1
00:00:05,000 --> 00:00:06,760
Kɨni rakwakwi irə,

2
00:00:06,760 --> 00:00:14,060
nərmama nepwɨn kamharə ihi ia nɨkare nui asori ipaka tɨ kwopun nəha nərmama me səvəi Iesu həməier ikɨn.

3
00:00:14,060 --> 00:00:19,560
Nərmama me nəha hətoni mə nərineiv nɨtətə ouihi kuatia a ramərer ia kwopun nəha.

4
00:00:19,560 --> 00:00:24,620
Irəha həukurən mə Iesu rɨnapkəputə mhə irə irəha nərmama me səvənhi,

5
00:00:24,620 --> 00:00:28,440
mətə nərmama me səvənhi irəha əpa hənəsuə mamhəuvən.

6
00:00:28,440 --> 00:00:32,240
Nɨtətə ouihi me nepwɨn həier ia taon Tiperias,

7
00:00:32,240 --> 00:00:37,200
mhəuvehe ipaka tɨ kwopun nəha Iərɨmənu səkɨtaha rɨməni vivi Kumwesən tɨ bred,

8
00:00:37,200 --> 00:00:38,900
nənə nərmama hani.

9
00:00:38,900 --> 00:00:45,180
Ro iamɨnhi irə nəpɨn nərmama hətoni mə Iesu mɨne nərmama me səvənhi həiwən ia kwopun nəha,

10
00:00:45,180 --> 00:00:47,460
həputə ia nɨtətə ouihi me nəha,

11
00:00:47,460 --> 00:00:48,840
mhəuvən fwe Kapaneam,

12
00:00:48,840 --> 00:00:50,280
mamhətui Iesu.

13
00:00:50,280 --> 00:00:55,220
Iesu in nəveɡɨnien kauvehi nɨmɨruien irə

14
00:00:55,220 --> 00:00:58,780
Nəpɨn irəha hətoni in ia nɨkare nui asori,

15
00:00:58,780 --> 00:01:00,400
həni pen tukwe in mə,

16
00:01:00,400 --> 00:01:01,340
“Iahatən.

17
00:01:01,340 --> 00:01:03,460
Ikɨməuvehe nesən ia kwopun i?”

18
00:01:03,460 --> 00:01:06,000
Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə,

19
00:01:06,000 --> 00:01:08,180
“Kɨmiaha hiamətui iou tɨ nəfe?

20
00:01:08,180 --> 00:01:10,880
Tɨ nəri nə mə hiənətə nɨmtətien me nepwɨn?

21
00:01:10,880 --> 00:01:11,860
Rekəm!

22
00:01:11,860 --> 00:01:19,440
Mətə iakani nɨpərhienien tukumiaha i mə kɨmiaha hiamətui iou tɨ nəri nə mə hiənani bred tɨpwɨmiaha rəsisi.

23
00:01:19,440 --> 00:01:28,220
Tihəpwəh nəmwurien mə tihəuvehi nəveɡɨnien sə ramərɨr mətə tihəmwur mə tihəuvehi nəveɡɨnien sə raməmak rerɨn mauvei pehe nɨmɨruien rerɨn.

24
00:01:28,220 --> 00:01:31,460
Nəveɡɨnien nəha Iəməti Iərmama truvei pehe m kɨmiaha.

25
00:01:31,460 --> 00:01:36,540
Iəməti Iərmama in nəha Tata Kumwesən rɨnəmri pen raka mak səvənhi irə.”

26
00:01:36,540 --> 00:01:39,580
Mɨreɡi irəha həni pen tukwe in mə,

27
00:01:39,580 --> 00:01:41,880
“Kɨmaha tahaməkeikei mhəfo irə,

28
00:01:41,880 --> 00:01:44,480
mho narimnari me nəha Kumwesən rokeikei?”

29
00:01:44,480 --> 00:01:47,040
Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə,

30
00:01:47,040 --> 00:01:49,500
“In i nəri Kumwesən rokeikei.

31
00:01:49,500 --> 00:01:53,520
Kɨmiaha tihəni nɨpərhienien ia iəmə sə in rɨnərhi pehe i.”

