﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:11,460
˻Kanu-kinia˼ Yesusi kinia yu lombili andoli yema kinia kolea ‘Gesemani’ nilina puringi.

2
00:00:11,460 --> 00:00:14,960
Akuna puringi kinia yuni onondo nimbale:

3
00:00:14,960 --> 00:00:19,540
“Na Pulu Yemo kinia ungu ni-pukuru kene ono ya molaa.”

4
00:00:19,540 --> 00:00:20,840
nirimu.

5
00:00:20,840 --> 00:00:29,480
Aku nimbale Pita keme Jemisi keme Jono keme lipa memba pumbale ˻‘Na seko kinjingí ulumu paa nondopa wendo ombá sekemo.’

6
00:00:29,480 --> 00:00:36,460
nimba pilipale˼ yu yuyu kondo kolopa konopu kiri panjipa kamelena mindili sepili molorumu.

7
00:00:36,460 --> 00:00:38,720
Yuni onondo nimbale:

8
00:00:38,720 --> 00:00:44,860
“Nanga konopuna umbuna paa awili se sepomomonga na kolombo none sekemo.

9
00:00:44,860 --> 00:00:46,780
Ono uru naa peko,

10
00:00:46,780 --> 00:00:48,580
ya kanoko kondoko molaa.”

11
00:00:48,580 --> 00:00:49,460
nirimu.

12
00:00:49,460 --> 00:01:00,720
Aku nimbale yu yuyu kanga-kolte anju pumba komorongo langopa tamalu pepale yu-kinia nondopa wendo ombá mele ‘Wendo naa omu liemu paa peanga.’

13
00:01:00,720 --> 00:01:04,520
nimba Pulu Yemo-kinia ˻ungu-iku topa˼ mawa sepa nimbale:

14
00:01:04,520 --> 00:01:06,040
“Nanga Tata,

15
00:01:06,040 --> 00:01:12,600
nuni uluma pali manda seleno kene na mindili noli no-mingina no nombómo ‘Naa nambo.’

16
00:01:12,600 --> 00:01:13,580
nieni.

17
00:01:13,580 --> 00:01:18,200
Aku-sipa na-kolo ‘Nane sepole nanu konopu simbú.’

18
00:01:18,200 --> 00:01:20,420
konopu lekero mele naa sambo.

19
00:01:20,420 --> 00:01:24,260
Nuni kanoko peanga piliení ulumu mindi sambo.”

20
00:01:24,260 --> 00:01:24,980
nirimu.

21
00:01:24,980 --> 00:01:34,160
Aku nimbale kelepa yunga lombili andoli ye yopoko moloringina yando omba ono uru peringi kanopale Pitando nimbale:

22
00:01:34,160 --> 00:01:35,680
“Saimono,

23
00:01:35,680 --> 00:01:37,960
nu uru penu lémo.

24
00:01:37,960 --> 00:01:44,500
Nu uru naa peko ena kanga-kolte manda we kanoko kondoko naa molenaye?

25
00:01:44,500 --> 00:01:50,240
‘˻Kurumanga nokoli Setenene˼ olio kondi tomba kinia sepo kinjimulú kene.’

26
00:01:50,240 --> 00:01:56,000
ninguli ˻uru naa peko˼ Pulu Yemo kinia ungu ningu kanoko kondoko molayo.

27
00:01:56,000 --> 00:01:58,360
Sika ‘sepo kondamili.’

28
00:01:58,360 --> 00:02:04,880
nimbu konopumane pilielemolo-na-kolo semolondo kangimu siye sepa tondolo naa pulimú.”

29
00:02:04,880 --> 00:02:05,640
nirimu.

30
00:02:05,640 --> 00:02:13,860
Aku sipa nimbale yu kelepa anju pumba u Pulu Yemo kinia ungu nimba mawa serimu mele kelepa nirimu.

31
00:02:13,860 --> 00:02:20,240
Kelepa yando orumu kinia ono uru paa orumu-kulu kelko uru peringi kanorumu.

32
00:02:20,240 --> 00:02:26,880
Onone uru peringimunga pipili kolkole yundu ningí mele naa pilieringi.

