00:15:11,300
Yija aꞌrirã baaraᵽaka ruᵽu dakoa jariwaꞌririmarĩa yija baꞌawaꞌrirũkia yijare nijiraᵽe.