32
00:01:53,520 --> 00:01:56,240
Mɨreɡi irəha həni pen tukwe in mə,

33
00:01:56,240 --> 00:02:00,280
“Ro iamɨnhi irə tiko nəfe nɨmtətien pwəh kɨmaha iahətoni,

34
00:02:00,280 --> 00:02:01,600
nənə mhəni nɨpərhienien ia niram?

35
00:02:01,600 --> 00:02:03,300
Nəfe nari tiko?

36
00:02:03,300 --> 00:02:08,840
Kaha kupwən me səkɨtaha hənani nəveɡɨnien nəha mana fwe kwopun akwesakwes ikɨn.

37
00:02:08,840 --> 00:02:13,820
Nəɡkiariien riti kɨmərai pen ia Nəkukuə Ikinan ramɨni iamɨnhi irə mə,

38
00:02:13,820 --> 00:02:18,040
‘In ruvei pen mɨnraha nəveɡɨnien sə ruku pen ia neiai mə tuhani.’ ”

39
00:02:18,040 --> 00:02:20,580
Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə,

40
00:02:20,580 --> 00:02:22,780
“Iakani nɨpərhienien tukumiaha i.

41
00:02:22,780 --> 00:02:27,100
Rɨpko mhə Moses ruvei pehe m kɨmiaha nəveɡɨnien sə ruku pen ia neiai,

42
00:02:27,100 --> 00:02:31,800
mətə Tata səiou rauvei pehe m kɨmiaha nəveɡɨnien pərhien sə ruku pen ia neiai.

43
00:02:31,800 --> 00:02:37,320
Nəveɡɨnien i Kumwesən rauvei pehe m kɨmiaha in i iəmə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe.

44
00:02:37,320 --> 00:02:40,740
In rauvei pehe nɨmɨruien m nərmama ia tɨprənə i.”

45
00:02:40,740 --> 00:02:43,600
Mɨreɡi irəha həni pen tukwe in mə,

46
00:02:43,600 --> 00:02:44,900
“Iəmə asori.

47
00:02:44,900 --> 00:02:48,640
Tikuvei pehe nəveɡɨnien nəha m kɨmaha ia nəpɨn me.”

48
00:02:48,640 --> 00:02:51,600
Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə,

49
00:02:51,600 --> 00:02:54,580
“Iou nəveɡɨnien sə kauvehi nɨmɨruien irə.

50
00:02:54,580 --> 00:02:57,940
Iərmama sə rauvehe tukw iou nukumhə trɨpkahi mhə in,

51
00:02:57,940 --> 00:03:03,260
nənə iərmama sə rani nɨpərhienien ia nirak trɨpkəkwakwa mhə mwi ia nəpɨn riti.

52
00:03:03,260 --> 00:03:07,560
Mətə iakuvəni pehe raka tukumiaha i mə kɨmiaha hiənətə raka iou,

53
00:03:07,560 --> 00:03:09,880
mətə hiəpkɨni mhə nɨpərhienien ia nirak.

54
00:03:09,880 --> 00:03:15,080
Nərmama me pam səməme Tata Kumwesən rauvei pehe miou tuhəuvehe tukw iou.

55
00:03:15,080 --> 00:03:20,440
Nənə iərmama sə ruvehe tukw iou tapkəkoui irapw mhə in ia nəpɨn riti.

56
00:03:20,440 --> 00:03:28,700
Iakani iamɨnhi irə tɨ nəri nə mə iou iapkukrutə mhə ia neiai meiwaiu pehe mə tako narimnari me sə iou əpa iakokeikei,

57
00:03:28,700 --> 00:03:35,720
mətə iakukrutə ia neiai meiwaiu pehe mə tako narimnari me Iəmə sə rɨnərhi pehe iou rokeikei.

58
00:03:35,720 --> 00:03:39,840
Nənə in i nəri Iəmə sə rɨnərhi pehe iou rokeikei.

59
00:03:39,840 --> 00:03:45,460
Nərmama me pam səməme in ruvei pehe miou takəpwəh nətə wauien ia nirəha riti,

60
00:03:45,460 --> 00:03:49,840
mətə ia nəpɨn sampam tako irəha pam hətui mwi ia nemhəien.

61
00:03:49,840 --> 00:03:53,700
Nɨpərhienien nəri i in i Tata səiou rokeikei.

