﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:09,880
Ntons yaji epon tuj jun luwar Jetzemani tbꞌi.

2
00:00:09,880 --> 00:00:10,720
Aj kypon tzi,

3
00:00:10,720 --> 00:00:12,880
te Jesus oxik tqꞌumaꞌ kye txnaqꞌatz ikxjani:

4
00:00:12,880 --> 00:00:19,440
«Peꞌeqet witꞌlet tzani bꞌix wetz ma kyinxik xnaqꞌtzon tukyꞌi Ntat txini.»

5
00:00:19,440 --> 00:00:22,360
Ntons exik tin tukyꞌiꞌl te Xhpeꞌy,

6
00:00:22,360 --> 00:00:23,240
Jacobo,

7
00:00:23,240 --> 00:00:24,760
Waꞌnch.

8
00:00:24,760 --> 00:00:28,920
Yaji otzaj jun nim xobꞌalj tiꞌj bꞌix oxik tanim tuj bꞌis.

9
00:00:28,920 --> 00:00:30,960
Oxik tqꞌumaꞌ kyetz ikxjani:

10
00:00:30,960 --> 00:00:33,960
«Wetz nnaꞌoꞌ maꞌtx xik wanim tuj bꞌis,

11
00:00:33,960 --> 00:00:35,200
per jun bꞌis bꞌan jwert,

12
00:00:35,200 --> 00:00:38,120
nnaꞌoꞌ iktzaꞌ chꞌinky nkamik.

13
00:00:38,120 --> 00:00:42,720
Peꞌekajten waq tzani bꞌix se eten waq list.»

14
00:00:42,720 --> 00:00:49,840
Yaji te Jesus owel laqꞌchet chꞌin kyiꞌj bꞌix oqet mejlet bꞌix oqet tsiꞌ twitz twitz txꞌoꞌtxꞌ.

15
00:00:49,840 --> 00:00:56,720
Yaji oxik tqaniꞌ te Qtata Dios tzan kꞌon-wit tkyꞌik tiꞌj te xhchoꞌnal aj chꞌinky tuq tok ten.

16
00:00:56,720 --> 00:00:59,160
Oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

17
00:00:59,160 --> 00:01:00,040
«Ntat,

18
00:01:00,040 --> 00:01:01,640
Ntat,

19
00:01:01,640 --> 00:01:03,960
yatz bꞌaꞌn tzan tbꞌantik kyaqil awitzaꞌ,

20
00:01:03,960 --> 00:01:12,920
astilji oxeꞌl nqaniꞌ chꞌin awukyꞌiꞌl tzan wel akoloꞌ tzan tel laqꞌchet te nyaꞌtx galan aj okyꞌel wiꞌjni.

21
00:01:12,920 --> 00:01:14,560
Per mejor kꞌon,

22
00:01:14,560 --> 00:01:18,800
tzan tpaj wetz ngan tzan tkyꞌik wiꞌj aꞌox iktzaꞌ yatz agan.»

23
00:01:18,800 --> 00:01:20,600
Yaji tetz omeltzꞌjik,

24
00:01:20,600 --> 00:01:25,000
opon aj jaꞌ tuq akyeqet te Xhpeꞌy tukyꞌi Jacobo bꞌix Waꞌnch,

25
00:01:25,000 --> 00:01:26,920
bꞌix kyetz nkyewitan tuq.

26
00:01:26,920 --> 00:01:30,280
Oxik tkꞌasuꞌ te Xhpeꞌy bꞌix oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

27
00:01:30,280 --> 00:01:31,760
«Simon,

28
00:01:31,760 --> 00:01:32,760
nchwitan.

29
00:01:32,760 --> 00:01:34,040
¿Tiꞌtzun,

30
00:01:34,040 --> 00:01:36,880
kꞌontiꞌl ma bꞌantik tzan aten list cha jun rat?

31
00:01:36,880 --> 00:01:38,000
Peꞌeten waq list,

32
00:01:38,000 --> 00:01:41,280
bꞌix peꞌexnaqꞌtzan waq tzan kꞌon eqet tzꞌaqik.

33
00:01:41,280 --> 00:01:44,320
Etetz tuj etanim egan tzan ekꞌulun te galan,

34
00:01:44,320 --> 00:01:48,680
yatzun tukyꞌi te echiꞌjel nyaꞌtx jwert aꞌix [tzan ekꞌulun ikxji].»

