﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,360
Baꞌoran chaapiꞌiki,

2
00:00:07,360 --> 00:00:11,680
pidannao karishii danoma iaꞌoraz ĩwaꞌakinan,

3
00:00:11,680 --> 00:00:16,380
ĩaitapanii naꞌaꞌo soo baudaꞌapa kanawa karikaonan.

4
00:00:16,380 --> 00:00:24,220
Naꞌiki ĩaitapa kapam aonaa Jesus makon patominapa-kidaniinao tuma uruu kanawa zoꞌan,

5
00:00:24,220 --> 00:00:27,160
soo ĩnao karikaonan mako.

6
00:00:27,160 --> 00:00:32,320
Mazan kainaꞌa baꞌoran kanawa kida kaawan Tiberias iki,

7
00:00:32,320 --> 00:00:36,160
maonapa Naobanai paa-kizi ii pidannao,

8
00:00:36,160 --> 00:00:39,600
utoriinapa-kidan daunaꞌan wanyukunui.

9
00:00:39,600 --> 00:00:43,720
Aizii pidannao tukapan idi aonaa Jesus nii,

10
00:00:43,720 --> 00:00:47,320
naꞌiki aonaa utominapa-kidaniinao nii kapam,

11
00:00:47,320 --> 00:00:51,400
uruꞌu naa ĩpaidinan kanawa kida zoꞌiti,

12
00:00:51,400 --> 00:00:54,000
naꞌiki ĩmakon naa Capernaum iti,

13
00:00:54,000 --> 00:00:57,220
ĩdawatinaꞌanan naa Jesus dauꞌu.

14
00:00:57,220 --> 00:01:00,640
Ĩikoda Jesus karishii baza iaꞌa naa.

15
00:01:00,640 --> 00:01:03,020
Uruꞌu naa ĩkian uꞌati,

16
00:01:03,020 --> 00:01:04,440
“Tiichaa,

17
00:01:04,440 --> 00:01:07,060
naꞌapainim diꞌi naa pukaawan daꞌatiꞌi?”

18
00:01:07,060 --> 00:01:09,560
Jesus kian ĩꞌati,

19
00:01:09,560 --> 00:01:13,160
“Mishiꞌo kaiwuruꞌu õkianuz:

20
00:01:13,160 --> 00:01:17,500
Udawatinan õdauꞌu soo uaroopan idiꞌo abaapa karikaonan,

21
00:01:17,500 --> 00:01:22,220
aonaa utukapan idiꞌo mani õshaꞌapatan umanawun kidaꞌo aimaakan.

22
00:01:22,220 --> 00:01:27,000
Aonaa ukaudinaꞌanaꞌa patakaꞌuinauzo wanyukunui dauꞌati.

23
00:01:27,000 --> 00:01:33,020
Ukaudin paꞌan wanyukunui dauꞌati karikaonanuꞌoraz kakupa-karu uꞌidaꞌan.

24
00:01:33,020 --> 00:01:37,860
Uruu wuruꞌu Daonaiora Aokazi Ikiꞌo taan niꞌoraz unao ati,

25
00:01:37,860 --> 00:01:45,160
ushaꞌapanum kauꞌan Tominkaru tukapa-kida mishi panyukunuu kaimanan uꞌati.”

26
00:01:45,160 --> 00:01:47,600
Aizii ĩkian uꞌati,

27
00:01:47,600 --> 00:01:52,600
“Kanom mooko manawun Tominkaru aiapanii washaꞌapatan?”

28
00:01:52,600 --> 00:01:55,020
Jesus kian ĩꞌati,

29
00:01:55,020 --> 00:01:58,680
“Tominkaru aipan soo umishidan õgaru,

30
00:01:58,680 --> 00:02:00,280
padyuudaniaz.”

31
00:02:00,280 --> 00:02:02,760
Naꞌiki ĩkian uꞌati,

32
00:02:02,760 --> 00:02:07,680
“Kandii mooko umanawunuꞌo aimaakan puaida-kidan nii waꞌati,

33
00:02:07,680 --> 00:02:10,280
wamishida-kinaa nii wuruꞌu puparadanuz?

34
00:02:10,280 --> 00:02:12,400
Wadokozu-daunnao,

35
00:02:12,400 --> 00:02:14,520
ĩnikauzonii wanyukunui,

36
00:02:14,520 --> 00:02:17,160
‘manna’ kiaꞌoraz udakota-kao,

37
00:02:17,160 --> 00:02:20,360
mapidantakaꞌo amazada ii.

