﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:29,940
Ja cꞌa tok sakari quemol quiꞌ canojel ja jefe quixin sacerdote chi rchomarsaxic nak nqueban tre ja Jesús e cachbil ja principaliꞌ xin tinamit e cachbil chakajaꞌ ja maestro ja netijon quixin ja winak tre ja ley xin Dios in canojel ja juleꞌ chic kꞌetol tak tzij quixin ja tinamit Israel.

2
00:00:29,940 --> 00:00:32,140
Quebaqꞌuel ja Jesús,

3
00:00:32,140 --> 00:00:33,380
quecꞌamel,

4
00:00:33,380 --> 00:00:38,220
xequijachaꞌ pa rukꞌaꞌ ja Pilato ja gobernador.

5
00:00:38,220 --> 00:00:43,060
Ja Pilato tok paꞌl chic ja Jesús chwach arjaꞌ xcꞌaxaj tre:

6
00:00:43,060 --> 00:00:46,940
—¿La atat ja rat rey quixin ja tinamit Israel?

7
00:00:46,940 --> 00:00:47,740
neꞌ tre.

8
00:00:47,740 --> 00:00:50,260
—Queriꞌ nacꞌa caniꞌ nabij leꞌ,

9
00:00:50,260 --> 00:00:52,660
neꞌxi rmal ja Jesús.

10
00:00:52,660 --> 00:01:00,340
Ja cꞌa jefe quixin sacerdote qꞌuiy rwach ja ril ja Jesús quemaj rbixic tre ja Pilato.

11
00:01:00,340 --> 00:01:04,780
Cꞌacꞌariꞌ ja Pilato xcꞌaxaj chic tre ja Jesús:

12
00:01:04,780 --> 00:01:07,620
—¿La matacꞌulbaꞌ ja nbix chawe leꞌ?

13
00:01:07,620 --> 00:01:10,700
Congana takaꞌan juleꞌ awil nquibij chawe,

14
00:01:10,700 --> 00:01:11,660
neꞌ chic tre.

15
00:01:11,660 --> 00:01:15,500
Pro ja Jesús nixtacꞌa cꞌo ta jun tzij xbij,

16
00:01:15,500 --> 00:01:17,700
ni ma xcꞌulbaꞌ ta wiꞌ.

17
00:01:17,700 --> 00:01:22,900
Ja cꞌa Pilato congana junwiꞌ xutzꞌat ja queriꞌ xuban.

18
00:01:22,900 --> 00:01:39,460
Ja cꞌa Pilato ni cꞌamonnak wiꞌ tre chi ni cꞌo wiꞌ jun preso nsokpij pa tak nmakꞌij pascua pro nuyaꞌ lugar tre ja tinamit chi ejeꞌeꞌ necꞌutuni nak chi presoꞌil ja nsokpixel.

19
00:01:39,460 --> 00:01:41,220
Ecꞌo cꞌa juleꞌ preso,

20
00:01:41,220 --> 00:01:49,100
ejeꞌeꞌ eꞌocnak pa cheꞌ rumac ja xeyictaj trij ja gobierno in ecꞌo juleꞌ winak equicamsan.

21
00:01:49,100 --> 00:01:53,780
Cꞌo cꞌa jun chique ja preso rbinaꞌan Barrabás.

22
00:01:53,780 --> 00:02:00,260
Cꞌacꞌariꞌ xeꞌekaji ja winak ruqꞌuin ja Pilato in quewaꞌ quibij tre riꞌ:

23
00:02:00,260 --> 00:02:05,820
—Tasokpij jun preso como niquirwariꞌ abanonto chake pa tak nmakꞌij pascua,

24
00:02:05,820 --> 00:02:06,460
xecheꞌ tre.

25
00:02:06,460 --> 00:02:07,860
—¿Nak newajoꞌ,

26
00:02:07,860 --> 00:02:12,380
la cꞌol egana chi nsokpijel ja rey ewxin ja rix aj Israel?

27
00:02:12,380 --> 00:02:15,100
neꞌe ja Pilato chique.