35
00:01:48,680 --> 00:01:54,560
Yaji tetz oxik junkyꞌelky xnaqꞌtzon tukyꞌi Stat iktzaꞌx tbꞌay-el.

36
00:01:54,560 --> 00:02:06,040
Yaji opon junkyꞌelky kyukyꞌi kye txnaqꞌatz bꞌix kyetz nkyewitan tuq junkyꞌelky tzan tpaj ojetq tuq tzaj noj watl kyiꞌj bꞌix kꞌontiꞌl okyipaj tzan kyten itzꞌoj.

37
00:02:06,040 --> 00:02:10,440
Te tbꞌaqꞌ kywitz bꞌan kyaqchapun tuq tzan watl bꞌix aj kxik tkꞌasuꞌ,

38
00:02:10,440 --> 00:02:15,640
kyetz kꞌontiꞌl tidiꞌ otzaj kanet tuj kyanim tzan taj ktzaqꞌbꞌeꞌ.

39
00:02:15,640 --> 00:02:17,720
Yaji tetz opon junkyꞌelky,

40
00:02:17,720 --> 00:02:19,360
toxmajjiꞌn-el,

41
00:02:19,360 --> 00:02:20,960
oxik tqꞌumaꞌ kyetz ikxjani:

42
00:02:20,960 --> 00:02:21,760
«¿Tiꞌtzun,

43
00:02:21,760 --> 00:02:24,360
tzunx nkxwitan bꞌix tzunx nkxꞌojlan?

44
00:02:24,360 --> 00:02:25,760
Kabal nini.

45
00:02:25,760 --> 00:02:31,840
Maꞌtx pon or bꞌix [wetz] te Ichan Aj Tkꞌwaꞌal Dios [aꞌin] okyinxeꞌl qꞌapoꞌ tuj kyqꞌabꞌ kye aj joyol choj.

46
00:02:31,840 --> 00:02:34,800
¡Sekꞌ ejaw waꞌlet!

47
00:02:34,800 --> 00:02:35,160
¡Qwaꞌq!

48
00:02:35,160 --> 00:02:38,120
Intxik eteꞌeꞌ tzul te aj oxeꞌl qꞌapon wetz.»

49
00:02:38,120 --> 00:02:41,080
Man tuq nyolin Jesus kyukyꞌiꞌl,

50
00:02:41,080 --> 00:02:42,920
tpon te Judas Iskaryot,

51
00:02:42,920 --> 00:02:45,040
jun aj kye kykabꞌlajujil tuq.

52
00:02:45,040 --> 00:02:51,000
Ajuneꞌ tuq tukyꞌiꞌl jun bꞌuchꞌuj xjal eqꞌiꞌ kymachit kansbꞌil tukyꞌi kytortol.

53
00:02:51,000 --> 00:03:01,200
Kyetz cha lajomeꞌ tzan kye pal aj nim kyajwalil bꞌix kye xnaqꞌtzal Kawbꞌil kyukyꞌi kye kywitzaleꞌ aj nim kyajwalil kxol tijajil Israel.

54
00:03:01,200 --> 00:03:05,840
Komo te Juds ojetq tuq qet tkawlaꞌ kyukyꞌi kye xjal ikxjani:

55
00:03:05,840 --> 00:03:10,560
“Aj wetz owokel nlimaꞌ iktzaꞌ bꞌan qukyꞌiꞌl qibꞌ,

56
00:03:10,560 --> 00:03:11,760
atzunji.

57
00:03:11,760 --> 00:03:15,240
Ojawel etzyuꞌ bꞌix oxeꞌl etin kyebꞌaꞌ.”

58
00:03:15,240 --> 00:03:20,000
Ntons owok laqꞌchet naj tiꞌj Jesus bꞌix oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

59
00:03:20,000 --> 00:03:20,000
«Xnaqꞌtzon,

60
00:03:20,000 --> 00:03:20,080
Xnaqꞌtzon.»

61
00:03:20,080 --> 00:03:27,760
Yaji owok tlimaꞌ iktzaꞌ bꞌan kyukyꞌiꞌl kyibꞌ.

62
00:03:27,760 --> 00:03:31,520
Yaji kye xjal nkyexik naj tzyul te Jesus bꞌix oxik kyin.

63
00:03:31,520 --> 00:03:41,640
Ntons jun txnaqꞌatz te Jesus ojatz tin tmachit aj kansbꞌil tuj tjay bꞌix owel xtxꞌemuꞌ jun txkyin jun tmos te twitzaleꞌ pal.

