﻿1
00:00:05,000 --> 00:00:07,300
Kɨu kuu uu,

2
00:00:07,300 --> 00:00:10,380
xyuku kueʼe xa kueʼe ñayiu,

3
00:00:10,380 --> 00:00:14,000
nuu n‑ka xaxi‑i tila n‑xiaʼan Jesús.

4
00:00:14,000 --> 00:00:18,160
N‑ka xini‑i xa n‑xio idini barcu ijan,

5
00:00:18,160 --> 00:00:24,280
te n‑ka kutnuni ini‑i xa ña n‑keé Jesús barcu xiʼin se dakuaʼa‑ia.

6
00:00:24,280 --> 00:00:29,480
N‑ka xini‑i xa meni se dakuaʼa‑ia n‑ka keé barcu,

7
00:00:29,480 --> 00:00:33,020
juaʼan‑s nde ɨnka lado ndute mar.

8
00:00:33,020 --> 00:00:37,340
N‑ka kee kueʼe barcu ñuu nani Tiberias.

9
00:00:37,340 --> 00:00:41,800
N‑ka xee‑tnu yatni nuu n‑ka xaxi ñayiu tila,

10
00:00:41,800 --> 00:00:47,400
na n‑yaʼa xa n‑xiaʼan Xtoʼo‑ro xa n‑kutaʼu‑ia nuu Ianyuux.

11
00:00:47,400 --> 00:00:49,200
Xijan kuu xa,

12
00:00:49,200 --> 00:00:53,300
na n‑ka xini ñayiu xa ña yoo Jesús,

13
00:00:53,300 --> 00:00:55,220
ni se dakuaʼa‑ia,

14
00:00:55,220 --> 00:00:57,840
n‑ka keé mee‑i barcu tuku.

15
00:00:57,840 --> 00:01:01,120
N‑ka xee‑i ñuu nani Capernaum,

16
00:01:01,120 --> 00:01:03,380
n‑ka nanduku‑i Jesús.

17
00:01:03,380 --> 00:01:07,080
Na n‑ka nanitnaʼa ñayiu xiʼin Jesús,

18
00:01:07,080 --> 00:01:09,140
ɨnka xio ndute mar,

19
00:01:09,140 --> 00:01:10,460
n‑ka jaʼan‑i:

20
00:01:10,460 --> 00:01:12,180
—Maestru,

21
00:01:12,180 --> 00:01:14,200
¿nahora n‑kixee‑n yaʼa?

22
00:01:14,200 --> 00:01:16,100
N‑jaʼan Jesús:

23
00:01:16,100 --> 00:01:18,820
—Xandaa kuu xa jaʼan‑r.

24
00:01:18,820 --> 00:01:24,180
Ña nanduku ñaʼa‑n xaxeʼe xa n‑ka xini‑n milagru n‑kida‑r.

25
00:01:24,180 --> 00:01:25,960
Nanduku ñaʼa‑n,

26
00:01:25,960 --> 00:01:32,200
xaxeʼe xa n‑ka xaxi‑n tila nde vaʼa n‑ka chitu xiti‑n.

27
00:01:32,200 --> 00:01:35,360
Tila xaa‑n vitna vax ndɨʼɨ.

28
00:01:35,360 --> 00:01:41,120
Io xa kadatniu koio‑n xa niʼi koio‑n tila ma jɨn ndɨʼɨ.

29
00:01:41,120 --> 00:01:43,600
Se kuu ñani tnaʼa ñayiu,

30
00:01:43,600 --> 00:01:47,100
taxi‑s tila ma jɨn ndɨʼɨ nuu mee‑n,

31
00:01:47,100 --> 00:01:51,940
xa kutuu vaʼa koio‑n xiʼin Ianyuux kuia ma jɨn ndɨʼɨ.

32
00:01:51,940 --> 00:01:56,500
Chi n‑kaxí ñaʼa Taa‑r xa duʼa kada‑r.

33
00:01:56,500 --> 00:01:58,180
N‑ka jaʼan‑i:

34
00:01:58,180 --> 00:02:01,540
—¿Nax kada‑ro xa tna ini Ianyuux?

