1 REYES
David kaniakëkë 'aish 'apu 'iá ñuikë bana
1
'Apu David ax ka uni 'ikësabi kaniakëkë 'iakëxa. Usa 'ixun ka an bërúankë aín unikaman upíokin chupan mapuanan chupa kata 'itsa pañumikëxunbi xana tanima aín nami matsikëshi 'iakëxa. 2 Usa 'ain ka an ñu mëëxunkë uni raírinën kakëxa: Mix 'apu 'aish kamina xanu chipash an mi ñu 'axuanan bërúanti barixunun kiti 'ain, ax ka mi 'itsisoi mibëbi uxti 'ikë kixun ka kakëxa, kakëxun ka 'ë kamina barixunti 'ai kixun atu kakëxa.3 Ësakin kaxun ka kamabi Israel me kamanua xanu upíira barixuankëxa, barikin ka achúshi xanu chipash Abisag kakin anëkë Sunem kakë ëmanua bibiankin a 'apunu buánkankëxa. 4 Abisag kakë xanu ax ka upíira xanu 'iakëxa, usa 'ixun ka 'apu David bërúanan ñu mëëxuankëxa, 'aínbi ka uínsaranbi 'apun a xanun nami 'ama 'ikën.
Davidtan bakë bëchikë Adonías ax 'apu 'isa tan ñuikë bana
5 Usa 'ain ka Adonías Davidtan bakë bëchikë Haguit kakë xanumia 'a tuá ax aín papami nishi 'ëx kana 'apu 'iti 'ain kiax kiakëxa. Usai kikin ka anuax 'akánanti caballonën nirinkë, a 'imainun anun kuani 'akánanti caballo akama bianan, an bërúanti cincuenta suntáru timëkin biakëxa. 6 Aín papan ka kaniabi uínsaranbi 'ësëkinma kanishiokëxa, usa 'ixun ka ñu 'atima 'aiabi usakin kamina ñu 'atima 'ai kixunbi káma 'ikën. Adonías ax ka an Absalón kati kabuini bakë́an 'iakëxa, usa 'aish ka aín xukë́n bëiskësabi uni 'iakëxa. 7 Usa 'ain ka abë kanankë 'ixun Joab Seruiánën tuá 'imainun sacerdote Abiatar abëtan mëníokin kakë 'iakëxa, kakëxun ka atun 'akiankëxa. 8 'Aínbi ka sacerdote Sadoc, Benaías Joiadá kakë aín bakë bëchikë a 'imainun an Dios kikë bana ñuixunkë uni Natán 'imainun Simí abëira 'apu nuibanankë a 'ianan an 'apu bërúankë suntárukamaxbi Adonías 'akinti sinánma 'ikankëxa.
9 Usa 'ain ka achúshi nëtën Adoníasnën an ñu 'axunkë unikama achúshi fiesta anuxun 'anua Zohélet kakë me anua mapara chaiirabu 'ikë 'ianan 'umpax upíira Roguel kakë a 'urama mëníoxunun kakëxa. Kakëxun mëníoxunkin ka a piti ñuinakama rëakëxa, oveja, vaca bënë 'imainun vaca bëná bërí kanikë aín upíirabu 'ianan xumabu akama rëakëxa, rëxun ka aín xukë́nkama kamianan an 'ain papa David ñu mëëxunkë Judánu 'ikë unikama akamaribi kamiakëxa; 10 kamikinbi ka an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán 'ianan Benaías 'imainun an aín papa 'apu David bërúankë aín suntárukama 'imainun aín xukë́n Salomón akama kamiama 'ikën. 11 Usa 'ain ka usaía banakë kuaxun Natánën Betsabé Salomónnën tita a kakëxa:
—¿Min karamina Adonías Haguitnën tuá axa ain papa David nun 'Ibu an kuanuma unëax ax isa 'apu 'ia kiax kikë a 'unaniman? 12 Usa 'ain kamina 'ën mi ësokin kamainun usakinbi 'ati 'ain, usakin mi 'akëbëtan ka mi 'imainun min tuá Salomón 'akantima 'ikën. 13 Anu kuanxun kamina min 'apu David ësokin kati 'ain: Mix 'apu 'ixun kamina sinanatëkëntima okin, 'ën tuá Salomón isa mix 'ia 'ain, axribi 'apu 'i tsóbunuxun 'aia kixun 'ë kakën. ¿Usa 'aínbi kara Adonías ax isa 'apu 'iti 'ikë kiax kin? 14 Usakinmi min 'apu kakëbë kana 'ëxribi atsínkin min kakësaribi okin kati 'ain.