28
00:02:15,100 --> 00:02:31,060
Queriꞌ xbij chique como arjaꞌ bien rotak chi ja jefe quixin sacerdote congana quiakirnak canma trij ja Jesús in xa rmal ja raquiakarem tok quijachon pa rukꞌaꞌ.

29
00:02:31,060 --> 00:02:43,500
Pro ja jefe quixin sacerdote ejeꞌeꞌ xa xequeyoj ja winak in quibij chique chi nquicꞌutuj ja Barrabás chi nsokpixel in ma ja ta ja Jesús.

30
00:02:43,500 --> 00:02:47,900
Ja cꞌa Pilato arjaꞌ xbij chic jutij chique:

31
00:02:47,900 --> 00:02:57,460
—Ja wi queriꞌ newajoꞌ ¿nak cꞌa nban tre nechꞌob ixix ja rachi ja rey ewxin ja rix aj Israel nixcheꞌ tre?

32
00:02:57,460 --> 00:02:59,620
neꞌe ja Pilato chique.

33
00:02:59,620 --> 00:03:02,500
Ejeꞌeꞌ quemaj chic jutij rakic quechiꞌ:

34
00:03:02,500 --> 00:03:11,340
—Tacamsaj chwach cruz,

35
00:03:11,340 --> 00:03:12,100
xecheꞌ tre.

36
00:03:12,100 --> 00:03:13,260
—¿Nak cꞌa tre,

37
00:03:13,260 --> 00:03:14,660
nak cꞌa ritzelal rbanon?

38
00:03:14,660 --> 00:03:16,340
neꞌ chic ja Pilato chique.

39
00:03:16,340 --> 00:03:20,380
Pro ja rejeꞌeꞌ más chi na quemaj rakic quechiꞌ:

40
00:03:20,380 --> 00:03:27,820
—Tacamsaj chwach cruz,

41
00:03:27,820 --> 00:03:30,440
xecheꞌ chic jutij tre.

42
00:03:30,440 --> 00:03:39,580
Ja cꞌa Pilato como arjaꞌ matirajoꞌ chi neyojtaj más ja winak rmalariꞌ tok xuyaꞌ quigana,

43
00:03:39,580 --> 00:03:44,500
xsokpijel ja Barrabás in xuyaꞌ orden chi nrapaxi ja Jesús.

44
00:03:44,500 --> 00:03:52,500
Ja cꞌa tok raptaji xujach pa quekꞌaꞌ ja necꞌamoꞌel rxin chi necamsax chwach cruz.

45
00:03:52,500 --> 00:04:04,740
Cꞌacꞌariꞌ ja soldado ejeꞌeꞌ quecꞌamel ja Jesús chwa jay ja bar nqꞌuejeꞌ wiꞌ ja gobernador in xequemol canojel ja juleꞌ chic cach tak soldado.

46
00:04:04,740 --> 00:04:08,940
Cꞌo jun tziak morada quecoj tre in quichomij jun corona,

47
00:04:08,940 --> 00:04:12,820
qꞌuix quecoj in quecoj pa rwiꞌ.

48
00:04:12,820 --> 00:04:20,220
Cꞌacꞌariꞌ quemaj rbanic saludar ja caniꞌ nba̱n saludar jun rey pro xa nquiyokꞌbej rxin:

49
00:04:20,220 --> 00:04:26,060
—Atat at rey quixin ja tinamit Israel,

50
00:04:26,060 --> 00:04:27,180
xecheꞌ tre.

51
00:04:27,180 --> 00:04:31,540
Cꞌo jun aj quesoc rij tak rwiꞌ tre in quichubaj.

52
00:04:31,540 --> 00:04:39,820
Cꞌacꞌariꞌ xexuqueꞌ chwach caniꞌ rukꞌij nqueyaꞌ pro xa yokꞌbal rxin ja nqueban.

53
00:04:39,820 --> 00:04:50,300
Ja tok tzuri yokꞌonem cumal cꞌacꞌariꞌ quejal ja tziak morada tre in quecoj chic tre ja ni rtziak wiꞌ arjaꞌ.

54
00:04:50,300 --> 00:04:53,580
Cꞌacꞌariꞌ quecꞌamel chi nequiripaꞌ chwach cruz.