33
00:02:26,880 --> 00:02:35,100
˻Kelepa˼ wale yopoko-sipamonga ˻anju pumba Pulu Yemo kinia ungu nimbá pumba˼ kelepa yando omba yuni onondo nimbale:

34
00:02:35,100 --> 00:02:39,060
“Nambi semu-na we uru peko múlu pilku molemeleye?

35
00:02:39,060 --> 00:02:40,940
Manda peame!

36
00:02:40,940 --> 00:02:49,880
Mania Omba Mana-Ye Au Lierimu Yemo ˻tonge˼ ulu-pulu-kiri selemele yema liku singí enamo wendo ombá sekemo.

37
00:02:49,880 --> 00:02:52,500
Ola gilku pamili wame!

38
00:02:52,500 --> 00:02:55,640
Na lipa anju simba yemo okomo kanaa!”

39
00:02:55,640 --> 00:02:56,940
nirimu.

40
00:02:56,940 --> 00:03:05,640
Yesusini ˻kolea Gesemani yu lombili andolimando˼ aku nimba molopili yu lombili andoli rurepo akumanga ye Judasi orumu.

41
00:03:05,640 --> 00:03:09,520
Pulu Yemo popo tondoringi ye awilima kinia,

42
00:03:09,520 --> 00:03:13,800
Pulu Yemonga ungu-manemanga puluma pilku mane siringi yema kinia,

43
00:03:13,800 --> 00:03:15,560
Juda yombomanga tapu-yema kinia,

44
00:03:15,560 --> 00:03:17,920
kanu yemane liku mundoringi ye awisili,

45
00:03:17,920 --> 00:03:23,520
yombo toli lu-pultama kinia kopema kinia mengo Judasi kinia oringi.

46
00:03:23,520 --> 00:03:33,580
U Yesusi molorumuna naa wangi Yesusi Juda ye awilima lipa simba nimba panjerimu ye ˻Judasini˼ ono Yesusi yu ipulieli manda kanonge mele nimba sipa nimbale:

47
00:03:33,580 --> 00:03:37,560
“Nane ye se kanopo kangulumbu akumu Yesusi.

48
00:03:37,560 --> 00:03:40,460
Yu ambolko ka siku mengo pangi.”

49
00:03:40,460 --> 00:03:41,560
nirimu.

50
00:03:41,560 --> 00:03:47,160
˻Aku yema˼ oringi kinia ˻Judasi˼ yu Yesusi molorumuna sumbi sipa ombale “Rapai,

51
00:03:47,160 --> 00:03:49,200
nu akuna gilienu lémo.”

52
00:03:49,200 --> 00:03:51,320
nimba omba yu kangulorumu.

53
00:03:51,320 --> 00:03:55,240
Aku serimu kinia kanokole Yesusi liku ka siringi.

54
00:03:55,240 --> 00:04:07,400
Aku seringi kinia kanopale ˻Yesusi-kinia˼ nondoko gilieringi ye senga lu koyamo kulu topa wendo lipa Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamonga kendemande-ye se yunga komu se topa laka lenderimu,

55
00:04:07,400 --> 00:04:09,240
aku komumu wendo orumu.

56
00:04:09,240 --> 00:04:13,720
Kanu-kinia Yesusini ˻yu ka singí oringi˼ yemando nimbale:

57
00:04:13,720 --> 00:04:16,200
“Na ‘yombo topo wa noli yere molio.’

58
00:04:16,200 --> 00:04:22,180
konopu lekole na ka singíndu yombo toli lu-pultama kinia kopema mengo okomeleye?

59
00:04:22,180 --> 00:04:34,680
Ulka-tembele ˻kerepuluna we-yomboma maku toko molemele˼ koleana alieli ono pea molemolo kinia ungu-mane sipu molio kinia na liku ka naa silimili kanumu.

60
00:04:34,680 --> 00:04:44,360
Aku-sipa na-kolo ˻Pulu Yemonga˼ bokuna toringi molemo mele kamu wendo ombámonga onone senge sekemele uluma wendo okomo.”

61
00:04:44,360 --> 00:04:45,200
nirimu.