35
00:02:01,540 --> 00:02:03,340
N‑jaʼan Jesús:

36
00:02:03,340 --> 00:02:05,800
—Xa tna ini Ianyuux,

37
00:02:05,800 --> 00:02:09,460
kuu xa jandixa koio‑n se n‑tundaʼa‑ia.

38
00:02:09,460 --> 00:02:12,180
Xijan kuu xa n‑ka jaʼan‑i:

39
00:02:12,180 --> 00:02:14,420
—¿Na milagru kada‑n,

40
00:02:14,420 --> 00:02:16,460
xa kundeʼa koio‑r,

41
00:02:16,460 --> 00:02:18,580
xa jandixa ñaʼa‑r?

42
00:02:18,580 --> 00:02:20,080
¿Nax kada‑n?

43
00:02:20,080 --> 00:02:22,100
Taxaʼnu tnetnu‑ro,

44
00:02:22,100 --> 00:02:25,500
n‑ka xaxi‑s xa nani maná,

45
00:02:25,500 --> 00:02:30,340
hora n‑ka xikonuu‑s yuku nuu ñayo ñayiu io.

46
00:02:30,340 --> 00:02:37,280
Jaʼan tnuʼu Ianyuux xa n‑xiaʼan‑ia tila andɨu xa n‑ka xaxi‑s.

47
00:02:37,280 --> 00:02:38,940
N‑jaʼan Jesús:

48
00:02:38,940 --> 00:02:41,300
—Xandaa kuu xa jaʼan‑r.

49
00:02:41,300 --> 00:02:45,140
Moisés ña n‑taxi tila andɨu.

50
00:02:45,140 --> 00:02:49,060
Taxi Taa‑r tila vaxi nde andɨu,

51
00:02:49,060 --> 00:02:50,620
tila ndaa kuu.

52
00:02:50,620 --> 00:02:54,500
Tila Ianyuux kuu xa vaxi nde andɨu.

53
00:02:54,500 --> 00:02:58,860
Kida mee‑s xa kutuu vaʼa koio ñayiu.

54
00:02:58,860 --> 00:03:00,540
N‑ka jaʼan‑i:

55
00:03:00,540 --> 00:03:01,420
—Dito,

56
00:03:01,420 --> 00:03:02,980
taa‑n tila jan,

57
00:03:02,980 --> 00:03:05,300
taa‑n kɨu xiʼin kɨu.

58
00:03:05,300 --> 00:03:06,780
N‑jaʼan Jesús:

59
00:03:06,780 --> 00:03:11,140
—Mee‑r kuu tila kida xa tuu vaʼa ñayiu.

60
00:03:11,140 --> 00:03:13,820
Nux kunduu ɨɨn ñayiu xiʼin mee‑r,

61
00:03:13,820 --> 00:03:16,140
nuncas ma kojon ka‑i.

62
00:03:16,140 --> 00:03:19,700
Nux jandixa ñaʼa ɨɨn ñayiu mee‑r,

63
00:03:19,700 --> 00:03:21,900
nuncas ma yichi ka‑i.

64
00:03:21,900 --> 00:03:24,340
Ko xá n‑jaʼan‑r nuu‑n,

65
00:03:24,340 --> 00:03:26,980
xa juini xa n‑ka xini ñaʼa‑n,

66
00:03:26,980 --> 00:03:29,140
ko ña jandixa ñaʼa‑n.

67
00:03:29,140 --> 00:03:31,860
Ntdaa ñayiu taxi Taa‑r,

68
00:03:31,860 --> 00:03:34,060
kunduu koio‑i xiʼin mee‑r.

69
00:03:34,060 --> 00:03:36,740
Te ɨɨn ɨɨn ñayiu kunduu xiʼin mee‑r,

70
00:03:36,740 --> 00:03:39,220
kueka vaʼa‑r‑yɨ,

71
00:03:39,220 --> 00:03:42,660
nuncas ma dangondita‑r‑yɨ.

72
00:03:42,660 --> 00:03:47,740
Chi ñatu vaa‑r nde andɨu xa kada‑r xa juini mee‑r.