64
00:03:41,640 --> 00:03:44,600
Yaji te Jesus oxik tqꞌumaꞌ kye xjal ikxjani:

65
00:03:44,600 --> 00:03:50,080
«¿Tistil ma kxtzaj tzyul wetz tukyꞌi emachit aj eqꞌojbꞌil bꞌix tukyꞌi etortol?

66
00:03:50,080 --> 00:03:52,440
¿Aꞌin petzun wetz jun eleqꞌ?

67
00:03:52,440 --> 00:03:59,880
Wetz nkyinxnaqꞌtzan tuq bꞌajqꞌij kye xjal tuj te Nin Jay Nabꞌil Qtata Dios bꞌix aꞌilji kꞌontiꞌl injaw etzyuꞌ.

68
00:03:59,880 --> 00:04:04,120
Per te ntzani nkyꞌik wiꞌj iktzaꞌx tzꞌibꞌankaj tuj Tuꞌjal Dios.»

69
00:04:04,120 --> 00:04:10,320
Ntons yaji kyaqil kye txnaqꞌatz okaj kykolaꞌ bꞌix ebꞌajꞌoqik.

70
00:04:10,320 --> 00:04:10,760
Ntons,

71
00:04:10,760 --> 00:04:13,840
atqet tuq jun kuꞌxon aj lapik tuq tiꞌj Jesus,

72
00:04:13,840 --> 00:04:17,680
bꞌix te tqꞌanaq cha sukuꞌ tuq jun nim xqꞌapj tiꞌj.

73
00:04:17,680 --> 00:04:21,040
Ax tetz ojaw tzyuꞌ tzan kye xjal

74
00:04:21,040 --> 00:04:23,480
per owel chꞌoqan te nim xqꞌap tiꞌj,

75
00:04:23,480 --> 00:04:24,840
bꞌix sqit owoqik.

76
00:04:24,840 --> 00:04:29,720
Yaji oxik kyin te Jesus twitz te twitzaleꞌ pal,

77
00:04:29,720 --> 00:04:42,200
bꞌix tzi owok kchimoꞌ kyibꞌ kkyaqil kye txqꞌanky pal aj nim kyajwalil kyukyꞌi kyaqil kye kywitzaleꞌ aj nim kyajwalil kxol kye tijajil Israel kyukyꞌi kyaqil kye xnaqꞌtzal Kawbꞌil.

78
00:04:42,200 --> 00:04:56,000
Yatzun te Xhpeꞌy oxik lapet laqꞌchik kyiꞌj bꞌix owox lapet kyiꞌj tzijay tuj tjay te twitzaleꞌ pal bꞌix oqet witꞌlet qꞌexnel qꞌaqꞌ kyukyꞌi kye mulon aj ateꞌox tzi.

79
00:04:56,000 --> 00:05:03,680
Ntons kye pal aj nim kyajwalil kyukyꞌi kyaqil kye kywitzaleꞌ aj nim kyajwalil kxol kye tijajil Israel,

80
00:05:03,680 --> 00:05:06,400
kyetz kygan tuq tzan tkamik te Jesus,

81
00:05:06,400 --> 00:05:12,200
astilji nkyjoyoꞌ tuq jun abꞌl aj otqꞌumaꞌtz tidiꞌ tuq til.

82
00:05:12,200 --> 00:05:15,360
Per nijunwt abꞌl owoknoj kyitzaꞌ.

83
00:05:15,360 --> 00:05:24,400
Kyꞌilaꞌj tuq njaw kynikꞌoꞌ tidiꞌ tuq til per nyaꞌtx parej tuq nxik kyqꞌumaꞌ.

84
00:05:24,400 --> 00:05:28,000
Yaji junjun kxol ojaw kynikꞌoꞌ ikxjani:

85
00:05:28,000 --> 00:05:28,760
«Qetza owok qchaꞌoꞌna,

86
00:05:28,760 --> 00:05:29,280
aj txik tyoliꞌ,

87
00:05:29,280 --> 00:05:36,800
“Wetz oqtel nxituꞌ ja Nin Jay Nabꞌil Qtata Dios aj kykꞌulbꞌen xjal,

88
00:05:36,800 --> 00:05:39,000
bꞌix tuj toxiꞌn qꞌij tqetlen nxituꞌ,

89
00:05:39,000 --> 00:05:43,400
ojawel nkꞌuluꞌ junkyꞌel aj nyaꞌtx kykꞌulbꞌen xjal.”»