55
00:04:53,580 --> 00:04:57,060
Ja tok xebe cꞌo jun achi quewil,

56
00:04:57,060 --> 00:04:58,780
Simón rubiꞌ,

57
00:04:58,780 --> 00:05:10,500
arjaꞌ cꞌa melojto pa tak kꞌayis in triꞌ kꞌax wiꞌ ja bar ecꞌo wiꞌ in puersa queban tre chi nrijkajel ja cruz rxin ja Jesús.

58
00:05:10,500 --> 00:05:15,380
Ja Simón arjaꞌ aj Cirene in ecꞌo caꞌiꞌ rcꞌajol,

59
00:05:15,380 --> 00:05:20,780
jun rbinaꞌan Alejandro in jun rbinaꞌan Rufo.

60
00:05:20,780 --> 00:05:22,140
Cꞌacꞌariꞌ xebe,

61
00:05:22,140 --> 00:05:27,900
quecꞌamel ja Jesús pa jun lugar rbinaꞌan Gólgota.

62
00:05:27,900 --> 00:05:31,620
Gólgota tibij tzij lugar xin rwiꞌ camnak.

63
00:05:31,620 --> 00:05:38,420
Ja tok xeꞌekaj chipan ja lugar Gólgota quitzujuj vino tre chi nutij.

64
00:05:38,420 --> 00:05:44,980
Ja vino cꞌoli mirra yujun ruqꞌuin pro ja Jesús ma xucꞌam ta chique.

65
00:05:44,980 --> 00:05:50,340
Ja cꞌa tok riptaj cumal chwach cruz quemaj rbanic suerte trij ja rtziak.

66
00:05:50,340 --> 00:05:57,220
Queriꞌ queban utzcꞌa chi nquetzꞌat nak chi tziakil xtiquecꞌam chiquijujunal.

67
00:05:57,220 --> 00:06:02,220
Ja hora ja querip wiꞌ chwach cruz a las nueve xin akꞌabil.

68
00:06:02,220 --> 00:06:06,140
Ja Jesús tzꞌibaxi ja ril ja nbix tre,

69
00:06:06,140 --> 00:06:09,860
quewaꞌ rbanic ja ril nbixi riꞌ:

70
00:06:09,860 --> 00:06:15,140
—Jawaꞌ rachi riꞌ arjaꞌ rey quixin ja tinamit Israel,

71
00:06:15,140 --> 00:06:16,500
neꞌxi.

72
00:06:16,500 --> 00:06:20,500
In ecꞌo cꞌa caꞌiꞌ alakꞌomaꞌ xeri̱p chwach cruz chakajaꞌ,

73
00:06:20,500 --> 00:06:24,420
jun pa riquikꞌaꞌ ja Jesús in jun pa rxcon.

74
00:06:24,420 --> 00:06:31,300
Triꞌ cꞌa bantaj wiꞌ cumplir ja tzꞌibtal can ojer chipan ja rtzobal Dios tre ja Cristo,

75
00:06:31,300 --> 00:06:32,620
quewaꞌ nbij riꞌ:

76
00:06:32,620 --> 00:06:38,820
—Arjaꞌ queriꞌ nba̱n na tre ja caniꞌ nba̱n chique ja ritzel tak winak,

77
00:06:38,820 --> 00:06:39,460
neꞌe.

78
00:06:39,460 --> 00:06:47,860
Ja cꞌa winak ja nekꞌaxi ja tok nquetzꞌat ja Jesús xa nquitzebej xa nqueyokꞌ in quewaꞌ nquibij tre riꞌ:

79
00:06:47,860 --> 00:06:54,180
—Atat xatbini chi nayoj ja templo in xa oxiꞌ kꞌij nrajoꞌ chi nayic chi wiꞌ jutij,

80
00:06:54,180 --> 00:06:56,700
camic tatoꞌoꞌ cꞌa awiꞌ ayon,

81
00:06:56,700 --> 00:07:00,020
catkajpi cꞌa chwach ja cruz,

82
00:07:00,020 --> 00:07:01,500
necheꞌ tre.