73
00:03:47,740 --> 00:03:53,380
Vaa‑r xa kada‑r xa juini Ia n‑tundaʼa ñaʼa mee‑r vaxi.

74
00:03:53,380 --> 00:03:56,180
Xa juini Ia n‑tundaʼa ñaʼa,

75
00:03:56,180 --> 00:04:01,140
kuu xa ma dajɨʼɨn‑r ni ɨɨn ñayiu n‑taxi‑ia.

76
00:04:01,140 --> 00:04:05,180
Juini‑ia xa kada‑r xa nandoto koio‑i,

77
00:04:05,180 --> 00:04:06,300
ntdaa‑i,

78
00:04:06,300 --> 00:04:09,500
kɨu jɨn ndɨʼɨ ntdaa xa io.

79
00:04:09,500 --> 00:04:11,380
Xa juini Taa‑r,

80
00:04:11,380 --> 00:04:16,860
kuu xa ntdaa ñayiu ka xini Daʼya‑ia te ka jandixa‑i‑ia,

81
00:04:16,860 --> 00:04:22,780
te mee‑i kutuu vaʼa koio‑i xiʼin Ianyuux kuia ma jɨn ndɨʼɨ.

82
00:04:22,780 --> 00:04:25,260
Kada‑r xa nandoto koio‑i,

83
00:04:25,260 --> 00:04:28,300
kɨu jɨn ndɨʼɨ ntdaa xa io.

84
00:04:28,300 --> 00:04:33,480
Xijan kuu xa n‑ka jan kuechi se Israel Jesús,

85
00:04:33,480 --> 00:04:35,700
xaxeʼe xa n‑jaʼan‑ia:

86
00:04:35,700 --> 00:04:39,100
“Mee‑r kuu tila vaxi nde andɨu.”

87
00:04:39,100 --> 00:04:40,740
N‑ka jaʼan‑s:

88
00:04:40,740 --> 00:04:43,540
—¿Ña dɨu mee‑s kuu Jesús,

89
00:04:43,540 --> 00:04:45,980
daʼya yɨɨ José a?

90
00:04:45,980 --> 00:04:48,940
Mee‑ro ka xini tadɨʼɨ‑s.

91
00:04:48,940 --> 00:04:52,580
¿Nax kuu xa jaʼan‑s xa vaxi‑s nde andɨu?

92
00:04:52,580 --> 00:04:54,380
N‑jaʼan Jesús:

93
00:04:54,380 --> 00:04:57,140
—Maxku jan kuechi koio‑n,

94
00:04:57,140 --> 00:04:59,340
ɨɨn‑n xiʼin ɨnka‑n.

95
00:04:59,340 --> 00:05:00,900
Ni ɨɨn ñayiu,

96
00:05:00,900 --> 00:05:03,980
ña kuaʼa xa kunduu‑i xiʼin mee‑r,

97
00:05:03,980 --> 00:05:07,500
nux ma kada Taa‑r xa duʼa koo.

98
00:05:07,500 --> 00:05:10,820
N‑tundaʼa ñaʼa Taa‑r mee‑r,

99
00:05:10,820 --> 00:05:13,940
te kɨu jɨn ndɨʼɨ ntdaa xa io,

100
00:05:13,940 --> 00:05:19,900
te kada mee‑r xa nandoto koio ñayiu kunduu xiʼin mee‑r.

101
00:05:19,900 --> 00:05:23,500
Se xian tnuʼu tnuʼu Ianyuux nuu ñayiu,

102
00:05:23,500 --> 00:05:25,720
n‑ka chidotnuni‑s:

103
00:05:25,720 --> 00:05:28,180
“Dakuaʼa Ianyuux mee‑i,

104
00:05:28,180 --> 00:05:29,100
ntdaa‑i.”

105
00:05:29,100 --> 00:05:32,700
Ntdaa ñayiu n‑ka teku tnuʼu Ianyuux,

106
00:05:32,700 --> 00:05:34,940
te n‑ka dakuaʼa‑i tnuʼu‑ia,

107
00:05:34,940 --> 00:05:38,140
kunduu koio mee‑i xiʼin mee‑r.