62
00:03:53,700 --> 00:03:56,000
Nərmama me pam səməme hətə Tɨni,

63
00:03:56,000 --> 00:03:57,860
mhəni nɨpərhienien irə,

64
00:03:57,860 --> 00:03:59,820
tuhəuvehi nɨmɨruien rerɨn.

65
00:03:59,820 --> 00:04:03,560
Ia nəpɨn sampam tako irəha hətui mwi ia nemhəien.”

66
00:04:03,560 --> 00:04:07,360
Mɨreɡi nəkur Isrel kamhəɡkiari afafa mɨnraha me,

67
00:04:07,360 --> 00:04:11,860
mamhəni ərəha Iesu tɨ nəri nə mə in rəɡkiari mɨni iamɨnhi irə mə,

68
00:04:11,860 --> 00:04:15,240
“Iou nəveɡɨnien sə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe.”

69
00:04:15,240 --> 00:04:16,900
Irəha həni mə,

70
00:04:16,900 --> 00:04:19,860
“Rosi Iesu əpa nəha tɨni Josef uə?

71
00:04:19,860 --> 00:04:22,820
Kɨtaha səukurən tata mɨne mama səvənhi.

72
00:04:22,820 --> 00:04:28,940
Ro iamɨnhi irə rəfo in ramɨni təkwtəkwuni mɨnuə ‘Iou iakɨməukruutə ia neiai meiwaiu pehe?’ ”

73
00:04:28,940 --> 00:04:31,600
Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə,

74
00:04:31,600 --> 00:04:34,980
“Tihəpwəh nəɡkiari afafaien m kɨmiaha me iamɨnhi irə.

75
00:04:34,980 --> 00:04:38,240
Iərmama riti riwən ko ruvehe atukw tukw iou,

76
00:04:38,240 --> 00:04:43,500
mətə Tata Kumwesən sə rɨnərhi pehe iou traməkeikei mɨvi in ruvehe tukw iou,

77
00:04:43,500 --> 00:04:47,280
nənə ia nəpɨn sampam tako in rətui mwi ia nemhəien.

78
00:04:47,280 --> 00:04:50,900
Kɨmərai pen ia nəkukuə me səvəi profet kupwən me mə,

79
00:04:50,900 --> 00:04:53,840
‘Irəha pam nə Kumwesən trahatən irəha.’

80
00:04:53,840 --> 00:05:00,880
Ro iamɨnhi irə nərmama me səməme kamhətərɨɡ ia Tata Kumwesən mamhəuvehi nukurənien tuhəuvehe tukw iou.

81
00:05:00,880 --> 00:05:07,400
Nəɡkiariien nəha nɨpwran rɨpko mhə mə iərmama riti rɨnətə raka Tata Kumwesən,

82
00:05:07,400 --> 00:05:08,240
rekəm.

83
00:05:08,240 --> 00:05:10,820
Iərmama əpa sə ruku pen ia Kumwesən,

84
00:05:10,820 --> 00:05:13,080
in nə rɨnətə Tata Kumwesən.

85
00:05:13,080 --> 00:05:15,540
Iakani nɨpərhienien tukumiaha i.

86
00:05:15,540 --> 00:05:20,580
Iərmama sə rani nɨpərhienien ia nirak nɨmɨruien rerɨn rɨnarə raka irə.

87
00:05:20,580 --> 00:05:23,520
Iou nəveɡɨnien kauvehi nɨmɨruien irə.

88
00:05:23,520 --> 00:05:28,580
Kaha me səkɨmiaha hənani nəveɡɨnien nəha mana fwe ia kwopun akwesakwes ikɨn,

89
00:05:28,580 --> 00:05:30,240
nənə mhemhə.

90
00:05:30,240 --> 00:05:36,420
In i nəveɡɨnien sə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe mə iərmama ko rəni nənə məpwəh nemhəien.

91
00:05:36,420 --> 00:05:40,680
Iou nəveɡɨnien sə ramɨru rukrutə ia neiai meiwaiu pehe.

92
00:05:40,680 --> 00:05:45,640
Trɨni mɨnuə iərmama riti rəni nəveɡɨnien i in trɨmɨru rerɨn.