62
00:04:45,200 --> 00:04:48,640
Kanu-kinia yu lombili andolima pali ˻‘Olio pea ka singínje.’

63
00:04:48,640 --> 00:04:52,560
ningu pilkuli˼ yu munduku kelko ono talopa leko puringi.

64
00:04:52,560 --> 00:04:57,080
Kango ye se mulu-maminia selu mindi pakopa Yesusi lombili andorumu.

65
00:04:57,080 --> 00:05:00,760
Kanu kangomo ˻Yesusi ka siringi yemane˼ amboloringi kinia

66
00:05:00,760 --> 00:05:03,440
yunga mulu-maminiamo ˻mindi˼ ambolko molangi,

67
00:05:03,440 --> 00:05:06,560
mélse naa panjipa we-we talopa lepa purumu.

68
00:05:06,560 --> 00:05:14,080
Kanu-kinia Yesusi ˻ka sikuli˼ Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamo molorumuna mengo puringi.

69
00:05:14,080 --> 00:05:16,920
Pulu Yemo popo tondoringi ye awilima kinia,

70
00:05:16,920 --> 00:05:19,000
Juda yombomanga tapu-yema kinia,

71
00:05:19,000 --> 00:05:22,660
˻Pulu Yemonga˼ ungu-manemanga puluma pilku mane siringi yema kinia,

72
00:05:22,660 --> 00:05:25,520
onone pali ˻‘Yesusi kote sendepo piliamili.’

73
00:05:25,520 --> 00:05:28,560
ningu˼ akuna ongo maku toringi.

74
00:05:28,560 --> 00:05:32,600
Yesusi ˻mengo puringi˼ kinia Pita lombili akilepa taka lepa pumba,

75
00:05:32,600 --> 00:05:36,240
Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamonga ulkana,

76
00:05:36,240 --> 00:05:37,560
ulka gilipa makapu serimu,

77
00:05:37,560 --> 00:05:42,960
awi-suku-singina yombo maku toringi kolea we lierimuna paa sukundu pumba,

78
00:05:42,960 --> 00:05:46,980
˻Yesusi nokoko moloringi˼ ele-yema kinia sepe pilipa molorumu.

79
00:05:46,980 --> 00:05:50,020
Pulu Yemo popo tondoringi ye awilima kinia,

80
00:05:50,020 --> 00:05:52,240
Juda yombomanga kanjollo yema pali kinia,

81
00:05:52,240 --> 00:05:59,560
akumane Yesusi yu toko kondongendo ungu se sepa kinjerimu ungu se ‘Yombo sene ‘yu i-sipa i-sipa sepa kinjerimu.’

82
00:05:59,560 --> 00:05:59,920
nipili.’

83
00:05:59,920 --> 00:06:03,920
ningu yombo se kororingi-na-kolo yombo se naa kanoko liltingi.

84
00:06:03,920 --> 00:06:09,480
Yombo awisilini ongo ungu mare kolo toko “I-sipa i-sipa sepa kinjerimu.”

85
00:06:09,480 --> 00:06:13,160
niringi-na-kolo ononga unguma seluna naa purumu.

86
00:06:13,160 --> 00:06:19,000
Kanu-kinia ye marene yu sepa kinjerimu mele ola gilku kolo toko ninguli:

87
00:06:19,000 --> 00:06:21,840
“I yemo i-sipa nirimu pilierimulu:

88
00:06:21,840 --> 00:06:25,520
“I ˻Pulu Yemo popo toko kalolemolo˼ ulka-tembelemo,

89
00:06:25,520 --> 00:06:37,240
mana-yemane takoringimu nane topo sikisipuli mana-yemane manda naa takonge ulka se wale yopoko omba pupili kolali sepo takombo.”

90
00:06:37,240 --> 00:06:38,180
nirimu.

91
00:06:38,180 --> 00:06:41,800
˻Yuni aku nirimumunga ‘Yu Pulu Yemo mele molio.’

92
00:06:41,800 --> 00:06:45,200
konopu lepale aku nirimumu nimba kinjerimunje˼.”

93
00:06:45,200 --> 00:06:46,580
niringi.