15 Ësokin kakëx ka Betsabé 'apu David isi kuanx anua 'ikë aín xubu kata itsi anu atsíankëxa. Usa 'ain ka Abisag sunamita ax 'apu xënira 'ain, anuxun añu 'axúnti kara kuëënia a 'axuni anu 'iakëxa. 16 Anu atsini Betsabé ami ñanati aín bëmánan memi bëtiki 'ia ka 'apun ñukákëxa:
—¿Añu mi 'axúnti kaina kuëënin?
17 Kakëxun ka xanuxun kakëxa:
—Min kamina 'apu 'ixun sinanatëkëntima okin Diosan ismainunbi 'ën tuá Salomón isa mix bamakëbë 'apu 'i aia kixun 'ë kakën. 18 Usa 'aínbi ka Adonías ax isa 'apu 'ikë kiax kikë bana ñuikania, a kaina mix 'apu 'ixunbi 'unanima. 19 Usa 'ixun kaisa an ñu mëëxunkë unikama vaca bënë 'anan, vaca bërí kanikë 'imainun 'itsaira aín oveja 'arakakë rënun 'amiaxa, usakin 'amixun ka anu isa kuanun kixun min bakë bëchikëkama kamiaxa; kamianan kaisa sacerdote Abiatar 'imainun Joabnën suntárunën 'apu general aribi kamiaxa, 'aínbi kaisa Salomón min bakë bëchikë ashi kamikëma 'ikën. 20 Usa 'ain ka kamabi Israel unikaman mixmi uix kara 'apu 'iti 'ikë kiax mi kiti ashi kainkanxa. 21 Usa 'aínbi ka, mixmi 'ën bëchikë Salomónnëx ka 'apu 'iti 'ikë kiaxmabi, ñukëbëtan ka Adoníasnën 'ë këñunbi 'ën tuá Salomón 'amiti 'ikën.
22 Ësokian Betsabénën 'apu David kakëbë ka an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán axribi anu kuani kuanx bëbakëxa, 23 bëbai ukëbëtan ka an ñu 'axunkë unikaman 'apu an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán ka mi isi uaxa kixun kakëxa, kakëxa atsínun kikëbë anu atsini ka aín bëmánan memi bëtiki 'ikin, 24 Natánën 'apu ñukákëxa:
—¿Mix 'apu 'ixun kaina Adonías mix ñukëbë axribi 'apu 'inun kan? 25 An ka bërí kuanxun 'ain unikama vaca bënë 'imainun vaca bakë bërí kanikë këñun ovejakama 'aisamaira rënun 'amiaxa, 'amixun ka min bëchikë bëbukama kamianan, suntárunën 'apu aín kushi capitán akama 'imainun sacerdote Abiatar aribi kamiaxa. Usa 'ain ka bërí atux abëtan pianan xëai munuma sharati kikania: ¡Adonías ax ka bërí nun 'apu 'ikë kiax ka kuëëni kikania! 26 Usakin 'akinbi ka 'ë kamianan sacerdote Sadoc 'imainun Benaías, Joiadá aín bakë bëchikë aribi kaima 'ianan min bakë bëchikë Salomón abi kamikëma 'ikën. 27 ¿Min kaina mix 'apu 'ixunbi an mi ñu mëëxunti ënë pain ax ka 'ëx ñukëbë 'apu 'inuxun 'aia kixun 'ë kakima usakin 'an?