108
00:05:38,140 --> 00:05:39,780
ʼNi ɨɨn ñayiu,

109
00:05:39,780 --> 00:05:42,980
nuncas ña n‑xini‑i Taa‑r.

110
00:05:42,980 --> 00:05:45,500
Se vaxi nde nuu tuu Ianyuux,

111
00:05:45,500 --> 00:05:47,980
mee‑s xini Taa‑s.

112
00:05:47,980 --> 00:05:50,300
Xandaa kuu xa jaʼan‑r.

113
00:05:50,300 --> 00:05:52,940
Nux jandixa ñaʼa ɨɨn ñayiu mee‑r,

114
00:05:52,940 --> 00:05:57,380
kutuu vaʼa‑i xiʼin Ianyuux kuia ma jɨn ndɨʼɨ.

115
00:05:57,380 --> 00:06:02,340
Mee‑r kuu tila kida xa tuu vaʼa ñayiu.

116
00:06:02,340 --> 00:06:04,420
Taxaʼnu tnetnu mee‑n,

117
00:06:04,420 --> 00:06:08,260
n‑ka xikonuu‑s nuu ñayo ñayiu io,

118
00:06:08,260 --> 00:06:10,620
te n‑ka xaxi‑s maná,

119
00:06:10,620 --> 00:06:12,620
ko n‑ka xiʼí‑s.

120
00:06:12,620 --> 00:06:15,380
Mee‑r kuu tila vaxi nde andɨu.

121
00:06:15,380 --> 00:06:18,900
Davaʼa nga ñayiu kaxi tila yaʼa,

122
00:06:18,900 --> 00:06:20,460
te ma kuú‑i.

123
00:06:20,460 --> 00:06:24,700
Mee‑r kuu tila kida xa tuu vaʼa ñayiu.

124
00:06:24,700 --> 00:06:26,900
Tila vaxi nde andɨu.

125
00:06:26,900 --> 00:06:29,780
Davaʼa nga ñayiu kaxi tila yaʼa,

126
00:06:29,780 --> 00:06:33,100
kutuu vaʼa‑i kuia ma jɨn ndɨʼɨ.

127
00:06:33,100 --> 00:06:34,740
Tila taxi mee‑r,

128
00:06:34,740 --> 00:06:36,880
kuu yɨkɨ kuñu mee‑r.

129
00:06:36,880 --> 00:06:37,920
Juñaʼa‑r,

130
00:06:37,920 --> 00:06:41,780
xa kutuu vaʼa koio ñayiu ñuñayiu.

131
00:06:41,780 --> 00:06:46,060
Xijan kuu xa n‑ka jantnaʼa tnuʼu se Israel.

132
00:06:46,060 --> 00:06:47,700
N‑ka xijan tnuʼu‑s:

133
00:06:47,700 --> 00:06:53,580
—¿Nanda kuaʼa se yaʼa xa taxi‑s yɨkɨ kuñu‑s xa kaxi‑ro?

134
00:06:53,580 --> 00:06:55,260
N‑jaʼan Jesús:

135
00:06:55,260 --> 00:06:57,720
—Xandaa kuu xa jaʼan‑r.

136
00:06:57,720 --> 00:07:02,400
Nux ma kaxi koio‑n kuñu Se kuu ñani tnaʼa ñayiu,

137
00:07:02,400 --> 00:07:05,000
te ma koʼo koio‑n nɨñɨ‑s,

138
00:07:05,000 --> 00:07:08,120
ma kuaʼa koio‑n xa kutuu vaʼa‑n.

139
00:07:08,120 --> 00:07:11,000
Ñayiu ka xaxi kuñu mee‑r,

140
00:07:11,000 --> 00:07:13,160
te ka xiʼi‑i nɨñɨ mee‑r,

141
00:07:13,160 --> 00:07:17,060
xtuu vaʼa‑i vitna xiʼin kuia ma jɨn ndɨʼɨ.