83
00:07:01,500 --> 00:07:11,660
In ja jefe quixin sacerdote ejeꞌeꞌ xa nqueyokꞌ chakajaꞌ e cachbil ja maestro ja netijon quixin ja winak tre ja ley xin Dios:

84
00:07:11,660 --> 00:07:17,060
—Arjaꞌ Toꞌonel quixin winak neꞌxi,

85
00:07:17,060 --> 00:07:22,180
pro ja camic xnaꞌ maticowini nutoꞌ riꞌ arjaꞌ.

86
00:07:22,180 --> 00:07:29,940
Ja wi katzij chi arjaꞌ ja Cristo ja Rey kaxin ja rok aj Israel tikajto cꞌa camic chwach ja cruz.

87
00:07:29,940 --> 00:07:35,040
Ja wi xtikatzꞌat chi xtikajto nyukeꞌ cꞌa kacꞌuꞌx ariꞌ ruqꞌuin,

88
00:07:35,040 --> 00:07:35,140
necheꞌe.

89
00:07:35,140 --> 00:07:40,500
In queriꞌ queban ja xeri̱p chwach cruz pa rxquin ja Jesús,

90
00:07:40,500 --> 00:07:43,200
ejeꞌeꞌ queyokꞌ chakajaꞌ.

91
00:07:43,200 --> 00:07:48,860
Ja pa ncꞌajkꞌij cꞌo jun nimlaj kꞌekuꞌm xoqui nojel rwachꞌulew,

92
00:07:48,860 --> 00:07:53,160
cꞌa a las tres xin takakꞌij sakar chic jutij.

93
00:07:53,160 --> 00:07:59,260
Ja cꞌa Jesús tok xuban a las tres xin takakꞌij arjaꞌ congana xurak ruchiꞌ,

94
00:07:59,260 --> 00:08:08,360
quewaꞌ xbij riꞌ:

95
00:08:08,360 --> 00:08:18,500
—Eloi,

96
00:08:18,500 --> 00:08:34,420
Eloi ¿lama sabactani?

97
00:08:34,420 --> 00:08:36,420
neꞌe.

98
00:08:36,420 --> 00:08:40,540
Jariꞌ tzij xbij quewaꞌ nbij riꞌ:

99
00:08:40,540 --> 00:08:41,380
—Nataꞌ Dios,

100
00:08:41,380 --> 00:08:44,540
nataꞌ Dios ¿nak tre tok inayaꞌon can?

101
00:08:44,540 --> 00:08:45,340
neꞌe.

102
00:08:45,340 --> 00:08:49,140
Ecꞌo cꞌa juleꞌ chique ja winak ja recꞌo triꞌ,

103
00:08:49,140 --> 00:08:54,020
ejeꞌeꞌ tok quicꞌaxaj ja xbij quewaꞌ quibij riꞌ:

104
00:08:54,020 --> 00:08:57,500
—Jalaꞌ rachi leꞌ camnak profeta Elías ja nsiqꞌuij,

105
00:08:57,500 --> 00:08:57,940
xecheꞌe.

106
00:08:57,940 --> 00:09:02,220
Cꞌo cꞌa jun chique xercꞌamlaꞌto jun esponja,

107
00:09:02,220 --> 00:09:04,900
xchꞌakbaꞌ tre juleꞌ vinagre,

108
00:09:04,900 --> 00:09:09,580
xuxim chutzaꞌm jun aj in xuyaꞌ nojoj tre ja Jesús chi nutij in xbij:

109
00:09:09,580 --> 00:09:11,500
—Chꞌenchilaꞌ,

110
00:09:11,500 --> 00:09:17,500
katzꞌataꞌ na cꞌa ja wi xtipeti ja rElías chi nurkajsaj chwach cruz,

111
00:09:17,500 --> 00:09:18,860
neꞌe.

112
00:09:18,860 --> 00:09:26,020
Ja cꞌa Jesús arjaꞌ xurak chic jutij ruchiꞌ in ni cam kaj.

113
00:09:26,020 --> 00:09:35,940
In chaka jalal tok raktaji ja manta ja tasben rpan ja nimlaj templo xin Dios ja bar cꞌo wiꞌ ja santilaj lugar,

114
00:09:35,940 --> 00:09:38,020
chaka caꞌiꞌ xuban.