90
00:05:43,400 --> 00:05:48,280
Per ax ni tiꞌj te ntzani nyaꞌtx tuq parej te aj nxik kyqꞌumaꞌ.

91
00:05:48,280 --> 00:05:55,440
Ntons ojaw waꞌlet te twitzaleꞌ pal bꞌix oxik tqꞌumaꞌ tetz te Jesus ikxjani:

92
00:05:55,440 --> 00:05:57,200
«¿Tistil kꞌontiꞌl ntzaj atzaqꞌbꞌeꞌ?

93
00:05:57,200 --> 00:05:59,360
¿Tidiꞌ awil aj ntzaj kyqꞌumaꞌni?»

94
00:05:59,360 --> 00:06:03,720
Per te Jesus kꞌontiꞌl tidiꞌ tuq ntqꞌumaꞌ chꞌinwt.

95
00:06:03,720 --> 00:06:05,960
Yaji oxik xhchaꞌoꞌ junkyꞌel te pal:

96
00:06:05,960 --> 00:06:11,440
«¿Bꞌanꞌax peꞌ aꞌich yatz te Koloyon Aj Qꞌumankaj Oqtxiꞌ?

97
00:06:11,440 --> 00:06:15,400
¿Bꞌanꞌax peꞌ aꞌich te Tkꞌwaꞌal Qtata Dios aj ntzaj qnaꞌoꞌ?»

98
00:06:15,400 --> 00:06:17,800
Ntons te Jesus oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

99
00:06:17,800 --> 00:06:19,160
«Aꞌin,

100
00:06:19,160 --> 00:06:20,400
bꞌix jun qꞌij,

101
00:06:20,400 --> 00:06:22,200
[wetz] te Ichan Aj Tkꞌwaꞌal Dios [aꞌin],

102
00:06:22,200 --> 00:06:29,240
okyinꞌokel eten witꞌlikin tuj kaꞌj tuj tbꞌanqꞌabꞌ Qtata Dios aj at mas nim tajwalil kywitz kyaqil.

103
00:06:29,240 --> 00:06:33,520
Ax okyinxeꞌl eten tuj muj chaꞌoj wul junkyꞌelky tzani twitz txꞌoꞌtxꞌ.»

104
00:06:33,520 --> 00:06:36,840
Yaji te twitzaleꞌ pal toklen xhchaꞌoꞌ ikxji,

105
00:06:36,840 --> 00:06:42,120
tetz owel tlaquꞌ tqꞌanaq tiꞌjx [tzan tqꞌoj tiꞌj tyol Jesus.]

106
00:06:42,120 --> 00:06:43,360
Bꞌix oxik tqꞌumaꞌ:

107
00:06:43,360 --> 00:06:47,840
«¿Tistil owokel qchaꞌoꞌ mas xjal qꞌumal mas til?

108
00:06:47,840 --> 00:06:51,360
[¡Kabal aꞌox tzan tpaj aj tyol nini!]

109
00:06:51,360 --> 00:06:57,000
Etetz maꞌtx tzꞌok echaꞌoꞌ tyol titzaꞌ nxmayin tiꞌj Qtata Dios.

110
00:06:57,000 --> 00:06:58,640
¿Titzaꞌ etetz tuj enabꞌl?

111
00:06:58,640 --> 00:07:00,960
¿Titzaꞌ oteyon qitzaꞌ?»

112
00:07:00,960 --> 00:07:05,040
Yaji kkyaqil oxik kyqꞌumaꞌ tzan tqet kanslet te Jesus.

113
00:07:05,040 --> 00:07:15,440
Yaji junjun ebꞌajꞌaqꞌik tzan tok ktzubꞌaꞌ tiꞌj bꞌix owok ktxayiꞌ twitz bꞌix owok kybꞌujuꞌ bꞌix oxik kyqꞌumaꞌ ikxjani:

114
00:07:15,440 --> 00:07:16,920
«Qa ochkanoyon tiꞌj,

115
00:07:16,920 --> 00:07:19,520
¿abꞌl ma tzꞌok bꞌujun yatz?»

116
00:07:19,520 --> 00:07:20,760
Yaji,

117
00:07:20,760 --> 00:07:26,360
[oxik qꞌapoꞌ tuj kyqꞌabꞌ] kye mulon bꞌix kyetz owok kypoqꞌchaꞌ.