38
00:02:20,360 --> 00:02:23,620
Naꞌapa usaadinpan Tominkaru Paradan idaꞌa,

39
00:02:23,620 --> 00:02:28,720
‘Utaanii ĩꞌati ĩnikan nii aokazi ikiꞌo wanyukunui.’”

40
00:02:28,720 --> 00:02:31,320
Jesus kian ĩꞌati,

41
00:02:31,320 --> 00:02:33,420
“Mishiꞌo kaiwuruꞌu õkianuz:

42
00:02:33,420 --> 00:02:38,500
Aonaa Moses mani wuruꞌu taaꞌoraz aokazi ikiꞌo wanyukunui uꞌati.

43
00:02:38,500 --> 00:02:42,680
Õdaru paꞌan wuruꞌu taaꞌoraz aokazi ikiꞌo wanyukunui,

44
00:02:42,680 --> 00:02:44,720
mishiꞌoraz kakupa-kinai.

45
00:02:44,720 --> 00:02:46,280
Wanyukunui,

46
00:02:46,280 --> 00:02:48,320
Tominkaru dyuudaniaz aokazi iki,

47
00:02:48,320 --> 00:02:52,280
uruu paꞌan taaꞌoraz kakupa-kinai manawun,

48
00:02:52,280 --> 00:02:53,840
pidannao ati.”

49
00:02:53,840 --> 00:02:56,440
Sariapa pidannao kian uꞌati,

50
00:02:56,440 --> 00:02:58,320
“Naobanai!

51
00:02:58,320 --> 00:03:01,840
Putaa mooko waꞌati uruu wanyukunui,

52
00:03:01,840 --> 00:03:06,400
naꞌiki ipai kamoo paꞌi putaa waꞌatiz!”

53
00:03:06,400 --> 00:03:07,720
Jesus kian ĩꞌati,

54
00:03:07,720 --> 00:03:12,240
“Õgaru wuruꞌu wanyukunui kakupa-kinaiz.

55
00:03:12,240 --> 00:03:18,160
Naꞌiaꞌoram pidan zaamatinaꞌo õꞌidaꞌati naꞌiki mishidaꞌo õgaru,

56
00:03:18,160 --> 00:03:22,960
aonaꞌo nii uzamaziizon naꞌiki aonaꞌo nii umaaradakouzon.

57
00:03:22,960 --> 00:03:25,240
“Mazan õkii shaꞌatii uꞌati,

58
00:03:25,240 --> 00:03:28,040
utukapaꞌa naa padamata õgaru,

59
00:03:28,040 --> 00:03:32,120
mazan upuꞌu aonaa umishidan õgaru.

60
00:03:32,120 --> 00:03:34,240
Ipai pidan õdaru taaniaz õꞌati,

61
00:03:34,240 --> 00:03:36,480
zaamatinaꞌo nii õꞌidaꞌati.

62
00:03:36,480 --> 00:03:42,800
Naꞌiki pidan wuruꞌu zaamatinaꞌoraz õꞌidaꞌati aonaa naꞌapainim nii õkashanauan.

63
00:03:42,800 --> 00:03:47,040
Ushaꞌapanum kauꞌan õwaꞌatin daꞌatiꞌi aokazi iki,

64
00:03:47,040 --> 00:03:52,880
õshaꞌapataꞌanan dyuudaꞌoraz õgaru aipan kawanaꞌati õshaꞌapatan.

65
00:03:52,880 --> 00:03:58,740
Aonaa õwaꞌatin õshaꞌapataꞌanan aimaakan õnyukunuu aipan kawanaꞌati.

66
00:03:58,740 --> 00:04:01,280
Naꞌiki dyuudaꞌoraz õgaru,

67
00:04:01,280 --> 00:04:07,120
aonaa baudaꞌapa uaipan õwaziwaan pidan pataaniinaouz õꞌati.

68
00:04:07,120 --> 00:04:13,600
Mazan uaipan paꞌan õkadishita-kidan ĩdyaun naꞌiki õtaan ĩkakupa-kinaa nii,

69
00:04:13,600 --> 00:04:15,280
Tominkaru Ainaa dono.

70
00:04:15,280 --> 00:04:21,640
ÕDaru aipan ipai pidan tukapaꞌoraz naꞌiki mishidaꞌoraz uDani,

71
00:04:21,640 --> 00:04:25,400
zaamatan karikaonanuꞌo kakupa-karu;

72
00:04:25,400 --> 00:04:32,240
naꞌiki õkadishita-kidan nii ĩdyaun karikaonanuꞌo kakupa-karu diꞌiti Tominkaru Ainaa dono.”