115
00:09:38,020 --> 00:09:38,780
Raktaji,

116
00:09:38,780 --> 00:09:39,820
xelto chicaj,

117
00:09:39,820 --> 00:09:41,220
kajto cꞌa pa tokꞌulew.

118
00:09:41,220 --> 00:09:49,940
Cꞌo cꞌa jun capitán paꞌl chwach ja Jesús arjaꞌ tok xutzꞌat nak xuban ja tok cam kaj quewaꞌ xbij riꞌ:

119
00:09:49,940 --> 00:09:54,100
—Jalaꞌ rachi leꞌ ni katzij wiꞌ chi Ralcꞌwal Dios,

120
00:09:54,100 --> 00:09:54,700
neꞌe.

121
00:09:54,700 --> 00:10:00,700
Ecꞌo cꞌa juleꞌ ixokiꞌ ja recꞌo triꞌ chakajaꞌ nquetzuꞌ pon ja nbantaji.

122
00:10:00,700 --> 00:10:05,180
Jun chique ja rixokiꞌ María Magdalena,

123
00:10:05,180 --> 00:10:08,660
in jun chic María ja recꞌo caꞌiꞌ ral,

124
00:10:08,660 --> 00:10:12,540
jun José in jun chic Jacobo ja chꞌip neꞌxi.

125
00:10:12,540 --> 00:10:16,620
In jun chic chique ja rixokiꞌ Salomé.

126
00:10:16,620 --> 00:10:27,940
Jawaꞌ rixokiꞌ riꞌ tok qꞌuejeꞌe ja Jesús pa Galilea ejeꞌeꞌ nij etran wiꞌ trij in quetoꞌ chipan nak ja cꞌo rjawaxic tre.

127
00:10:27,940 --> 00:10:34,140
In cꞌa ecꞌo na más ja rixokiꞌ ja xetreꞌel trij ja Jesús ja tok be pa Jerusalén.

128
00:10:34,140 --> 00:10:39,940
Cꞌo cꞌa jun achi José rubiꞌ aj Arimatea,

129
00:10:39,940 --> 00:10:52,220
arjaꞌ nim rukꞌij chipan ja kꞌetbaltzij quixin ja tinamit Israel in chakajaꞌ nojel rucꞌuꞌx rayben ja kꞌij ja tok xtoqui ja gobierno xin Dios.

130
00:10:52,220 --> 00:11:10,980
Ja cꞌa José como xuban hora in como jariꞌ kꞌij ja nchomix wiꞌ nakun rxin ja nmakꞌij in cꞌuluto pispra rxin ja xulaꞌnbal kꞌij chakajaꞌ chewiꞌ tok be ruqꞌuin ja Pilato xercꞌutuj tre ja cuerpo rxin ja Jesús,

131
00:11:10,980 --> 00:11:13,100
arjaꞌ ma xbej ta riꞌ.

132
00:11:13,100 --> 00:11:20,900
Ja cꞌa Pilato tok xcꞌaxaj chi camnak chic ja Jesús arjaꞌ quewaꞌ xbij kaj pa ranma riꞌ:

133
00:11:20,900 --> 00:11:24,180
—¿Nak moda cꞌariꞌ tok camnak chic?

134
00:11:24,180 --> 00:11:25,140
neꞌ kaj.

135
00:11:25,140 --> 00:11:27,500
In xsiqꞌuij pon ja capitán,

136
00:11:27,500 --> 00:11:32,060
xcꞌaxaj tre wi ni katzij wiꞌ chi camnak chic ja Jesús.

137
00:11:32,060 --> 00:11:42,020
Ja cꞌa tok bix tre rmal ja capitán chi ni katzij wiꞌ chi cami cꞌacꞌariꞌ xuyaꞌ orden chi njachi ja cuerpo tre ja José.

138
00:11:42,020 --> 00:11:45,380
Cꞌacꞌariꞌ ja José xulokꞌ jun tziak,

139
00:11:45,380 --> 00:11:53,380
be xerkajsaj ja cuerpo rxin ja Jesús chwach cruz in xubar pa jun utzlaj tziak.