118
00:07:26,360 --> 00:07:27,640
Bwen,

119
00:07:27,640 --> 00:07:34,240
yatzun te Xhpeꞌy atqet tuq tzijay tjaqꞌ bꞌix opon jun tkryad te twitzaleꞌ pal.

120
00:07:34,240 --> 00:07:41,760
Oxik teꞌeꞌ tetz te Xhpeꞌy nqꞌexnen tuq qꞌaqꞌ bꞌix owox teꞌeꞌ tuj twitz bꞌix oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

121
00:07:41,760 --> 00:07:45,920
«Yatz aꞌich jun aj tukyꞌiꞌl Jesus aj Nasaret.»

122
00:07:45,920 --> 00:07:48,320
Per te Xhpeꞌy oqet tewaꞌ,

123
00:07:48,320 --> 00:07:49,960
oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

124
00:07:49,960 --> 00:07:52,040
«Kꞌontiꞌl wotzqiꞌ bꞌix jeꞌky tidiꞌ-alo nꞌayoliꞌ.»

125
00:07:52,040 --> 00:07:56,800
Yaji te Xhpeꞌy owel laqꞌchet,

126
00:07:56,800 --> 00:07:59,120
owex stziꞌ lamel.

127
00:07:59,120 --> 00:08:02,200
Aj orji ojaw oqꞌ jun toꞌk.

128
00:08:02,200 --> 00:08:08,680
Yatzunji te kryad oxik teꞌeꞌ junkyꞌelky bꞌix oxik tqꞌumaꞌ kye aj nkyeqꞌexnen tuq tzi,

129
00:08:08,680 --> 00:08:11,160
oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

130
00:08:11,160 --> 00:08:14,760
«Aj xjal nini tetz jun tukyꞌiꞌl Jesus.»

131
00:08:14,760 --> 00:08:18,960
Per te Xhpeꞌy oqet tewaꞌ junkyꞌelky.

132
00:08:18,960 --> 00:08:19,760
Ntons chꞌintkyqnajji,

133
00:08:19,760 --> 00:08:24,080
kye xjal aj akyeqet tuq qaynin tzi oxik kyqꞌumaꞌ te Xhpeꞌy ikxjani:

134
00:08:24,080 --> 00:08:32,800
«Bꞌanꞌax yatz aꞌich jun tukyꞌiꞌl Jesus tzan tpaj yatz aꞌich aj Galiley iktzaꞌ kye aj tukyꞌiꞌl Jesus.»

135
00:08:32,800 --> 00:08:43,160
Yatzun te Xhpeꞌy otqꞌumaj tzan tok ten twitz xhchoꞌnal qa nyaꞌtx bꞌanꞌax tuq aj ojetq xik tqꞌumaꞌ bꞌix oxik tsiꞌ tjurament bꞌanꞌax kyaqil aj ojetq xik tqꞌumaꞌ,

136
00:08:43,160 --> 00:08:44,800
oxik tqꞌumaꞌ ikxjani:

137
00:08:44,800 --> 00:08:46,080
«¡Jeꞌky!

138
00:08:46,080 --> 00:08:50,320
Wetz kꞌontiꞌl wotzqiꞌ aj xjal aj nꞌeqꞌumaꞌ etetzni.

139
00:08:50,320 --> 00:08:52,040
¡Jeꞌky abꞌl-alo!»

140
00:08:52,040 --> 00:08:59,040
Aꞌilnajji otzaj oqꞌ junkyꞌelky te toꞌk bꞌix te Xhpeꞌy otzaj tnaꞌoꞌ aj otqꞌumaj te Jesus tetz.

141
00:08:59,040 --> 00:09:02,280
Komo atx maꞌin tuq txiklen qꞌumaꞌ tetz tzan Jesus,

142
00:09:02,280 --> 00:09:04,840
“Minaꞌ tjaw oqꞌ te toꞌk tkaꞌmjjiꞌn-el,

143
00:09:04,840 --> 00:09:08,560
yatz ojetq kyinqet awewaꞌ oxmaj.”

144
00:09:08,560 --> 00:09:10,880
Ntons te Xhpeꞌy aj stzaj tnaꞌoꞌ ntzani,

145
00:09:10,880 --> 00:09:14,400
owokten oqꞌel.