David 'ën bakë bëchikë Salomón ax ka 'ëx ñukëbë 'apu 'inuxun 'aia kia ñuikë bana
28 Usakian kakëxun ka uisa banabi kakima 'apu Davidtan Natán Betsabé kuënun kixun kakëxa. Kakëxua kuënkëx ai ka Betsabé 'apu bëmánon nirakëti anubi niakëxa. 29 Nirakëan ka 'apu banai sinanatëkëntima oi Diosan ismainunbi kiakëxa:
—Nukën 'Ibu Dios an ka 'itsaira tëmërai masá nuitutiabi 'ë 'akiankëxa, 30 usa 'ain kana bëráma sinanatëkëntima okin min israel unikama Diosan ismainunbi kakën, a kana bërí nëtënbi 'ati 'ain: min tuá Salomón ax ka 'ëx 'ia 'ain, axribi bërí 'apu 'iti 'ikën. 31 Ësokian kakëx ka Betsabé 'apumi ñanati, a bëmánon ain bëmánanën me tikai 'iakëxa, 'i ka munuma banai kiakëxa:
—¡'Itsa baritia 'imi ka 'ën 'apu David tsóti 'ikën!
32 Usai 'ian ka, 'apu Davidtan anu unuan sacerdote Sadoc 'imainun an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán 'imainun Benaías Joiadá aín bakë bëchikë akama katánun an ñu mëëxunkë unin kuënxun kamiakëxa. Kamikëx kuanxun kakëxa anu rikuatsinia ka 33 'apun kakëxa:
—Mitsun kamina 'ën bakë bëchikë Salomón 'ën burronu 'arubiankin 'ën uni kamabëtan Guihón kakë 'umpax upíira anu buani kuankanti 'ain; 34 usa 'ain kamina min sacerdote Sadoc 'imainun an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán abëtan aín maxkánu xëni tutukakin axa Israelkaman 'apu 'inun anëti 'ain, usakin 'axun kamina raíri unikaman carnero manchan banomainun ka raírinëxribi munuma kuënkëni sharati kikanti 'ikën: ¡Salomón mix kamina 'itsa baritia 'imi nun 'apu 'iti 'ain ësaiki ka munuma sharati kikanti 'ikën! 35 Usa 'ain kamina bërúanxun anua unun bëti 'ain, bëkëx ka anu 'ëx 'ikë ënu ax 'i tsóbuti 'ikën, 'ën kana ax ka Israel kamanan 'ianan Judánu 'ikë unikaman 'apu 'iti 'ikë kiax kiakën.
36 Kia ka Benaías Joiadánën bakë bëchikë an 'apu kakëxa:
—¡Usa ka 'iti 'ikën, min nu kakësabiokin kananuna 'ati 'ain, uisakin 'anun kara ami min rabikë Dios kia usakinbi kananuna 'ati 'ain! 37 Usa 'ain ka Diosan uisakin kara mi 'apu 'ikë 'akianxa, usarabi okin Salomón 'apu 'ikë 'akinti 'ikën, usakin 'akinkëxun ka kamabi ñu upíokin 'ati 'ikën, 'apu 'ixun ka an 'ën 'Ibu Davidtan 'asamaira okin ñu 'ati 'ikën.
38 Usa 'ain ka sacerdote Sadoc, 'imainun an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán an Benaías Joiadá aín bakë bëchikë akama 'imainun quereteo 'imainun peleteo, akama kuanxun anúan 'apu David nikë burronu 'arubiankin Salomón Guihón kakë 'umpax upíira 'ikë anu buánkëxa. 39 Anuxun ka Sacerdote Sadoc an xubusa okin chupa 'akë anua nankë ñuina mancha anua xëni 'arukë 'ikë a bibiankin buánkë 'iakëxa, anuxun ka 'ain maxkánu xëni tutukakin axa 'apu 'inun Salomón anëakëxa. Anëtankëxun ka bëtsi unin carnero mancha banonun 'amiakëxa, 'amikëxuan banokëbë ka kamabi unikama munuma sharati kikankëxa: “¡Salomón ka nun 'apu bërí 'ikën!” 40 Usakin 'atankëx kuëënkin ka kamaxunbi paka a banoti 'akë a banobiani kuankin nuibiankankëxa. Usakin 'abiani 'itsaira kuëëni sharákiani kuania chirinkankë anunbi ka me panárabëti tukisa 'inun 'iakëxa.