142
00:07:17,060 --> 00:07:20,040
Te kada‑r xa nandoto koio‑i,

143
00:07:20,040 --> 00:07:22,980
kɨu jɨn ndɨʼɨ ntdaa xa io.

144
00:07:22,980 --> 00:07:24,780
Chi kuñu mee‑r,

145
00:07:24,780 --> 00:07:27,820
kuu xandaa xa kaa‑ro kuu,

146
00:07:27,820 --> 00:07:29,780
te nɨñɨ mee‑r,

147
00:07:29,780 --> 00:07:32,900
kuu xandaa xa koʼo‑ro kuu.

148
00:07:32,900 --> 00:07:35,700
Ñayiu ka xaxi kuñu mee‑r,

149
00:07:35,700 --> 00:07:37,940
te ka xiʼi‑i nɨñɨ mee‑r,

150
00:07:37,940 --> 00:07:39,940
kunduu‑i xiʼin mee‑r,

151
00:07:39,940 --> 00:07:42,860
te kunduu mee‑r xiʼin mee‑i.

152
00:07:42,860 --> 00:07:45,100
N‑tundaʼa ñaʼa Taa‑r.

153
00:07:45,100 --> 00:07:47,440
Ia Ndito kuu‑ia.

154
00:07:47,440 --> 00:07:49,220
Ndito mee‑ia,

155
00:07:49,220 --> 00:07:52,000
te kida‑ia xa ndito mee‑r.

156
00:07:52,000 --> 00:07:55,300
Nani kida mee‑ia xa ndito mee‑r,

157
00:07:55,300 --> 00:08:00,140
dani kida mee‑r xa ñayiu ka xaxi ñaʼa mee‑r,

158
00:08:00,140 --> 00:08:02,260
kundito koio mee‑i.

159
00:08:02,260 --> 00:08:05,640
Tila vaʼa kuu tila vaxi nde andɨu.

160
00:08:05,640 --> 00:08:09,260
Taxaʼnu tnetnu‑n n‑ka xaxi maná,

161
00:08:09,260 --> 00:08:10,700
ko n‑ka xiʼí‑s.

162
00:08:10,700 --> 00:08:13,040
Ñayiu xaxi tila yaʼa,

163
00:08:13,040 --> 00:08:16,940
kutuu vaʼa‑i xiʼin Ianyuux kuia ma jɨn ndɨʼɨ.

164
00:08:16,940 --> 00:08:18,900
Duʼa n‑jaʼan Jesús,

165
00:08:18,900 --> 00:08:25,800
hora dakuaʼa‑ia ñayiu veñuʼu luchi ñuu nani Capernaum.

166
00:08:25,800 --> 00:08:29,980
Na n‑ka teku se dakuaʼa‑ia nax n‑jaʼan‑ia,

167
00:08:29,980 --> 00:08:32,260
kueʼe‑s n‑ka jaʼan:

168
00:08:32,260 --> 00:08:34,340
—Yo uʼu tnuʼu‑ia.

169
00:08:34,340 --> 00:08:38,580
¿Jundu kuaʼa xa kueka vaʼa‑s tnuʼu jaʼan‑ia?

170
00:08:38,580 --> 00:08:45,460
Naʼa anu Jesús xa ka jan kuechi se dakuaʼa‑ia xaxeʼe tnuʼu‑ia.

171
00:08:45,460 --> 00:08:46,900
N‑jaʼan‑ia:

172
00:08:46,900 --> 00:08:50,340
—¿Ka kiti ini‑n xaxeʼe tnuʼu‑r a?

173
00:08:50,340 --> 00:08:52,340
¿Nax kani ini koio‑n,

174
00:08:52,340 --> 00:08:57,280
nux kundeʼa koio‑n Se kuu ñani tnaʼa ñayiu,

175
00:08:57,280 --> 00:09:00,900
hora ndaa‑s nde nuu n‑xo tuu‑s kiʼna nuu?

176
00:09:00,900 --> 00:09:05,000
Anu‑ro kuu xa kida xa xndito‑ro.

177
00:09:05,000 --> 00:09:09,080
Meni kuñu‑ro ñatu xiniñuʼu ni ɨɨn.