73
00:04:32,240 --> 00:04:38,440
Uruꞌu naa Jewnao kadakotin-kidan uruu naꞌiki ĩtoꞌoran naa uꞌati,

74
00:04:38,440 --> 00:04:40,300
ukian idi,

75
00:04:40,300 --> 00:04:44,980
“Õgaru wuruꞌu wanyukunui aokazi ikiꞌoraz kaawan.”

76
00:04:44,980 --> 00:04:47,560
Ukauꞌan ĩkian paꞌatiaaka,

77
00:04:47,560 --> 00:04:50,980
“Aonaa mooko Jesus mani uruu,

78
00:04:50,980 --> 00:04:52,460
Joseph daniz?

79
00:04:52,460 --> 00:04:55,160
Waaitapanii naꞌapain udaronao!

80
00:04:55,160 --> 00:04:58,560
Naꞌapa diꞌi naa mooko kaiwuruꞌu ukianuz,

81
00:04:58,560 --> 00:05:01,600
‘Õgaru aokazi ikiꞌo õwaꞌatin?’”

82
00:05:01,600 --> 00:05:03,560
Jesus kian ĩꞌati,

83
00:05:03,560 --> 00:05:07,600
“Aonaꞌa naa ukadakoinpaꞌanaꞌa naꞌapa.

84
00:05:07,600 --> 00:05:10,240
Õdaru wuruꞌu dyuudaꞌoraz õgaru;

85
00:05:10,240 --> 00:05:14,040
naꞌiki aonaa turuu pidan zaamatinan õꞌidaꞌati,

86
00:05:14,040 --> 00:05:19,280
soo õdaru minziiwatan dono uruu uzaamatin-kinaa nii õꞌidaꞌati.

87
00:05:19,280 --> 00:05:23,320
Naꞌiki õkadishita-kidan nii uruu Tominkaru Ainaa dono.

88
00:05:23,320 --> 00:05:27,240
Naꞌapa kotuaꞌo prophet saadauzonii kian,

89
00:05:27,240 --> 00:05:31,040
‘Ipaiꞌo nii Tominkaru tominapa-kidan pidannao.’

90
00:05:31,040 --> 00:05:36,920
Ukauꞌan kanom dyautaꞌo unyukunuu õdaru paradan dauꞌati,

91
00:05:36,920 --> 00:05:39,840
naꞌiki tominpaꞌo uruu diꞌiki,

92
00:05:39,840 --> 00:05:42,280
zaamatinaꞌo nii õꞌidaꞌati.

93
00:05:42,280 --> 00:05:46,400
“Mazan aonaa naꞌiaꞌoram pidan tukapauzon õdaru,

94
00:05:46,400 --> 00:05:49,400
soo wuruꞌu waꞌatiꞌoraz Tominkaru diꞌiki,

95
00:05:49,400 --> 00:05:52,480
uruu paꞌan tukapaꞌoraz õdaru.

96
00:05:52,480 --> 00:05:54,400
Mishiꞌo kaiwuruꞌu õkianuz:

97
00:05:54,400 --> 00:05:57,920
Naꞌiaꞌoram pidan mishidaꞌo,

98
00:05:57,920 --> 00:06:01,880
zaamataꞌoraꞌa naa karikaonanuꞌo kakupa-karu wuruꞌu.

99
00:06:01,880 --> 00:06:05,080
Õgaru wuruꞌu wanyukunui kakupa-kinaiz.

100
00:06:05,080 --> 00:06:11,160
Udokozu-daunnao nikauzon puꞌu ‘manna’ mapidantakaꞌo amazada diꞌii,

101
00:06:11,160 --> 00:06:13,680
upuꞌu ĩmawakan.

102
00:06:13,680 --> 00:06:16,320
Mazan diꞌi naa paꞌan wuruꞌu wanyukunuiz,

103
00:06:16,320 --> 00:06:18,520
kaawaꞌoraz aokazi iki,

104
00:06:18,520 --> 00:06:20,600
pidan nikaꞌoraz uruu,

105
00:06:20,600 --> 00:06:23,000
karikaonanuꞌo nii ukakupan.

106
00:06:23,000 --> 00:06:25,640
Õgaru paꞌan wuruꞌu wanyukunui,

107
00:06:25,640 --> 00:06:27,840
kaawaꞌoraz aokazi iki,

108
00:06:27,840 --> 00:06:29,920
taaꞌoraz kakupa-kinai.

109
00:06:29,920 --> 00:06:33,240
Pidan nikan an wuruꞌu wanyukunuiz,

110
00:06:33,240 --> 00:06:36,000
uruu karikaonanuꞌo nii ukakupan.