41 Usai atux 'ia ka Adonías 'imainun abëtan pi kuanuan kamikë unikaman pikin sënëónkinbi Israel unikamax 'itsaira sharatia kuakëxa. Kuakëbëtan anribi ñuina mancha banoia kuati ka Joab kiakëxa:
—¿Uisaia ëmanuax 'ikankëbë kara 'aisamaira unikama tsuákiruax sharákanin? 42 Usai 'imainun ka sacerdote Abiatar aín bakë bëchikë Jonatán bëbakëxa. Bëbaia ka Adoníasnën kakëxa:
—Ënu kamina atsínti 'ain, mix kamina unin uisakinbi kakëma kushi uni 'ain. Usa 'ixun sapi kamina bana upí nu ñuixuni aí kixun ka kakëxa. 43 Kakëxun ka Jonatánnën Adonías kakëxa:
—Usama ka David nun 'apu an ka Salomón axa 'apu 'inun 'imiaxa, 44 'imixun ka sacerdote Sadoc 'imainun an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán, Joiadánën bakë bëchikë Benaías akama këñun quereteo 'imainun peleteo akaman Salomón buánuxun; anúan ax nikë 'ain burro anu tsóti 'iruti 'aminun kixun 'apun 'amiakëxa. 45 'Amikëxun ka sacerdote Sadoc 'imainun an Dios kikë bana uni ñuixunkë Natán an 'apu 'inun anua Guihón kakë 'umpax upíira 'ikë, anu buánxun bëtëkëni anuax ai 'itsaira kuëëni sharákuatsini rikuatsianxa. Usa 'ain ka a ëmanu 'ikë unikama tsuákiruax bëríbi sharatia, a ka mitsun mi kuakë ax 'iaxa. 46 Usa 'ain ka Salomón bërí 'apu 'ikën, 47 'ain ka 'apu David abëtan ñu mëëkë aín tukurikubu 'imainun an bana mëníokë 'apukama anu kuanxun asabi ka min ñu 'akë 'ikë kixun kakëxa, kanan ka Diosan ka Salomónnën 'akë ñu ax ka kamabi menu min 'akësamaira 'inun ñu akë 'imiti 'ikën kixun kakëxa. Kakëx ka 'apu David axbia anu 'uxkë anuaxi Dios rabi chitubuti, 48 ësai kiakëxa: “Israelkaman Dios ax ka upíokin rabikë 'iti 'ikën, usa 'ixun ka 'ën bakë bëchikë achúshi 'ënbi ismainun 'apu 'imiaxa, usakin rabikin 'aia kana isan kixun ka, Jotamnën ñuixunkin atu kakëxa.”
49 Ësokian ñuixunia kuati ka Adoníasnën abëtan piti kamikëx kuankë unikamax rakuëtan bamai bërëi 'ikankëxa; usai 'itankëx ka kamaxi nirutankëx, amami amami kuani abisi abákankëxa.
50 Usaia 'imainun ka Adonías nirukiani Salomónmi rakuë́ti xubusa okin chupa 'akë anu unëti bariax unëti kuankëxa ñu 'atima ax atux 'ikësabi, kuanxun, ka anuxun ñuina xaroti 'akë anua 'ikë ñuina manchan tuíanx anu niakëxa.
51 Usa 'ain ka anu kuanxun bëtsi unin Salomón kakëxa:
—Adonías ka mixmi 'apu 'ain mimi rakuë́ti xubusa okin chupa 'akë anua 'ikë anuxun ñuina xarokë aín manchan tuíanx nitsaxa. Usa 'ain ka mixmi 'apu 'aish akana bërí rëtëtima 'ai kiti kuëënia. 52 Kakëxun ka Salomónnën kakëxa:
—Ax ñu 'atima 'aíma uni upí 'aish ka uisabi okëma 'ianan aín bu achúshirabi aín maxkánuax nipakëtima 'ikën; 'aínbi ka an ñu 'atima 'akë 'ën 'unánkëbë bamakë 'iti 'ikën.
53 Ësokin kakinshi ka Salomónnën aín suntárunën kushi raíri anuxun ñuina xaroti 'akë anuaxa kuaintanua kanun kixun xuakëxa. Xukëxuan kakëx anuax chikíkiani kuani ka Adonías 'apun xubunu kuani Salomón anu 'ain, ami ñanati ax kikësabiokin aín bana tani 'iakëxa, usai 'ia ka aín xubunua kuantanun kixun Salomónnën kakëxa.