93
00:05:45,640 --> 00:05:51,780
Nənə nəveɡɨnien sə takuvei pen mə nərmama ia tɨprənə i tuhəuvehi nɨmɨruien in i nɨpwrak.”

94
00:05:51,780 --> 00:05:53,900
Iesu rɨni nəɡkiariien nəha,

95
00:05:53,900 --> 00:05:56,800
nənə nəkur Isrel me hənaməvisə mɨnraha me,

96
00:05:56,800 --> 00:05:57,620
mhəni mə,

97
00:05:57,620 --> 00:06:00,960
“Iəmə nəha trəfo muvei pehe nɨpwran m kɨtaha sani?”

98
00:06:00,960 --> 00:06:03,600
Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə,

99
00:06:03,600 --> 00:06:05,940
“Iakani nɨpərhienien tukumiaha i.

100
00:06:05,940 --> 00:06:09,360
Kɨmiaha tihaməkeikei mhani nɨpwrai Iəməti Iərmama,

101
00:06:09,360 --> 00:06:10,620
mhənɨmwi nɨten.

102
00:06:10,620 --> 00:06:12,200
Mə kɨmiaha hiəpwəh,

103
00:06:12,200 --> 00:06:14,120
nɨmɨruien riwən ia kɨmiaha.

104
00:06:14,120 --> 00:06:17,400
Iərmama sə raməni nɨpwrak mamənɨmwi nɨtek,

105
00:06:17,400 --> 00:06:19,840
nɨmɨruien rerɨn rɨnarə raka irə,

106
00:06:19,840 --> 00:06:23,740
nənə ia nəpɨn sampam iou tako in rətui mwi ia nemhəien.

107
00:06:23,740 --> 00:06:30,840
Iakani iamɨnhi irə tɨ nəri nə mə nɨpwrak in nəveɡɨnien pərhien mɨne nɨtek in nənɨmwien pərhien.

108
00:06:30,840 --> 00:06:32,900
Iərmama sə raməni nɨpwrak,

109
00:06:32,900 --> 00:06:34,240
mamənɨmwi nɨtek,

110
00:06:34,240 --> 00:06:37,620
rəpwit əknekɨn ia nirak iakəpwit əknekɨn irə.

111
00:06:37,620 --> 00:06:41,400
Tata Kumwesən sə rɨnərhi pehe iou iakuvehe in ramɨru.

112
00:06:41,400 --> 00:06:44,120
Iou iakauvehi nɨmɨruien ruku pen irə.

113
00:06:44,120 --> 00:06:51,680
Ia noien nəha rəmwhen a mwi iərmama sə kəkwməni in ia nɨpwrak mɨne nɨtek truvehi nɨmɨruien ruku pen ia nirak.

114
00:06:51,680 --> 00:06:55,160
In i nəveɡɨnien sə rukrutə ia neiai meiwaiu pehe.

115
00:06:55,160 --> 00:06:57,920
Ropə ia mana nəha kaha kupwən me hənani,

116
00:06:57,920 --> 00:06:58,680
mhemhə.

117
00:06:58,680 --> 00:07:02,720
Iərmama sə raməni nəveɡɨnien i trɨmɨru rerɨn.”

118
00:07:02,720 --> 00:07:10,520
Iesu rɨni nəɡkiariien me nəha ia nəkwai nimwəfwaki səvəi nəkur Isrel nəpɨn ramahatən nərmama me fwe Kapaneam.

119
00:07:10,520 --> 00:07:15,360
Nərmama həpɨk həpwəh Iesu mhavən kɨrkɨri

120
00:07:15,360 --> 00:07:20,120
Nərmama kamhəkurirə ia Iesu həpɨk həreɡi nəɡkiariien nəha həni mə,

121
00:07:20,120 --> 00:07:22,700
“Nəɡkiariien nəha rɨskai.

122
00:07:22,700 --> 00:07:24,600
Sin ko rətərɨɡ irə?”

123
00:07:24,600 --> 00:07:31,580
Mətə Iesu ruvəukurən atukw raka ia rerɨn mə nərmama me səvənhi rerɨnraha rɨpkaɡien mhə tɨ nəɡkiariien nəha,

124
00:07:31,580 --> 00:07:34,080
kamhəsiwənəsiwən tukwe.