94
00:06:46,580 --> 00:06:49,140
Ono kepe laye-kolte lupa lupa niringi,

95
00:06:49,140 --> 00:06:52,080
ononga unguma seluna naala purumu.

96
00:06:52,080 --> 00:07:00,460
Aku niringi pilipale Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamo ono maku toringina ola gilipa Yesusi mangilipa nimbale:

97
00:07:00,460 --> 00:07:02,760
“Ungu se pundu toko naa nikinuye?

98
00:07:02,760 --> 00:07:07,720
Nu seko kinjerinu mele nikimilimu nambolka ulumu seko kinjerinumundu nikimiliye?”

99
00:07:07,720 --> 00:07:08,620
nirimu.

100
00:07:08,620 --> 00:07:10,720
Aku-sipa na-kolo Yesusi ungu se pundu topa naa nimba we gilierimu.

101
00:07:10,720 --> 00:07:20,240
Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamone yu kelepa mangilipa pilipa nimbale:

102
00:07:20,240 --> 00:07:24,120
“Pulu Yemone olio ‘Nokopa kondomba ye se lipu mundumbu.’

103
00:07:24,120 --> 00:07:28,960
u nimba taltorumu ye nokoli Karasimu sika nu molo móloye?

104
00:07:28,960 --> 00:07:34,480
Kape Nimbu Imbi Ambolopo Paka Tondolemolomonga Malo nu molo móloye?”

105
00:07:34,480 --> 00:07:35,400
nirimu.

106
00:07:35,400 --> 00:07:36,760
Yesusini nimbale:

107
00:07:36,760 --> 00:07:38,800
“Akumu na.”

108
00:07:38,800 --> 00:07:40,120
nirimu.

109
00:07:40,120 --> 00:07:44,440
“Pe walte Mania Omba Mana-Ye Au Lierimu Yemo,

110
00:07:44,440 --> 00:07:51,140
Ye Tondolo Olandopa Púlimu ˻kinia mélema nokombando˼ yunga ki-lomekondo molopa,

111
00:07:51,140 --> 00:07:54,760
kupamanga ola molopa mania ombá ono kanonge.”

112
00:07:54,760 --> 00:07:55,760
nirimu.

113
00:07:55,760 --> 00:07:58,760
Aku sipa nirimumunga ˻yu ‘Pulu Yemo mele molio.’

114
00:07:58,760 --> 00:08:08,760
nimba nirimu-kulu˼ pilipale Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamone ˻paa pilipa kiri pilipa˼ yunga wale-pakolimu yuyu ambolopa sungu sipa nimbale:

115
00:08:08,760 --> 00:08:14,960
“Kiniá yuni mongo liltimu mele nimba simba yombo se pea nambi semu-na koromoloye?

116
00:08:14,960 --> 00:08:18,520
Yu yuyu paa sika Pulu Yemo ungu-taka tondokomo pilkimulu.

117
00:08:18,520 --> 00:08:20,560
Nambolka konopu lekemeleye?

118
00:08:20,560 --> 00:08:23,200
˻Yu-kinia nambi samiliye?

119
00:08:23,200 --> 00:08:25,420
˼” nirimu kinia onone ninguli:

120
00:08:25,420 --> 00:08:32,120
“Yu Pulu Yemo ungu-taka tondopa marake semumunga topo kondomulu liemu papu.”

121
00:08:32,120 --> 00:08:32,720
niringi.

122
00:08:32,720 --> 00:08:36,960
Kanu-kinia ononga ye marene yunga kumbikerena elkambe toko munduku,

123
00:08:36,960 --> 00:08:44,880
yunga kumbikeremo mulu-maminia sene pipi sindikuli ki-lumuni toko ˻“Nu ‘Pulu Yemonga yere molio.’

124
00:08:44,880 --> 00:08:47,980
konopu leno kene˼ nawene nu tokomonje ningu si!”

125
00:08:47,980 --> 00:08:48,800
niringi.

126
00:08:48,800 --> 00:08:51,560
Ele-yemane yu liku laruwane toringi.