111
00:06:36,000 --> 00:06:39,720
Wanyukunui õtaan niꞌoraz uꞌati,

112
00:06:39,720 --> 00:06:41,240
uruu õdunaa.

113
00:06:41,240 --> 00:06:45,200
Uruu õtaaniaz pidannao kakupa-kinaa nii.”

114
00:06:45,200 --> 00:06:51,840
Uruꞌu naa Jewnao shokorodinan uꞌati naꞌiki ĩkian paꞌatiaaka,

115
00:06:51,840 --> 00:06:55,520
“Naꞌapam nii mooko arawu itiiman pataan waꞌati padunaa,

116
00:06:55,520 --> 00:06:56,960
wanyukunui nii?”

117
00:06:56,960 --> 00:06:59,400
Jesus kian ĩꞌati,

118
00:06:59,400 --> 00:07:02,760
“Mishiꞌo kaiwuruꞌu õkianuz:

119
00:07:02,760 --> 00:07:08,440
Umanikakan an Daonaiora Aokazi Ikiꞌo dunaa naꞌiki umatuzakan an uizain,

120
00:07:08,440 --> 00:07:11,960
aonaꞌo kakupa-karu nii uꞌidaꞌa.

121
00:07:11,960 --> 00:07:16,640
Mazan kanom aroopaꞌo õdunaa dauꞌu naꞌiki tuzaꞌo õizain,

122
00:07:16,640 --> 00:07:24,660
uruu karikaonanuꞌo nii paꞌan ukakupan naꞌiki õkadishita-kidan nii uruu Tominkaru Ainaa dono.

123
00:07:24,660 --> 00:07:25,840
Õdunaa,

124
00:07:25,840 --> 00:07:30,800
uruu mishiꞌo wanyukunui naꞌiki õizain mishiꞌo riwunii.

125
00:07:30,800 --> 00:07:36,040
Naꞌiaꞌoram pidan aroopaꞌo õdunaa dauꞌu naꞌiki tuzaꞌo õizain,

126
00:07:36,040 --> 00:07:39,440
uruu zaamatinpaꞌo õꞌidaꞌati,

127
00:07:39,440 --> 00:07:43,560
naꞌiki õgaru zaamatinpaꞌo uruu idaꞌati kapam.

128
00:07:43,560 --> 00:07:47,320
Õdaru Tominkaru taapaꞌoraz kakupa-karu,

129
00:07:47,320 --> 00:07:49,760
uruu wuruꞌu dyuudaꞌoraz õgaru.

130
00:07:49,760 --> 00:07:53,240
Uruu diꞌikiꞌo õikodan kakupa-karu.

131
00:07:53,240 --> 00:07:57,240
Ukauꞌan pidan aroopaꞌoraz õdauꞌu,

132
00:07:57,240 --> 00:07:59,480
uikodan nii kakupa-karu õgaru diꞌiki.

133
00:07:59,480 --> 00:08:05,000
Ukauꞌan diꞌoraꞌa wuruꞌu wanyukunui kaawaꞌoraz paꞌan aokazi iki,

134
00:08:05,000 --> 00:08:10,120
aonaa udokozu-daunnao nikauzonii manna kawanuꞌo mani.

135
00:08:10,120 --> 00:08:11,960
Ĩnikauzon puꞌu padamata manna,

136
00:08:11,960 --> 00:08:14,440
mazan upuꞌu zii ĩmawakan.

137
00:08:14,440 --> 00:08:19,040
Mazan pidan aroopaꞌo diꞌoraꞌa wanyukunui dauꞌu,

138
00:08:19,040 --> 00:08:21,800
karikaonanuꞌo nii paꞌan ukakupan.”

139
00:08:21,800 --> 00:08:25,000
Jesus kakuwaatinanuz kaikapaꞌa,

140
00:08:25,000 --> 00:08:29,760
utominapatin-kidan donoꞌo pidannao synagogue ii.

141
00:08:29,760 --> 00:08:33,240
Aizii ĩabatan idi naꞌapaꞌo kuwai,

142
00:08:33,240 --> 00:08:37,200
iriba daꞌanapatinainaouz uruu,

143
00:08:37,200 --> 00:08:38,360
kian,

144
00:08:38,360 --> 00:08:40,400
“Dadaraꞌo manawun ukuwaa.

145
00:08:40,400 --> 00:08:44,720
Kanom turuu uabatapan kaiwuruꞌu ukuwaaz?”

146
00:08:44,720 --> 00:08:46,520
Mazan Jesus,

147
00:08:46,520 --> 00:08:52,680
uaitapa naꞌapam patominapa-kidaniinao kadakotin-kidan pakuwaa.