125
00:07:34,080 --> 00:07:36,940
Ro pen in rɨni pen tɨ nirəha i mə,

126
00:07:36,940 --> 00:07:37,960
“Rəfo?

127
00:07:37,960 --> 00:07:42,000
Rosi nəɡkiariien i ro kɨmiaha hiəmwei ia nahatətəien səkɨmiaha?

128
00:07:42,000 --> 00:07:44,560
Mə nəɡkiariien nəha rɨskai tukumiaha,

129
00:07:44,560 --> 00:07:50,400
tihəfətərɨɡ irə mə hiətoni Iəməti Iərmama rutə mwi ia kwopun rɨnamarə ikɨn kupwən?

130
00:07:50,400 --> 00:07:53,520
Nənɨmwɨn Ikinan əpa rauvei pehe nɨmɨruien.

131
00:07:53,520 --> 00:07:56,480
Nɨpwrai iərmama ko rɨpko mhə nəri nəha.

132
00:07:56,480 --> 00:08:01,700
Nəɡkiariien me i iakɨməni pehe tukumiaha i ho nənɨmwɨn mhəuvei pehe nɨmɨruien.

133
00:08:01,700 --> 00:08:05,400
Mətə kɨmiaha nepwɨn hiəpkɨni mhə nɨpərhienien ia nirak.”

134
00:08:05,400 --> 00:08:18,280
(Iesu rɨni ianhi tɨ nəri nə mə ruvəukurən raka fwe kupwən nɨsɨmə nəha ia nirəha tuhəpwəh nɨniien nɨpərhienien irə mɨne sin nəha truvei pen in ia rəɡi nərmama səməme haməmwəki in.)

135
00:08:18,280 --> 00:08:20,680
Nənə Iesu rarə mɨni mwi mə,

136
00:08:20,680 --> 00:08:23,920
“Kɨmiaha nepwɨn hiəpkɨni mhə nɨpərhienien ia nirak.

137
00:08:23,920 --> 00:08:33,000
Ro pen iakɨməni pehe tukumiaha i mə iərmama riti riwən ko ruvehe atukw tukw iou trɨni mɨnuə Tata Kumwesən rɨpkəseni mhə in.”

138
00:08:33,000 --> 00:08:37,800
Nəpɨn Iesu rɨni pam nəɡkiariien nəha nərmama me səvənhi həpɨk həpwəh in mhərərɨɡ,

139
00:08:37,800 --> 00:08:40,940
mhəpwəh mwi nukurirəien in.

140
00:08:40,940 --> 00:08:44,860
Ro pen Iesu rɨni pen tɨ səvənhi nərmama me twelef mə,

141
00:08:44,860 --> 00:08:47,740
“Kɨmiaha mwi hiokeikei mə tihəpwəh iou mamhəuvən?”

142
00:08:47,740 --> 00:08:50,740
Mɨreɡi Saemon Pita rɨni pen tukwe in mə,

143
00:08:50,740 --> 00:08:51,960
“Iərɨmənu.

144
00:08:51,960 --> 00:08:53,940
Kɨmaha tihəuvən tɨ sin?

145
00:08:53,940 --> 00:08:58,000
Ik əpa ikauvehi nəɡkiariien sə rauvei pehe nɨmɨruien rerɨn.

146
00:08:58,000 --> 00:09:01,360
Kɨmaha iahəuvəuvehe raka mhəni nɨpərhienien ia niram,

147
00:09:01,360 --> 00:09:05,500
mhəuvəukurən raka mə ik nə Iəmə Ikinan səvəi Kumwesən.”

148
00:09:05,500 --> 00:09:08,220
Mɨreɡi Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə,

149
00:09:08,220 --> 00:09:10,800
“Kɨmiaha i twelef nərmama me səiou,

150
00:09:10,800 --> 00:09:12,900
iakɨnərpwi rəɡɨk ia kɨmiaha,

151
00:09:12,900 --> 00:09:15,880
mətə kɨmiaha riti in iəremhə.”

152
00:09:15,880 --> 00:09:19,140
In raməɡkiari ia Jutas tɨni Saemon Iskariot,

153
00:09:19,140 --> 00:09:27,580
tɨ nəri nə mə Jutas riti ia twelef nərmama səvəi Iesu truvei pen Iesu ia reɡi nərmama səməme haməmwəki in.