127
00:08:51,560 --> 00:08:55,400
Kanu-kinia Pita ulka maniakondo,

128
00:08:55,400 --> 00:09:04,360
yomboma liku maku toko moloringi koleana molorumu kinia Pulu Yemo popo tondoringi ye awili olandopamonga kendemande-ambo se Pita molorumuna ombale

129
00:09:04,360 --> 00:09:08,360
yu sepe pilipa molorumu kanopale neme-neme nimba kanopa nimbale:

130
00:09:08,360 --> 00:09:16,240
“Nu kepe Nasarete ye Yesusi kinia pea kopu seko moloringi kanumanga ye se lémo.”

131
00:09:16,240 --> 00:09:16,840
nirimu.

132
00:09:16,840 --> 00:09:20,060
Pitane kolo topale “Mólo!”

133
00:09:20,060 --> 00:09:23,840
nimba “Nu nikinu mele na naa pilkiru!”

134
00:09:23,840 --> 00:09:24,640
nirimu.

135
00:09:24,640 --> 00:09:28,800
Aku sipa nimbale ulka kerepuluna purumu kinia kera gulta ko torumu.

136
00:09:28,800 --> 00:09:37,720
Pita yu ulka kerepuluna pumba molopili kanu kendemande-ambomone yu kanopale akuna gilieringi yombomando kelepa nimbale:

137
00:09:37,720 --> 00:09:41,840
“I yemo Yesusinga talape ye se lémo.”

138
00:09:41,840 --> 00:09:42,680
nirimu.

139
00:09:42,680 --> 00:09:45,720
Pitane kelepa “Mólo!”

140
00:09:45,720 --> 00:09:46,240
nirimu.

141
00:09:46,240 --> 00:09:53,560
Laye-kolte pe mele Pita gilierimuna nondoko gilieringi yemane ˻yu ungu laye-kolte lupa mele nirimu pilkuli˼ yundu ninguli:

142
00:09:53,560 --> 00:10:00,720
“Kolea Gallilli disiriki yombomane ungu nilimili mele nu aku siku ungu nikinu pilkimulu.

143
00:10:00,720 --> 00:10:06,520
˻Yesusi kinia yu lombili andoli yema kinia kolea Gallilli disiriki yemala,

144
00:10:06,520 --> 00:10:08,120
˼ nu kepe Gallilli ye se,

145
00:10:08,120 --> 00:10:12,520
aku kene ‘Nu paa sika yu lombili andoli ye se.’

146
00:10:12,520 --> 00:10:14,080
konopu lekemolo.”

147
00:10:14,080 --> 00:10:15,160
niringi.

148
00:10:15,160 --> 00:10:20,760
Aku niringi kinia Pitane Pulu Yemonga imbi lepa tondolo mundupa mi lepa nimbale:

149
00:10:20,760 --> 00:10:22,000
“Paa sika nikiru.

150
00:10:22,000 --> 00:10:24,360
“Ono nikimili yemo paa naa kanolio!

151
00:10:24,360 --> 00:10:27,200
Kolo tokoro liemu Pulu Yemone na topa kondopili.”

152
00:10:27,200 --> 00:10:27,720
nikiru.”

153
00:10:27,720 --> 00:10:29,240
nirimu.

154
00:10:29,240 --> 00:10:33,480
Aku nirimu kinia popenge sepa kera gulta wale talo-sipa ko torumu.

155
00:10:33,480 --> 00:10:43,800
Aku serimu kinia pilipale Yesusini yundu “Kera gulta wale talo-sipa ko naa topili nuni wale yopoko kolo tokole “Yu naa kanolio.”

156
00:10:43,800 --> 00:10:44,280
nini.”

157
00:10:44,280 --> 00:10:47,840
nirimu ungu kanumu Pita kelepa pilierimu.

158
00:10:47,840 --> 00:10:49,560
Pilipale ˻‘Ama,

159
00:10:49,560 --> 00:10:51,040
paa sepo kinjendu lepomo.

160
00:10:51,040 --> 00:10:52,000
‘Paa naa sembó.’

161
00:10:52,000 --> 00:10:54,440
konopu lierindu mele sika sendu.’

162
00:10:54,440 --> 00:10:58,920
nimba pilipale˼ kola paa awili sepa serimu.