178
00:09:09,080 --> 00:09:12,440
Ná kuu anu‑ro kuu tnuʼu mee‑r.

179
00:09:12,440 --> 00:09:15,780
Kida tnuʼu mee‑r xa xtuu vaʼa ñayiu.

180
00:09:15,780 --> 00:09:18,500
Ko ña ka jandixa ñaʼa‑n.

181
00:09:18,500 --> 00:09:19,340
Dava‑n,

182
00:09:19,340 --> 00:09:19,920
joon,

183
00:09:19,920 --> 00:09:20,660
ko dava‑n,

184
00:09:20,660 --> 00:09:21,520
ñaʼa.

185
00:09:21,520 --> 00:09:23,640
Chi nde xa kiʼna nuu,

186
00:09:23,640 --> 00:09:27,900
n‑xo naʼa Jesús jundu ña jandixa ñaʼa,

187
00:09:27,900 --> 00:09:31,740
te jundu diko ñaʼa nuu se kaʼni ñaʼa.

188
00:09:31,740 --> 00:09:33,540
N‑jaʼan‑ia:

189
00:09:33,540 --> 00:09:37,340
—Xijan kuu xa n‑jaʼan‑r xa ni ɨɨn ñayiu,

190
00:09:37,340 --> 00:09:40,460
ma kuaʼa xa kunduu‑i xiʼin mee‑r,

191
00:09:40,460 --> 00:09:44,360
nux ña kida Taa‑r xa duʼa koo.

192
00:09:44,360 --> 00:09:46,000
Kɨu ijan,

193
00:09:46,000 --> 00:09:50,380
n‑ka dandoo kueʼe se xndijun Jesús mee‑ia.

194
00:09:50,380 --> 00:09:53,640
Ñatuka n‑ka xikonuu‑s xiʼin‑ia.

195
00:09:53,640 --> 00:10:00,180
Xijan kuu xa n‑xijan tnuʼu Jesús nuu n‑uxi uu se dakuaʼa‑ia:

196
00:10:00,180 --> 00:10:01,460
—Ndoʼo,

197
00:10:01,460 --> 00:10:06,140
¿ñatu ka juini‑n xa jɨʼɨn koio mee‑n tuku a?

198
00:10:06,140 --> 00:10:08,940
N‑jaʼan Simón Spedru:

199
00:10:08,940 --> 00:10:10,220
—Xtoʼo‑ro,

200
00:10:10,220 --> 00:10:13,080
¿jundu nuu jɨʼɨn koio‑da u?

201
00:10:13,080 --> 00:10:16,660
Tnuʼu mee‑n kida xa xtuu vaʼa‑da,

202
00:10:16,660 --> 00:10:19,840
vitna xiʼin kuia ma jɨn ndɨʼɨ.

203
00:10:19,840 --> 00:10:21,980
Ka jandixa ñaʼa‑da.

204
00:10:21,980 --> 00:10:25,360
Xá n‑ka xini‑da xa mee‑n kuu Cristu,

205
00:10:25,360 --> 00:10:27,920
Ia n‑tundaʼa ñaʼa Ianyuux.

206
00:10:27,920 --> 00:10:31,260
Daʼya Yɨɨ Ianyuux Ndito kuu‑n.

207
00:10:31,260 --> 00:10:33,060
N‑xiaʼan Jesús:

208
00:10:33,060 --> 00:10:37,380
—¿Ña ndaa xa n‑kaxí ñaʼa‑r uxi uu tnaʼa‑n,

209
00:10:37,380 --> 00:10:40,460
ko ɨɨn mee‑n kuu‑s kuiʼna u?

210
00:10:40,460 --> 00:10:44,180
Te kakuneʼe‑ia Judas Iscariote,

211
00:10:44,180 --> 00:10:46,180
daʼya yɨɨ Simón.

212
00:10:46,180 --> 00:10:50,760
Se ijan diko Jesús nuu se kaʼni ñaʼa.

213
00:10:50,760 --> 00:10:57,020
Ɨɨn se tnaʼa nuu n‑uxi uu se dakuaʼa Jesús kuu‑s.