148
00:08:52,680 --> 00:08:54,440
Sariapa ukian ĩꞌati,

149
00:08:54,440 --> 00:08:57,760
“Ukaziwaa-kida zii õparadan?

150
00:08:57,760 --> 00:09:05,720
Naꞌapam dii mani ukian utukapan an Daonaiora Aokazi Ikiꞌo sawatinan powaa iti pawaꞌati-kizi iti?

151
00:09:05,720 --> 00:09:10,160
Pudiꞌitapan an soo nanai dauaꞌo karikaonan,

152
00:09:10,160 --> 00:09:12,920
uruu mazanuꞌo karikaonan wuruꞌu.

153
00:09:12,920 --> 00:09:17,880
Kaimanaꞌo Doronaa paꞌan wuruꞌu kaawa-kidaꞌoraz kakupa-karu.

154
00:09:17,880 --> 00:09:20,000
Wuruꞌu õparadan kidaz,

155
00:09:20,000 --> 00:09:21,240
unao atiꞌoraz,

156
00:09:21,240 --> 00:09:23,560
aonaa nanai dauaꞌo mani,

157
00:09:23,560 --> 00:09:25,400
mazan doronai dauaꞌo,

158
00:09:25,400 --> 00:09:28,640
naꞌiki ukakupa-kinaa niꞌo.

159
00:09:28,640 --> 00:09:34,560
Mazan upuꞌu zii kainaꞌa pabiꞌi kida unao aonaa umishidan.”

160
00:09:34,560 --> 00:09:39,960
(Jesus aitapanii sariapa patominapa-kidan diꞌikiꞌo ĩdyaun,

161
00:09:39,960 --> 00:09:43,400
naꞌiaꞌoram aonaꞌo nii ĩmishidan.

162
00:09:43,400 --> 00:09:49,760
Naꞌiki uaitapa naꞌiaꞌoram nii kaakapaa paugaru tarubainao ati.)

163
00:09:49,760 --> 00:09:51,720
Naꞌiki Jesus kian koshan,

164
00:09:51,720 --> 00:09:55,400
“Kaikapaꞌo atiꞌo tawuruꞌu õkianuz uꞌati,

165
00:09:55,400 --> 00:09:58,720
aonaa turuu pidan zaamatinan õꞌidaꞌati,

166
00:09:58,720 --> 00:10:03,120
soo õdaru Tominkaru naꞌakan dono õꞌidaꞌati ĩdyaun.”

167
00:10:03,120 --> 00:10:09,240
Naꞌikiꞌoraꞌa naa iriba utominapa-kidaniinao muudinan naa uꞌai,

168
00:10:09,240 --> 00:10:12,220
aonaa powaꞌa ĩmakon utuma.

169
00:10:12,220 --> 00:10:18,220
Uruu idi Jesus kian wunao atiꞌi 12 patominapa-kidaniinaouz,

170
00:10:18,220 --> 00:10:19,980
“Unao mani,

171
00:10:19,980 --> 00:10:22,340
umuudinan niꞌi naa kapam õꞌai?”

172
00:10:22,340 --> 00:10:25,700
Simon Peter kian uꞌati,

173
00:10:25,700 --> 00:10:27,060
“Naobanai,

174
00:10:27,060 --> 00:10:29,800
kanom diꞌitiꞌo nii mooko wamakon?

175
00:10:29,800 --> 00:10:34,620
Pugaru idaꞌa paꞌan parada-karu kida taaꞌoraz karikaonanuꞌo kakupa-karu.

176
00:10:34,620 --> 00:10:36,080
Naꞌiki,

177
00:10:36,080 --> 00:10:41,660
aizii wamishida naꞌiki waaitapa pugaru umanawunuꞌo,

178
00:10:41,660 --> 00:10:44,540
Tominkaru diꞌikiꞌo puwaꞌatin!”

179
00:10:44,540 --> 00:10:46,740
Jesus kian ĩꞌati,

180
00:10:46,740 --> 00:10:50,360
“Õgaru zaamataꞌoraz 12 unao.

181
00:10:50,360 --> 00:10:52,280
Mazan baudaꞌapa unao,

182
00:10:52,280 --> 00:10:54,320
Satan!”

183
00:10:54,320 --> 00:11:00,640
Unaꞌapanuz Judas Iscariot dauaꞌo wuruꞌu (Simon Iscariot daniz);

184
00:11:00,640 --> 00:11:03,840
uruu 12 tumaꞌo uaitinpan,

185
00:11:03,840 --> 00:11:08,920
uruꞌo nii zaamata-kida Jesus.