140
00:11:53,380 --> 00:12:03,260
Ja cꞌa tok bartaj rmal xeryaꞌaꞌ chipan jun panteón ja cꞌoton chwach jun portales in xtzꞌapij ruchiꞌ tre jun nimlaj abaj.

141
00:12:03,260 --> 00:12:18,460
Ja cꞌa María Magdalena rachbil ja jun chic María ja ruteꞌ José ejeꞌeꞌ ecꞌo triꞌ in nquetzuꞌ pon ja bar qꞌuejeꞌ can wiꞌ ja cuerpo rxin ja Jesús.

142
00:12:18,460 --> 00:12:38,940
Ja cꞌa tok xocꞌowi ja xulaꞌnbal kꞌij ja María Magdalena rachbil ja jun chic María ja ruteꞌ Jacobo rachbil chakajaꞌ ja Salomé ejeꞌeꞌ quelokꞌ juleꞌ akꞌom ja quiꞌ rxulaꞌ utzcꞌa chi nebe nequiyaꞌaꞌ trij ja cuerpo rxin ja Jesús.

143
00:12:38,940 --> 00:12:44,620
Ja cꞌa xin domingo pa rsakaric xebe ja bar cꞌo wiꞌ ja panteón,

144
00:12:44,620 --> 00:12:48,620
kas nelto kꞌij ja tok xeꞌekaj chipan ja lugar:

145
00:12:48,620 --> 00:12:57,940
—¿Nak la cꞌa xtilasani ja rabaj ja tzꞌapben ruchiꞌ ja panteón utzcꞌa chi nokcowini nokoc chipan?

146
00:12:57,940 --> 00:13:00,900
necheꞌe chibil tak quiꞌ.

147
00:13:00,900 --> 00:13:05,060
Pro ja tok quetzꞌat pon lasan chic ja rabaj,

148
00:13:05,060 --> 00:13:09,860
bien xecowini quetzꞌat como ja rabaj congana nim.

149
00:13:09,860 --> 00:13:14,540
Ja cꞌa tok xeꞌococ chipan ja panteón cꞌo jun alaꞌ quetzꞌat,

150
00:13:14,540 --> 00:13:16,700
pa quiquikꞌaꞌ tzꞌubul wiꞌ,

151
00:13:16,700 --> 00:13:19,340
cꞌo jun nimlaj tziak sak rcojon.

152
00:13:19,340 --> 00:13:22,020
Ejeꞌeꞌ congana quixbej quiꞌ rmal.

153
00:13:22,020 --> 00:13:24,100
Pro ja cꞌa ángel xbij chique:

154
00:13:24,100 --> 00:13:27,220
—Ma texbej ta ewiꞌ.

155
00:13:27,220 --> 00:13:31,300
Anin wotak chi Jesús ja raj Nazaret ja nixtajini necanoj,

156
00:13:31,300 --> 00:13:34,220
ja camsax chwach cruz.

157
00:13:34,220 --> 00:13:36,940
Pro arjaꞌ cꞌastaj waꞌan rwach ariꞌ,

158
00:13:36,940 --> 00:13:38,380
ma waweꞌ chi ta cꞌo wiꞌ.

159
00:13:38,380 --> 00:13:39,700
Quixajoꞌ,

160
00:13:39,700 --> 00:13:43,180
tetzꞌataꞌ mpeꞌ ja lugar ja bar qꞌuejeꞌ wiꞌ ja rcuerpo.

161
00:13:43,180 --> 00:13:45,100
Pro ja camic jix,

162
00:13:45,100 --> 00:13:49,940
jebij tre ja Pedro in chique ja juleꞌ chic discípulo chi:

163
00:13:49,940 --> 00:13:52,540
—Ja Jesús arjaꞌ nnabeyaj chewach,

164
00:13:52,540 --> 00:13:58,220
nbe pa Galilea in triꞌ netzꞌataꞌ wiꞌ ja caniꞌ bin can chewe rmal.

165
00:13:58,220 --> 00:14:00,980
Queriꞌ tebij chique,

166
00:14:00,980 --> 00:14:02,300
neꞌe ja ángel.

